2023-09-04 Commissie Bedrijvigheid vastgesteld

Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren 's-Hertogenbosch

28

De voorzitter meldt dat het college voorstelt de Verordening Ondergrondse Infrastructuren aan te passen. Deels zijn het technische wijzigingen en deels wijzigingen door de maatschappelijke ontwikkeling zoals de energietransitie. De heer Ploegmakers (CDA) is blij dat het goed wordt geregeld. Een van de dingen in de stukken is dat de schade en de verantwoordelijkheid ligt bij degene die de werkzaamheden uitvoert. Zijn zorg is dat nu in de binnenstad veel schade is door het leggen van het glasvezelnetwerk. Hij ziet dat het onvoldoende wordt gerepareerd. De losliggende tegels enzovoort. In het stuk staat dat daar toezicht op wordt gehouden, dan wil hij dit meegeven als een urgent punt. Wethouder Ralph Geers geeft aan dat het college de zorg deelt en zal in de uitvoeringsdocumenten scherper aangeven daarmee aan de slag te gaan en dat doen, want de binnenstad moet gastvrij en veilig zijn. De voorzitter concludeert dat het raadsvoorstel als hamerstuk wordt doorgeleid naar de raadsvergadering. Het is een C-stuk. 9.

Kantorenvisie 2023 's-Hertogenbosch De voorzitter zegt dat er de afgelopen jaren een omslag is geweest van een overschot naar een krapte op de kantoormarkt. Het college stelt voor de kantorenvisie aan te passen aan de veranderende omstandigheden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat de kantorenmarkt in beweging is. Er is geen sprake van een modeverschijnsel maar van een structurele verandering. Met name de coronaepidemie en het thuiswerken hebben een grote impact gehad op de wijze waarop kantoren gebruikt worden. Leefbaar 's-Hertogenbosch is benieuwd naar de consequenties hiervan voor het gehele kantorenbestand van 's-Hertogenbosch. Volgens Leefbaar 's-Hertogenbosch leest het raadsvoorstel weg als een addendum van het eerdere onderwerp de Datastad en het verengt zich sterk tot de noordelijke Spoorzone en daarmee ook het Innovatiekwartier. In verschillende overheidskantoren ondervindt men nu al dagelijks de nieuwe werkelijkheid; men komt daar amper iemand tegen op bijvoorbeeld de woensdagen en vrijdagen. Spreker vindt het daarom een terechte conclusie dat de kantoren van morgen moeten voldoen aan een andere vraag: centrale ligging, stedelijke faciliteiten, flexibele werk- en vergaderplekken, gericht op thuiswerken.

Spreker vraagt zich af of indien niet-gebruikte huidige kantoorfaciliteiten verkocht worden, er dan nog sprake is van krapte op de kantorenmarkt in 's-Hertogenbosch. De heer Altenburg-Collin (VVD) geeft aan dat bedrijven inkopen op groei. Het resultaat van een onderzoek naar vraag en aanbod van kantoren in de gemeente laat een plusje zien. Er komen data-ICT-bedrijven naar de gemeente toe. Hij vraagt de heer Kagie dan ook of daar geen ruimte voor gecreëerd moet worden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is van mening dat indien de Datastad en het Innovatiekwartier worden doorgezet, dat daar inderdaad rekening mee gehouden moet worden. Echter, hij mist wat er met de overige gebouwen gedaan moet worden, zoals het stadskantoor waar thuiswerken al jaren de norm is. Zo lijken de eigen gemeentelijke gebouwen buiten beschouwing gelaten in deze visie. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) heeft de visie namens gewoon ge-DREVEN aandachtig gelezen. Een groot deel van de visie krijgt de goedkeuring van de fractie. Wel overweegt de partij een amendement in te dienen omdat in artikel 1.1 blijkt dat de transformatiedoelstelling overbodig zou zijn. Spreker is van mening dat het transformatieproces blijvend is en door moet gaan. Het is verstandiger nieuwe kantoren te bouwen, zodat de verouderde kantoren vrijkomen en omgebouwd kunnen worden tot woningen. Zo blijven de kantoormeters intact.

De heer Ploegmakers (CDA) geeft aan dat de visie nadrukkelijk voorziet in die mogelijkheid door die ruimte te blijven bieden. Een amendement is daarmee overbodig. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) geeft aan dat er bij maatwerk een wijziging mogelijk is. Hij is van mening dat het juist een blijvend proces hoort te zijn. Er zijn rondom de stad meerdere locaties die minder geschikt zijn als kantoor. Bedrijven geven een voorkeur aan hoogwaardige locaties en zullen naar de Spoorzone nabij het station gaan. Dat kan rondom voor meer leegstand

29

zorgen. Voor die panden moeten oplossingen gezocht worden zodat ze niet jaren leegstaan. Dit wil gewoon ge-DREVEN bereiken met een amendement. Spreker ervaart dat er vaak sprake is van een scheiding tussen wonen en kantoren. Hij is van mening dat de toekomst ligt in een samenhang van beide. Spreker had graag gezien dat gebouwen in de Spoorzone zo worden ingericht dat de verhouding wonen/kantoren aanpasbaar wordt. Een fijne werklocatie is meestal ook een goede woonlocatie. Spreker is van mening dat het aanpassen van de vraag een goede oplossing biedt tegen leegstand. Vandaar het belang van een flexibele inrichting waar wonen en werken kunnen samenvloeien op eenzelfde locatie. Dit geeft talloze positieve effecten, zoals minder woon-werkverkeer. De heer Altenburg-Collin (VVD) vraagt of de heer Pennings de leefbaarheid in een wijk niet belangrijk vindt. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) vindt dat zeker van belang, maar is van mening dat een kantoor geen overlast biedt. De heer Altenburg-Collin (VVD) denkt dat in een wijk waar grotendeels kantoren staan, het 's avonds niet gezellig is en dat er een gevoel van onveiligheid kan ontstaan. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) vult aan dat het niet de bedoeling is verspreid over de stad kantoorgebouwen te plaatsen. Maar die plekken waar kantoren met woningen gemengd worden acht spreker het juist minder onveilig.

Mensen zitten niet te wachten op een wijk waar het 's avonds na 21.00 uur doodstil is. De heer El Amraoui (D66) stelt dat het prettig wonen, verblijven en werken is in 's-Hertogenbosch. Dat blijkt uit het aantal kantoren en bedrijven in de gemeente en uit de groeiende vraag naar kwalitatief goede kantoorlocaties in de stad. Er zijn veel kantoorlocaties met leegstand onder het gewenste frictieniveau. Bedrijven tonen steeds meer interesse in Den Bosch. De Datastad is in trek bij data- en ICT-bedrijven, wat te zien is in de groeiende vraag. Het is D66 bekend dat werkgevers, werknemers en ondernemers behoefte hebben aan kwalitatief goede kantoren en voorzieningen met een groene en gezonde buitenruimte en duurzaam verbonden met de rest van de gemeente. D66 deelt de conclusies in deel 4 van de kantorenvisie. De fractie hoort graag van het college hoe het omgaat met verdichting en inbreiding. Gezien de schaarste van gronden is D66 benieuwd naar de mogelijkheden voor hoogbouw. De fractie ziet Soetelieve Business Center als een kansrijke locatie en hoort graag of de portefeuillehouder deze mening deelt. De fractie staat ook achter het clusteren van data- en IT-bedrijven en ziet ook kansen in het clusteren van andere industrieën zoals de automotive-industrie.

Ziet het college mogelijkheden om andere industrieën te clusteren en hoe kansrijk acht het college dit? De fractie juicht de duurzaamheidseisen voor gebouwen en ook de mobiliteitsvoorzieningen toe. De fractie vindt een groene en gezonde buitenruimte ook van belang en hoort graag van het college of dit meegenomen is in het beleidsonderdeel 7. Er moet creatief gekeken worden naar de buitenruimte rondom de kantoorlocaties. Deze buitenruimten worden nog te vaak gezien als een losstaand stukje Den Bosch en de aandacht gaat voornamelijk naar het fysieke gebouw en niet naar de duurzame en gezonde buitenruimte. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) merkt op dat de mate van duurzaamheid dat voor de gebouwen wordt voorgeschreven enkel aan de minimale wettelijke eisen dient te voldoen en hoorde de heer El Amraoui zeggen het streven naar duurzaamheid belangrijk te vinden. Zij vraagt of de heer El Amraoui wellicht ook wel kijken of er misschien gestreefd kan worden naar én de duurzame gebouwen én de groene omgeving. De heer El Amraoui (D66) heeft zeker oren naar de mogelijke duurzaamheidsvoorstellen van de PvdD en bespreekt dit graag met mevrouw Samshuijzen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vult ter verduidelijking aan dat het gaat om de wettelijke minimumeisen. In de kantorenvisie staat geen specificering, zij wil nadenken over hoe dit scherper te stellen.

De heer El Amraoui (D66) meent gelezen te hebben dat er wel een specifieke certificering nagejaagd wordt, maar dit zal na het debat worden besproken. Hij meent dat een buitenruimte die buiten kantooruren ook door bewoners benut kan worden, bijdraagt aan sociale controle en de veiligheid van het gebied.

30

De heer Van Hasselt (SP) merkt op dat de kantorenvisie erop gericht is om in plaats van kantoren om te bouwen, vooral in te zetten op het bouwen van nog meer kantoren. In de actuele post-corona hoogconjunctuur lijkt dit een goed idee. Hij uit zijn zorgen over mogelijke veranderingen in de economie waardoor de nieuwe kantoren leeg kunnen komen te staan. Het tekort aan sociale huurwoningen is wel een blijvend gegeven, ongeacht de conjunctuur. Hij stelt voor in eerste instantie in te zetten op de sociale huurwoningen en dan te kijken of er nog ruimte is voor kantoren. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Van Hasselt de mogelijkheid ziet om bijvoorbeeld de helft van het stadskantoor om te bouwen naar sociale huurwoningen. De heer Van Hasselt (SP) stelt dat als daar de ruimte voor is, dit een goede manier is om het aantal huurwoningen te verhogen. Wel twijfelt hij of dit een praktische oplossing is. Hij geeft aan dat kapitalisme inherent instabiel is en dat nu niet is te zeggen of de beoogde kantoren nodig zullen zijn. Hoe met kantoren wordt omgegaan is sinds corona veranderd vandaar dat ook naar deelgebruik gekeken kan worden. De heer Ploegmakers (CDA) zegt op een aantal punten anders naar de markt te kijken dan de heer Van Hasselt. Investeerders investeren in een kantoorruimte. Als er geen markt is, investeren zij niet.

In de afgelopen jaren zijn bij het ombouwen van kantoorpanden veel kantoormeters onttrokken en woningen gecreëerd. Daarmee reguleert de markt zichzelf. Hij hoort graag van de heer Van Hasselt of hij vindt dat de overheid alles moet regelen. De heer Van Hasselt (SP) is zeker niet van mening dat de overheid alles moet regelen. Wel ziet hij dat de markt altijd achter de feiten aanloopt. Als nu bij economisch hoogtij de markt om kantoren roept en deze worden gebouwd, staan deze leeg na een mogelijke beurscrash. Dat is in 2008 ook gebeurd. Hij hoopt dit keer te kunnen anticiperen op de economische en marktontwikkelingen door niet heel veel kantoren te bouwen in economische hoogtij, maar wel heel veel sociale woningen. De heer Altenburg-Collin (VVD) geeft aan op dit moment 3,5% leegstand is. Er is onderzoek gedaan naar de ontwikkelingen in de vraag naar kantoorruimte voor de komende jaren. Daaruit is gebleken dat er wat kantoorruimte te kort is de komende jaren. Er moet dus bijgebouwd worden. Spreker hoort graag van de heer Van Hasselt of hij het niet eens is met feiten die gepresenteerd worden in de kantorenvisie. De heer Van Hasselt (SP) is het ermee eens dat er een analyse gemaakt is. Ook is hij het eens met het inpassen van meer kantoren op gebieden rondom het spoor.

Wel wil hij de raad meegeven voorzichtig te blijven en rekening te houden met een mogelijke verandering in de economie. In 2008 wist men ook niet dat de vraag plots totaal veranderde, vandaar zijn verzoek om voorzichtig te zijn met het voorspellen van de vraag naar extra kantoorruimte en in te zetten op woningen. Spreker geeft aan niet tegen kantoorbouw te zijn, maar vraagt om zorgvuldig om te gaan met die ambities. De heer El Amraoui (D66) is verbaasd over de tegenstrijdigheid die hij ervaart in de woorden van collega Van Hasselt wanneer deze stelt dat men moet anticiperen en wanneer er wordt geanticipeerd noemt hij de noodzaak om woningen te bouwen in dit debat over de kantorenvisie. De heer Van Hasselt (SP) stelt dat anticiperen op marktontwikkelingen verdergaat dan het analyseren van rapporten. Het is ook kritisch kijken naar woning-, ruimte- en marktontwikkelingen in het verleden. Ook is het belangrijk te kijken naar innovatie van kantoorruimte. Sinds corona werkt men ook veel meer vanuit huis, dit kan leiden tot deelgebruik van kantoorruimtes. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) vraagt de heer Van Hasselt of hij de verouderde leegstaande kantoren het liefst getransformeerd ziet worden naar woningen. De heer Van Hasselt (SP) beaamt dat dat het geval is.

De heer Van der Heijden (Rosmalens Belang) merkt op dat er een grote wijziging heeft plaatsgevonden aan de vraagzijde van de kantorenmarkt ten aanzien van tien jaar geleden, zeker in de periode na corona. De transformatiedoelstellingen hebben het overschot weggenomen waardoor er nu een meer gebruikelijke marktsituatie is van ongeveer 3% leegstand. Rosmalens Belang is dan

31

ook van mening dat het nu tijd is om de transformatiedoelstellingen af te schaffen. Het principe van marktwerkingen geldt ook voor de vraag en aanbod van kantoorruimte per gebied, en is blijven bewegen. De cijfers tonen een verschuiving richting Centraal Station en omgeving, waardoor in deze omgeving de vraag naar voornamelijk kleinere kantoorruimtes blijft. Het omkatten van kantoorruimte naar woningen zoals met het AAG-gebouw gebeurt wanneer wordt gezien dat structureel kantoorruimte buiten gebruik blijft. Met de kantoorruimte die op dit moment meer in balans is, is het voor de gemeente niet meer noodzakelijk om verder op dit punt in te grijpen in de markt voor het creëren van woonruimte, zelfs al zou dit logisch geacht worden gezien de huidige woningmarkt. Dat is dan de concessie die gedaan wordt. Een woning creëren in een kantoorruimte in een decentraal gelegen industriegebied waar de leegstand wel verder zou kunnen gaan, is geen wenselijke situatie op het gebied van leefbaarheid. Rosmalens Belang acht de wijziging van de kantorenvisie een logische stap. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) vertelt dat na de coronapandemie het wachten was op het creeren van een nieuw normaal. Anderhalf jaar na het vervallen van de laatste coronamaatregelen lijkt het een goed moment om nu naar de kantorenvisie te kijken. Het beleid was tot dusver restrictief.

De realiteit is nu dat er een aangepaste vraag naar kantoorruimte is, deze vraag neemt weer toe. Als men in Den Bosch de Datastad wil realiseren, dan moet worden ingezet worden op kwalitatieve groei, flexibel in te zetten kantoorruimten zowel voor medewerkers op kantoor als ook voor medewerkers op afstand. GroenLinks Den Bosch is blij dat duurzaamheid een focuspunt is bij de nieuwbouw van kantoorpanden. Het is goed om te horen dat ook een aantal andere partijen hier ook enthousiast over zijn. Het aantoonbare draagvlak stemt de fractie positief in een ambitieuze uitvoering, dit is samen met de geplande hoeveelheid nieuwbouw een speerpunt voor GroenLinks. De fractie zal nauwgezet controleren of hier ook daadwerkelijk aandacht aan besteed wordt tijdens de uitwerking van de plannen. GroenLinks hoopt op een brede interpretatie van het woord duurzaamheid, duurzaam gebruik en duurzame bouw. Hier is in de gemeente al veel ervaring mee. GroenLinks stemt in met de kantorenvisie en kijkt uit naar de uitwerking van de concrete bestemmingsplannen. De heer Altenburg-Collin (VVD) stelt dat de Bossche VVD blij is met de herziene versie van de kantorenvisie. Als belangrijke Brabantse kantorenstad beschikt 's-Hertogenbosch na Eindhoven over het grootste aantal vierkante meters verhuurbaar vloeroppervlak.

De leegstand is teruggelopen naar 3,5% en er wordt vanuit de data- en ICT-sector meer vraag verwacht. De visie sluit goed aan op de te verwachten vraag en het aanbod, welke bijna in evenwicht zijn. De VVD steunt de plannen voor nieuwbouw van hoogwaardige en duurzame kwaliteit om aan de toekomstige vraag te kunnen voldoen. Het clusteren van data-ICT-bedrijven dient verder uitgewerkt te worden. Verder acht de VVD het van belang het vestigingsklimaat goed te houden en verder te verbeteren om voldoende werkgelegenheid te houden ook in de toekomst voor alle inwoners. Hiertoe is het ook nodig dat onderwijsinstellingen en bedrijven in de stad nog beter met elkaar verbonden worden. Het clusteren van data-ICT-bedrijven in het Innovatiekwartier is een goed streven, zo wordt een samenwerking tussen deze bedrijven gestimuleerd. De VVD hoort graag van de wethouder of en zo ja, welke andere nieuwbouwlocaties hij op het oog heeft. Deze nieuwbouwplekken moeten voor de leefbaarheid een goede balans bieden tussen wonen en werken. De vraag van kantoorlocaties langs de snelweg schuift volgens het stuk naar ov-hubs. Hierover vraagt de VVD of er sprake is van beleidswijziging en of er nieuwe kantoren te verwachten zijn rondom de drie NS-stations die de stad telt.

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat de PvdD het vreemd vindt te spreken over de kantorenvisie, het stuk wordt waarschijnlijk bij de komende raadsvergadering afgehamerd. Het heeft op verschillende momenten op de agenda gestaan en eigenlijk zou er ook een gesprek plaatsvinden over de economische visie. Juist in die discussienotitie worden de te hanteren waarden gekozen en ook bekeken welke economische doelen gesteld worden. Voor de PvdD is het nu al inzetten op een forse groei van kantoren gericht op specifieke sectoren niet de logische procesvolgorde. Hoe is nu al te bepalen hoeveel en wat voor groei van kantoren gewenst is, nog voordat het doel van de Bossche economie is vastgesteld. De heer Ploegmakers (CDA) heeft geen 'forse groei' ontdekt in de genoemde 3000 m2 per jaar. Het betreft ongeveer 120 arbeidsplaatsen, uitgaande van 25 m 2 per werknemer. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) antwoordt dat de beoogde groei over meerdere jaren heen zich uitdrukt in tientallen duizenden vierkante meters totaal. De kantorenvisie geldt ook voor de langere

32

termijn en dat hangt sterk samen met de economische visie. Voor de PvdD is niet enkel de kwantitatieve groei van belang, maar ook de soort groei. De procesvolgorde klopt niet en daarom stelt de PvdD voor om de kantorenvisie op te schuiven en eerst de economische visie vast te stellen. De PvdD is verbaasd over de totstandkoming van het stuk, enkele gegevens zijn onbekend. Zo heeft de PvdD de volgende vragen. Wat is het aantal arbeidsplaatsen dat door Bosschenaren vervuld wordt? Wat betekent de groei van het aantal kantoren voor de werkgelegenheid van de eigen inwoners? Hoe sluiten de bestaande en de nieuwe arbeidsplaatsen aan bij de opleidingsachtergrond van de inwoners? Wat is het dataverbruik van die kantoren? Het is voor de PvdD van belang dat Bosschenaren een positief effect ervaren van de keuzes die de raad maakt. Als een groot aantal van de werknemers in de zakelijke dienstverlening en ICT niet uit Den Bosch komt, veroorzaakt dat problemen voor de Bosschenaar op het gebied van infrastructuur en woningnood. Dit dient mee te wegen voordat keuzes gemaakt worden. De heer Altenburg-Collin (VVD) is verbaasd door het betoog van de PvdD. Indien er geen ruimte is voor bedrijven om zich te vestigen, dan is er ook geen werk meer in de toekomst voor de eigen inwoners. Hij vraagt of mevrouw Samshuijzen dat begrijpt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt het een interessante vraagstelling.

Zij geeft aan dat er banen zijn voor de inwoners, omdat de (opleidings)achtergrond van de inwoners bekend is. Zij is van mening dat het niet de bedoeling kan zijn dat er enkel van buitenaf veel werknemers komen. De keuzes die gemaakt worden moeten op feiten gebaseerd zijn. De heer Ploegmakers (CDA) stelt dat mevrouw Samshuijzen erg verengt. Den Bosch is een regiogemeente. Dat brengt verantwoordelijkheden met zich mee voor een groter grondgebied dan alleen Den Bosch. Hij vraagt mevrouw Samshuijzen of zij weet hoeveel arbeidsplaatsen de stad op dit moment telt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat het aantal arbeidsplaatsen in de Economische Monitor vermeld staat. De heer Ploegmakers (CDA) beantwoordt zijn vraag zelf. Er zijn 105.000 arbeidsplaatsen in Den Bosch. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) stelt dat het haar fractie niet gaat om het aantal arbeidsplaatsen, maar wel hoe Den Bosch en de omliggende regio hiermee bediend wordt. Het gaat erom de rol van de centrumgemeente voor Den Bosch aan de directe omgeving te vervullen. Daarmee zegt zij niet dat er bijvoorbeeld geen ICT-bedrijven komen, maar dat er nu keuzes gemaakt worden op basis van ontbrekende informatie. Zij wil graag de juiste processtappen volgen. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt of de PvdD daarmee het vrijevestigingsbeleid wenst in te perken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) stelt dat dat zwart-wit geschetst is.

Er moet gezocht worden naar een juiste balans en voor nu is niet duidelijk voor wie banen worden gecreëerd. Het is belangrijk keuzes te maken op basis van beschikbare informatie en niet in het luchtledige te spreken. Eerder vanavond sprak zij al over de enorme impact die dataverbruik heeft op het milieu. Wat blijkt? Het dataverbruik van kantoren is totaal niet in beeld. In aanloop naar de economische visie en het rapport van de Rekenkamercommissie over de energietransitie, het rapport van CE Delft en de CO2-monitor, lijkt het de PvdD wijs om eerst in beeld te brengen wat de impact is van kantoren, wat het doel van de economie in ’s-Hertogenbosch is, hoeveel ruimte binnen de draagkracht van de aarde er is en als dat bekend is een keuze kan worden gemaakt hoeveel en welke nieuwe kantoren wenselijk zijn en waar behoefte aan is. De heer Altenburg-Collin (VVD) vraagt hoe de PvdD aankijkt tegen het creëren van banen in de stad, waardoor dagelijkse files tussen ’s-Hertogenbosch en Utrecht kunnen worden verminderd. Dat zou ook fantastisch nieuws voor de aarde zijn. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat dit haar betoog van zojuist onderstreept. Er moet goed worden gekeken naar de soorten banen die worden gecreëerd. Natuurlijk wil de PvdD die files oplossen. Dan moet wel duidelijk zijn hoe dat kan worden gedaan. Op dit moment is het stuk volgens de PvdD nog niet rijp voor behandeling.

Dit stuk zegt dat de markt vraagt en de gemeente draait. Dat

33

is ook terug te zien in de participatie bij het opstellen van deze visie. Dat is niet in het belang van onze aarde en niet in het belang van de Bosschenaar. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) geniet nog na van het debatje tussen VVD en SP over feiten en analyse. Hij denkt dat er een goede analyse ligt. Daarin staat dat de Rosmalense Plas ongeveer volgebouwd is als kantorenlocatie. Vaststaand feit is dat de kantorenlocatie op De Brand op de lijst staat om te worden geschrapt. Daar is geen vraag. Dat is vreemd, want de Rosmalense Plas is ontzettend lastig te bereiken met een eenbaansweggetje, terwijl bij De Brand pas is geïnvesteerd in een tweebaansweg met fly-overs. Wat is de oorzaak dat die locatie minder gewild is. In de analyse staat keurig netjes hoe dat mogelijk komt. Er is veel meer vraag naar kantorenlocaties dicht bij ov-punten. Feit is dat je vanuit De Brand collectief in de file moet staan in bus 156 naar het station. Als de analyse goed zou worden uitgevoerd, dan zou moeten worden geconstateerd dat er behoefte is aan kantoorruimte. Kantorenlocaties zijn populair als ze bij goed ov in de buurt liggen. Dan kunnen zoals de PvdD zojuist al aangaf lukraak kantoren worden bijgebouwd, maar het is veel beter om te kijken naar wat er echt gebeurt en waar behoefte aan is. Dat betekent dat moet worden gezocht naar goed ov.

Als er geen ov-knooppunt is, moet het misschien worden gemaakt. Als De Brand niet populair is, is dat niet vreemd. Daar is ook bijna geen ov. Hier ligt een stuk waarvan hij denkt dat er te snel en te vlug een ommezwaai moet worden gemaakt. Het is goed om nog eens goed naar de kantorenvisie te kijken, maar zoals het nu gaat, gaat het hem te snel. Het is tijd voor een betere analyse. Hij denkt dat nu de verkeerde volgorde wordt gehanteerd. De heer Altenburg-Collin (VVD) zegt dat er geen sprake is van ‘lukraak’. Er is al een kantorenvisie. Het betreft een herziening van deze visie. Er is een onderzoek gedaan door een gerenommeerd bureau en dat bureau heeft de vraag en het aanbod op de lange termijn zeer gedetailleerd in kaart gebracht. Daarmee is bekend wat eraan komt en dan kan daar volgens hem gewoon een besluit over worden genomen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) stelt dat wat de VVD als feiten presenteert in zijn ogen niet meer is dan een analyse van wat iedereen al wel aanvoelt. Er is een verandering gaande. Er zijn populaire en minder populaire locaties. Hoe komt dat nu? Hjj blijft bij zijn standpunt dat niet een kantorenlocatie op een mooie plek, De Brand, moet worden geschrapt omdat daar nu geen interesse voor is en er ruimte wordt gezocht op een andere locatie die al is volgebouwd.

Misschien moet veel meer worden gekeken naar hoe een dergelijk punt erbij kan worden gecreëerd. De heer Ploegmakers (CDA) houdt het kort. Het CDA kan instemmen met de kantorenvisie. De VVD heeft ook al aangegeven dat er een gedegen onderzoek aan ten grondslag ligt. Stap voor stap wordt het aantal kantoormeters uitgebreid. Wat hij eerder al heeft gezegd is dat de gemeente geen kantoren bouwt. Daarom is de gemeente ook afhankelijk van de ontwikkelingen in de markt. Vastgoedontwikkelaars zullen echt verantwoord investeren in kantoorruimtes. Het CDA is net als D66 groot voorstander van een groene kantooromgeving waar buiten het kantoor van alles kan worden gedaan, zoals bewegen, recreëren, enzovoort. Hij herinnert de aanwezigen aan een in het verleden door het CDA ingediende motie, die ging over het Innovatiekwartier en het EKP-terrein. De motie ‘Groene loper’ is toen ingediend, juist om die omgeving te vergroenen. Die is omarmd door de gemeenteraad. Het CDA kijkt uit naar de uitvoering. Het ov was wat het CDA miste in het voorstel zoals het er ligt. In toenemende mate is te zien dat mensen steeds minder hechten aan eigen bezit van een vervoermiddel. Dat zullen er, volgens de voorspellingen, in de komende jaren steeds meer worden. De Rosmalense Plas is momenteel niet bereikbaar met openbaar vervoer.

Met alle plannen die worden ontwikkeld, moet er wel degelijk rekening mee worden gehouden dat daar openbaar vervoer wordt gerealiseerd. In het verleden heeft een discussie plaatsgevonden over het Pettelaarpark en de daar aanwezige ov-problematiek. Het CDA wil proberen te voorkomen dat dat nogmaals gebeurt. Mevrouw Hernández (50PLUS) is het ermee eens dat er veel ontwikkelingen zijn als het gaat om kantoorruimte. Daar moet de gemeente een visie op hebben. Zij denkt dat dit aan de markt moet worden overgelaten en dat de gemeente niet moet proberen dit te begeleiden. De vraag hierbij ook is hoeveel ambtelijke tijd dit allemaal kost. Hopelijk kan de wethouder hier iets over zeggen. 50PLUS denkt dat het bouwen van kantoren niet de taak van de gemeente is. 50PLUS is het eens met gewoon ge-DREVEN dat als met de visie wordt ingestemd de formatiedoelstellingen moeten worden geschrapt. De gemeente moet alles op alles zetten om de woningnood te verhelpen. Als de gemeente nieuwe gebouwen gaat bouwen, dan moeten bestaande gebouwen goed worden benut

34

en worden getransformeerd. Ook is 50PLUS het eens met De Bossche Groenen met betrekking tot hun commentaar op De Brand. Reactie college Wethouder Ralph Geers dankt voor de input over de kantorenvisie en is blij dat er vandaag over wordt gesproken. Het is een mooi vervolg op het stuk dat zojuist besproken is met betrekking tot 'sHertogenbosch Datastad. Hij ziet in de markt een vraag naar kantoren en vindt het goed om voor de ruimtelijke kant daarvan een beeld te schetsen. Hij deelt een aantal opmerkingen over het openbaar vervoer, maar verwijst naar wat besproken is bij de nota Detailhandel. Dit betreft een ruimtelijk stuk over de invulling en niet over aanpalende elementen zoals het openbaar vervoer. Hij vindt ook dat bedrijventerreinen zoals De Brand qua openbaar vervoer beter moeten worden verbonden, maar vindt dat dit ook met collectief vervoer kan vanuit de bedrijventerreinen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) meent dat het juist gaat om de gemaakte analyse en het afschrijven van De Brand als geschikte kantorenlocatie. Hij vraagt of de vraag of De Brand bestemd is als kantorenlocatie open moet blijven staan en op de achtergrond er iets aan moet worden gedaan omdat bekend is waar het aan schort. Wethouder Ralph Geers deelt die analyse niet. De Spoorzone is erg aantrekkelijk voor jonge, hippe bedrijven.

Tegelijkertijd is zichtbaar dat bedrijfsgronden voor gewone bedrijvigheid schaars zijn. Als dan op een locatie waar de kantoorfunctie niet ingevuld kan worden wel extra ruimte gecreëerd kan worden voor de noodzakelijke andere bedrijvigheid, vindt het college dat een goede keus. Leefbaar 's-Hertogenbosch vroeg wat de nieuwe werkelijkheid doet met bestaande meters. In de kantorenvisie is daar uitgebreid antwoord op gegeven. Er is ook gezegd dat er naast uitbreiding ook een vervangingsopgave is, zowel kwalitatief als normatief. In de opgave die daar zit gaat het over bijna 54.000 m2 vervangingsopgave. De gemeentelijke gebouwen vallen niet onder de kantorenvisie. Deze vallen meer onder maatschappelijk vastgoed. Daar wordt uiteraard ook wel naar gekeken, maar voor het college is het relevant dat daarin een aantal functies worden geherbergd, die ook veiligheidsissues met zich meebrengen. Daar wordt rekening gehouden met hoe delen kunnen worden verhuurd aan andere partijen. Er wordt steeds kritisch naar het eigen vastgoed gekeken en ook naar kantorenlocaties om te bepalen of dit optimaler kan. Belangrijk daarbij is dan wel hoe de gemeente haar dienstverlening op een goede en veilige manier kan blijven doen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt een vraag over het maatschappelijk vastgoed.

Voor hem is het stadskantoor exemplarisch voor een gebouw waarvan hij het gevoel heeft dat daar verre van optimaal gebruik wordt gemaakt van de kantoorruimte, zeker post-COVID. Hoe wordt hiernaar gekeken? Wethouder Ralph Geers legt uit dat het op sommige momenten inderdaad leger is dan op andere momenten. Het is echter belangrijk dat mensen veilig hun werk kunnen doen en niet zomaar kunnen worden geconfronteerd met mensen die zomaar op etages kunnen rondlopen of mensen die rondlopen op plekken waar specifieke persoonsgegevens worden verwerkt. Er moet inderdaad wel kritisch worden gekeken naar hoe met dit pand wordt omgegaan waarbij de veiligheid van de medewerkers wordt geborgd. Met betrekking tot de transformatiedoelstelling zoals aangestipt door gewoon ge-DREVEN en 50PLUS merkt hij op dat het overschot aan kantoren is overgegaan in een tekort aan kantoren. Er is een aantal werklocaties/kantorenlocaties waarvan de identiteit behouden moet blijven. De doelstelling is niet haalbaar zonder goed functionerende kantoren of kantoren op kantorenlocaties uit de markt te halen. Hij stelt voor om het aantal vierkante meters in de opgave weg te laten.

Er zijn een aantal kantorenlocaties die echt daarvoor zijn bedoeld, maar bij de incourante panden of panden in de wijken die niet meer passend zijn en die eigenlijk in theorie ook in de vervangingsopgave zouden kunnen zitten wil het college de ruimte blijven geven om deze om te zetten naar wonen. Als een bedrijf nieuw talent wil aanboren, wil dat bedrijf graag in de spoorzone zitten en goed bereikbaar zijn. Dan gaat het ook om inbreiding en het goed gebruiken van de huidige ruimte rond die spoorzones. Daar hoort ook een groene omgeving bij. Zichtbaar is dat voor nieuwe kantoorgebouwen gasloos en energieneutraal als uitgangspunt wordt genomen. Voor bestaande panden is energielabel C wettelijk vereist. Certificeringen zoals Beam en WELL betreffen eigenlijk vooral de zorg voor een duurzame werkomgeving. Dat zijn triggers voor mensen om wel of niet voor een bepaald kantoor als werkplek te kiezen. Dat vraagt om groen, aantrekkelijkheid, een gezonde werkomgeving. Een deel daarvan is vastgelegd en een deel legt de markt zichzelf intrinsiek op.

35

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de wethouder kan aangeven hoe kan worden geborgd dat de manieren van duurzaam bouwen ook geborgd worden, zodat er niet alleen sprake is van een streven, maar dat er echt voor wordt gezorgd dat er echt duurzaam wordt gebouwd. Wethouder Ralph Geers legt uit dat op energielabel C wordt gehandhaafd. Energieneutraal bouwen is momenteel de standaard in de markt. Uiteraard daagt de gemeente partijen ook uit om dat te doen. De gemeente staat ook open voor partijen die in houtbouw of modulaire bouw iets willen realiseren, zodat snel kan worden uitgebreid of ingekrompen op een manier die zo min mogelijk impact heeft op het klimaat. In de markt merkt men ook dat dit veel doet voor de aantrekkelijkheid van de gemeente. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de gemeenteraad ervan uit mag gaan dat alle nieuwe kantoren die worden gebouwd energieneutraal zullen zijn. Is dat een toezegging? Wethouder Ralph Geers zegt dat dit een uitgangspunt en zoekt na of dit als toezegging kan worden genoteerd. Het is het streven om in nieuwe gebouwen mogelijk te maken te voldoen aan de opgave om in 2045 energieneutraal te zijn. Of dat al is vastgesteld of dat het nog een streven is, gaat hij uitzoeken. Daar komt hij op terug. D66 vroeg naar de mogelijkheden om industrie en automotive te kunnen clusteren.

Het college heeft in beeld waar de gemeente goed en minder goed in is. Er is geen intentie om allerlei nieuwe sectoren en industrieën te gaan clusteren. Het gaat vandaag om de kantorenvisie. De SP had het over de post-COVID hoogconjunctuur. Na twee kwartalen krimp denkt hij dat een andere economische term meer toepasbaar is, te weten de term recessie. Hij stelt voor vooral te anticiperen op vragen vanuit de markt. Er is behoefte aan kwalitatief goede werkplekken. Daar moet in worden voorzien. Dat gaat niet ten koste van de sociale huurwoningen die moeten worden gerealiseerd. Met dit beleid wordt juist gefocust op de werklocaties. Voor nieuwbouwlocaties wordt vooral gefocust op de bestaande kantorenlocaties. Dit beleid is juist nodig om een goede afweging te maken om iets wel of niet toe te staan. Daarom is het ook een ruimtelijk onderdeel als bouwsteen voor de omgevingsvisie. In antwoord op de vraag van 50PLUS over de ambtelijke inzet geeft hij aan dat dit uiteindelijk juist tijd oplevert omdat er een kader beschikbaar is waarop aanvragen kunnen worden getoetst. Op basis van het beleidskader kan snel duidelijkheid worden gegeven aan potentiële investeerders die willen bouwen. Er heeft een debatje plaatsgevonden over de herkomst van werknemers en bouwen voor mensen dichtbij. Hij snapt het idee erachter, alleen daar gaat de gemeente niet over.

Dat is net zoiets als dat de gemeente bij een kantoorpand van een particulier niet kan zeggen welk bedrijf wel of niet zich daar mag vestigen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) begrijpt dat niet kan worden gekozen welk bedrijf zich wel of niet ergens kan vestigen. Zij is blij dat de wethouder dit aanhaalde en het klaarblijkelijk ook belangrijk vindt net als de PvdD, dat mensen in de buurt kunnen werken. Zij vindt dat nog niet alle informatie beschikbaar is om ervoor te zorgen dat de inhoudelijke keuzes die worden gemaakt erop gericht zijn om banen voor mensen in de buurt te creëren. Wethouder Ralph Geers vindt dat mevrouw Samshuijzen zich op een ander ding aangesproken voelt dan hij bedoelde. Er moet worden gekeken naar het ruimtelijke element. Dat wil zeggen dat de gemeente een mening heeft over waar een kantorenpand kan staan en hoe dat eruit moet zien. Het sturen op wie zich daar kan en mag vestigen hoort thuis bij het ecosysteem. Hoe kan het voor bedrijven in een bepaalde branche of sector aantrekkelijk worden gemaakt om zich ergens te vestigen. Dat heeft niet zoveel te maken met de ruimtelijke kant. Dit deel kan worden besproken bij de economische visie. De motie 'Groene Loper' staat bij het college scherp op het netvlies. Die hangt voor het college samen met de groene omgeving in de ontwikkelgebieden.

De heer Van Hasselt (SP) wil een discussie over conjuncturen vermijden maar heeft wel een vraag. Wat als de vraag naar kantoorruimte sterk fluctueert? Hoe speelt de gemeente daarop in? Wethouder Ralph Geers vindt dat de gemeente tijdens de afgelopen crisis heeft laten zien dat de gemeente goed kan inzetten op transformatie als dat nodig is en panden die niet toekomstbestendig zijn uit de markt kan halen, zodat de gemeente woningen kan toevoegen en geen leegstand aan kantoorruimte ontstaat. Nu zit de gemeente klem en moet een beweging de andere kant op worden gemaakt. Met de steun van de raad wil het college dat graag doen. Op een eerder gestelde vraag heeft hij een antwoord. De BENG-normen gelden. Daarmee kan niet worden gegarandeerd dat alles energieneutraal wordt gebouwd maar dat is zeker het streven. Er wordt ook getoetst op

36

de BENG-normen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) heeft geprobeerd vanavond iets duidelijk te maken. Alle partijen hebben hun mening gegeven. Hij vindt het heel jammer dat over een aantal zaken wordt heen gewalst. Een ov-hub is populair. Het creëren van extra ov-hubs zou meer helpen en meer mogelijkheden bieden dan wanneer alleen wordt gefocust op de reeds bestaande ov-hubs. Hij kan zich nog herinneren dat GroenLinks de sneltram richting Veghel aan wilde leggen. Wat een mooi ov-hubje zou er zijn als je vanuit het Centraal Station stopt bij A2, bij De Brand. Vanuit die kant kan hij zich voorstellen dat De Brand een fantastische kantorenlocatie zou kunnen zijn. Hij vindt het echt jammer dat wederom dit soort mogelijkheden op voorhand worden geschrapt. Eenmaal weg komt het nooit meer terug. Dat geldt voor meer varianten. Hij vindt het jammer dat de wethouder hier niet in mee wil gaan. Wethouder Ralph Geers stelt dat het niet zo is dat hij niet mee wil gaan in het belang van ov-verbindingen. Wat hij zojuist aangaf is dat deze discussie ook al bij de nota Detailhandel is gevoerd en dat toen is afgesproken dat in de nieuwe concessiegesprekken die zijn collega straks samen met de provincie gaat voeren dit als element wordt meegenomen. Het college vindt het belangrijk dat werklocaties bereikbaar worden. Dat wordt dus zeker serieus genomen.

Tegelijkertijd is een spoorzone of een stationshub meer dan alleen openbaar vervoer. Dan moet er ook sprake zijn van een centrumfunctie waar allerlei voorzieningen omheen zitten die voor jong talent aantrekkelijk zijn zoals de binnenstad, de diverse horeca enzovoort. Spoorzones zijn aantrekkelijk en niet uitsluitend vanwege de beschikbaarheid van een treinstation. De heer van der Heijden (Rosmalens Belang) stemt in met de Kantorenvisie 2023 's-Hertogenbosch. De heer Ploegmakers (CDA) stemt in met de Kantorenvisie 2023 's-Hertogenbosch. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) stemt in met de Kantorenvisie 2023 's-Hertogenbosch. De heer Van Hasselt (SP) gaat terug naar de fractie. SP overweegt een motie. De heer El Amraoui (D66) stemt in met de Kantorenvisie 2023 's-Hertogenbosch. De heer Altenburg-Collin (VVD) stemt in met de Kantorenvisie 2023 's-Hertogenbosch. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat PvdD niet heel erg enthousiast is. Het stuk wordt mee teruggenomen naar de fractie. Mevrouw Klerks (VOLT) zegt dat zij het stuk mee terugneemt naar de fractie. De heer Vossen (PvdA) geeft aan dat de PvdA voornemens is om voor te stemmen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) is akkoord met het voorstel. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) stemt in met het voorstel.

De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) zegt toe een amendement in te zullen dienen en verwacht dat dit voor de meeste partijen een verbetering van de visie is. Mevrouw Hernández (50PLUS) neemt het stuk mee terug naar de fractie en zal een amendement indienen. De heer Esser (PVV) beziet waarmee de andere partijen komen. De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) neemt het stuk mee terug naar de fractie. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is niet enthousiast over het stuk en neemt het mee terug naar de fractie. De voorzitter concludeert dat dit raadsvoorstel als een bespreekstuk wordt doorgeleid naar de

37

raadsvergadering. 10.

Discussienotitie Economische Visie Dit agendapunt is doorgeschoven naar de volgende commissievergadering.

11.

Rondvraag en sluiting De voorzitter zegt dat er twee rondvragen zijn. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft een rondvraag over de Winterse sferen. Dit college weet als geen ander hoe meedogenloos de factor tijd kan zijn in het executeren van plannen en initiatieven. Zo tikt de tijd ook door met betrekking tot de vormgeving en invullen van de Winterse sferen die de bewoners en ondernemers over vier maanden willen ervaren. De motie Winterse sferen werd op 6 juni jl. aanvaard binnen deze gemeenteraad en daarmee werd het mandaat, ook financieel, gegeven om na de magere jaren weer een gedegen winterevenement in en rondom de binnenstad te organiseren voor bewoners en ondernemers. In het raadsinformatiebulletin van week 28 van dit jaar wordt gesproken over een structurele invulling van de Winterse sferen, vanuit een breed gedragen visie, met Den Bosch Partners als initiërende en verbindende partij. Er wordt gewerkt aan een kwaliteitsplan met sfeervolle huisjes, ontwikkeld door enthousiaste lokale ontwerpers. In het betreffende informatiebulletin valt te lezen... De heer Altenburg-Collin (VVD) wil een ordevoorstel doen. De voorzitter beaamt dat het fijn zou zijn geweest als de heer Kagie zich tot de vraag had beperkt, maar hij heeft het bijna helemaal voorgelezen. Dat kost alleen maar meer tijd.

De heer Altenburg-Collin (VVD) vraagt de heer Kagie zich te beperken tot de vraag. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) doet dit niet. Hij leest het voor zoals hij het wil voorlezen. Als de voorzitter de volgende keer om 22.30 uur kan nadenken dat de kantorenvisie er nog op moet, dan ga ik daar niet nu op inkorten. De voorzitter geeft aan dat hij om een toelichting heeft gevraagd, hij heeft niet gevraagd om het geheel voor te lezen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) meldt dat dit zijn toelichting is. In het betreffende informatiebulletin valt te lezen dat de Stichting Winterparadijs vertelt dat er verder wordt gegaan met het concept van Den Bosch Partners, met de uitnodiging richting de stichting dat het ze zich desgewenst mag aansluiten.

Kan de wethouder bevestigen dat Den Bosch Partners de memo heeft begrepen, namelijk het realiseren van een laagdrempelig winterfestijn voor jong en oud, voor en door ondernemers? Kan de wethouder bevestigen dat er dit jaar een volwaardig winterevenement komt in 's-Hertogenbosch, inclusief de kenmerken van een klassiek winterevenement? Wanneer kan de raad een definitief uitgewerkt plan verwachten van de invulling van de Winterse sferen? Wethouder Roy Geers bevestigt dat Den Bosch Partners samen met de ondernemers en culturele makers werkt aan een nieuw concept dat in de binnenstad in de komende winter kan worden uitgerold en de potentie heeft om in de toekomst te groeien tot winterse sferen, waar iedereen van kan genieten. De heer Kagie spreekt over een klassiek winterevenement en geeft hiermee een invulling waarin ieder een eigen beeld kan geven. Daarmee kan hij de vraag moeilijk beantwoorden. Het is goed om niet te verwachten wat er eerder al was. Ondernemers en culturele makers worden hierbij betrokken, hierdoor ontstaat er een nieuw concept. Iets waarmee er juist iets ontstaat van ondernemers en culturele makers en voor de inwoners. Daarnaast is er ook een nieuw initiatief in wording dat wellicht meer in lijn ligt met wat de heer Kagie zou kunnen invullen als een klassiek winterevenement. Het is niet aan hem om dat verder vorm te geven en daarover te communiceren.

Er wordt op dit moment gewerkt aan een aanvraag voor een evenementenvergunning. Dat gaat in samenspraak met de verschillende partijen zoals ondernemers en culturele makers. Op het moment dat er meer duidelijk is, zal hij zo snel mogelijk inhoudelijk inzicht geven in dat concept. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) had verwacht dat het begrip 'klassiek winterevenement' subjectief is. Hij pakt daarom het meest objectieve onderdeel en dat is ChatGPT. Die zegt dat er dan allerlei kraampjes zijn, dat er een kerstboom of een ijsbaan is, glühwein,

38

poffertjeskraam, echt het idee van een Duits kerstevenement, zoals dat in Uden ook succesvol is. Hij begrijpt dat dit het niet wordt? De heer Roy Geers heeft al gezegd dat er twee ontwikkelingen gaande zijn. Eén ontwikkeling zou meer in die lijn kunnen liggen. De voorzitter noemt de tweede rondvraag van VOOR Den Bosch en de VVD over de BuitenBeterapp. De heer Altenburg-Collin (VVD) geeft aan dat de BuitenBeter app per 1 januari a.s. verdwijnt. Er komt een nieuw intern meldingssysteem via de gemeentelijke website: meldingen.'s-hertogenbosch.nl Hij denkt dat het nieuwe meldingssysteem ten koste gaat van het aantal meldingen en dat het voor inwoners de drempel zal verhogen om meldingen te doen. Hoe worden de bewoners daarin meegenomen? Wat wordt gedaan aan communicatie? Is het plan op korte termijn ook met een appversie te werken vergelijkbaar met die oude BuitenBeter-app? Wanneer is deze nieuwe app beschikbaar? Wethouder Ralph Geers betreurt het dat via de BuitenBeter-app de informatie te vroeg naar buiten is gekomen. Hij had een communicatieplan voorbereid om zowel digitaal als analoog aandacht te besteden aan de veranderingen die er gaan plaatsvinden. De wijkraden worden meegenomen en iedereen die het afgelopen jaar een melding heeft gedaan via de BuitenBeter-app ook nog een bericht sturen.

Als je ziet dat meer dan een kwart van de meldingen nu al binnenkomt via meldingen.'s-hertogenbosch.nl is het niet iets nieuws en is het niet iets dat nooit gevonden wordt, want meer dan een kwart komt via dat signaal binnen. Voor 40% van de vragen duurt het antwoord nu langer of is minder gericht dan gewenst is in het kader van dienstbaarheid. Dat kan versterkt worden door een slim systeem erachter dat veel meer woorden herkent en bij de goede mensen komt. Een uitgebreid pakket, analoog en digitaal. Er komt geen traditionele app. Je kunt meldingen.'shertogenbosch.nl gewoon ook op je telefoon zetten. Dan heb je net als bij de app uit de appstore een icoontje, klik op het icoontje, dan kom je op het formulier dat je kunt invullen. Dit moet je via de webpagina doen. Dat wordt allemaal uitgelegd. Zo kun je op een laagdrempelige manier nog steeds al die meldingen snel afhandelen. De heer Altenburg-Collin (VVD) is bang dat het leidt tot minder meldingen. Hij wil dat de raad wordt geïnformeerd hoe het aantal meldingen zich ontwikkelt over de buitenruimte na 1 januari 2024. Kan de wethouder dit toezeggen? Wethouder Ralph Geers weet niet of de indicator van het aantal meldingen nu al in het planningen-controlcyclus zit.

Voor wat betreft de samenhang tussen hoeveel meldingen er binnenkomen en het gebruik van een nieuw systeem: de raad heeft ook extra budget vrijgemaakt om juist achterstanden in de openbare ruimte in te halen. Misschien is wel de inhaalslag die een grotere impact heeft op het aantal meldingen dat binnenkomt dan de overstap naar een ander systeem. Hij wil graag ten dienste zijn, maar uiteraard blijft men ontwikkelen en leren. Als er signalen zijn dat er iets extra's moet via Huis 73, waar meer vragen binnen kunnen komen, via andere signalen bij de gemeente is hij altijd bereid daar iets extra's in te doen. Hij vraagt zich af of de koppeling die de VVD vraagt ook een realistisch beeld geeft van de opgave waar de VVD zich zorgen over maakt. Die deelt hij en hij probeert er alles aan te doen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) begrijpt dat er geen BuitenBeter-app komt. Hij wil naar aanleiding van eigen ervaring met de meldingen die hij gisteren heeft gedaan wat meer aandacht vragen voor de exactheid van de locatie. Hij heeft een melding gedaan over een kapot speeltoestel in het park bij Noorderplas, maar de locatie werd niet weergegeven. Dan krijg je het dichtstbijzijnde adres en dat is niet altijd even handig. Wethouder Ralph Geers neemt de opmerking hoe om te gaan met parken en locaties die niet direct aan een adres te koppelen zijn mee.

De voorzitter sluit de vergadering om 23.39 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bedrijvigheid van 25 september 2023

39

De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, A.P.R.G.M. van Rosmalen

40