2023-04-17 Commissie Bedrijvigheid vastgesteld

Rosmalens Belang vraagt of denkrichtingen overeind blijven bij aanscherpingen. Denkrichtingen als zodanig wel, alleen het is heel simpel, met grotere afstandsnormen wordt de manoeuvreerruimte vele malen minder. Dus wordt ook de mate waarin je kunt sturen op de denkrichting vele malen kleiner. Kan gerekend worden op het klimaatbos? Jazeker. Er is een aantal kaders van de raad. Vanavond wordt dit niet genoemd, dat betekent dat de commissie het volste vertrouwen heeft dat die kaders echt in zijn hoofd zijn gegrift, dat zijn de opgaven van de zestien windmolens, de 1 kilometer afstand, het klimaatbos en het omgevingsfonds. Dat zijn allerlei kaders die de raad aan het college heeft meegegeven, daar wordt dan ook op gestuurd.

14

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) hoort dat de zestien windmolens het kader zijn. Als straks in het belemmeringenkaartje blijkt dat er tien kunnen, ziet de wethouder dat zelf dan als keiharde opgave? Of is het in potlood geschreven en als acht maximaal is, zou dat ook kunnen. Of blijft de wethouder strikt vasthouden aan de zestien? Wethouder Van der Geld brengt in herinnering dat de heer Van Creij zojuist zei: waar een wil is, is een weg, dan gaan we het gewoon regelen. Maar er zijn wettelijke kaders waar het college zich aan moet houden. Dus ook aan milieunormen en afstandsnormen die zorgvuldig zijn samengesteld, die de omgeving en de mensen die zich zorgen maken gerust zouden moeten stellen dat het college zich daaraan gaat houden. Ze zijn er niet voor niets, ze zijn voor borg voor de gezondheid van mensen. Dus is zijn antwoord wat niet kan, dat kan niet. Dat geldt ook voor het college. Hij weet dat de discussie over kernenergie ging maar de heer Van Creij raakt een fundamenteel punt, namelijk dat hij zegt dan trek je die vergunningprocedure toch maar wat naar voren vanwege waar een wil is, is een weg. Maar de termijnen voor de vergunningprocedures zijn er niet voor niets. Namelijk om het zorgvuldig te doen en om belangen te borgen. Ook die hebben een milieu-impact. Dat geldt ook voor windmolens.

In tegenstelling tot de aanvliegroute rond de minikerncentrales kiest hij ervoor om die aanvliegroute wel te blijven hanteren als het gaat om de plaatsing van windmolens. Tot slot in de richting van VOOR Den Bosch, het is moeilijk om een keuze te maken want veel is nog onduidelijk. Daar heeft de partij gelijk in. Maar er hoeft nog geen keuze te worden gemaakt. Er is nog veel onduidelijk. Vandaag wordt geen beslissing gevraagd, alleen om de reflecties met het college te delen zodat het college verder aan de slag kan. Hij hoopt niet dat de bijdrage van de SP de toon zet voor de verdere opstelling in dit dossier. Hij was het altijd eens met de heer Rovers die hem voorhield dat de wereld in de fik stond. Hij heeft gelijk, de wereld staat in de fik. Spreker zag in de SP een partner als het gaat om verduurzaming, ook als het gaat om de Duurzame Polder. Vandaag hoort hij een wending die hij betreurt en hoopt dat het voor een dag was. Mevrouw Klerks (Volt) hoopt dat de wethouder nog terugkomt op biodiversiteit. Wethouder Van der Geld geeft aan dat hij naar biodiversiteit als thema zeker wil kijken of het verder moet worden verbreed als belang. Want er wordt al gekeken naar natuur, maar hij snapt het nuanceverschil want natuur en biodiversiteit hebben met elkaar te maken. De opgave is wellicht verschillend.

In die zin wil hij wel kijken of het er straks voor de weging in terug kan komen. Wellicht is het al geborgd, hij gaat er nadrukkelijk naar kijken. De heer Van Hasselt (SP) begrijpt dat de wethouder veel belang heeft bij gezondheid als het gaat om het plaatsen van de windmolens. Wordt qua gezondheidsnorm alleen binnen de wettelijke kaders geopereerd of wil de wethouder ook scherper inzetten dan alleen van de wet hoeft? Wethouder Van der Geld zet scherper in. De raad heeft al gezegd 1 kilometer afstand van de bebouwde kom. Dat is vele malen verder dan het wettelijk kader. Daarin gaat hij verder dan de wettelijke norm. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de wethouder ook bereid is voor de geluidsnormen strengere norm te hanteren? Wethouder Van der Geld legt uit dat het dan een technische discussie wordt want de afstandsnorm is geen geluidsnorm en op basis van een afstandsnorm moet je kunnen toetsen of de ondergrond hard of zacht is. Dat bepaalt hoe straks het geluid op de gevel is. In de basis wil hij aangeven dat ook als je een geluidsnorm hanteert 1 kilometer afstand naar zeer grote aannemelijkheid strenger is dan de wettelijke geluidsnorm. De heer Ploegmakers (CDA) snapt de kilometer maar er wonen ook mensen in de polder. Daar ligt de wettelijke norm op 400 meter. In een van de stukken las hij 650 meter in verband met de geluidsbelasting.

Wethouder Van der Geld beaamt dit. In het uitgangspunt liggen geen additionele kaders van de raad om daar ook 1 kilometer te hanteren. Daar wordt uitgegaan van de wettelijke kaders, dat kan ook ruimer zijn. In de Duurzame Polder zijn mensen en bedrijven gevestigd die geen initiatiefnemer zijn. Maar er zijn veel mensen in de Duurzame Polder die initiatiefnemer zijn van dit plan. Het is

15

fundamenteel anders of het je 'overkomt' of dat jezelf initiatiefnemer bent als het gaat om deze norm. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) hoort de wethouder zeggen dat bedrijfswoningen niet meetellen in de richtlijn van 1 kilometer? Wethouder Van der Geld zegt dit niet. Het is een vrij technische vraag. Bedrijfswoningen, molenaarswoningen, zover is hij nog niet in het proces. Dan moet je ook met belanghebbenden kijken of ze daarnaartoe zouden willen. Tweede termijn raad Mevrouw C.H.A van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) stelt dat de doelstellingen voor 2030 zijn. Geeft dit plan ook een doorkijk naar doelstellingen voor 2045? De heer Van Hasselt (SP) vindt dat de SP helemaal niet is gedraaid omdat ze nog steeds voor een energietransitie zijn en van mening zijn dat de windmolens er kunnen komen. Alleen stelt de SP dat als er draagvlak voor de molens gecreëerd moet worden er rekening moet worden gehouden met behoeften van bewoners. Als hij alleen kijkt hoe de meeste energie kan worden opgewekt in de polder en de bewoners erin worden vergeten denkt hij niet dat het draagvlak gecreëerd kan worden. Er kan nagedacht worden wat de opties binnen de gemeente zijn zonder alles vol te zetten met windmolens. Kijk naar zonne-energie en zonne-energie op sociale huurwoningen. Kijk verder dan alleen maar die molens in de polder.

De SP is zeker voor een energietransitie maar zet het draagvlak centraal. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) vraagt hoe de SP aankijkt tegen het Omgevingsfonds, waar ook geld gaat naar omwonenden, de motie financiële participatie waarin omwonenden kunnen deelnemen. Is dat een voorbeeld hoe de SP dat graag ziet? De heer Van Hasselt (SP) is blij met dat soort participatieprojecten en wil dat het de gehele windmolen dekt en dat heel de windmolen een participatie is van de gemeenschap en de buurten. Daarin ziet hij wel dat er enigszins in wordt gecompenseerd. Daar is de SP blij mee. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is blij dat de wethouder gezondheid met tien strepen onderstreept. Net als het antwoord van het aantal van zestien, wat niet kan, kan niet. Dat geeft de benodigde ruimte. Dit is een bespreeknotitie. Komt de wethouder richting de raad met wat hij ophaalt en bundelt of moet de commissie zelf nog komen met een richtinggevende uitspraak. Wellicht komt de wethouder zelf met een samenvatting. Wethouder Van der Geld beaamt dat er een doorkijk 2045 komt. Er wordt versneld. Er komt nog een RES-opgave na 2030 aan. Dan is er nog de opgave voor Den Bosch 2030-2045. Daar wordt naar gekeken. De wens is om een stukje van de opgave te realiseren zodat de gemeente vijf jaar eerder klimaatneutraal is. 2045 is de ultieme doelstelling waarop wordt gestuurd, 2045 klimaatneutraal.

Mevrouw C.H.A van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vraagt of er met de doorkijk naar 2045 meer windmolens komen. Wethouder Van der Geld stelt dat je de doorkijk, ook na 2030, betekent dat je rekening houdt met de mogelijke opgaaf die later nog komt. Hij wil geen spijtmaatregelen nemen. Dus niet een opstelling nemen waar je later spijt van krijgt. Spijt in de optiek van hemzelf of het college en waarschijnlijk niet in de richting van de heer Van Creij. Je houdt dan rekening met een eventuele opgave die nog gaat komen. Dat houdt een doorkijk in. Niet dat ze bij voorbaat al worden geplaatst want de opgave is 2045 klimaatneutraal, wat is geïnterpreteerd als het moeten realiseren van zestien windmolens in de Duurzame Polder. Hij dankt voor de bijdrage van de SP, dat geeft wat ander licht op de zaak waarbij hij volledig de woorden van de SP zou willen onderstrepen en omarmen. Ja, verder kijken dan alleen een Duurzame Polder. Niet alleen in de Duurzame Polder opwekken, maar ook op de daken van sociale huurwoningen, ook op koopwoningen, op grootschalig zonnedak en zonneplant. En natuurlijk energie besparen, dat is misschien nog wel het allerbelangrijkste. Op al die thema's wordt vol ingezet om tempo te maken.

16

Dan de vraag van gewoon ge-DREVEN wat hij doet met wat er is opgehaald. Hij heeft geprobeerd een samenvatting te maken met het ophalen uit de commissie. Die neemt hij in de achterzak mee richting stuurgroep et cetera hoe verder om te gaan in het vervolgproces. Hij komt als het gaat om de Duurzame Polder op gezette tijden naar de raad met een raadsinformatiebrief. Op termijn komt de raad weer in stelling als het gaat om besluitvorming en ruimtelijke procedures. Daar wordt de input van de raad in meegenomen. De raad staat het vrij om extra te sturen door middel van een motie naar aanleiding van een discussienotitie om de zaken scherper neer te zetten. Dat mag natuurlijk altijd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) stelt dat als hij zelf een discussienotitie inbrengt, komt hij met een motie Vreemd om dit te bekrachtigen. Maar dit is een discussienotitie van het college, hij kan zich voorstellen dat de wethouder met een notitie komt om het nogmaals te bekrachtigen. Maar de wethouder stuurt nu erop aan om met een motie of aanscherping te komen? Wethouder Van der Geld ontkent dit. Hij solliciteert niet naar een motie, want het ligt eraan wat in die motie staat. Het staat altijd vrij en sommige moties kunnen helpen. Het gaat wat ver daar een eenduidig antwoord op te geven.

Het college komt met een raadsinformatiebrief waarin ook gereflecteerd wordt op wat deze discussie heeft bijgedragen aan de verdere stappen die vervolgens zijn genomen en nog verder gaan zetten. De voorzitter vraagt of er fracties zijn die behoefte hebben om met een motie te komen naar aanleiding van deze discussienotitie. GroenLinks, CDA, PvdD, VVD, PvdA, D66, Bosch Belang, 50PLUS, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, Volt, SP en Rosmalens Belang overwegen geen motie. Mevrouw C.H.A. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) overweegt een motie in te dienen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) overweegt een motie over de belemmeringenkaart, om deze leidend te laten zijn en de MER-rapportage voor initiatiefnemers. De heer Van Hattem (PVV) neemt het nog even mee terug naar de fractie maar heeft op dit moment niets in de planning. De voorzitter concludeert dat dit onderwerp voldoende is besproken. Overige onderwerpen ter bespreking 6.

Bespreeknotitie aanvullende duurzaamheidsmaatregelen bij nieuwbouw – PvdD, De Bossche Groenen, GroenLinks Dit agendapunt is niet behandeld.

7.

Werkplanning Voorstel tot werkbezoek 'Duurzaam bouwen – Circulair en Biobased' georganiseerd door de fracties GroenLinks en de PvdD. De heer Ploegmakers (CDA) stelt voor het te combineren met de commissie Omgeving. De voorzitter wijst erop dat de hele raad wordt uitgenodigd. De voorzitter concludeert dat de commissie instemt met het voorstel. De heer Verbruggen (D66) wil een verdere doorkijk te geven, dat helpt de commissie en de raad om de eigen agenda meer vorm te geven. Ook ten behoeve van de strategische raadsagenda. Wethouder Van der Geld snapt het terechte verzoek. Hij gaat er mee aan de slag. Maar hoe verder weg, hoe lastiger de planning wordt. Voorstel werkbezoek Transitievisie Warmte aan de gemeente Eindhoven. Data: 8 of 15 september. Georganiseerd door de wethouder.

17

Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) werkt nog gewoon. Het kan niet op dit tijd. De heer Bos (GroenLinks) kiest voor 15 september a.s. De heer Van Hattem (PVV) kiest ook voor 15 september a.s. Voorstel Strategische raadsagenda commissie Bedrijvigheid De heer Verbruggen (D66) legt uit dat de werkgroep Strategische raadsagenda, bestaande uit de collega's Klerks, Peters en de heer Verbruggen legt het voorliggend voorstel voor. Op basis van een aantal criteria heeft de werkgroep de onderwerpen rol van toonaangevende datastad binnen de economische visie en warmtetransitie voorgelegd. De werkgroep vraagt instemming over de onderwerpselectie en prioritering. En welke commissieleden willen zich opgeven om per onderwerp te voorbereiden. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) heeft twee aanvullingen. Ten eerste om recht te doen aan de input die is gegeven, ook op het gebied van duurzaamheid stelt ze voor om onder de rol van de datastad ook toe te voegen circulariteit binnen de economische visie. Voor het tweede punt stelt ze voor nu al met de werkgroep te starten. Het is een groot onderwerp. Voor beide werkgroepen wil GroenLinks een commissielid inbrengen. Mevrouw Klerks (Volt) is onderdeel van de werkgroep. Volt zorgt bij beide werkgroepen voor een afvaardiging. De heer Verbruggen (D66) vindt het fijn dat GroenLinks iemand afvaardigt. Hij kijkt hoe dit kan worden toegevoegd.

De strategische raadsagenda is een ontdekkingstocht. De economische visie is nog een containerbegrip, daar kunnen allerlei accenten aan worden gegeven. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) vraagt of ze een toezegging hoort om duurzaamheid aan het onderwerp toe te voegen. De heer Verbruggen (D66) vindt dat iets voor de commissie. Moet daarover gestemd worden? De voorzitter begrijpt dat dit een werkgroepkwestie is en niet per se iets dat nu gewogen in stemming moet worden gebracht. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) opnemen wat het dataverbruik betekent. De heer Verbruggen (D66) vindt de term toonaangevende datastad een interessante term en wil meer invulling geven. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) heeft als fractie de suggestie meegegeven in dataverbruik op te nemen wat het betekent in het kader van duurzaamheid. Hoe moet ze het voorstel interpreteren? Wordt het erin meegenomen of is dataverbruik niet in het kader van duurzaamheid gezien? De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) vindt de term toonaangevende datastad interessant. Dat moet meer vorm en inhoud krijgen in de economische visie. Daar kan een stuk duurzaamheid in worden meegenomen. Mevrouw Samshuijzen (D66) stelt voor de suggestie van PvdD mee te nemen. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) stelt voor het niet te breed te maken om de focus te houden. 8.

Rondvraag en sluiting De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) verlaat de commissie. Rondvraag voortgang aanlijnen honden in het Bossche Broek Mevrouw Samshuijzen (PvdD) memoreert dat 12 juli jl. in een antwoordbrief van het college is aangegeven dat er contact zou worden opgenomen met Staatsbosbeheer over het informeren van bezoekers van het Bossche Broek over het aanlijnen van honden. In de commissie van 14 februari jl.

18

is naar de status van het contact met Staatsbosbeheer gevraagd inclusief acties. De portefeuillehouder gaf aan dat er contact was geweest met Staatsbosbeheer maar dat er nog geen concrete acties lagen. Inmiddels is het voorjaar begonnen, de periode waarin reekalveren geboren worden is begonnen, het broedseizoen is begonnen, dit is de periode in het jaar waarin in het wild levende dieren het meest kwetsbaar zijn voor loslopende honden. Het is dan ook van belang dat bezoekers van het Bossche Broek goed geïnformeerd zijn over het aanlijnen van hun honden. Dat is nu heel erg aan de orde. • Wat is de status van het overleg met Staatsbosbeheer? • Welke acties zijn met Staatsbosbeheer afgestemd en wanneer gaan deze uitgevoerd worden? • Wanneer er geen nadere ontwikkelingen zijn, geen nader overleg met Staatsbosbeheer heeft plaatsgevonden en dan ook geen acties zijn afgestemd, waarom is dit het geval? Op welke termijn gaat dit alsnog plaatsvinden? Wethouder Van der Geld vervangt collega Ralph Geers op dit onderwerp. • Wat is de status van het overleg met Staatsbosbeheer? Er is een afspraak met Staatsbosbeheer over afstemming van de handhaving op diverse terreinen waar Staatsbosbeheer eigenaar van is gemaakt op 5 mei jl.

Deze afspraken moeten ook juridisch worden onderbouwd en vragen mogelijk een formeel besluit zodat er geen discussie kan ontstaan over het mandaat bij handhavend optreden door gemeenten of Staatsbosbeheer in onder andere Bossche Broek. • Welke acties zijn met Staatsbosbeheer afgestemd en wanneer gaan deze uitgevoerd worden? • Wanneer er geen nadere ontwikkelingen zijn, geen nader overleg met Staatsbosbeheer heeft plaatsgevonden en dan ook geen acties zijn afgestemd, waarom is dit het geval? Op welke termijn gaat dit alsnog plaatsvinden? Er worden met Staatsbosbeheer formele afspraken gemaakt over de uitvoering van de handhaving en over de aangepaste inrichting van het gebied zodat voor hondenbezitters duidelijker is waar honden mogen loslopen en waar niet. Dit laatste zal gebeuren nadat er overeenstemming is over handhaving en er wordt afgestemd met betrokken partijen. Tot die tijd zal door de gemeente gedurende het broedseizoen extra aandacht worden besteed aan het aanspreken van hondenbezitters in de Bossche Broek op het niet aanlijnen van honden. Met Staatsbosbeheer is hierover ook contact. Zij kampen op dit moment met een beperkte handhavingscapaciteit en ze hebben behoefte aan een duidelijk mandaat. Daar wordt aan gewerkt. Mevrouw Van Samshuijzen (PvdD) dankt de wethouder voor het antwoord en het breed trekken van het overleg met Staatsbosbeheer op dit onderwerp.

De voorzitter sluit de vergadering om 21.09 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bedrijvigheid van 22 mei 2023.

De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, A.P.R.G.M. van Rosmalen

19