2023-09-07 Commissie Bestuur concept

Commissie BESTUUR Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

7 september 2023 Raadzaal

Collegeleden:

mw. mr. drs. R. Lipman mr. drs. R. van der Meer J.J.E.L. van Creij, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. drs. J. Hendrickx, J.A.B. Huibers, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, A.C. van Silfhout, K.M. Vossen, J.P.M. Welten-van Doremalen R.J.J. Geers

Afwezig:

mw. A. Hernández, mw. E. Samshuijzen

Verslaglegging:

DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen welkom. Mevrouw Hernández en mevrouw Samshuijzen hebben zich afgemeld en de heer Mikkers wordt vervangen door de heer Ralph Geers.

2.

Vaststellen van de agenda De agenda wordt vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bestuur van 22 juni 2023 Het verslag van de commissie Bestuur van 22 juni 2023 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en lijst openstaande moties De voorzitter meldt dat er geen bijzonderheden zijn. Daarmee zijn de lijst met toezeggingen en de lijst met openstaande moties opnieuw vastgesteld.

5.

Werkplanning De voorzitter meldt dat er op 22 september a.s. een werkbezoek aan de politie staat gepland. De commissieleden kunnen zich hiervoor bij de secretaris aanmelden.

Raadsvoorstellen 6.

Verordening Vertrouwenscommissie klankbordgesprekken en herbenoeming burgemeester 2023 De heer Huibers (Rosmalens Belang) kan zich goed in deze verordening vinden op één onderdeel na, namelijk artikel 6, klankbordgesprekken. Daarin staat bij lid 2: 'Indien de commissie dan wel de burgemeester of de fractievoorzitters de wens daartoe kenbaar maken, houdt de commissie een extra klankbordgesprek met de burgemeester'. Hij mist daar kaders en vraagt of bij een woordenwisseling of een dispuut één fractievoorzitter ervoor kan zorgen dat er een klankbordgesprek komt of dat daar verdere afspraken over moeten worden gemaakt. De heer Van den Kerkhof (D66) spreekt als voorzitter van het presidium en geeft aan dat de verordening zal worden aangepast, zodat duidelijk is dat het gaat om fractievoorzitters die een meerderheid van de gemeenteraad vertegenwoordigen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) twijfelt erover of het om een meerderheid moet gaan omdat dit een te grote drempel kan opwerpen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) stelt voor op te nemen dat het gaat om een 1

meerderheid van de fractievoorzitters. De heer Van den Kerkhof (D66) geeft aan dat het gaat om de klankbordgesprekken in de klankbordcommissie bestaande uit zeven leden aangevuld met twee fractievoorzitters. De meerderheid van deze commissie kan tot een extra klankbordgesprek besluiten en ook de burgemeester en de fractievoorzitters kunnen deze wens kenbaar maken. In andere gemeenten is in de verordening opgenomen dat voor een extra bijeenkomst van de klankbordgroep een meerderheid die in de raad is vertegenwoordigd nodig is. De afspiegeling van de raad is al in de klankbordgroep verweven, het gaat er hier om dat het bijeen roepen van de klankbordgroep wel met de raad moet worden afgestemd als hier buiten deze groep behoefte aan is. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) merkt op dat er over drie jaar verkiezingen zijn en dat de nu genoemde namen dan misschien niet meer aan de orde zijn. Hij wil weten hoe daarmee wordt omgegaan. De heer Van den Kerkhof (D66) geeft aan dat de gemeenteraad aan het begin van een nieuwe raadsperiode de nieuwe commissie samenstelt en dat nu wordt voorgesteld dat de huidige gemeenteraad kiest voor de samenstelling zoals die in het dictum staat. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil niet voor een meerderheid van de raad gaan, maar dat een bepaald aantal partijen een signaal kunnen afgeven.

De heer Van den Kerkhof (D66) stelt voor dit technisch te wijzigen en die wijziging in de volgende raadsvergadering aan de gemeenteraad voor te leggen. Hij wil als voorzitter van het presidium geen politieke discussie voeren en stelt voor dat er in de raad een amendement wordt ingediend om de tekst aan te passen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt zich af of het feit dat een aantal partijen het anders wil zwaar genoeg is om hiervoor een amendement in te dienen. Het zou in de huidige situatie ook mogelijk moeten zijn dat ook een kleinere groep uit de raad zaken die ertoe doen kan agenderen. De heer Huibers (Rosmalens Belang) stelt voor samen een amendement in te dienen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt dit een goed idee. De voorzitter stelt vast dat het voorstel niet wordt aangepast en dat er in de raad een amendement kan worden ingediend. Dit raadsvoorstel wordt doorgeleid naar de raadsvergadering als een licht bespreekstuk of een C-stuk. 7.

Wijziging horecaverordening (heraanbieding) De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt het vreemd dat er geen agenda was en geen verslag is gemaakt van het gesprek met Koninklijke Horeca Nederland van maart 2023 waarin over een raadsvoorstel is gesproken en wil dat er voortaan wel een agenda is en een verslag wordt gemaakt van serieuze gesprekken over een belangrijk raadsvoorstel. Hij vindt het ook vreemd dat het college van het ene op het andere moment heeft besloten dat nachtzaken niet meer een vergunning voor vijf jaar, maar voor tien jaar krijgen. De heer Van den Kerkhof (D66) las dat na overleg met Koninklijke Horeca Nederland en de nachtzaken is besloten de vergunningstermijn van vijf naar tien jaar op te rekken en hij vraagt waarom de heer Gersjes tegen oprekking van de termijn is. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) is daar niet tegen. Hij vindt dat eerder ook al bekend had moeten zijn dat het niet mogelijk is om in vijf jaar een horecazaak op te zetten en rendabel te maken. De heer Van den Kerkhof (D66) begrijpt dat de heer Gersjes blij is met het nu voorliggende voorstel. 2

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) is inderdaad blij met dit voorstel, maar zet wel wat kanttekeningen bij de manier waarop het tot stand is gekomen. Hij wil weten hoe wordt omgegaan met de overgangsperiode voor bestaande ontheffingen als vergunningen voor onbepaalde tijd worden omgezet in vergunningen voor bepaalde tijd. Het voornemen is om in beleidsregels invulling te geven aan de vorm en uitvoering van de selectieprocedure, maar een voornemen betekent dat iets nog niet zeker is terwijl hij ook leest 'omdat we van vergunningverlening voor onbepaalde tijd naar vergunningverlening voor bepaalde tijd gaan, wordt voorgesteld de eerste periode een selectieprocedure te hanteren'. Hij begrijpt ook niet waarom voor de 11e van de 11e een vergunning van 7.00 tot 2.00 uur wordt afgegeven omdat geen enkele nachthorecazaak op 11-11 al 7.00 uur wil starten. De heer Van Silfhout (Volt) denk dat het geen ramp is dat dit wel in de vergunning staat. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt dat het geen zin heeft om deze tijd op te nemen als geen enkele nachthorecazaak al om 7.00 uur open wil. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vraagt wat de heer Gersjes het probleem vindt als de horeca en de gemeente het eens zijn en geen probleem zien. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) gaf alleen aan dat de horeca niet om 7.00 open wil.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt zich af of de raad in het overleg tussen het college en Koninklijke Horeca Nederland moet treden. Als horecazaken niet om 7.00 uur open willen, dan gebeurt dat ook niet. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) las dat Den Bosch vergeleken met andere steden terughoudend is in de terrasopeningstijden en vraagt wat Den Bosch anders doet dan andere steden. Hij gaat akkoord met het voorstel. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is het in de kern eens met het voorstel, maar hij vindt wel dat hierin de juiste bewoordingen moeten worden gebruikt. Hij is verbaasd dat in de toelichting staat dat er in Rosmalen op uitgaansavonden geen politietoezicht is. Hij las ook dat er geen ontheffing aan nachtzaken in het uitgaansgebied van Rosmalen wordt verleend, maar uit het antwoord op technische vragen bleek dat dit niet klopt, dat past niet in het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan Uitgaansgebied van Rosmalen stamt uit 2012 maar daar is intussen een en ander veranderd, het nieuwe centrum valt nauwelijks onder de slinger van het uitgaansgebied en daardoor weten sommige horecazaken niet onder welk gebied ze vallen. De heer Van den Kerkhof (D66) kan zich in principe in de wijziging van de horecaverordening vinden, hij is blij dat het eindelijk is gelukt om met de partijen in de stad tot gedragen nieuwe regels te komen.

Carnaval is niet in deze verordening opgenomen, daarover volgt een apart traject met de partijen in de stad. De afgelopen jaren bleek dat er op 11-11 risico's qua crowdmanagement zijn omdat dan niet alle kroegen open zijn, maar er wel erg veel bezoekers zijn. D66 maakt zich zorgen over het ieder jaar toenemende aantal bezoekers en vraagt wanneer de raad wordt meegenomen in de maatregelen op 11-11 en rond carnaval. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt welke oplossing D66 ziet. De heer Van den Kerkhof (D66) wil niet van het voorstel afdwalen, hij wil nu vooral weten wanneer het college de raad actief informeert. Hij is blij dat de openingstijden van de terrassen worden verruimd en herinnert zich dat de burgemeester in de vorige bestuursperiode, ook schriftelijk, heeft toegezegd dat er in september 2023 een expertmeeting over dit onderwerp zou komen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) ziet deze expertmeeting op de lijst van toezeggingen staan. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat dit onderwerp daar al jaren op staat. 3

De heer Van Silfhout (Volt) is blij met de voorgestelde wijzigingen, met tien jaar heeft een ondernemer genoeg tijd om zijn horecavergunning terug te kunnen verdienen, maar hij maakt zich wel zorgen over de cooling-downperiode en de venstertijden De cooling-downperiode is pas tussen 3.00 en 5.00, terwijl juist om 2.00 als de normale horeca sluit grote groepen mensen tegelijk de straat op gaan waardoor overlast kan ontstaan en hij vraagt de wethouder te kijken naar een oplossing voor de drukte om 2.00 uur. Hij is blij met de gematigde verruiming van de terrasopeningstijden met een uur al had hij graag een wat grotere verruiming gezien. Mevrouw Welten (VVD) vindt het goed dat een balans wordt gezocht tussen enerzijds tradities en levendigheid en anderzijds leefbaarheid. Het is al bijna 11-11 is en ze hoopt hierover binnen afzienbare tijd een voorstel te ontvangen. De VVD pleit al jaren voor vrije openingstijden voor de horeca en kijkt uit naar de expertmeeting. De VVD vindt vooral veiligheid belangrijk, tijdens carnaval 2023 stonden alle straten bomvol, maar de hulpdiensten moeten wel overal kunnen komen en ze vraagt de portefeuillehouder om te kijken hoe deze situatie veiliger kan worden gemaakt.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) is het ermee eens dat de raad rond carnaval moet worden meegenomen in hoe carnaval veilig en verantwoord kan worden gehouden en vraagt de portefeuillehouder hierop schriftelijk te reageren. Ze is blij dat de portefeuillehouder opnieuw met de horeca heeft gesproken over hoe een en ander beter kan, maar dit moet voortaan wel aan de voorkant gebeuren. Ook de nachtburgemeesters en jongeren geven aan dat er in Den Bosch, zeker 's nachts, erg weinig is te doen en dat jongeren Den Bosch zien als de stad van hun oma. De Bossche Groenen wil daarom graag wat meer levendigheid, zodat Den Bosch wordt gezien als een bruisende stad, ook 's nachts. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) weet dat al jaren over Den Bosch als de stad van je oma wordt gesproken. Er is nu in overleg met de horeca beleid gemaakt waarover grosso modo iedereen tevreden is. Sommige jongeren gaan met de bus of de trein naar een andere stad om uit te gaan, maar als carnaval in Den Bosch wordt uitgebreid, is er ook meer inzet van politie nodig en hij vraagt zich af of de druk zo groot is dat gehoor aan deze wens van de jongeren moet worden gegeven. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) gaat in gesprek met onder andere de nachtburgemeester. Als Den Bosch ook voor de jongere generatie een aantrekkelijke stad wil blijven, is het goed om het nachtleven aantrekkelijker te maken.

De heer Van Hattem (PVV) vraagt of mevrouw Hendrickx denkt dat er te weinig ondernemers zijn die met een zaak het nachtleven in Den Bosch bruisender willen maken en of het voor hen aantrekkelijker moet worden gemaakt om een zaak in Den Bosch te vestigen of dat de regels belemmerend werken. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) weet van ondernemers dat zij in verband met de regelgeving niet zo gauw iets extra's zullen doen. Het aantal vergunningen voor nachtzaken zou uitgebreid kunnen worden en ook op termijn moet het mogelijk blijven om uit te gaan op de Tramkade. Ze geeft mee dat het goed is om te achterhalen waar mensen tegenaanlopen en wat er extra kan worden gedaan om tot een bruisend nachtleven te komen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) merkt op dat er de afgelopen jaren altijd trammelant op de Parade was en dat veel ondernemers niet veel langer open willen blijven. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat trammelant kan ontstaan als iedereen tegelijk de straat op gaat en er weinig is te doen. Dat kan worden voorkomen met een bepaald beleid. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) weet dat er veel politie nodig bij de Carrousel als die om 4.00 dicht ging en hij wil weten of mevrouw Hendrickx nog meer van dit soort kroegen wil. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) wil daar serieus naar kijken.

De Bossche Groenen wil iets extra's doen om het nachtleven ook voor de jeugd aantrekkelijker te maken. 4

De heer Van Hattem (PVV) vindt deze verordening prima, ook omdat die samen met de horecasector is opgesteld. Ook carnaval moet samen met de horeca en de carnavalsorganisaties worden opgezet. De Tramkade is een uitzondering op de verordening wat zorgt voor onduidelijkheid bij de ondernemers en de omwonenden die overlast ervaren en hij vraagt hoe deze horecaverordening zich verhoudt tot dit experimenteergebied. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) geeft aan dat de Tramkade tien jaar geleden als experiment is begonnen met als kenmerk loslaten en dat de APV en de horecaregels niet op dit gebied worden toegepast. De heer Van Hattem (PVV) vindt dat dit experiment na tien jaar wel moet worden geëvalueerd. Een verordening is in principe op de hele gemeente van toepassing en ook de rechtszekerheid van omwonenden en ondernemers is van belang. Hij wil duidelijke regels stellen en niet te veel uitzonderingen maken. Reactie college Wethouder Ralph Geers is blij in overleg met de horeca een verordening te kunnen voorleggen. Er is niet van iedere bijeenkomst een verslag omdat de cultuur in Den Bosch is dat men met elkaar in gesprek gaat en dat zaken niet onnodig worden geformaliseerd. Iedereen wil een aantrekkelijk horeca-aanbod, ook voor jongeren, maar er is wel enige terughoudendheid in terrasuitbreiding omdat de binnenstad ook leefbaar moet blijven voor de bewoners.

De openingstijden van de nachtzaken worden niet zomaar opgerekt. Op grond van de dienstenrichtlijn 'Tijdelijke vergunning' moet sprake zijn van een termijn waarin iemand zijn investering kan terugverdienen en in eerste instantie is ervan uitgegaan dat vijf jaar voldoende is maar na het bespreken van de benodigde investering met Koninklijke Horeca Nederland is het inzicht ontstaan dat een termijn van tien jaar redelijker is. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) gaat ervan uit dat in het eerste gesprek ook is gesproken over hoelang het duurt voor een horecazaak rendabel is en hij wil weten waarom eerst tot een termijn van vijf jaar is besloten en dit nu tien jaar wordt. Wethouder Ralph Geers geeft aan dat de gemeente als wetgever aan de kaders van de vergunning is gebonden. De redenatie was eerst dat de termijn vijf jaar kon zijn, Koninklijke Horeca Nederland heeft daarop gereageerd en na overleg was de conclusie dat tien jaar een redelijke termijn is. Hij citeert de tekst over de overgangstermijn op pagina 4 van bijlage 1: 'om hiermee te starten trekken we op een bepaald moment alle vergunningen in en geven we degenen die nu een ontheffing hebben direct een ontheffing voor tien jaar'.

Daarmee krijgen zij zonder selectieprocedure, als overgangsperiode een vergunning voor tien jaar en de burgemeester is voornemens om na de vaststelling van de verordening de beleidsregels en de selectieprocedure vast te stellen. Als iets mag, wil dat niet altijd wil zeggen dat het ook moet. Opening op 11-11 vanaf 7.00 uur is deels omdat de horeca dat zelf wil om bijvoorbeeld ontbijtsessies te kunnen houden als de hele stad opengaat, maar dat hoef niet. Er zijn 43 horecazaken met een vergunning tot 4.00 uur met een cooling-down vanaf 3.00 uur, maar een deel daarvan sluit vanwege bijvoorbeeld het feit dat het aan het eind van de avond niet altijd gezelliger of rendabeler wordt of vanwege te weinig arbeidskrachten om 2.00 uur; dat is aan de ondernemers. Er zijn vier vergunningen voor nachtzaken beschikbaar, daarvan zijn momenteel drie in gebruik en er zou nog een vergunning kunnen worden afgegeven. Het onderwerp openingstijden heeft vanwege corona stilgestaan en hij zal de burgemeester vragen dit weer met de raad te bespreken. Het klopt dat het niet afgeven van een vergunning aan nachtzaken in het uitgaansgebied van Rosmalen met het bestemmingsplan heeft te maken, maar ook de inhoudelijke argumenten over onder andere de politie-inzet zijn van toepassing.

Op de Tramkade loopt een experiment waarbij niet alles aan de voorkant is geregeld, maar de horecaregels zijn daar wel van toepassing en het is geen anarchistisch gebied, iedereen moet zich wel aan de basisregels houden. Horecaondernemers moeten zich wel aan de horecaregels houden, maar er is niet vooraf in een bestemmingsplan vastgelegd welke functie in welk pand moet ontstaan. Bij de ontwikkeling van de Stadsdelta wordt ook naar de Tramkade gekeken en hij kan zich voorstellen dat hierbij ook wordt gekeken naar aanpassing van de horecavergunning en dat het dan geen experimenteerruimte meer is. De veiligheid op 11-11 is operatie en hij laat het aan de burgemeester om de raad hier wel of niet bij te betrekken. Er is in 5

ieder geval een afspraak over de bastonen gemaakt, zodat er geen housefeesten in plaats van carnavaleske feesten ontstaan. Carnaval is een feest van de stad, hiervoor is een evenementenvergunning aangevraagd en de veiligheid moet wel worden gewaarborgd, maar hij wil niet dat de politiek de regels voor carnaval bepaalt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) kon uit de brief over de muziek niet opmaken of die over mechanische muziek of livemuziek gaat. Wethouder Ralph Geers geeft aan dat deze brief over muziekinstallaties gaat. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat de raad niet zozeer wil worden meegenomen in de operatie, maar dat die zich wel zorgen maakt over de uitbreiding van 11-11. Wethouder Ralph Geers geeft dit door aan de burgemeester. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) weet dat in 2022 alle raadsleden op de dag voor carnaval op het stadskantoor zijn uitgenodigd om te horen hoe de veiligheid werd gegarandeerd, maar dat er maar zes of zeven raadsleden zijn gekomen. Als alle raadsleden in 2023 wel naar deze bijeenkomst gaan, zijn ze wel op de hoogte van onder andere hoe de aanrijtijden van de hulpdiensten worden gegarandeerd.

Tweede termijn De heer Van Silfhout (Volt) is het niet mee eens dat grosso modo iedereen tevreden is met de openingstijden, hij heeft de indruk dat de meeste mensen het jammer vinden dat er nog maar enkele kroegen na 2.00 uur open zijn en dat er dan nog maar weinig diversiteit aan uitgaansgelegenheden is. Hij herkent ook niet dat er na 2.00 uur qua regels zo veel mogelijk is, hij denkt juist dat de regels een belemmering zijn en vraagt de wethouder te kijken welke zaken vanwege de regels na 2.00 uur niet meer open zijn en welke zaken niet meer na dat tijdstip open willen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) neemt aan dat hij een schriftelijk antwoord krijgt op zijn vraag over het uitgaansgebied van Rosmalen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) denkt dat in Den Bosch niet 42, maar slechts vier zaken tot 4.00 uur open mogen blijven en dat er in Den Bosch behoefte is aan meer ruimte in de nacht. Ze stelt voor dat de raad zich via bijvoorbeeld een hearing over het Bossche nachtleven laat informeren. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat vier horecazaken tot na 2.00 uur open mogen blijven, maar dat maar drie zaken dit doen en hij vraagt zich af of dit komt door de strenge regels of doordat de ondernemers hier geen brood in zien en wat er zou moeten veranderen om een vierde exploitant zo ver te krijgen dat die tot na 2.00 uur openblijft.

De heer Huibers (Rosmalens Belang) vindt een hearing oké en hij stelt voor ook de inwoners van de binnenstad hiervoor uit te nodigen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt dat een interessant voorstel, veel inwoners hebben ideeën over hoe zaken beter en slimmer op elkaar kunnen worden afgestemd. Mevrouw Welten (VVD) merkt op dat er tegenstrijdige belangen spelen en ze is benieuwd welk belang de Bossche Groenen het meest wil behartigen, dat van het uitgaanspubliek of van de bewoners van de binnenstad. De voorzitter kapt dit onderwerp nu af omdat het begint te lijken op de bespreking van een discussienotitie. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) heeft geen behoefte om een discussienotitie voor te bereiden, maar ze hoort het graag als meer mensen behoefte aan een hearing hebben. Het experiment op de Tramkade eindigt in 2025 en ze vraagt zich af wat het vervolg hiervan zal zijn.

6

De voorzitter wil het bij de horecaverordening houden. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) wil weten waarom Den Bosch vergeleken met andere gemeenten zo terughoudend is wat betreft de openingstijden van de terrassen. Hij vindt het prima als niet overal verslagen van worden gemaakt, maar verwacht wel souplesse bij de handhaving van de regels en wil deze handhaving aan de boa's overlaten en niet dat ambtenaren ondernemers op overtredingen aanspreken. Wethouder Ralph Geers betrekt mensen bij de voorbereiding van het beleid dat aan de raad wordt voorgelegd, maar hij gaat er wel vanuit dat het door de raad vastgestelde beleid wordt uitgevoerd en dat daarop wordt gehandhaafd. De boa's gaan eerst met een overtreder in gesprek en bekeuren pas als die zich daarna nog niet aan de regels houdt. Hij herhaalt dat terughoudend met de terrassen wordt omgegaan vanwege de leefbaarheid in de binnenstad en hij nodigt mevrouw Hendrickx uit om met hem mee te gaan, zodat ze zelf kan zien dat bewoners van de Uilenburg en de Korte Putstraat met de gemeente samenwerken en contact hebben als er bijvoorbeeld een auto verkeerd staat of er te veel geluid is. Ze kan dan ook zien dat nachtzaken in 's-Hertogenbosch tot 5.00 uur open mogen blijven en dat er 43 ontheffingen zijn verleend omdat maar 43 ondernemers tot 4.00 uur open willen zijn.

Het college wil niet zo weinig mogelijk, maar maakt ook niet ongebreideld ruimte omdat dan niet meer op kwaliteit en leefbaarheid kan worden gestuurd. Er kan veel, maar niet alles en dat heeft ook te maken met wat de horeca zelf wel of niet wil. Dit raadsvoorstel wordt als hamerstuk doorgeleid naar de raadsvergadering. 8.

Prioriteitennota RNOB De voorzitter geeft aan dat de heer Kabbouti wordt vervangen door de heer Vossen. De heer Van Hattem (PVV) heeft als een van de weinige Bossche raadsleden input op de bijeenkomst van regionale raadsleden gegeven en de voorliggende prioriteitennota stemt hem niet vrolijk. Op pagina 15 wordt gerept over een Omgevingskoers 2023 en hij citeert: 'het belangrijkste hulpmiddel om binnen onze regio ruimtelijke opgaven integraal af te stemmen en samen scherpe keuzes te maken over welke ruimtevragers we waar willen faciliteren'. Hij gaat ervan uit dat dit aan de betrokken gemeenteraden wordt voorgelegd omdat dit erg kaderstellend is en hij hoort graag van de wethouder hoe hiermee wordt omgegaan. Hij ziet deze prioriteitennota als een groene en linkse agenda omdat hij leest over een verschuiving van autogebruik naar fiets en OV, het versnellen van woningbouw met bijzondere aandacht voor specifieke doelgroepen zoals statushouders en arbeidsmigranten en verduurzaming van de energieproductie en afbouw van het gebruik van fossiele brandstoffen. Hij citeert van pagina 9: 'een terugkeer naar de oude situatie van voor de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne is niet waarschijnlijk, mondiale brandhaarden zullen blijven zorgen voor een vluchtelingenstroom met gevolgen van onder andere de regionale woningmarkt omdat ook vluchtelingen huisvesting moeten krijgen'.

Hij wil niet meegaan in dergelijke dogmatische drammerij en het faciliteren van de asielinvasie. Hij vindt 'brede welvaart' een hol begrip dat niet wordt uitgelegd, er is sprake van een kostbare energietransitie waardoor de energieprijzen stijgen en er juist energiearmoede ontstaat. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de heer Van Hattem de definitie van brede welvaart heeft opgezocht. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat alle overheidslagen en ieder beleidsdocument een andere definitie van het begrip 'brede welvaart' hanteren. Op pagina 10 van het nu voorliggende stuk staat over deze definitie: 'de Regio Deal Noordoost-Brabant heeft ons bewuster gemaakt van het begrip 'brede welvaart' als kwaliteit van het leven in de brede zin van het woord en de brede inhoud daarvan'. Hier kan van alles onder vallen en hiermee doet de overheid al gauw het goede, waarmee de burger wel op extra kosten wordt gejaagd zoals, wat op pagina 13 staat, het opwekken van niet-fossiele energie, wat sneller moet. Hij leest ook over duurzame energiewinning dat 1,6 TWh 100 windmolens en 3500 voetbalvelden is en dat wordt ingezet op locaties voor duurzame energievoorzieningen. Hij steunt deze linkse groene prioriteitennota niet omdat deze de bevolking alleen maar veel ellende oplevert.

Hij ziet in het stuk ook verwijzingen naar het regeerakkoord uit 2021 en het provinciale bestuursakkoord, maar beide zijn inmiddels 7

achterhaald en hij hoort graag hoe wordt omgegaan met de nieuwe nationale en provinciale akkoorden. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat deze prioriteitennota is gemaakt in verband met gebrek aan capaciteit. De doelen zijn vooral gericht op inspanningen en wat minder op resultaat en de keuzes zijn vooral gebaseerd op input van de colleges. Onderzoeksbureau Berenschot adviseert om eerst te kijken op welke onderwerpen de gemeenten wel en niet samenwerken en ze vraagt de portefeuillehouder om toe te lichten hoe de keuze om wel of niet samen te werken wordt gemaakt. Verder wil ze weten wat er gebeurt met de geworven middelen voor ambities die voorlopig niet worden waargemaakt, blijven die middelen staan, kunnen ze later worden gebruikt, zijn ze geoormerkt of kunnen ze voor andere zaken worden gebruikt? Met betrekking tot de ruimte om bij te sturen tussen ambitie en capaciteit vraagt ze of de wethouder kan aangeven wanneer het markeringsmoment is en door wie deze ruimte kan worden ingevuld. In het voorliggende stuk worden verschillende politieke keuzes gemaakt. Om talent te behouden wordt vooral ingezet op de behuizing van dat talent, van arbeidsmigranten, dit wordt ingezet als een soort secundaire arbeidsvoorwaarde en ze vraagt naar de verhouding tussen het aantal woningen voor deze doelgroep en de toewijzing van woningen aan andere burgers die al jaren op de wachtlijst staan.

Het is opmerkelijk dat de versnelling van de woningbouw vooral is bedoeld voor bepaalde doelgroepen, terwijl in het provinciale woonbeleid zoals de regionale woondeal staat dat voor iedere doelgroep wordt gebouwd. In het kader van 'Duurzaam bereikbaar' wordt ingezet op OV dat kan concurreren met de auto, maar er staat ook dat het OV dat voorlopig niet kan en dat het belangrijkste vervoermiddel in Brabant vooral de auto is. De verduurzaming van het wagenpark wordt gezien als zeer positief, maar het aantal parkeerplaatsen neemt nog steeds af en ze wil weten wat de RNOB concreet anders gaat doen dan de gemeente: de vervoerder heeft een commercieel belang en dat verandert niet door daar een collectief op te zetten. In het stuk staat ook dat er alleen XXL-logistiek op de daarvoor aangewezen bedrijventerreinen komt en ze vraagt of ze zich zorgen moet maken over de ontwikkeling van Heesch West. Ze vindt het wel positief dat in het kader van de vitale leefomgeving vooral wordt ingezet op gebiedsgericht met de opgave omgaan. De VVD wil dat niet bij ieder project onderzoek wordt gedaan naar flora en fauna, maar de processen korter maken en vooral gebiedsgericht werken.

In Den Bosch is nooit gesproken over een integrale keuze wat betreft het ruimtegebruik en het is logisch dit wel te doen voordat hier in een samenwerkingsverband over wordt gesproken en een goed moment daarvoor is bij de vaststelling van de omgevingsvisie. Op 1 januari 2024 komt er een nieuwe samenwerkingsbalans en gezien het feit dat bijna alle projecten grensoverschrijdend zijn moeten de diverse belangen van de deelnemende gemeenten worden afgewogen. Hierover kunnen de raden aan de voorkant overleggen en ze stelt voor dit tijdig aan de Bossche raad voor te leggen. De heer Vossen (PvdA) vraagt zich af waarop de voorliggende prioriteitenlijst is gebaseerd, waarom er maar liefst twintig onderwerpen op staan en of er een fasering is. Hij wil slim prioriteren en thema's oppakken die bij alle thema's aanhaken, bijvoorbeeld de verstedelijkingsagenda, water en bodem en klimaatadaptatie. De heer Van Genugten (CDA) is het ermee eens dat er wel veel prioriteiten op de lijst staan. De raad had al eerder moeten spreken over de onderwerpen die de gemeente 's-Hertogenbosch belangrijk vindt in de regionale samenwerking, namelijk al voor de regionale bijeenkomst zodat er een voorstel is waarin raadsleden uit andere gemeenten kunnen worden meegenomen, op die manier is er een actieve en efficiënte bijdrage aan de prioritering.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat dit punt ook al is gemaakt bij de verstedelijkingsnotitie die voor de zomer van 2023 in de commissie Bestuur is besproken. Ze vraagt of het CDA ook vindt dat het college de raad wat meer aan de voorkant in stelling moet brengen, zodat die meer het debat kan voeren en effectief iets kan doen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) sluit zich aan bij de woorden van de heer Van Genugten en mevrouw Welten. XXL-logistiek komt alleen op daarvoor aangewezen bedrijventerreinen en hij wil dat deze uitspraak van de RNOB in het beleidskader voor Heesch West wordt opgenomen, maar de RNOB heeft daar geen positie in en daarom moet de gemeenteraad of het college dit in het in juni/juli vast te stellen beleidskader opnemen. 8

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Van Creij ook wil dat het college de raad actiever in positie brengt door een aantal richtingen voor te leggen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) wil dat de RNOB of het nieuwe provinciebestuur XXLlogistiek specifiek voor Heesch West opneemt en anders moet de raad eerder in het proces worden meegenomen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vindt de verstedelijking, bodem- en watergestuurd, de hoogste prioriteit omdat alle plannen daarop zullen worden getoetst. Er is al € 50 miljoen verlies op Heesch West en het is belangrijk dat het eerste bedrijf snel kan gaan bouwen. De heer Van Silfhout (Volt) vindt dat wel heel erg naar het college wordt gewezen, terwijl meer raadsleden naar de regionale bijeenkomst hadden kunnen gaan. Bovendien zitten twee raadsleden in de klankbordgroep van de RNOB. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat het college is gemandateerd om bepaalde beleidskeuzes te maken en dat ze graag ziet dat de raad als hoogste orgaan keuzes maakt, maar daarvoor moet de raad wel aan de voorkant in positie worden gebracht. Ze wil weten of Volt ook aan de voorkant op relevante beleidsterreinen wil kunnen sturen.

De heer Van Silfhout (Volt) wil inderdaad dat de raad in positie is, maar hij vindt dat de raad zelf steken heeft laten vallen omdat er zo weinig raadsleden bij de regionale bijeenkomst aanwezig waren. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) kan zich vinden in de vijf hoofdopgaven en de prioritering en gaat akkoord met het voorstel. Hij benijdt de regionale samenwerking niet omdat de omgeving waarin wordt samengewerkt erg snel verandert, het kabinet is gevallen en het nieuwe provinciebestuur moet nog beleid maken. Het is onduidelijk welke invloed deze zaken op de regionale plannen heeft en er is om financiële en personele redenen een nog scherpere prioritering nodig. GroenLinks was de vorige keer wel bij de voorbereidende vergadering en dat werkte toen positief. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zit in de klankbordgroep en weet dat daarin is besproken dat de timing van de voorbereidingsvergadering wat ongelukkig was waardoor veel raadsleden uit Den Bosch hier niet bij konden zijn. Hij wil in januari of februari 2024 in de raad de Bossche inzet voor de regionale bijeenkomst in mei 2024 bepalen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) stemt in met het voorstel. De Bossche raadsleden konden van tevoren wijzigingsvoorstellen indienen, maar daarvan is weinig of geen gebruikgemaakt.

Hij voelt zich niet betrokken bij het waterschap en de raadsleden die op de bijeenkomst van 10 mei 2023 aanwezig waren. Door wat meer bijeenkomsten vooraf kunnen de deelnemers elkaar op een andere manier leren kennen, thema's delen en suggesties doen. Wethouder Ralph Geers is het ermee eens dat de processen optimaler kunnen, maar vindt ook dat de raad aan de voorkant wel input had kunnen leveren. De gemeente werkt regionaal samen om meer slagkracht te hebben, maar de deelnemende gemeenten blijven over hun eigen grondgebied gaan, behalve als ze daarover niet het bevoegd gezag zijn zoals bij de XXLlogistiek, daar gaat de provincie over, die heeft dit onderwerp begin 2023 in de interimomgevingsverordening vastgelegd. Daarin staat ook dat Heesch West geschikt blijft voor XXLlogistiek en deze lijn wordt in het nieuwe bestuursakkoord voortgezet. De regio voert het door de afzonderlijke raden vastgestelde beleid uit zoals het beleidsplan 's-Hertogenbosch klimaatbestendig dat gaat over hoe wordt omgegaan met water, groen en bodemkwaliteit om ervoor te zorgen dat Den Bosch leefbaar blijf. Hierbij worden onderling afspraken gemaakt zodat gemeenten elkaar niet in de weg lopen, maar ze elkaar verder helpen. Hij is blij dat de provincie het thema Brede welvaart, dat ook in het bestuursakkoord van 's-Hertogenbosch staat, overneemt.

Het klopt dat de verschillende colleges veel prioriteiten hebben ingebracht en daarin wordt een fasering aangebracht. De A50 is voor een aantal gemeenten in de regio van wezenlijk belang. Het college stelt de raad in staat om over diverse onderwerpen te spreken, het heeft bijvoorbeeld in maart 2023 een uitgebreide brief over de verstedelijking naar de raad 9

gestuurd en die kan dit soort brieven agenderen voor de raadsvergadering. Als dit niet gebeurt, gaat het college verder met zijn uitvoering. Het rijk en de provincie sturen steeds meer op regionale samenwerking, maar er wordt altijd getoetst wat een goede samenwerkingsschaal is. Het college weegt continu de positie van Den Bosch af en als er een nieuwe samenwerking wordt aangegaan, loopt dit via de raad. De RNOB heeft beperkte capaciteit en een werkbudget en voor projecten wordt altijd naar alternatieve financiering gezocht zoals financiering van de gemeente waar een project is en cofinanciering van het rijk. De raad krijgt ook alle stukken in de planning-en-controlcyclus, zodat die ook kan zien of de RNOB een eventueel positief resultaat in de reserve stopt of naar de deelnemende gemeenten laat terugvloeien. Met betrekking tot de vraag over het markeringsmoment voor capaciteit merkt hij op dat bij het mogelijk maken van ontwikkelen de capaciteit overal een knelpunt is en dat daarom keuzes moeten worden gemaakt en moet geprioriteerd worden. De samenwerkingsafspraken lopen eind 2024/begin 2025 af en dan moeten er nieuwe afspraken worden gemaakt.

De gemeente is met betrekking tot de OV-concessie de gesprekspartner voor de provincie en omdat OV gemeentegrenzen over gaat, is het goed om samen te werken, zodat er massa ontstaat en de diverse gemeenten niet tegen elkaar worden uitgespeeld. De heer Van Hattem (PVV) heeft gevraagd of de Omgevingskoers 2023 aan de raad wordt aangeboden. Wethouder Ralph Geers weet niet wat de heer Van Hattem met het document Omgevingskoers bedoelt en dat zoekt hij op. Hij werkt momenteel op basis van het Koersdocument Omgevingswet toe naar een omgevingsvisie en omgevingsplannen die aan de raad worden voorgelegd. Verder geeft hij aan dat alle andere ruimtelijke stukken ook via de raad gaan. De heer Van Hattem (PVV) wil weten hoe dit zich verhoudt tot de kaderstellende rol van de raad. Deze vraag mag ook schriftelijk worden beantwoord. De voorzitter stelt dat deze vraag schriftelijk wordt afgedaan. Mevrouw Welten (VVD) las dat de versnelling van de woningbouw vooral is bedoeld voor twee doelgroepen, maar ze kan zich niet herinneren dat de raad hiertoe heeft besloten. Bovendien is het in strijd met het provinciale beleid dat versnelde woningbouw voor alle doelgroepen beoogt en ze vraagt om een toelichting. Wethouder Ralph Geers geeft aan dat iedere gemeente meer woningen wil bouwen omdat de opgave zo groot is. Het gaat ook om woningen voor jongeren.

Het aantal asielzoekers dat de gemeente moet opnemen neemt toe, dat zorgt voor meer druk op de woningmarkt en daarom moet sneller worden gebouwd. Er komen steeds meer arbeidsmigranten, daar is beleid op en omdat men wil dat vacatures worden ingevuld moeten de arbeidsmigranten op een goede manier worden gehuisvest. Er worden niet meer huizen gebouwd speciaal voor deze doelgroep, maar wel omdat de druk op de woningmarkt door externe factoren steeds groter wordt. Tweede termijn De heer Van Hattem (PVV) hoorde de wethouder zeggen dat specifiek voor statushouders en arbeidsmigranten wordt gebouwd, en dat wordt in de prioriteiten nota van de RNOB bekrachtigd, terwijl het college eerder zei dat op een gelijkwaardige manier voor iedereen wordt gebouwd. Hij constateert dat hiermee wordt bevestigd dat dit college inzet op specifiek bouwen voor arbeidsmigranten en statushouders en dat die voorrang krijgen op de eigen bevolking die jaren op wachtlijsten staat. Alleen al daarom staan er verkeerde prioriteiten in deze nota. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat de RNOB eigenlijk helemaal geen besluiten neemt, maar tot op heden wel behoorlijk bepalend was en dat dit komt door gebrekkig inzicht van gemeenteraden.

In de prioriteitennota wordt verwezen naar vier of vijf rapporten die veel raadsleden niet hebben gelezen en ze heeft behoefte aan duidelijke, korte en bondige informatie van het college, maar ook de raad heeft daarin een verantwoordelijkheid. Met deze informatie kan de raad kiezen wat meegaat naar het samenwerkingsverband. Het gaat haar niet zozeer om aanwezigheid op de regionale vergadering, ze is daar enkele malen geweest en ze vond het erg abstract maar wel werd duidelijk wat de werkwijze is.

10

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) merkt op Heesch West plek is voor regionale verplaatsers die werkgelegenheid bieden als daar geen XXL-bedrijven komen. Er is met de provincie afgesproken dat logistiek op Heesch West kan worden gevestigd en hij wil weten of het gaat om grootschalige XXL-logistiek. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt dat de raad meer moet aangeven wat belangrijk is en ze wil dat de raad zich begin 2024 op de regionale bijeenkomst voorbereid door prioriteiten te stellen en de richting te bespreken. De heer Huibers (Rosmalens Belang) is blij dat versterking van de vitaliteit en de leefbaarheid van de kernen meer prioriteit krijgt. Wethouder Ralph Geers komt schriftelijk terug op de vraag van de heer Van Hattem over de Omgevingskoers. In het regionale woonbeleid staat dat er een opgave is wat betreft de huisvesting van statushouders en arbeidsmigranten, dat is geen opgave die de RNOB oplegt, maar de gemeente vindt zelf dat daar in verband met een goede ruimtelijke ordening aandacht voor moet zijn. Er staat niet dat wordt versneld om deze groepen te huisvesten, maar er moet sneller worden gebouwd omdat de druk op de woningmarkt toeneemt. Op Heesch West is XXLlogistiek mogelijk om te komen tot een goed en rendabel bedrijventerrein. In de raadsinformatiebrief staat wat onder grootschalig en XXL wordt verstaan.

Ten slotte zegt hij dat het aan de raad om de voorbereiding van de regionale bijeenkomst goed te organiseren. De heer Van Hattem (PVV) overweegt met een motie te komen. Mevrouw Welten (VVD) overweegt met een motie te komen. Dit raadsvoorstel wordt als een B- of een C-stuk doorgeleid naar de raadsvergadering. Overige onderwerpen ter bespreking 9.

Rondvraag en sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 20.48 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bestuur van 28 september 2023. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, mw. mr. drs. R. Lipman

11