20230309 Raadsvoorstel Jongerenparticipatie

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

14854145 09 mei 2023

Onderwerp

Aanpak jongerenparticipatie We vinden het belangrijk om jongeren een stem te geven waardoor zij maatschappelijk betrokken raken en op verschillende manieren kunnen deelnemen aan activiteiten voor jongeren in ‘s-Hertogenbosch. Om deze jongerenparticipatie te versterken, willen we uitgangspunten hanteren voor jongerenactieprogramma’s en het Bosch Jongerenparticipatiemodel gebruiken.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. De Nota Jongerenparticipatie vast te stellen met daarin de uitgangspunten voor de jongerenactieprogramma’s. 2. Het Bossche Jongerenparticipatiemodel vast te stellen als werkwijze bij actieprogramma’s rondom jongerenparticipatie

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aanleiding Om jongerenparticipatie verder te versterken, verzoeken wij uw raad om de uitgangspunten voor jongerenparticipatie vast te stellen en het Bosch Jongerenparticipatiemodel. Jongerenparticipatie geeft jongeren tussen de 12 en 27 jaar in ’s-Hertogenbosch de kans om zichzelf te leren kennen, hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen en om actief mee te doen aan onze samenleving. Dit gebeurt door jongeren in staat te stellen activiteiten te bezoeken en/of te organiseren, door met ze in gesprek te gaan en naar ze te luisteren en door jongeren te betrekken bij voor hun belangrijke ontwikkelingen in de gemeente. Onze huidige jongerenactieprogramma’s zijn Cityboost, Citytrainers, Jongerenambassadeurs en het Bossche Kinder- en Jeugdparlement. Binnen deze actieprogramma’s zijn er diverse projecten die meestal (mede) door jongeren worden uitgevoerd. Op 24 mei 2022 is het Bestuursakkoord voor 2022-2026 gepresenteerd onder de titel: “Slagkracht en ambitie; Met lef en energie de toekomst in." Iedereen die wil, kan meedoen in ’s-Hertogenbosch. Voor jongeren wordt ingezet op talentontwikkeling en gelijke kansen. Verder is benoemd dat we de verbinding zoeken met alle inwoners. “De mensen met een luide en zachte stem én de stemmen die we nog niet horen.” In ’s-Hertogenbosch gebeurt al veel op het gebied van jongerenparticipatie.

Uw raad sprak zich in 2001 al uit over jongerenparticipatie, dat toen nog in de kinderschoenen stond. Inmiddels zijn we vele jaren verder. Jongerenparticipatie heeft de afgelopen decennia een plek gekregen in een breder jeugdbeleid. Samen met jongeren werken we aan participatie en vinden we gaandeweg uit wat de best werkende principes zijn. Deze vormden de basis voor het door ons zelf ontwikkelde Bossche Jongerenparticipatiemodel. Voor professionals die werken met jongerenparticipatie is dit model een belangrijke leidraad voor begeleiding en monitoring. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Gezien onze huidige ambitie (zie Bestuursakkoord) voor het verbinden van jongeren met de lokale democratie, verzoeken we uw raad om nieuwe uitgangspunten voor jongerenparticipatie vast te stellen. Daarnaast vragen we uw raad om in te stemmen met het Bossche Jongerenparticipatiemodel. Zo kunnen we jongerenparticipatie versterken en verankeren.

Beoogd doel We willen het voor jongeren laagdrempelig mogelijk maken om hun stem te laten horen. Door middel van jongerenparticipatie dagen we ze uit om activiteiten te organiseren en invloed te hebben op de beleidskeuzes die we maken. Dit draagt bij aan talentontwikkeling. Sinds 2010 voeren we in ’s-Hertogenbosch actieprogramma’s uit voor, door en met jongeren. Wij doen dat om hen te betrekken bij onze samenleving op een manier die past bij hun wensen en behoeften. Jongeren mogen niet alleen meedenken maar ook organiseren en initiëren. In de afgelopen dertien jaar zijn er meerdere mooie en succesvolle jongerenparticipatieprojecten gestart die nu nog steeds draaien en groeien. We werken met de volgende jongerenactieprogramma’s: Cityboost Een manier om creatief en ondernemend te participeren is de Cityboost. Jongeren vanaf 12 jaar kunnen een voorstel doen voor de uitvoering van activiteiten. Zij doen dit individueel of als groep. De ideeën worden gepitcht op het Boostfestival. Ideeën onder de € 300 worden altijd uitgevoerd. Uit de andere ideeën wordt door jongeren zelf een keuze gemaakt. Er is een subsidieregeling die de uitvoering van gekozen projecten mogelijk maakt. Citytrainers www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

We stimuleren jongeren vanaf 16 jaar om zich als vrijwilliger in te zetten door Citytrainer te worden. Zij zetten hun talenten in om sportieve, culturele en sociale activiteiten te bedenken, te ontwikkelen en uit te voeren. Het kan ook om een evenement gaan. Citytrainers worden getraind en ontvangen een certificaat. Kinderen in groep 7 en 8 van de basisschool kunnen Citytrainer Junior worden. Zij leren om activiteiten tijdens de pauze en na schooltijd mee te begeleiden. Jongerenambassadeurs Den Bosch (JADB) Jongeren vanaf 16 jaar kunnen als jongerenambassadeur bijdragen om de gemeente nog mooier en leuker te maken voor jongeren. Ze komen wekelijks bijeen, organiseren evenementen en geven gevraagd en ongevraagd advies. Om meer jongeren te betrekken is er een “JADB friends” opgericht. Dit zijn jongeren die graag willen meedoen maar (nog) niet elke week kunnen deelnemen. Kinder – en Jeugdparlement Oefenen met participatie, burgerschap en democratische besluitvorming gebeurt in het Bossche Kinderparlement en het Bossche Jeugdparlement. Het Bossche Kinderparlement is er voor kinderen in het primair onderwijs en het Bossche Jeugdparlement voor jongeren in het voortgezet onderwijs. We werken nauw samen met scholen. In beide parlementen worden de thema’s door de leerlingen zelf bepaald en voorbereid.

Ze presenteren hun bevindingen en aanbevelingen aan de directies van scholen en aan de wethouder. Voorbeelden van thema’s zijn armoede, afvalscheiding op school en stress op school. In de bijlage vindt u het document ‘Terugblik 2022 Its up to you(th)’ met een presentatie van resultaten van de jongerenactieprogramma’s in 2022. Jongerenparticipatie zien wij als een middel om bij te dragen aan talentontwikkeling en gelijke kansen. Via jongerenparticipatie dagen wij jongeren uit om zelf het heft in handen te nemen, actief te worden om dingen in de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

samenleving te realiseren en/of te veranderen, hun mening te geven en mee te beslissen. Jongerenparticipatie draagt op deze manier bij aan de maatschappelijke dialoog, emancipatie en een samenleving die ook aansluit bij de wensen en behoeften van jongeren. Hierbij zetten we actief in op het bereiken van de jongeren die de stap vanuit zichzelf niet snel zetten. Hiermee wordt een belangrijke verbinding gelegd met de Gelijke Kansen Aanpak. In de toekomst willen we nog meer jongeren bereiken en betrekken. Daarbij is het belangrijk om, ook samen met maatschappelijke partners, te werken met vastgestelde uitgangspunten en met het Bossche Jongerenparticipatiemodel. De uitgangspunten voor jongerenparticipatie vormden de basis voor de ontwikkeling van het Bossche Jongerenparticipatiemodel. Hierdoor kunnen we jongerenparticipatie versterken en verankeren in het uitvoerend beleid van de gemeente. Relevante besluitgeschiedenis Op 29-11- 2001 stelde uw raad het Plan van aanpak Jongerenparticipatie in ’s-Hertogenbosch vast. Registratienummer 01.1165 01.1165 wijz 1.doc (raadsinformatie.nl) Jongerenparticipatie is een van de speerpunten in de volgende bestuurlijke voorstellen:



Raadsvoorstel Onderwijsbeleidsplan Meer kansen voor kinderen 2002-2006, vastgesteld op 24-012002. Registratienummer 02.0010 raadsvoorstel plan 2002-2006.PDF (raadsinformatie.nl) www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

  

Raadsvoorstel Onderwijsbeleidsplan Meer kansen voor kinderen 2005-2010, vastgesteld op 13-102004. Registratienummer 04.0894 raadsvoorstel plan 2005-2010.PDF (raadsinformatie.nl) Raadsvoorstel Jeugdbeleidsplan Voorrang voor jeugd 2010-2014, vastgesteld op 13-10-2009. Registratienummer 09.0696 Microsoft Word - concept raadsvoorstel Voorrang voor Jeugd 25 juni.doc (raadsinformatie.nl) RIB Talentontwikkeling in ’s-Hertogenbosch, 16-06-2020. Registratienummer 9749320 1 (raadsinformatie.nl)

Daarnaast is jongerenparticipatie ook onderdeel van de Inkoopopdracht Basisondersteuning, wordt uitgevoerd binnen het jongerenwerk. Argumenten In de afgelopen decennia hebben we veel ervaring opgedaan met jongerenparticipatie en jongerenactieprogramma’s die hierbij succesvol zijn. Op basis van deze ervaring zijn we tot een aantal uitgangspunten gekomen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1. Uitgangspunten voor de actieprogramma’s voor jongerenparticipatie 

De vraag van jongeren staat centraal Jongeren spelen een rol bij de keuzes en beslissingen die ambtenaren en professionalsmoeten moeten maken. Dit houdt in dat jongeren een stem hebben bij ontwikkelingen op het gebied van jongerenparticipatie. De verschillende perspectieven van jongeren krijgen van begin af aan een plek bij het ontwikkelen van projecten of jongerenactieprogramma’s. Dit zorgt voor een aanbod dat aansluit bij de wensen en behoeften van jongeren.



We wegen de suggesties van jongeren mee in de besluitvorming De oplossingen die jongeren aandragen, worden meegenomen bij de ontwikkeling van activiteiten, interventies en het beleid dat wordt gemaakt en uitgevoerd. De inbreng van jongeren is hiermee van belang. Om alles in goede banen te leiden, is er goede begeleiding op de verschillende projecten zodat de focus en energie van jongeren in de juiste ideeën gaat zitten.



De actieprogramma’s sluiten aan bij de talenten van jongeren. Iedere jongere is anders en iedere jongere heeft iets anders nodig. In ’s-Hertogenbosch is het aanbod van projecten rondom jongerenparticipatie zo breed mogelijk. We hanteren verschillende (werk)vormen die aansluiten bij de uiteenlopende talenten van jongeren. Jongeren kunnen focussen op het ontwikkelen van hun talenten of actief een opleidingstraject ingaan. Zo kunnen jongeren zelf activiteiten organiseren (zo klein of zo groot als ze zelf willen), hun mening geven (zowel gevraagd als ongevraagd) en kunnen ze meedenken met de gemeente, hun school of het jongerencentrum. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704



Jongerenparticipatie is toegankelijk voor iedere jongere in onze gemeente. Wij vingen het belangrijk dat jongerenparticipatie er is voor iedere jongere. De jongeren die bij de verschillende bestaande jongerenactieprogramma’s en projecten al in beeld zijn, zijn voorbeelden en begeleiders voor de jongeren die de weg minder goed weten te vinden. Daarnaast spelen de jongeren die al betrokken zijn, een belangrijke rol in de borging van jongerenparticipatie en het breder verspreiden van het Bossche Jongerenparticipatiemodel binnen de gemeente en al haar partners. Door de ruimte die het Bossche Jongerenparticipatiemodel biedt voor de verschillende vormen van participatie, is er voor iedere jongere een manier om mee te doen, afgestemd op de eigen behoeften.



We zetten extra in op jongeren die nog niet in aanraking zijn gekomen met jongerenparticipatie. Juist deze jongeren willen we kansen bieden, mogelijkheden aanreiken, trots en zelfbewust maken en verbinden. We zijn er trots op dat we een grote groep jongeren bereiken die de weg naar de gemeente al weet te vinden. Een groep die weet hoe ze hun mening kunnen laten horen en/ of die zelf hun weg weet te vinden naar tal van leuke activiteiten. In ’s-Hertogenbosch zetten we bij jongerenparticipatie extra in op die groep jongeren, die niet altijd de weg weet te vinden. Dit doen we onder andere door veel samen te werken met jongerenwerk, onderwijs, sportverenigingen en cultuur. Ieder jaar wordt het netwerk uitgebreid en zoeken we naar partners en plekken waar we weer nieuwe jongeren kunnen bereiken. Op dit uitgangspunt wordt actief de samenwerking gezocht met de Gelijke Kansen Aanpak en de partners die op de verschillende projecten binnen dit programma betrokken zijn.

2. Het Bossche Jongerenparticipatiemodel www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In 's-Hertogenbosch gebeurt al heel veel op het gebied van jongerenparticipatie. De wensen en meningen van jongeren hebben een plek bij jongerenwerk en talentontwikkeling. Van kleine ideeën zoals het aanleggen van een urban dansvloer bij een jongerencentrum tot aan grote ideeën, zoals het initiëren van een subsidieregeling voor jongeren. Er wordt naar jongeren geluisterd en er wordt ruimte geboden om hun ideeën waar te maken. Ondanks het feit dat jongerenparticipatie centraal staat, was er nog geen goede, eenduidige manier om een beeld te krijgen van de manier waarop jongeren participeren en hoe ze kunnen groeien. Daarom ontwikkelden we het Bossche Jongerenparticipatiemodel. Dit model is gebaseerd op de participatieladder van Roger Hart. Het model maakt een onderscheid tussen zes verschillende vormen van participatie, waardoor iedere jongere de kans krijgt zijn eigen participatietalenten te ontdekken, te ontwikkelen en te delen met de buurt, wijk of stad. Elke vorm van participatie is daarbij even waardevol. Daarnaast geeft het Jongerenparticipatiemodel ook handvatten voor de begeleiding en monitoring door professionals. Het helpt om een balans te realiseren tussen verschillende vormen van participatie bij de uitvoering van een activiteit.

Het Jongerenparticipatiemodel is niet alleen tot stand gekomen in samenwerking met jongeren maar ook met jongerenwerkers, sportwerkers, communicatiemedewerkers en andere professionals die met jongeren werken. In de bijgevoegde nota, nemen we u graag mee in een verdere uitleg van het Bossche Participatiemodel. Kanttekeningen en risico’s



Werken met de vijf uitgangspunten voor jongerenparticipatie en het Bossche Jongerenparticipatiemodel kan om de volgende redenen niet de gewenste impact hebben: Jongeren zijn teleurgesteld wanneer hun voorstellen niet worden uitgevoerd. Participatie, en dus ook jongerenparticipatie, betekent nooit dat al je suggesties worden overgenomen. De begeleiders van www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704







jongerenactieprogramma’s zien dit als belangrijk ervaringspunt van jongerenparticipatie. Daarbij zullen ze steeds wijzen op de invloed die er wèl is. Jongerenparticipatie blijft beperkt tot een kleine groep jongeren. Door goed samen te werken met jongerenwerk, scholen en andere vindplaatsen hopen we steeds nieuwe jongeren op het spoor te komen. Daarbij hoort ook gebruik van voor jongeren aantrekkelijke social media. Verder gebruiken deelnemende jongeren hun eigen netwerk; we zien nu al dat veel nieuwe jongeren met bekenden meekomen. Er is onvoldoende begeleidingscapaciteit vanwege de groei van participerende jongeren. Bij jongerenparticipatie hoort ook dat jongeren elkaar helpen, dat zorgt voor veel begeleidingskracht. Bij grote toename van jongeren beoordelen we ambtelijke capaciteit opnieuw. Het Bossche Jongerenparticipatiemodel verdwijnt na enige tijd in de la. Om het Bossche Jongerenparticipatiemodel breed onder de aandacht te brenger is een waaier ontwikkeld. Deze is bijgevoegd. Verder worden diverse trainingssessies voor professionals georganiseerd.

Financiën

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Jongerenparticipatie is onderdeel van de Programmabegroting. Voor de uitvoering van de jongerenactieprogramma’s is per jaar € 60.000 beschikbaar. Daarnaast is jongerenparticipatie een belangrijk thema in de inkoopopdracht Basisondersteuning FMGH. Duurzaamheid Met het Bossche Jongerenparticipatiemodel wordt ingezet op alle vormen van jongerenparticipatie. In de praktijk zien we veel jongeren die een ontwikkeling maken in de wijze van participatie. Ze gaan van ‘deelnemen aan’ naar ‘organiseren van’. Dit zorgt in de breedte voor duurzame inzet van jongeren. De inbreng van jongeren zal ook effecten hebben op de leefbaarheid binnen de gemeente. De huidige generatie jongeren heeft steeds meer oog voor de leefomgeving en het klimaat. Deze onderwerpen zijn dan ook regelmatig een item bij de ideeën die worden geopperd.

Participatie en communicatie De Nota Jongerenparticipatie is intensief besproken met de Jongerenambassadeurs. Zij stemmen in met de strekking van de tekst en onderschrijven het belang van vaststellen van een kader voor jongerenparticipatie. Nadat er een besluit is genomen over dit voorstel en bijgevoegde nota, wordt uw raad periodiek geïnformeerd via de berichten ‘Sociaal domein in beweging’. Op deze manier kunt u de ontwikkelingen rondom jongerenparticipatie blijven volgen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Nota Jongerenparticipatie incl. het Bossche Participatiemodel 2. Terugblik jongerenparticipatie 2022 Registratienummer 14854145 Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

kaderstellend U. Kâhya Sociaal: 19 april 2023 MO/MO/JEUGD/O&R N. van Lanen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

n.vanlanen@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 14854145 Raadsvergadering 09 mei 2023 Onderwerp Jongerenparticipatie De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van : 21-03-2023 besluit: 1. De Nota Jongerenparticipatie vast te stellen met daarin de uitgangspunten voor de jongerenactieprogramma’s. 2. Het Bossche Jongerenparticipatiemodel vast te stellen als werkwijze bij actieprogramma’s rondom jongerenparticipatie

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 09 mei- 2023

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704