20220607 - Raadsinformatiebrief NRD en proces Duurzame Polder__13906212__

Raadsinformatiebrief Registratienummer

13830860

Onderwerp

Raadsinformatiebrief Notitie Reikwijdte en detailniveau en proces Duurzame Polder We willen als gemeente klimaatneutraal zijn in 2045. Het project Duurzame Polder kan daar een bijdrage aan leveren. Met deze brief informeren we u over de voortgang van dit project.

Aanleiding De Duurzame Polder is door uw raad in oktober 2020 als geschikte locatie voor het opwekken van grootschalige duurzame energie aangewezen. Daarnaast is in mei 2021 de RES 1.0 vastgesteld, is in oktober 2021 met vier partijen een Bestuursovereenkomst getekend en is in mei 2022 het Bestuursakkoord gesloten. De afgelopen maanden is aan de hand hiervan een planproces vormgegeven tot 1-1-2025 en een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

We werken hard aan onze duurzaamheids- en klimaatdoelstellingen. Dat doen we onder andere door in te zetten op energiebesparing c.q. het verminderen van de energievraag bij woningen, bedrijven en instellingen en door het opwekken van grootschalige duurzame energie op eigen grondgebied mogelijk te maken. Wij willen actief en concreet werken aan de overgang (transitie) van fossiele energie naar hernieuwbare energie. Daarmee leveren we onze bijdrage aan het zoveel mogelijk voorkomen van klimaatverandering. Want hoe langer we wachten, hoe groter de negatieve gevolgen voor ons worden. Met het Bestuursakkoord van mei 2022, versnellen we onze ambitie van klimaatneutraliteit in uiterlijk 2050 naar uiterlijk 2045. We pakken door op onze opgave uit de regionale energiestrategie (RES) en willen die versnellen. We kiezen ervoor om onze opgave en de versnelling te realiseren met windenergie in de Duurzame Polder. De gemeenteraad heeft eerder besloten om op zoek te gaan naar 100 hectare zonnevelden buiten de Duurzame Polder, om zo de opgave binnen de polder te verkleinen. Deze uitvraag heeft niet de gewenste 100, maar 50 hectare opgeleverd aan potentiële zonnevelden. Deze gaan we realiseren. De resterende opgave nemen we mee in de vorm van windenergie. Windenergie vraagt veel minder ruimtebeslag dan zonne-energie en is te combineren met andere functies zoals landbouw en natuur.

Dit heeft impact op de omgeving van de Duurzame Polder. Daar zijn we ons van bewust. We kiezen er dan ook voor dat omwonenden niet alleen de lasten, maar ook de lusten krijgen. Daarnaast wordt de planvorming in samenspraak met de omgeving uitgevoerd (zie Paragraaf Inhoud). In oktober 2020 heeft uw raad de Duurzame Polder als geschikte locatie aangewezen voor de opwek van grootschalige duurzame energie. Dit besluit was het resultaat van de 2e fase Verkenning, en het bijbehorende Eindrapport Verkenning Duurzame Polder is via een open en interactief participatieproces met stakeholders en omwonenden tot stand gekomen. Na dit besluit, is op 18 mei 2021 door uw raad de Regionale Energiestrategie 1.0 (RES) vastgesteld, waarbij voor het Bossche deel van de Duurzame Polder de opgave van 0,86 PJ is vastgesteld tot 2030, met aftrek van het resultaat van de uitvraag van 100 ha. zon (buiten de Duurzame Polder). www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In het Bestuursakkoord van mei 2022 is besloten door te pakken op de RES-opgave, door de opgave te versnellen naar de realisatie van 16 windturbines in de Duurzame Polder tot 2030 binnen de bestaande randvoorwaarden, met uitsluitend windenergie. In oktober 2021 is een Bestuursovereenkomst tussen de vier partijen gemeente Oss, gemeente ’sHertogenbosch, provincie Noord-Brabant en het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat gesloten. De opgave in de Bestuursovereenkomst en uit de RES is om voor 1-1-2025 vergunningen te hebben verleend voor de opwek van duurzame energie. Aan de hand van deze kaders, is door het nieuwe projectteam gewerkt aan een plan van aanpak voor de komende 2,5 jaar voor de Duurzame Polder. Er is een planproces opgesteld voor de integrale gebiedsontwikkeling van de Duurzame Polder. Daarnaast is gewerkt aan een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD), als startdocument voor de op te stellen Milieueffectrapportage (MER).

Beoogd doel Doel van deze brief is om uw raad te informeren over de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) en bijbehorende procesaanpak. De NRD beschrijft de onderzoeksagenda voor het opstellen van de Milieueffectrapportage voor de Duurzame Polder en is gebaseerd op het Eindrapport van de eerdere uitgevoerde Verkenning 2 e fase, waarover uw raad in oktober 2020 een besluit heeft genomen. De afgelopen maanden is ook gewerkt aan een Plan van Aanpak voor het project, op basis van de Bestuursovereenkomst en de daarin opgenomen opdracht. Het nu voorgestelde proces past binnen de bestaande kaders, maar wijkt op bepaalde punten beperkt af van het proces zoals dat was vastgelegd in de Bestuursovereenkomst en ook van een besluitpunt van het besluit van 6 oktober 2020 ((namelijk: andere processtappen en geen Programma, zie argumenten). De afwijkingen hebben geen inhoudelijke consequenties. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis      



Bestuursakkoord van de gemeente ’s-Hertogenbosch 2022-2026, 31 mei 2022, regnr. 11524587 Raadsinformatiebulletin week 19 – 2022 (12 mei 2022), Duurzame Polder, bericht 1. Raadsinformatiebulletin week 10 – 2022 (10 maart 2022), Voortgang Project Duurzame Polder, bericht 9. Raadsinformatiebrief ‘Samenwerken aan de Duurzame Polder met Rijk, Provincie en gemeente Oss’, 12 oktober 2021, regnr. 11754743 Raadsbesluit Regionale Energiestrategie, 18 mei 2021, regnr. 10876152 Raadsbesluit Duurzame Polder, 6 oktober 2020, regnr. 9841637; inclusief de daarbij aangenomen motie en amendement: o Uitwerken Scenario mogelijkheid woningbouw in de Rosmalense Polder westelijk van de Grintweg (motie) o RES-opgave voor hele gemeente (amendement) Raadsbesluit Visie Energielandschap, 7 juli 2020, regnr. 9693101; inclusief daarbij aangenomen moties: o Publieke uitbating Energielandschap o Wind te Gast o Inzicht in vervolgstappen

Bij de behandeling van de Visie energielandschap in de gemeenteraad op 7 juli 2020, als ook bij de behandeling van het raadsvoorstel Duurzame Polder op 6 oktober 2020, is een aantal moties door uw raad aangenomen, waarvan de inhoud van invloed is op de Duurzame Polder. Dit betreffen de moties zoals in bovenstaand lijstje www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

genoemd. Deze moties worden meegenomen in de verdere uitwerking van het planproces, met inachtneming van de aspecten uit het Bestuursakkoord van mei 2022 die hierop betrekking hebben.

Inhoud NRD is vastgesteld door het college en vormt startpunt voor de MER Duurzame Polder Op 7 juni 2022 stemde het college van B&W in met de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor de Milieueffectrapportage (MER) Duurzame Polder (zie bijlage 1). De NRD vormt het startpunt van de MER en is opgesteld op basis van de eerdere studies en input van de omgeving, zoals opgenomen in het Eindrapport 2 e fase Verkenning. Dit vormde een brede basis voor het opstellen van de NRD en houdt rekening met alle belangen die eerder door de omgeving zijn geuit, maar ook door deskundigen zijn ingebracht. Concreet is alle beschikbare output (met name kansen en waarden) in de NRD vertaald in een kader voor de reikwijdte en detailniveau voor de op te stellen MER (H.5 van de NRD). Dit kader bestaat uit diverse beoordelingscriteria waaraan alternatieven getoetst gaan worden, zoals gezondheid, luchtkwaliteit, ruimtelijke kwaliteit e.d. Het onder kopje ‘Procesaanpak' geschetste proces is daarnaast ook opgenomen in de NRD en vormt daarmee duidelijk kader voor het vervolg. Tegelijkertijd biedt de NRD nog veel ruimte voor de vormgeving en vulling van de MER zelf. In plaats van dat het al allerlei zaken vastlegt, vormt het juist een goed startpunt voor het ontwerpend onderzoek. Hieronder gaan we in op het verdere proces en ook de rol van uw raad hierbij.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Bijdrage project Duurzame Polder aan doelstelling klimaatneutraal 2045 en RES-opgave In 2008 heeft uw raad al het doel vastgesteld: ‘s-Hertogenbosch klimaatneutraal in 2050. Met het Bestuursakkoord van mei 2022 is deze doelstelling recent aangescherpt tot klimaatneutraal in 2045. De afgelopen jaren is reeds de koers naar een klimaatneutrale stad ingezet. Daarnaast heeft uw raad ook ingestemd met de RES 1.0 Noordoost Brabant. Om deze doelstellingen te realiseren is het grootschalig opwekken van duurzame energie parallel aan het inzetten op energiebesparing c.q. het verminderen van de energievraag noodzakelijk. Met de NRD en het geschetste proces, zetten we een vervolgstap in het planproces van de Duurzame Polder. Zo komen we weer wat dichter bij de doelstelling van de gemeente om in 2045 klimaatneutraal te zijn. Daarnaast vormt de beoogde grootschalige opwek van duurzame energie een belangrijke pijler in het behalen van de gemeentelijke RES-opgave. Procesaanpak Kaders De basis voor het planproces van de Duurzame Polder is vastgelegd in de raadsbesluiten over de Visie energielandschap (7 juli 2020) en Duurzame Polder (6 oktober 2020), het raadsbesluit over de RES 1.0 (18 mei 2021), de Bestuursovereenkomst Duurzame Polder van 12 oktober 2021 en het Bestuursakkoord van mei 2022.

Dit betekent dat de vergunningen voor de opwek van duurzame energie in de Duurzame Polder uiterlijk voor 1 januari 2025 moeten zijn verleend, waarbij de samenhang met andere waarden en belangen in ogenschouw wordt genomen en zo een integrale gebiedsontwikkeling plaatsvindt. In de integrale gebiedsontwikkeling, krijgen, naast de energieambitie, belangen van onder meer landbouw, natuur, recreatie en cultuurhistorie een plaats.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Er wordt rekening gehouden met verschillen in beleid en visie tussen beide gemeenten op de Duurzame Polder, zoals vastgelegd in de diverse beleidsdocumenten. Er ligt al een aantal beleidskaders voor de Duurzame Polder vast. Dit kan betekenen dat er verschillende kansen en waarden op de grondgebieden van beide gemeenten tot uitdrukking komen. Op basis van deze bestuurlijke kaders, is een planproces opgesteld in het Plan van Aanpak (zie bijlage 2). Het college heeft op 7 juni 2022 ingestemd met de procesaanpak. Op een aantal punten is een nuance aangebracht of is een iets andere proceskeuze gemaakt – dus geen inhoudelijke wijziging. Hiertoe is onderstaand een schema opgenomen. NRD Allereerst zijn we dus gestart met de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) van de MER. Dit is een beknopt stuk, opgesteld op basis van de eerdere studies en input van de omgeving, zoals opgenomen in het Eindrapport 2 e fase Verkenning. Deze NRD zal na de zomer ter inzage worden gelegd voor zienswijzen. Parallel daaraan starten we het ontwerpend onderzoek (zie hieronder). De zienswijzen op de NRD worden daarna beantwoord in een reactienota, en eventuele aanpassingen worden meegenomen bij het opstellen van de MER. Ontwerpend onderzoek, kansen en waarden Het ontwerpend onderzoek start met het actualiseren van de kansen en waarden (op basis van de eerdere bevindingen).

Dit gaan we samen met de omgeving doen. Daarbij worden de ambities uitgewerkt die in de NRD zijn benoemd, zoals op het gebied van natuur, ecologie, landbouw, recreatie en cultuurhistorie. Hierbij houden we rekening met het feit dat al veel waarden zijn opgehaald in de eerdere fase van het project.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Ontwerpend onderzoek / MER, opstellen alternatieven gebiedsontwikkeling Na deze fase van kansen en waarden, zal worden gewerkt aan het opstellen van alternatieven van een integrale gebiedsontwikkeling. Dit zal, opnieuw, primair in afstemming met de omwonenden en andere belanghebbenden (zoals ook initiatiefnemers) plaatsvinden. Belangrijk uitgangspunt is dat de omgeving voortdurend en vanaf het eerste moment invloed kan hebben en bij kan dragen aan het ontwerpend onderzoek. Hierbij vindt dan continu een interactie plaats met de MER / milieuonderzoeken, zodat beide processen (MER en ontwerpend onderzoek) als één geheel functioneren. We stellen de MER op als combi-MER: zowel een PlanMER als ProjectMER. Deze fase van het ontwerpend onderzoek leidt tot een Tussenrapportage met diverse alternatieven. Ons voornemen is om in het tweede kwartaal van 2023 uw raad te consulteren over deze Tussenrapportage. Hierbij zullen we uw raad meenemen in de bevindingen tot op dat moment en de haalbaarheid en wenselijkheid van de geformuleerde alternatieven – zowel wat betreft milieu, ruimtelijke inpassing als wat betreft wensen vanuit de omgeving. Ontwerpend onderzoek / MER, keuze voorkeursalternatief gebiedsontwikkeling De input uit de raad over de Tussenrapportage nemen we mee bij het vervolg van het ontwerpend onderzoek / MER, wat opnieuw in samenspraak zal worden vormgegeven met de omgeving.

De bedoeling is om in dit proces een aantal alternatieven uit de Tussenrapportage verder uit te werken en te onderzoeken. Dit zal vervolgens leiden tot een concept MER met Voorkeursalternatief (eind 2023). De keuze voor het Voorkeursalternatief wordt aan uw raad voorgelegd ter besluitvorming. Ruimtelijke procedure Op basis daarvan kunnen de buitenplanse omgevingsvergunningen (Bopa’s) worden opgesteld en de ruimtelijke procedures worden doorlopen (2024). Als onderdeel van de ruimtelijke procedure heeft uw raad hierbij bindend adviesrecht. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Betrokkenheid raad In het geschetste proces betrekken we zoals beschreven bij elke stap de twee betrokken raden (Oss en ’sHertogenbosch). Dit is ook in het schema gevisualiseerd. Daarnaast zullen we uw raad gedurende het proces ook geregeld informeren via informatiebijeenkomsten en raadsinformatiebulletins. Andere keuze instrumenten In het proces zal worden gewerkt met één MER, wat zal uitmonden in een integraal Voorkeursalternatief. Daarbij is niet meer gekozen voor het juridische instrument ‘Programma’, zoals hieronder toegelicht wordt. De randvoorwaardelijke uitgangspunten zoals genoemd onder het besluitpunt van Programma in het raadsbesluit van 6 oktober 2020 blijven echter onverminderd van kracht. De redenen voor de gewijzigde proceskeuze op dit punt zijn:  In de Bestuursovereenkomst staat aangegeven dat verderop afgewogen zal worden of van het Programma al dan niet gebruikt gemaakt zal worden. De regie voor Duurzame Polder is met de Bestuursovereenkomst overgedragen aan de gemeenten. Een programma is meer toegesneden op een overkoepelende regierol voor de provincie.  Het Programma was bedacht als besluit op basis waarvan de PlanMER opgesteld zou kunnen worden. Nu we er voor kiezen om PlanMER en ProjectMER te integreren in één MER, kunnen we de MER koppelen aan het voorkeursalternatief en BoPa.

Koppeling aan een programma is daardoor niet meer noodzakelijk;  Door het opstellen van één MER en het laten vervallen van het Programma wordt het proces versneld, en blijft de gewenste ultieme datum voor besluitvorming van 1 januari 2025 in zicht;  Onzekerheid Omgevingswet. Het is nog onzeker of de Omgevingswet tijdig van kracht wordt. Het Programma als juridisch instrument is pas mogelijk als de Omgevingswet van kracht is. Gezien de onzekerheid over de Omgevingswet is het proces zonder Programma robuuster.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het geschetste tijdspad van 2,5 jaar, opgesteld vanwege de deadline van 1-1-2025, is ambitieus en krap. Hoewel een zorgvuldig proces wel degelijk mogelijk is, is in dit tijdspad niet veel ruimte voor vertraging of onverwachte belemmeringen. Financiën Een grote en complexe ontwikkeling met een groot maatschappelijk belang (energietransitie), veel belanghebbenden en meer opgaven dan enkel de realisatie van de energieopgave kost geld. De partijen gaan ervan uit dat de voorbereidingskosten van de ruimtelijke besluitvormingsprocedures op de uiteindelijke ontwikkelaars verhaald worden. Er is in de Bestuursovereenkomst van 2021 een budget gereserveerd voor Duurzame Polder van 3 miljoen euro tot en met het voorkeursalternatief. Een bedrag van 1 miljoen euro is gedekt door bijdragen van de vier partijen (provincie, het Rijk, en gemeenten Oss en ’s-Hertogenbosch), terwijl daarnaast 2 miljoen euro als voorfinanciering is afgesproken met de provincie. Voor de gemeente ’s-Hertogenbosch vindt dekking plaats vanuit de beschikbare middelen van het programma Duurzaamheid voorzien binnen het programma milieu respecterende ontwikkelingen. In het geval, dat niet alle kosten verhaald kunnen worden, dragen volgens de bestuursovereenkomst beide gemeenten en provincie ieder 1/3e risico voor deze meerkosten. Duurzaamheid We zijn op weg naar een duurzame gemeente.

Hiertoe is door uw raad onder andere de Visie Duurzaam ’sHertogenbosch vastgesteld. Daarnaast heeft uw raad ook ingestemd met de RES 1.0 Noordoost Brabant. We willen in 2045 een klimaatneutrale gemeente zijn. Hieraan werken we hard door aan de ene kant in te zetten op energiebesparing c.q. het verminderen van de energievraag en aan de andere kant, parallel hieraan, door opwek van (grootschalige) duurzame energie op eigen grondgebied mogelijk te maken. Dit voorstel past hier binnen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Participatie en communicatie Het open plan -en omgevingsparticipatieproces is een belangrijk uitgangspunt voor het project Duurzame Polder. In de voorgaande fase van de 2e fase Verkenning (2019-2020) was het open en interactieve participatieproces een belangrijk onderdeel en dit zetten we voort. We vinden het van groot belang dat iedereen in de omgeving van het project kan meedenken en meewerken aan de planvorming. Duidelijk is wel dat daarbij de bestaande bestuurlijke kaders niet ter discussie staan: er moet een grootschalige opwek van duurzame energie in de polder komen (passend binnen een integrale gebiedsontwikkeling) om te kunnen voldoen aan de gemeentelijke, regionale en nationale duurzame opgaven. Aspecten als de opstelling van de alternatieven en vormgeving van het ontwerp zijn zaken waarover we graag met omwonenden en andere belanghebbenden in gesprek willen. Dit zal primair gebeuren in de publieksbijeenkomsten en ateliers van het ontwerpend onderzoek. Daarnaast is in mei een doorstart gemaakt van de klankbordgroep. Hierbij is als basis de samenstelling van de vorige klankbordgroep uit de eerdere fase van de Verkenning aangehouden, met de toevoeging van een aantal nieuwe partijen/organisaties. Deze klankbordgroep heeft hoofdzakelijk een procesmatige functie en zal periodiek bijeenkomen.

De groep kan meedenken over het participatieproces, kan checken of de ingebrachte belangen een goede plek hebben gekregen en kan adviseren over het proces. De leden brengen hun kennis van het gebied en de over het gebied levende meningen in. Het besluit van de gemeenteraden om het plangebied aan te wijzen voor de opwek van duurzame energie staat niet ter discussie. Deze uitgangspunten zijn duidelijk besproken met de klankbordgroep en de deelnemers committeren zich hieraan. De klankbordgroep is in deze fase al direct gevraagd om input te geven op de NRD. Deze opmerkingen zijn bijgevoegd bij deze informatiebrief (bijlage 3).

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het streven is om voor de klankbordgroep-bijeenkomsten vanaf september een onafhankelijk voorzitter aan te stellen. Zoals geschetst, zullen we uw raad voortdurend goed meenemen in het planproces. We zullen nu ook de bredere omgeving (omwonenden en overige belanghebbenden) via een mailing informeren over de NRD en het Plan van Aanpak. Direct na de zomer, ten tijde van de terinzagelegging van het NRD, organiseren we daarnaast een brede informatieavond.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Bijlagen 1. 2. 3.

Notitie Reikwijdte en detailniveau Duurzame Polder Plan van Aanpak Duurzame Polder Opmerkingen Klankbordgroep op Notitie Reikwijdte en detailniveau Duurzame Polder

Registratienummer Raadsvergadering Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

13830860 12 juli 2022 Van der Geld SO/ROS J.M.H. Helming j.helming@s-hertogenbosch.nl (073) 6155392

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704