20230522 Voortgangsrapportage RES NOB_Samen vaart maken

Noordoost Brabant

Samen vaart maken Voortgangsrapportage RES Noordoost Brabant juni 2023

“We zijn goed op weg met onze RES en zetten samen zichtbare stappen vooruit. Dat laten we graag met deze rapportage zien, die we (zoals we dat in onze regio gewend zijn) in goede samenwerking in korte tijd hebben gemaakt. We zijn er nog niet maar met onze groeiende samenwerking ben ik ervan overtuigd dat we vaart blijven maken.” Marieke Moorman,

voorzitter stuurgroep RES Noordoost Brabant

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

2

Inhoudsopgave Inleiding

4

Conclusies

5

Opwek

6

Beleid en Participatie

8

Vergunningen, Warmte en Energiebesparing

9

Ligt Noordoost Brabant op koers voor het RES-bod 2030?

10

Tot slot

11

Inzetten op de uitvoering

12

Geïdentificeerde risico’s

13

Acties tot 2030

14

Voorgestelde besluiten

15

Gerelateerde documenten

16

Bijlagen Bijlage I: Samenvattend overzicht gemeenten

17

Bijlage II: 4e monitor RES NOB

21

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

3

Inleiding Zicht houden op voortgang

Doel van de voortgangsrapportage

Dit is de eerste voortgangsrapportage van de Regionale Energiestrategie (RES) Noordoost Brabant (NOB) na oplevering en vaststelling van de RES 1.0 in 2021. Dit document geeft zicht op de volgende zaken: de status van de uitvoering, of bijsturing nodig is, wanneer de herijking van de RES (2.0) nodig zal zijn en hoe het verdere proces eruit ziet.

De voortgangsrapportage is een informerend document waarin het doel is om antwoord te geven op de vraag of de regio op koers ligt voor het RES-bod 2030 voor de opwek van duurzame energie. Dit RES-bod is de ambitie van 1,6 TWh duurzame opwek. Daarnaast wordt de voortgang van de warmtetransitie en energiebesparing in beeld gebracht. De voortgangsrapportage signaleert ook de risico’s en de daarvoor te ondernemen acties.

Iedere 2 jaar

Basis voor de voortgangsrapportage

Het Nationaal Programma RES (NPRES) heeft met de 30 energieregio’s afgesproken dat iedere 2 jaar de voortgang van de RES regio wordt gerapporteerd in een voortgangsrapportage (2023, 2025 etc.). De rapportage komt in plaats van de tweejaarlijkse herijking van de RES. Elke RES regio bepaalt zelf óf en wanneer herijking van de RES 1.0 plaatsvindt. De voortgangsrapportage is een product van de RES NOB partners: de gemeenten, provincie, waterschappen en netbeheerder Enexis. De rapportage wordt in het tweede kwartaal van 2023 vastgesteld door de colleges van de 10 betrokken gemeenten en provincie. Uiterlijk 1 juli 2023 moet deze worden aangeboden aan NPRES. De rapportage wordt ter informatie voorgelegd aan de gemeenteraden en Provinciale Staten. Tot slot, de waterschappen bieden de rapportage ter kennisname aan de besturen aan. De rapportage wordt na vaststelling door colleges en dagelijks besturen ter informatie aangeboden aan de gemeenteraden, Provinciale Staten, waterschapsbesturen en de maatschappelijke partners uit de klankbordgroep.

De voortgangsrapportage richt zich op de kwalitatieve en kwantitatieve voortgang in de praktijk bij de gemeenten in de regio. De rapportage is gebaseerd op verschillende bronnen: • Interviews met bij de RES NOB betrokken gemeenteambtenaren, voorzitter en vicevoorzitter van de stuurgroep en ambtelijke trekkers van de werkgroepen Energiebesparing en Warmte. • Bijeenkomsten met bij de RES NOB betrokken gemeenteambtenaren, bestuurders, vertegenwoordigers van de netbeheerder, waterschappen en maatschappelijke partners/stakeholders. • De 4e monitor RES NOB.

RES Noordoost Brabant

Diverse documenten gerelateerd aan de RES NOB (zie pagina 16).

Voortgangsrapportage

juni 2023

4

Conclusies Om te beoordelen of de regio op koers ligt is er gekeken naar verschillende onderwerpen, zoals doelbereik van de opwek, concretiseren van zoekgebieden, verankeren in omgevingsbeleid, participatie en lokaal eigendom, vergunningen, voortgang van de warmtetransitie en de energiebesparingsdoelen.

Doelen uit de RES 1.0 1,6 TWh duurzame opwek energie 11% energiebesparing 3,0 PJ opwek duurzame warmte

Inzicht in deze onderwerpen zorgt voor een breed perspectief op de haalbaarheid van het RES-bod (RES 1.0). De onderwerpen sluiten aan bij zowel de uitvoeringsactiviteiten die van belang zijn om de doelen uit de RES 1.0 te realiseren als bij het begrippenkader van NPRES.

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

5

Opwek Doelbereik voor 2030 In vergelijking met de RES 1.0 neemt de bestaande energieopwekking toe, worden er meer projecten ontwikkeld en maken projecten in de pijplijn vorderingen (zie kader en bijlage 2 4e monitor RES NOB). De 10 gemeenten in de regio bevinden zich in verschillende stadia van uitvoering. Gemeenten sturen in de uitvoering met name op het realiseren van het eigen deel van het RES-bod. Om het bod te realiseren ligt de nadruk op zon op land en zon op dak en waar mogelijk wind. De mogelijkheden voor wind zijn in sommige gemeenten beperkt door luchtvaartbeperkingen, door de impact op de omgeving, of door het ontbreken van maatschappelijk draagvlak.

Toename van projecten in realisatie en in de pijplijn Ten opzichte van de RES 1.0 is er een toename van de gerealiseerde opwek in de regio. Deze is geheel toe te wijzen aan de realisatie van zon (op dak en op land van 297 MW naar 386 MW (geïnstalleerd vermogen)). Dit is verspreid over alle gemeenten. Het gaat dan om grootschalige systemen (>15 kWp). Ten opzichte van de derde monitor stijgt de opwek met ongeveer 12% (gerealiseerd vermogen en pijplijn). Deze stijging is echter nog niet terug te zien in de cijfers van de landelijke klimaatmonitor en zodoende nog niet zichtbaar in grafiek 3 van de

Netcongestie en luchtvaartbeperkingen worden gezien als grootste uitdagingen voor het realiseren van het RES-bod. Richting 2030 zal er naar verwachting meer netwerkcapaciteit beschikbaar komen. Er wordt op dit moment door gezamenlijke partijen alles op alles gezet om de congestie op te lossen.Voor de luchtvaartbeperkingen is de provincie in samenwerking met de RES NOB en de RES MRE een lobbytraject richting het Rijk gestart. De inschatting is dat dit traject niet op korte termijn tot een positief resultaat zal leiden. Dit bemoeilijkt de realisatie van wind op land.

4e monitor RES NOB. In de pijplijn bevinden zich voor wind op land twee grote projecten die samen een vermogen hebben van 25 MW: windpark Elzenburg de Geer en windpark Veghel Win(d)t. Een ander voorbeeld van een groot project in de pijplijn is de Duurzame Polder met een geraamd vermogen tussen 8,96 MW en maximaal 130 MW als de volledige ambitie gerealiseerd wordt. De toename in wind op land zal pas zichtbaar zijn op het moment dat de projecten gerealiseerd zijn en de vergunningsverlening is afgerond.

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

6

Concretiseren van zoekgebieden naar zoeklocaties Gemeenten zijn bezig met het concretiseren van zoekgebieden voor de opwek van duurzame energie. Daarin wordt duidelijk dat er nog diverse stappen moeten worden gezet om tot zoeklocaties te komen. Gemeenten bevinden zich daarin in verschillende stadia die ook parallel aan elkaar kunnen lopen: • Stadium waarin zoekgebieden nog moeten vastgesteld worden. • Stadium van verkenning in de vorm van maatschappelijke tender(s) waarin wordt gezocht naar concrete zoekgebieden voor duurzame opwek via zon en wind. • Stadium waarin zoekgebieden concreet zijn en de vertaling naar zoeklocaties plaatsvindt (bijv. via een lokale plan-MER). • Stadium waarin zoekgebieden vertaald zijn naar concrete zoeklocaties en de uitvoering is gestart (bijv. vergunningen zijn verleend of wachten op uitspraak van Raad van State). Voor opwek langs Rijkinfrastructuur is in sommige gemeente het OER-traject (Opwek Energie op Rijksgrond) of een aanvraag hiervoor gestart. Het concretiseren van zoekgebieden, onderzoek naar nieuwe zoekgebieden en de aanvraag voor het OER-traject kunnen leiden tot aanpassingen in omvang van het zoekgebied en/of nieuwe zoekgebieden.

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

7

Beleid en Participatie Verankering in het omgevingsbeleid

Lokaal eigendom

Gemeenten in de regio zijn op verschillende manieren bezig met het verankeren van zoekgebieden in hun omgevingsbeleid. Dit kan zijn in een omgevingsplan; in specifiek beleid voor voorkeursgebieden voor de opwek van zon en wind; in een afwegingskader ‘zon op land’; in een visie buitengebied of in een duurzaamheidsplan. Tevens wordt duidelijk dat er nog stappen moeten worden gezet in het verankeren van omgevingsbeleid. Zo is in verschillende gemeenten de omgevingsvisie nog in ontwikkeling, waarin duurzame opwek een plek moet krijgen. In andere gevallen gaat het om een visie zon en/of wind, die nog moet worden vastgesteld.

In de regio worden verschillende activiteiten uitgevoerd om lokaal eigendom en financiële participatie te realiseren. Ook zijn er enkele gemeenten die de ambitie uitspreken om op de langere termijn meer dan 50% lokaal eigendom te realiseren. Voorbeelden van de invulling van lokaal eigendom zijn: • gemeentelijk beleid (reeds aanwezig of in ontwikkeling); • gesprekken en aangaan van samenwerking met energiecoöperaties; • onderzoeken van de mogelijkheden voor lokaal eigendom; • onderzoeken van de mogelijkheden voor een lokaal investeringsplatform. Enkele (kleinere) gemeenten zijn zoekend naar hoe ze lokaal eigendom en financiële participatie passend bij hun gemeente kunnen vormgeven.

Procesparticipatie Binnen alle gemeenten wordt participatie gestimuleerd en in verschillende vormen opgepakt. Voorbeelden zijn het expliciet verantwoorden van participatie in tenders die worden uitgezet, participatie te laten uitvoeren door initiatiefnemers of het meenemen van participatie in ruimtelijk beleid van zonneparken. Binnen de gemeenten zijn niet altijd specifieke participatiekaders opgesteld voor de opwek van duurzame energie. Per project wordt gekeken welke participatievorm passend is. Wel zijn er algemene kaders, kaders in ontwikkeling of wordt er aangegeven dat de verbijzondering van het beleid in relatie tot de energietransitie nog plaatsvindt. Ook als er geen specifieke kaders zijn, stimuleren gemeenten participatie actief.

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

8

Vergunningen, Warmte en Energiebesparing Vergunningen

Energiebesparing

De afspraak in het Klimaatakkoord is om vóór 1 januari 2025 alle vergunningen te hebben verleend voor projecten waarmee de opgave uit de RES wordt gerealiseerd. Er zijn gemeenten in de regio die aangeven dat het lukt om voor, of op 1-1-2025 alle benodigde vergunningen af te geven voor de duurzame opwek van energie. De mogelijkheid om te kunnen aansluiten op het elektriciteitsnet, is bij sommige gemeenten van invloed op het vergunningsverleningsproces. Andere gemeenten kunnen nog niet garanderen dat deze datum wordt gehaald. In sommige gevallen doorlopen gemeenten hun eigen tempo in het verlenen van vergunningen. Voor sommige gemeenten is het een bewuste keuze om de kwaliteit voorrang te geven boven snelheid. Zij nemen meer tijd voor het voeren van een omgevingsdialoog en het creëren van draagvlak. Vergunningverlening voor 01-01-2025 is voor hen niet heilig, mits dit de realisatie van de opwek voor 01-01-2030 niet in de weg staat.

De regio maakt werk van de ambitie om minimaal 11% energiebesparing te realiseren conform het doel uit de RES 1.0. Zowel bij woningen als bedrijven is sprake van een daling in het energieverbruik. Dit is vooral een autonome daling, de laatste jaren versterkt door effecten van de coronapandemie en stijgingen van de energieprijzen. Het is een eerste beeld waarop geen specifieke duiding mogelijk is. De komende jaren wordt deze trend actief gevolgd in de monitoring. De RES NOB zet vooral in op het gezamenlijk organiseren van uitvoeringstrajecten voor energiebesparing zoals ‘Brabant woont Slim’ of de ‘Energiehulp’. Deelname hieraan is op basis van vrijwilligheid (het zogenoemde ‘cafetariamodel’). Tot slot loopt er onderzoek naar een gezamenlijk ‘uitvoeringsplatform’ om inwoners te ondersteunen bij hun verduurzaming. Daarnaast loopt ook onderzoek naar een betere integratie tussen energiebesparing en warmte omdat deze thema’s onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Warmtetransitie In de periode na de RES 1.0 is er een Regionale Structuurvisie Warmte (RSW) opgesteld waarin de doelstelling voor warmte is bepaald. Ook is er een regionale bronnenstrategie opgesteld. Er zijn weinig bovenregionale bronnen. De invulling van de opgave is zodoende vooral lokaal. Op het online warmtebronnenregister zijn alle plannen van gemeenten uit de afzonderlijke Transitievisies Warmte (TVW) zichtbaar. Dit inzicht heeft geleid tot een verdere verdieping van de regionale opgave en aanscherping van de regionale bronnenstrategie. Deze heeft duidelijk in beeld gebracht hoe de warmtevraag zich tot 2030 gaat ontwikkelen, hoeveel woningen geïsoleerd moeten worden en hoeveel duurzame opwek van energie daarvoor nodig is. De uitkomsten van de verdieping zijn vervolgens weer input voor gemeenten om hun eigen strategie te verfijnen. Daarnaast lijken gemeenten in de regio elkaar meer op te zoeken om de warmteopgave te realiseren.

RES Noordoost Brabant

Toelichting verbinding energiebesparing en warmte Energiebesparende maatregelen leiden tot afname van de warmtevraag (bij gelijkblijvende binnentemperatuur). Maar elektrificatie van de warmtevoorziening door bijvoorbeeld een warmtepomp, veroorzaakt een stijging van de vraag naar elektriciteit. Het netto-energie-effect is echter positief.

Voortgangsrapportage

juni 2023

9

Ligt Noordoost Brabant op koers voor het RES-bod 2030? Het doel uit de RES 1.0 van 1,6 TWh duurzame energie opwek voor 2030, blijft onverminderd staan. Gemeenten in de regio doorlopen hun eigen processen en bevinden zich in verschillende fasen van realisatie. Er zijn gemeenten die het proces voor het behalen van hun individuele ambitie al uitgelijnd hebben en volop in de realisatie zitten. Sommige gemeenten richten zich hierbij op 2030 en anderen kijken al verder dan 2030. Andere gemeenten zijn nog volop bezig met de organisatie van het proces. In dat geval is er meer behoefte om te leren van de kennis en kunde van gemeenten die al verder zijn. Op dit moment is het nog te vroeg om te zeggen of de regio het bod van 1,6 TWh wel of niet gaat halen. Alle gemeenten nemen ieder voor zich, en met elkaar, zichtbaar initiatief in zowel de voorbereidende stappen (verankeren in omgevingsbeleid, participatie, concretiseren van zoekgebieden, etc.) als in de concrete uitvoering van de opwek van duurzame energie. In cijfers uitgedrukt is de stijging in opwek echter nog onvoldoende. Dit is niet vreemd want de voorbereiding (niet in cijfers zichtbaar) om tot daadwerkelijke uitvoering te komen is een belangrijk onderdeel van het traject.

Er is een gezamenlijke behoefte om stevig in te blijven zetten op de uitvoering en om in deze bestuursperiode vooruit te kijken naar een andere samenwerkingsstructuur voor de opgave richting 2050.

Kansen: continueren en versnellen In de regio zijn verschillende kansen om de uitvoering voort te zetten en te versnellen. Mogelijkheden hiertoe zijn: • De verkenning van een andere samenwerkingsstructuur voor de opgave richting 2050. Dit kan ondersteunend zijn voor de al lopende opgave tot 2030; • De ontwikkeling van een strategische aanpak voor grootschalige energie opwek (>15 kWp) Zon op Dak; • Samen slimmer worden door kennis, successen en geleerde lessen met elkaar te delen; • De problematiek van netcongestie verzachten door het stimuleren van innovatie voor efficiënter gebruik van het net. Bijvoorbeeld door EnergyHubs, Cable Pooling, Smart Grids en Holonen; • Het versterken van (informele) samenwerkingen tussen gemeenten onderling en het organiseren van extra capaciteit voor de uitvoering door bijvoorbeeld een regionale pool; • Elkaar opzoeken in de uitvoering van de warmtetransitie; • Energiebesparing in de gebouwde omgeving blijven stimuleren, met name bij bedrijven omdat daar nog veel onbenut potentieel ligt; • Het als regio onderkennen van de onderlinge verschillen tussen gemeenten in fasen van realisatie, actief inspelen op de verschillende behoeftes, actiever monitoren van voortgang en elkaar helpen bij de uitvoering.

Voor energiebesparing worden duidelijke stappen gezet. Voor de uitvoering van warmte kunnen er op dit moment nog geen concrete uitspraken worden gedaan over de voortgang. Om tot realisatie te komen wordt de samenhang tussen beiden thema’s verder versterkt.

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

10

Tot slot In 2023 blijft de RES-regio NOB inzetten op het versnellen van de uitvoering. De huidige kaders bieden in principe voldoende ruimte voor het realiseren van de doelen die vastgesteld zijn in de RES 1.0. Daarbij is zichtbaar dat de samenwerking op energiebesparing en duurzame warmte nauwer wordt. Daarnaast kan het scherper in het oog houden van de voortgang van individuele gemeenten helpen bij het beter acteren op ontwikkelingen. Dit sluit ook aan bij een landelijke trend en het kunnen voldoen aan de toenemende vraag van binnen en buiten de regio naar actuele data. De status van de voortgang leidt tot de behoefte aan een andere samenwerkingsstructuur voor de periode na 2030. Daarnaast is de opwek-opgave tot 2030 nog klein vergeleken bij de opgave richting 2050. Beide punten vormen een overweging voor een herijking van de RES (2.0). Het doorpakken op de ontwikkeling van de RES 2.0 is belangrijk om de energie in de huidige samenwerking vast te houden. We verwachten ook dat het een versnelling van de realisatie van de RES 1.0 mogelijk zal maken. Tot slot stelt het ons als energieregio in staat om tijdig voor te sorteren op de opgave tot 2050. Een mogelijk instrument dat hierbij ingezet kan worden is een regionale plan-MER op strategisch niveau. Hierover neemt de stuurgroep voor de zomer nog een besluit.

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

11

Inzetten op de uitvoering RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

12

Geïdentificeerde risico’s De volgende risico’s kunnen van grote invloed zijn op het realiseren van de vastgestelde doelen uit de RES 1.0 van de regio NOB. De regio heeft Rijk en provincie nodig om deze risico’s te managen (zie ook ‘Acties tot 2030’).

Netcongestie Aanhoudende netcongestie beperkt de uitvoering en leidt er toe dat er op dit moment niet met zekerheid kan worden gezegd of de regio het bod wel of niet gaat halen.

Luchtvaartbeperkingen

Uitvoeringskracht Te kort aan menskracht, middelen en materiaal voor de uitvoering van de RES 1.0 bij gemeenten en bij de regio, kan er toe leiden dat de doelen uit de RES 1.0 niet tijdig worden behaald.

Tijdelijke stop vergunningverlening De tijdelijke stop op vergunningverlening voor projecten die tot extra stikstofuitstoot leiden kan van invloed zijn op het tijdig realiseren van de doelen uit de RES 1.0. De provincie spant zich in om dit risico te minimaliseren.

Vanwege radarbeperkingen en aanvliegroutes is in een groot deel van de regio windenergie niet mogelijk. De landelijk nagestreefde balans tussen wind en zon op land van 50%-50% is niet haalbaar. De huidige inschatting laat een verhouding zien van 29% wind en 71% zon voor de opgave tot 2030. De beperkingen hebben consequenties voor de netinfrastructuur en voor de duurzame elektriciteitsvoorziening in de winter (jaarrond-voorziening).

Duurzame Polder Het niet of later realiseren van de Duurzame Polder betekent dat een substantieel deel van het totale RES-bod niet gerealiseerd kan worden voor 01-01-2030.

Vertraging in het besluitvormingsproces Vertraging in dit proces kan er toe leiden dat de doelen uit de RES 1.0 niet tijdig wordt behaald. Voorbeelden van mogelijke oorzaken hiervan zijn: het ontbreken van draagvlak vanuit de samenleving of het niet meenemen van het onderwerp ecologie in de voorbereiding.

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

13

Acties tot 2030 Naast de al lopende processen en activiteiten leiden de volgende acties tot het verstevigen van de uitvoering en het managen van de geïdentificeerde risico’s.

Door RES NOB-organisatie

Door gemeenten

•

• • •

Verder concretiseren zoekgebieden Opstellen strategie Zon op Dak met hulp van RES NOB-organisatie en NPRES Waar nodig: zorgen voor voldoende capaciteit voor de uitvoering o.a. door de inzet van klimaatgelden

• •

Coördinatie informatie-uitwisseling tussen regionale, provinciale en landelijke opgaven Lobbyen voor vermindering belemmeringen vanwege vliegbewegingen, netcongestie, etc. Afstemmen vraag- en aanbod energie-infrastructuur op langere termijn (pMIEK)

Door waterschappen • •

Werken aan de laatste stap van eigen energieneutraliteit bijvoorbeeld door toepassing van windenergie op eigen locaties Bijdragen aan doelbereik door onderzoek naar toepassingsmogelijkheden van energiewinning uit (afval)water zoals aquathermie

RES Noordoost Brabant

• •

Doorgaan met de lopende activiteiten; vervult aanjagende rol met inzet op versnellen zorgvuldige uitvoering Ondersteunen tijdelijke werkgroep bij herijking RES (2.0) t.b.v. nieuwe samenwerkingsstructuur (incl. regionale pool) voor opgave richting 2050 Communicatie, kennisdeling Intensiveren monitoring

Door netbeheerders • •

Door provincie •

•

Inzetten op tijdig realiseren netcapaciteit voor doelbereik 2030 Doorkijken naar opgave richting 2050

Samenleving/klankbordgroep • •

• •

Ondersteuning door klankbordgroep bij herijking RES (2.0) t.b.v. nieuwe samenwerkingsstructuur voor opgave richting 2050 Ondersteunen bij vinden draagvlak vanuit de samenleving om doelen RES 1.0 te halen, o.a. door invulling te geven aan toename van lokaal eigendom Ondersteunen bij vinden draagvlak voor opgave tot 2050 Adviseren stuurgroep op besluiten, vanuit eigen achterbannen (maatschappelijk draagvlak)

Voortgangsrapportage

juni 2023

14

Voorgestelde besluiten De komende periode ligt de nadruk op de uitvoering van de doelen uit de RES 1.0 en voorbereiding voor de periode tot 2050. Op basis van de conclusies in deze rapportage worden er een drietal besluiten voorgesteld:

Toelichting op de voorgestelde besluiten Toelichting 1

Voorgestelde besluit 1

De verschillende ontwikkelingen met betrekking tot het realiseren van de RES 1.0

Kennisnemen van de voortgangsrapportage en deze, na vaststelling door de colleges en de Dagelijkse Besturen van de waterschappen, actief te delen met de gemeenteraden, Provinciale Staten en de Algemene Besturen van de Waterschappen;

binnen gemeenten, de voorbereiding voor de opgave tot 2050 en de behoefte voor een andere samenwerking leiden tot de drie voorgestelde besluiten. Toelichting 2 Het in kaart brengen van de kwantitatieve én kwalitatieve vorderingen van de

Voorgestelde besluit 2

uitvoering helpt om op regionaal niveau de voortgang met elkaar beter te volgen

Instemmen met een intensivering van de monitoring RES NOB naar tweemaal per jaar;

en indien nodig bij te sturen. Daarom is het voorstel om tweemaal per jaar een monitor uit te brengen die meer bronnen gebruikt dan alleen de Klimaatmonitor. Deze wordt dan eens in de twee jaar gecombineerd met de verplichte

Voorgestelde besluit 3

voortgangsrapportage. De al lopende automatisering van de onderliggende

Starten met de voorbereiding van de Herijking van de RES (2.0) in het derde kwartaal in 2023 gericht op vaststelling door gemeenteraden, Gedeputeerde Staten en de Algemene Besturen van de Waterschappen in 2024.

geodata-systemen maakt dat dit niet voor extra werk zorgt.

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

15

Gerelateerde documenten

RES 1.0

Rapport Generation Energy: concretiseren potentiegebieden RES Noordoost-Brabant Rapport To70: Kansen Windenergie RES Noordoost-Brabant NPRES Begrippenkader Raadsinformatiebrieven, maart 2023 3e monitor RES NOB Raadsinformatiebrieven rapporten Generation Energy en To70

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

16

Bijlage I

Samenvattend overzicht per gemeente In deze bijlage staat een samenvattend overzicht* per gemeente. Het overzicht geeft inzicht in de status van de uitvoering per gemeente. In het kort; •

Het samenvattende overzicht is gebaseerd op interviews met betrokken gemeenteambtenaren bij de RES NOB. Zij spelen een grote rol in het realiseren van de uitvoering en vormen een belangrijke bron om zicht te krijgen op deze uitvoering;

•

De verschillende kleuren zijn bedoeld om de differentiatie in uitvoering te duiden;

* De gegevens in deze voortgangsrapportage zijn een momentopname van het voorjaar 2023. Het kan zo zijn dat inmiddels verdere voortgang of ontwikkeling heeft plaatsgevonden.

RES Noordoost Brabant

Voortgangsrapportage

juni 2023

17

Gemeente

Ambities

Verankeren omgevingsbeleid

Status streven naar 50% lokaal eigendom

Kaders participatie t.b.v. RES

Vergunningen tijdig afgeven

Zoekgebieden vertalen naar zoeklocaties

Bernheze

Focus op RES ambitie 2030

Zoekgebieden voor zon zijn omschreven in ruimtelijk beleid. Bredere verankering via omgevingsvisie moet nog plaatsvinden

Concrete invulling over wat lokaal eigendom inhoud vindt op dit moment plaats in samenwerking met de lokale energiecoöperatie

Beknopt omschreven in ruimtelijk beleid. Per locatie en/of project wordt gekeken wat nodig is

Ja, voldoende concrete initiatieven voor zon. Door de netcongestie is realisatie een uitdaging

Wind: geen zoekgebieden vastgesteld en luchtvaartbeperkingen. Zon: drie vergunningen voor zonneparken verleend, drie positieve principebesluiten voor zonneparken afgegeven en twee OER-trajecten A59 en A50

Boekel

Focus op RES ambitie 2030

In Duurzaamheidsbeleid

Bekijken hoe 50% kan worden gestimuleerd

Geen richtlijnen. Per locatie/project wordt gekeken wat nodig is

1 aanvraag loopt, netcongestie is uitdaging

Zoekgebieden zijn opgenomen in het duurzaamheidsplan en in de RES. In combinatie met de ruimtelijke plannen in Boekel geeft dit voldoende mogelijkheden voor initiatieven

Boxtel

Focus op zo snel mogelijk energieneutraal

Visie zon en wind vastgesteld

1 actieve energiecoöperatie, nog op zoek hoe verder te organiseren en te borgen

Verbijzondering van participatie in relatie tot energietransitie moet nog plaatsvinden

Belangrijk dat omgevingsdialogen goed gevoerd worden. Netcongestie is van invloed hierop. Tot 2027 geen ruimte op net

Zon: eerste tender 50Ha locatie bekend en krijgt invulling; omgevingsdialogen gestart

Vastgelegd in visie energielandschap

Gemeentebreed participatiebeleid moet nog worden ontwikkeld worden

Ja, gaan we halen

Wind: plan-MER voor duurzame polder loopt

‘s-Hertogenbosch

Focus op realisatie lokale RES-opgave en klimaatneutraal 2045

Ja, in visie energielandschap

Wind: Boxtel noord zoekgebied in verkenning; nog geen besluit

Zon op land: uitvraag 50Ha Proces OER-traject

georganiseerd, aanwezig

RES Noordoost Brabant

in ontwikkeling, uitdaging, in verkenning/onderzoek

voorbeelden/specificatie benoemd door gemeente

Voortgangsrapportage

juni 2023

18

Gemeente

Ambities

Verankeren omgevingsbeleid

Status streven naar 50% lokaal eigendom

Kaders participatie t.b.v. RES

Vergunningen tijdig afgeven

Zoekgebieden vertalen naar zoeklocaties

Land van Cuijk

Focus op RES ambitie 2030

In omgevingsbeleid, tegelijkertijd bezig met harmoniseren van zoekgebieden

In ontwikkeling opnemen in nieuw beleid. Voor fusie eigen invulling door gemeenten

In ontwikkeling

Voor fusie helft van de vergunningen afgegeven om doelstelling te behalen. Na harmonisatie beleid volgt rest. Netcongestie is uitdaging

Wind: bezig met harmoniseren van bestaande zoekgebieden. Plus waterschap wil 4 molens gaan plaatsen

Zon op land: aanmelding OER traject A50

Maashorst

Meierijstad

Focus op RES ambitie 2030. Kwaliteit voor snelheid. Doorkijk naar 2050

Focus op lange termijn (2050) en grotere ambitie voornamelijk zon. Kwaliteit boven snelheid

georganiseerd, aanwezig

RES Noordoost Brabant

Beleid is gemaakt met voorkeursgebieden. Op dit moment vindt vertaling plaats naar de omgevingsvisie

Intensief contact met energiecoöperatie. In addendum opgenomen dat gestreefd wordt naar 50% lokaal eigendom. Participatie opgenomen in de tender

Vastgelegd en addendum op beleid geschreven. Participatie opgenomen in tender, ligt bij initiatiefnemer

Uitdaging, netcongestie is hierop van invloed. Planning uitbreiding Net 2029-2031

Ja, in beleidskaders zon (deze wordt herijkt)

Kader lokaal eigendom. Plus onderzoek na oprichting lokaal investeringsplatform

Komt een nieuw beleidskader in 2023. Kader is een vernieuwing van het kader dat vanaf 2020 liep

Focus op realisatie binnen de gestelde RES periode, niet op vergunningverlening voor 2025 omdat aansluiting op het net niet mogelijk is

in ontwikkeling, uitdaging, in verkenning/onderzoek

Zon op land: vergunningen voor zonneparken zijn verleend (voor helft) Zon op dak: door netcongestie geen stijging in pijplijn. Focus zon op land en wind OER-traject, samen met Gennep (A73-A77)

Zon op land: Maatschappelijke tender in voorbereiding; rond de zomer gereed Wind: door radarbeperking kleine kans voor opwek door wind

Wind: lokaal bedrijfsleven heeft traject met 4 molens gestart. Deze zijn allen vergund Zon: vanaf 2020 bezig met realisatie van de eerste 50Ha Zon op land: daarvan is nog +/- 17Ha in procedure. Vanaf 2024 gaat worden gestart met nieuwe uitvragen tot en met 2026 van in totaal +/- 130Ha

voorbeelden/specificatie benoemd door gemeente

Voortgangsrapportage

juni 2023

19

Gemeente

Ambities

Verankeren omgevingsbeleid

Status streven naar 50% lokaal eigendom

Kaders participatie t.b.v. RES

Vergunningen tijdig afgeven

Zoekgebieden vertalen naar zoeklocaties

Oss

Focus op RES ambitie 2030

Ja; Visie Buitengebied

Financieel participatie beleid ontwikkeld; wordt binnenkort vastgesteld.

Geen specifieke richtlijnen

Ja, plan-MER afronden dit jaar. 2024 vergunning verlenen. Rest vergund en in afwachting van uitspraak Raad van State (zie laatste kolom)

Zon: RZWI gerealiseerd. Zonnepark Munlaan ligt voor Raad van State

Netcongestie van invloed hierop. Tot 2027 geen ruimte op het net

Zon: maatschappelijke tender uitgezet van 10Ha om zoekgebieden te concretiseren. Vervolgstap concretiseren naar zoeklocaties

Inzet op duurzaamheidsfonds

St. Michielsgestel

Focus op RES ambitie 2030; zie bestuursakkoord 2022-2026

Visie zon en wind aanwezig. Zon vastgesteld, wind niet

Nog in ontwikkeling; onderzoek gestart om lokaal eigendom te faciliteren

Verbijzondering van participatie in relatie tot energietransitie moet nog plaatsvinden

Focus op RES ambitie 2030

georganiseerd, aanwezig

RES Noordoost Brabant

Wordt verwerkt in omgevingsvisie

Onderzoek gestart om streven verder in te vullen/realiseren en één beleid te ontwikkelen. Streven naar 100% lokaal eigendom

Wind: plan-MER voor duurzame polder gestart

Wind: geen wind tot 2030 zie bestuursakkoord 2022-2026

Daarnaast ook diverse coöperaties zoals Platform duurzame coöperaties, HOT, Dommelstroom. Uitdaging is businesscase rondkrijgen Vught

Wind: windpark Elsenburg-de Geer, wachten op uitspraak Raad van State

Geen specifieke richtlijnen. Per project gekeken wat nodig is en uitgevoerd

in ontwikkeling, uitdaging, in verkenning/onderzoek

Ja, verwachting is dat plan-MER begin 2024 af is. Dan starten vergunningsprocedure

Plan-MER voor zon en wind in voorbereiding. Prioriteit grootschalig zon op dak (streven van 60% van beschikbaar dakoppervlak), vervolgens zon op land en wind op land. Uitkomst bepalen specifieke locaties zon en/of wind

voorbeelden/specificatie benoemd door gemeente

Voortgangsrapportage

juni 2023

20

Sint-Michielsgestel Vught -

20.000

40.000

60.000

Bijlage II

80.000

8) Besparing Energiegebruik t.o.v. 2017 [%]

12,0% 10,0%

100.000

120.000

Huidig Gerealiseerd

4e monitor RES NOB

15,0%

9) Besparing Energiegebruik t.o.v. 2017 [%]

Toelichting Grafiek 8 en energiegebr percentage b gemeente. M van deze geg

11) Besparing Elektriciteitsgebruik t.o.v. 2017 [%]

Toelichting Grafiek 10 en feitelijke ele en per geme op basis van getrokken w

13) Besparing Warmtevraag Gebouwde Omgeving t.o.v. 2017 [%]

Toelichting Grafiek 12 en laten de feite percentage b Mogelijke oo gegevens en

10,0% 5,0%

8,0%

0,0%

6,0%

-5,0% 4,0% -10,0%

2,0% -15,0% 0,0%

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Totaal

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Doel Energiebesparing [%]

10) Besparing Elektriciteitsgebruik t.o.v. 2017 [%] 12,0%

15,0%

10,0%

10,0%

8,0%

5,0%

6,0% 0,0%

4,0%

-5,0%

Download hier de pdf van de monitor

2,0% 0,0%

-10,0%

-2,0% -4,0%

-15,0% 2017

2018

2019

2020

2021

2022

Totaal

16,0%

2023

2024

2025

2026

12) Besparing Warmtevraag Gebouwde Omgeving t.o.v. 2017 [%]

14,0%

2027

2028

2029

2030

Doel Energiebesparing [%]

25,0% 20,0%

12,0% 10,0%

8,0% RES Noordoost Brabant

15,0%

Voortgangsrapportage 10,0%

6,0% 5,0%

juni 2023

21

Opgesteld door: Royal HaskoningDHV in opdracht van het programmabureau RES Noordoost Brabant Advies door: Pondera, werkgroep Monitoring RES NOB, programmateam RES NOB Eindredactie: Bureau EMMA Fotografie: Patrick van den Hurk, Beeldbank EMMA

Noordoost Brabant

Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met de 10 gemeenten in de regio: Bernheze, Boekel, Boxtel, Land van Cuijk, Maashorst, Meierijstad, Oss, Vught, ’s-Hertogenbosch, St. Michielsgestel, de Provincie Noord-Brabant, Waterschappen Aa en Maas en Dommel. Daarnaast waren de volgende partijen in meer of mindere mate betrokken: Enexis, BMF, ZLTO, Rabobank, VNO-NCW, regionale woningbouwcorporaties en Platform Energiecoöporaties.

Contact: Energiewerkplaatsbrabant.nl info@resnob.nl