2022-05-23 Commissie Bedrijvigheid concept

Commissie BEDRIJVIGHEID Concept

Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

23 mei 2022 Raadzaal

A.P.R.G.M. van Rosmalen mr. drs. R. van der Meer drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, B. El Amraoui, H.B. Bos, J.J.E.L. van Creij, E.R.F. Esser, mw. W. de Groot MSc, mw. N.I. Hamerslag, drs. J.M.C. van der Heijden, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, mw. N.M.C. Huijbrechts, ing. J.N. Kieft, mw. M.J. Klerks, J. Kouwenberg, drs. mw. E.W.M. van Opdorp, mw. W.A.M.H. Parijs, H.W. Pennings REV, M.C.J.M. Ploegmakers, ing. H.G. van de Pol, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, mw. C.K.J. Visscher, mw. A.R. Volgers-van Wijk, mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg

Collegeleden:

mr. J.W.F. Hoskam

Afwezig:

L.A.J. van Griensven, P.M. van der Krabben, H.J.M. Mees, P. Slikker

Verslaglegging:

DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en heet de aanwezigen en kijkers thuis welkom.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter vraagt of de commissie bezwaar heeft tegen het toevoegen aan de agenda van een motie vreemd aan de orde van de dag van de Bossche Groenen. De commissie heeft hier geen bezwaar tegen. De conceptmotie vreemd aan de orde van de dag ‘Doneerringen’ van De Bossche Groenen wordt toegevoegd onder agendapunt 9. De heer Van Creij stelt voor om het jaarverslag en de jaarrekening van 2021 en de actualisatie van de begroting 2022 in combinatie met elkaar te bespreken, zoals gebruikelijk. De voorzitter vraagt of de commissie hiermee kan instemmen. Dat is het geval. Agendapunt 5 en agendapunt 6 worden samen besproken. De agenda wordt vastgesteld met voornoemde aanpassingen.

3.

Vaststellen van het verslag van 20 oktober 2021 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Moties en bestuurlijke toezeggingen De voorzitter geeft aan dat de onderwerpen en daarmee ook moties en bestuurlijke toezeggingen zijn herverdeeld over de commissies Bedrijvigheid, Omgeving en Sociaal. De voorzitter informeert naar op- of aanmerkingen over de lijst van toezeggingen. De commissie heeft geen op- of aanmerkingen. De lijst van moties en bestuurlijke toezeggingen wordt vastgesteld. De voorzitter geeft aan dat het college voorstelt om motie 11 ‘Duurzame en betaalbare afvalinzameling’ als afgedaan te beschouwen. De commissie gaat hiermee akkoord. Motie 11 wordt als afgedaan beschouwd.

1

Raadsvoorstellen 5. 6.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021 Actualisatie Begroting 2022 De voorzitter geeft het woord aan de heer Ploegmakers. De heer Ploegmakers (CDA) complimenteert en dankt wethouder Hoskam voor de wijze waarop hij de gemeentefinanciën de afgelopen jaren heeft beheerd. Hij heeft de inkomsten en uitgaven in de juiste balans weten te houden. Hiermee is een gezonde basis gelegd, die ervoor zorgt dat hij de Bossche politiek met een gerust hart kan verlaten. Dit blijkt ook uit de voorliggende jaarrekening. Hier en daar zijn er weliswaar wat verschuivingen, maar uiteindelijk resulteert de jaarrekening positief en ligt er een goedkeurende verklaring van de accountant. Het CDA heeft geen opmerkingen over de jaarrekening en kan hiermee instemmen. Ook dankt het CDA wethouder Hoskam voor de zaken die gedurende diens bestuursperiode zijn gerealiseerd of in gang zijn gezet. Spreker realiseert zich dat dit een lange lijst betreft, maar noemt in dit kader specifiek de oprichting van Bossche Investeringsfonds, de totstandkoming van Den Bosch Partners, de visie Brede Binnenstad, de Brabanthallen en het Innovatie Kwartier en datastad. Spreker wenst de wethouder nog vele mooie jaren toe in goede gezondheid. Mevrouw Hamerslag (PvdD) werd tijdens het lezen van het jaarverslag herinnerd aan de coronacrisis, die nu alweer als lang geleden voelt.

Zij begrijpt dat de crisis invloed heeft gehad op hoe middelen konden worden besteed en dat niet alle subsidies zijn uitgegeven. Toch zijn er ook keuzes gemaakt die de fractie niet helemaal begrijpt; voornamelijk op het gebied van duurzaamheid. Er zijn minder duurzaamheidsinitiatieven met subsidies ondersteund dan gepland; zes ten opzichte van een doelstelling van vijftien. Ook is er fors minder uitgegeven dan begroot in de subsidieregeling ‘Aanleg groene daken’ en nog veel minder aan energiebesparende maatregelen, bedrijven en organisaties. De fractie vraagt zich af hoe dit mogelijk is. De fractie begrijpt dat er andere keuzes gemaakt moesten worden in coronatijd, maar begrijpt niet waarom ervoor is gekozen om het geld niet uit te geven. Er is sprake van een klimaatcrisis; het is daarom niet aan de orde om nog een jaar te wachten met het nemen van maatregelen. De PvdD vraagt waarom zoveel minder geld naar duurzaamheidssubsidies is gegaan en hoe het college van plan is om dit in de toekomst beter te borgen. Een van de voorstellen van het college is om de TONK-middelen die niet zijn uitgegeven, in te zetten voor het programma Armoede en schulden, bijvoorbeeld door het bestrijden van energiearmoede. Zij vraagt op welke manier dit ingezet gaat worden tegen energiearmoede.

De Partij voor de Dieren vindt het een goed idee om geld uit te geven aan het bestrijden van energiearmoede, maar de beste manier om dit te doen, is volgens de PvdD, door huizen te verduurzamen, bijvoorbeeld dankzij isolatie. Daardoor wordt de energierekening blijvend lager en wordt er minder CO2 uitgestoten. Het mes snijdt zodoende aan twee kanten. De fractie hoort graag zowel van de wethouder als van de overige fracties wat zij hiervan vinden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is voorstander van alle plannen, overzichten en clubs die werken aan duurzaamheid. Hij spreekt waardering uit voor het duurzaamheidsjaarverslag, de duurzaamheidsmonitor, het Dataplatform Duurzaam ‘s-Hertogenbosch en het Actieplan Duurzame Mobiliteit. Ook de ambitie om aardgasvrij te worden hoort hierbij. Hiervoor zoekt de gemeente samen met bewoners, corporaties, ondernemers en netwerkbeheerder Enexis naar de beste oplossingen. Wat dit laatste betreft, wijst spreker op de proeftuin. Het zicht op concrete resultaten ontbreekt, waardoor het slechts ‘plannenmakerij’ lijkt te zijn. De fractie hoopt dat op 24 mei a.s. plannen worden gepresenteerd waardoor Team Energie, bestaande uit vijf fte, naar een afdeling energietransitie gaat en dat dit team rechtstreeks gaat rapporteren aan de wethouder duurzaamheid.

De fractie hoopt dat de vrijkomende Essent-gelden gebruikt gaan worden om fysieke projecten te realiseren, zoals het verduurzamen en isoleren van woningen om de energierekening naar beneden te brengen. Dit vraagt een aanpak met renteloze regelingen samen met de woningcorporaties of eigenaren van de woningen. De gemeente is gestart om de haalbaarheid van de energieconcepten te onderzoeken. De heer Hoeben verwijst naar de uitvoeringsrapportage inzake de proeftuin Aardgasvrije wijk ‘t Zand. De ‘ja’ in deze rapportage betreft een voortgang waar de fractie van De Bossche Groenen nog niet echt enthousiast over wordt. Ook voor de agrarische sector is het belangrijk dat projecten doorgaan die kunnen bijdragen aan het verlagen van de CO2-uitstoot. De ‘nee’ in het verslag baart de fractie zorgen. De pilot voor blijvend grasland beschouwt De Bossche Groenen als een doekje voor het bloeden.

2

De fractie van De Bossche Groenen kijkt graag toekomstgericht. De fractie kan zich niet aan de indruk onttrekken dat er goed nieuws aangaande deze onderwerpen wordt gepresenteerd. Volgens de partners is de Groene Delta in Den Bosch niet meer in leven. Er wordt veel gecommuniceerd, maar weinig tot niets uitgevoerd. De stuurgroep is uiteengevallen, er resteert weinig capaciteit. Daardoor blijven kansen liggen om natuur- en bosgebieden met elkaar te verbinden en te versterken en zodoende de kwaliteit van het Kampenlandschap en de natuur naar een hoger niveau te tillen. Voorbeelden hiervan zijn de herbestemming van de leegstaande pelsdierfokkerij aan de Oude Baan en de ontwikkelingen rondom het Sparrenburgbos dat weer een nieuwe eigenaar heeft. Ook Zuid-Willemspark (fase II) lijkt niet goed te lopen. Omwonenden van de Maastrichtseweg hebben twijfels of het deel van het park wordt uitgevoerd zoals dat is gepresenteerd. Met betrekking tot de onderwerpen aangaande de commissie Bedrijvigheid kan de fractie akkoord gaan met het jaarverslag, de jaarrekening en gaat de fractie akkoord met het voorstel om de TONK-middelen in te zetten voor het programma Armoede en schulden en het storten van het resterende bedrag in de algemene reserve. Tevens gaat de fractie akkoord met het vaststellen van de jaarrekening van Orthen.

De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) constateert dat de jaarrekening er goed uitziet. Bij veel bedrijven en gemeenten blijkt de jaarrekening mee te vallen, hoewel er ook genoeg uitzonderingen zijn. De gemeente heeft een financieel overschot. De fractie kan zich erin vinden om dit te besteden aan de armoedebestrijding. Recent is door het kabinet besloten dat vanaf 2026 hybridewarmtepompen de standaard worden voor het verwarmen van woningen. Gewoon ge-DREVEN pleit ervoor om te kijken of de overgebleven TONK-middelen kunnen worden ingezet om personen financieel te helpen die een aansluiting op een warmtepomp niet kunnen betalen. Als zij hun ketel eerder kunnen vervangen, draagt dit tevens bij aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. De rekenrente van een 0,5% stijgt naar 0,75%. Op dit moment stijgt de rente snel. Gewoon geDREVEN pleit ervoor nog eens goed naar de rekenrente te kijken waarmee wordt begroot. De gemeente heeft een corona-uitkering ontvangen van € 886.000. De fractie vindt het wat voorbarig om deze in 2023 niet meer in de begroting op te nemen. Het is denkbaar dat de pandemie wellicht nog niet voorbij is. Mevrouw Volgers (PvdA) geeft aan dat de PvdA blij is dat ruim € 1,7 miljoen aan niet-bestede TONK-middelen wordt gereserveerd voor het programma Armoede en schulden.

Met name omdat financiële problemen weer andere problemen veroorzaken, vindt de fractie het belangrijk dat er alles aan wordt gedaan om deze problemen het hoofd te bieden. De fractie is blij met een economisch gezonde start. Het is goed om te zien dat er ambitie is om nieuwe initiatieven kansen te geven. De PvdA is blij dat er, ondanks corona, positieve resultaten zijn behaald bij het ondersteunen van mensen naar werk. Dat niet op alle terreinen de beoogde doelen zijn behaald, vindt de fractie begrijpelijk, gezien de bijzondere omstandigheden vanwege de pandemie. Tegelijkertijd maakt de PvdA zich zorgen over het feit dat er nog te veel mensen zijn die het niet lukt om de arbeidsmarkt te betreden, in een periode waarin tegelijkertijd een schreeuwend tekort aan arbeidskrachten een gegeven is. De PvdA volgt daarom met belangstelling of gestelde doelen behaald zullen worden, nu de situatie normaliseert. Op het gebied van klimaat en duurzaamheid is de PvdA blij dat over het algemeen de doelen op dit gebied ruimschoots zijn behaald. In een tijd dat het uitermate belangrijk is om met elkaar grote opgaven het hoofd te bieden, is dit goed nieuws.

De fractie vindt het bij het gevolg hiervan belangrijk om te blijven monitoren of er personen zijn die niet of onvoldoende in staat zijn deel te nemen aan deze opgaven, noch passende maatregelen kunnen treffen om ervoor te zorgen dat zij meegenomen kunnen worden in de benodigde maatregelingen en ontwikkelingen. De Bossche PvdA dankt de wethouder voor de goede samenwerking en de gezonde financiële huishouding. Mevrouw De Groot (VVD) geeft aan dat de jaarrekening vanwege het deels gesloten zijn van diverse sectoren geen reguliere jaarrekening is, maar vanuit de bredere trends en ontwikkelingen is toch een aardig beeld te verkrijgen van de huidige stand van zaken. Kijkend naar de resultaten, is de VVD positief gestemd. De fractie staat graag stil bij een aantal positieve ontwikkelingen. - Er is meer werkgelegenheid gerealiseerd in de speerpuntsectoren, zoals logistiek, Agrifood, ICT en bouw. - Er zijn in 2021 bijna 1800 nieuwe ondernemers gestart. - De gemeente helpt ondernemers die duurzamer willen ondernemen.

3

Erfgoed is beter toegankelijk gemaakt door onder andere de Erfgoed ‘s-Hertogenbosch routeapp, de inzet van nieuwe digitale middelen zoals VR, 3D en games en ook via social media worden meer mensen bereikt. - Het aantal woningen met zonnepanelen is significant hoger dan de doelstelling was. - Er is een succesvolle communicatiecampagne uitgerold waardoor meer informatie en subsidieaanvragen binnenkomen voor het verduurzamen van woningen. De VVD is zeer te spreken over deze ontwikkelingen. -

Mevrouw Hernández (50PLUS) dankt de wethouder voor alle goede jaren en zijn inzet en liefde voor de gemeente. 50PLUS is erg verheugd dat de overgebleven TONK-middelen worden ingezet voor armoedebestrijding en schuldenproblematiek. Na corona zal dit een van de eerste prioriteiten moeten zijn. Personen die het moeilijk hebben, moeten geholpen worden om hun situatie te kunnen behappen. De fractie maakt zich zorgen over de energiearmoede die verwacht mag worden. De gasprijzen zijn stijgende. De oorlog in Oekraïne veroorzaakt een verhoogde graanprijs, waardoor voedsel nog duurder zal worden. De Voedselbank ondersteunt een groeiend aantal personen. De fractie verzoekt het college om te kijken hoe deze personen verder ondersteund kunnen worden. Het is belangrijk om mensen naar werk te helpen. De wethouder doet zijn best, maar de fractie mist het switchen van beroep. Er is een tekort aan banen. 50PLUS verzoekt het college om hieraan aandacht te geven. De heer Kieft (Leefbaar ‘s-Hertogenbosch) complimenteert de wethouder voor het door hem jarenlang gevoerde beleid. Leefbaar ‘s-Hertogenbosch heeft weinig commentaar op de jaarrekening en het jaarverslag. De fractie vraagt of er zicht is op de start van de restauratie van het Kruithuis. Leefbaar ‘s-Hertogenbosch is tevreden met de cijfers met betrekking tot duurzaamheid.

In 2019 is gestart met een nulmeting van 1360 woningen met zonnepanelen op het dak. In 2020 was er een kleine terugval. Er zijn nu in totaal zo’n 17.000 woningen met zonnepanelen, maar er zijn nog 74.000 woningen te gaan. De fractie vraagt of de stijgende lijn in 2022 en verder in de toekomst kan worden doorgetrokken. De heer Esser (PVV) kijkt terug op vier jaar prettige samenwerking met de wethouder. Uit de stukken blijkt dat graslanden gunstig zijn voor de CO2-uitstoot. In 2021 heeft spreker aangegeven dat men op écht gras hoort te voetballen. De PVV hoort graag of een einde wordt gemaakt aan kunstgras in het voetbal. De PVV is tevreden met de aanpak wat betreft de Linie 1629. Voorts vraagt de PVV naar de stand van zaken omtrent het Theater aan de Parade. De fractie vindt het een goede zaak dat de markt tijdens de lockdown open is gebleven. Dat is goed geweest voor de lokale ondernemers. Tot slot vraagt hij of ondernemers die in 2022 in de problemen zijn gekomen, nog gebruik kunnen maken van de TONK-gelden. Reactie college Wethouder Hoskam dankt voor de complimenten. Er ligt een bijzonder stuk voor. De jaarrekening kijkt terug op 2021, terwijl de bijdragen van de fracties hoofdzakelijk toekomstgericht zijn. De wethouder merkt op dat zijn persoonlijke toekomst in dit gremium beperkt is. Het jaar 2021 is afgesloten met een positief resultaat.

Dit heeft grotendeels te maken met het feit dat het rijk genereus is geweest met het toekennen van middelen vanwege de gemaakte coronakosten. Dit zijn echter geen structurele gelden. Spreker geeft aan dat de groenedakensubsidie in 2021 tussentijds is verhoogd. Het aanvankelijke budget is volledig benut. De tussentijdse verhoging is een reden dat het - tweede - gealloceerde budget niet volledig is besteed. Het Kruithuis zal in de loop van het najaar verder haar beslag krijgen. Er moeten meer zonnepanelen op daken komen, maar de capaciteit van Enexis heeft ook een grens. De aansluiting op het net is lastig. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) vraagt hoe de wethouder aankijkt tegen het inzetten van de TONK-middelen voor de aansluiting van warmtepompen. Wethouder Hoskam geeft aan dat hij hier geen uitspraken over kan doen omdat dit aan het volgende college is. Spreker herhaalt dat de jaarrekening terugkijkt op 2021. Hij stelt voor dat gewoon ge-DREVEN dit punt inbrengt bij de bespreking van het beleidsplan.

4

Mevrouw Hamerslag (PvdD) heeft in de eerste termijn drie vragen gesteld, waarvan er één is beantwoord. De fractie heeft gevraagd waarom slechts zes van de geplande vijftien duurzaamheidsinitiatieven zijn uitgevoerd en waarom veel minder is uitgegeven van de subsidie voor energiebesparende maatregelen. De PvdD heeft ook gevraagd of de niet-bestede TONK-middelen ingezet kunnen worden aan verduurzamingsinitiatieven. In de jaarrekening wordt aangegeven dat dit geld staat gepland voor inzet in relatie tot de energiearmoede. Zij vindt het daarom wel gepast om hierover op dit moment van gedachten te wisselen. De PvdD hoort het graag als er concrete plannen zijn over hoe het geld wordt ingezet. Wethouder Hoskam geeft aan niet op detailniveau te weten waarom er minder duurzaamheidsinitiatieven zijn uitgevoerd dan was gepland. Wat in de jaarrekening staat, betreft een raadsamendement waarin de raad de uitspraak heeft gedaan om de overgebleven TONK-gelden te gaan besteden aan armoedebestrijding. De concrete invulling daarvan komt later. Dat is de wijze waarop wordt omgegaan met de jaarrekening. De jaarrekening geeft aan welke moties zijn ingebracht inzake de overschotten. Op het moment dat de marap wordt behandeld, worden gelden doorgeschoven. De raad kan daarbij uitspraken doen over hoe de raad wenst om te gaat met dat geld.

Vervolgens worden de wensen van de raad verwerkt in de jaarrekening. De voorzitter informeert naar de intenties van de fracties wat betreft de raadsbehandeling. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zal een voorstel indienen met betrekking tot het leasen van warmtepompen. De fractie stelt voor om het bedrag van € 2 miljoen, die naar de algemene reserve zou gaan, hiervoor in te zetten. De voorzitter concludeert dat er een voorstel volgt van gewoon ge-DREVEN ten behoeve van de raadsbehandeling. Het raadsvoorstel zal als bespreekstuk worden doorgeleid naar de raadsvergadering. 7.

Zienswijze Ontwerpprogrammabegroting 2023 Omgevingsdienst Brabant Noord De voorzitter leidt de bespreking van het onderwerp kort in. Het voorstel van het college is om de bijgevoegde zienswijze vast te stellen. Wijzigingen of aanvullingen kunnen middels een amendement worden ingebracht. De heer Van de Pol (PvdD) heeft een drietal opmerkingen over de jaarstukken en de zienswijze. ▪ De milieugerelateerde regels uit de bruidsschat worden gezamenlijk opgepakt. De PvdD ziet liever dat dit wordt gewijzigd in ‘gezamenlijk afgestemd’. De bruidsschatregels zijn bedoeld voor lokaal maatwerk. Het is volgens de PvdD beter om dit lokaal in te vullen, ook voor de democratische controle en om het risico te voorkomen dat de gemeente ‘s-Hertogenbosch door andere deelnemers via de Omgevingsdienst wordt afgeremd in haar ambities. ▪ Een deel van het positieve resultaat van de begroting wordt ingezet voor de egalisatiereserve voor Samen Sterk in Brabant. De fractie hoort van gemeentegenoten dat er nog veel problemen zijn in het buitengebied, waaronder illegaal nachtvissen. De fractie zou liever zien dat het overschot wordt gebruikt om de handhaving van de illegaliteit te verbeteren. ▪ Voorts valt het de fractie op dat veel veehouderijvergunningen moesten worden ingetrokken in de afgelopen periode.

De fractie vraagt zich af of niet nog strenger moet worden gekeken naar de vergunningverlening om dit in het vervolg te voorkomen. De heer Kieft (Leefbaar ‘s-Hertogenbosch) merkt op dat de Omgevingsdienst in het verleden niet de nodige aandacht heeft besteed aan problemen rondom de asfaltcentrale. De fractie neemt aan dat dit in de toekomst goed is geregeld. De heer Van der Heijden (Rosmalens Belang) meldt dat Rosmalens Belang akkoord gaat met de zienswijze. Reactie college Wethouder Hoskam stelt vast dat de asfaltcentrale een blijvende zorg betreft. De politieke aandacht maakt dat veel capaciteit van de Omgevingsdienst daaraan wordt besteed. De Omgevingsdienst is alles wat een gemeenschappelijke regeling mooi maakt. Het betreft verlengd openbaar bestuur en is een gezamenlijk uitvoeringsorgaan. Dat betekent dat er geschipperd moet worden.

5

De Omgevingsdienst is zo ver ingericht dat deze alle systemen kan draaien, maar daar hangt wel een prijskaartje aan. Ook voor de Omgevingsdienst geldt dat er door de personeelsschaarste een beperkte handhavingscapaciteit beschikbaar is. Door scherpere keuzes te maken, kan de Omgevingsdienst bepaalde zaken al dan niet doen, maar er is geen onbeperkte hoeveelheid personeel om alles te kunnen controleren. De voorzitter concludeert dat er geen behoefte bestaat aan een tweede termijn en informeert naar de intentie van de Partij voor de Dieren wat betreft de raadsbehandeling. De heer Van de Pol (PvdD) zal bij de overige fracties peilen of er steun is voor een amendement. De voorzitter concludeert dat er mogelijk een amendement volgt bij de raadsbehandeling. Het raadsvoorstel zal als bespreekstuk worden doorgeleid naar de raadsvergadering. Overige onderwerpen ter bespreking 8.

Discussienotitie Klimaat- en biodiversiteitscrisis De voorzitter geeft het woord aan de indiener van de discussienotitie ‘Klimaat- en biodiversiteitscrisis’, de Partij voor de Dieren. De heer Van de Pol (PvdD) verwijst naar 18 juli 2021, toen het water in de Maas, de Dieze en de Dommel voor een zomerperiode naar extreme hoogte steeg. Kilometers stroomopwaarts heeft ditzelfde water een ravage achtergelaten. 224 mensen lieten het leven in het plotse natuurgeweld. Ook de afgelopen maand waren de gevolgen van de klimaatcrisis zichtbaar. Ondanks de regen, is er nog steeds sprake van een groot neerslagtekort. In delen van Brabant geldt een oppompverbod en voor boeren is de oogst een steeds grotere onzekerheid. Er is sprake van een noodsituatie. Door onder andere de CO2-uitstoot in Nederland, lopen temperaturen elders ter wereld op tot een dodelijk niveau en is er massale hongersnood in de Hoorn van Afrika. Men moet anders gaan wonen, anders gaan consumeren, anders gaan reizen en anders gaan kopen. Deze omslag is alleen mogelijk bij een breed gedragen bewustzijn over de noodzaak van verandering. De gemeente moet daarom eerlijk zijn en erkennen dat er sprake is van een noodsituatie. Het is alle hens aan dek om het tij nog te keren. Door dit als raad te verklaren, straalt de gemeente de juiste urgentie uit naar de inwoners.

Ook is dit een duidelijk signaal richting de provincie, het rijk en de Europese Unie dat er meer actie nodig is. De Partij voor de Dieren is voornemens in de raadsvergadering een voorstel in te dienen, eventueel samen met andere partijen, voor het uitroepen van een klimaat- en biodiversiteitsnoodtoestand, in navolging van onder andere Amsterdam, Utrecht, Haarlem, Londen, Parijs, Sydney en Arnhem. De fractie verneemt graag de standpunten van de overige fracties. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) dankt de Partij voor de Dieren voor de bespreeknotitie. De Bossche Groenen denkt dat het goed is om eens op te halen wat de raad hiervan vindt. Spreker stelt dat niet iedere partij deze thematiek even belangrijk vindt. Iedere partij ziet dat er iets aan het veranderen is, maar het urgentiebesef varieert tussen de partijen. Spreker merkt wel dat er vanuit de raadsleden meer aandacht voor komt, ook in de aansturing naar het ambtenarenapparaat. Meer partijen en raadsleden zijn zich ervan bewust dat er ‘iets’ gedaan moet worden. De inwoners worden geattendeerd, maar de vraag is of zij echt betrokken worden. Naar zijn mening mag hier nog wel een tandje bij. Een andere vraag is of een klimaat- en biodiversiteitscrisis moet worden uitgeroepen. Het is geen vijf voor twaalf meer, maar na twaalven. Het is belangrijk met elkaar te constateren dat er extra inspanningen nodig zijn.

Mevrouw Visscher (SP) is het met veel punten in het discussievoorstel eens, maar niet met hetgeen waar de Partij voor de Dieren toe oproept. Het uitroepen van een crisis acht de SP erg symbolisch. Een devaluatie van de definitie ‘crisis’ ligt op de loer, gezien alle crises die er de afgelopen jaren zijn geweest en nog zijn. De SP is van mening dat er veel meer zou moeten gebeuren. Men zou kunnen beginnen met het leggen van zonnepanelen op daken van bedrijventerreinen en praten met woningbouwverenigingen over het leggen van zonnepanelen. Woningbouwverenigingen geven desgevraagd aan dat dit mogelijk is, maar aangenomen mag worden dat dit tot een nieuw puntenstelsel leidt waardoor de huren stijgen. De gemeente zou dit kunnen aanpakken.

6

De heer Van der Heijden (Rosmalens Belang) meldt dat Rosmalens Belang de aard van de zorg, zoals aangegeven in de bespreeknotitie, erkent. De aandacht voor het onderwerp is alom aanwezig, zowel in verschillende media, als in de gemeentelijke regelgeving, zoals in subsidieregelingen, particuliere initiatieven et cetera. Het onderwerp is daarbij breed vertegenwoordigd in het gemeentelijk beleid, zoals de opvangplicht hemelwater voor nieuwe bebouwing, brede subsidies op bijvoorbeeld isolatiemaatregelen en zonnepanelen en de herplantplicht bij het kappen van bomen. Rosmalens Belang meent dat het uitroepen van een klimaat- en biodiversiteitscrisis geen toegevoegde waarde heeft. Het is tevens onduidelijk welke juridische consequenties het zal hebben om een dergelijke uitspraak als gemeente te doen. Rosmalens Belang vindt de huidige aandacht binnen het beleid afdoende voor wat betreft klimaatmaatregelen en biodiversiteitsmaatregelen. De fractie vindt het überhaupt beter om eerst het nieuwe collegeakkoord af te wachten voordat er conclusies worden getrokken. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) deelt de zorg van de Partij voor de Dieren dat er ‘iets’ moet gebeuren. De fractie ziet het belang van het betrekken van bewoners en het integreren van duurzame initiatieven in het gemeentelijke beleid en plannen.

Zoals ook door andere fracties aangegeven, maakt GroenLinks zich zorgen over de effectiviteit van de discussienota. De gemeenteraad heeft een plicht om met concrete voorstellen te komen. GroenLinks heeft een aantal vragen voor de Partij voor de Dieren. De eerste vraag is hoe de PvdD denkt dat het uitroepen van een crisis gaat bijdragen aan het betrekken van bewoners bij het verminderen van de CO2-uitstoot. Een tweede vraag is hoe het uitroepen van een crisis en het duidelijk maken dat er een duurzaamheidsprobleem is, specifiek gaat bijdragen aan het gemeentelijk beleid. Mevrouw Volgers (PvdA) zegt dat de PvdA over het algemeen tevreden is met de mate waarin inwoners momenteel worden betrokken en geattendeerd op de klimaat- en biodiversiteitscrisis. Er bestaat ook tevredenheid over de mate waarin de gemeente en de gemeenteraad de klimaat- en biodiversiteitcrisis momenteel erkennen. De PvdA ziet de noodzaak om maatregelen te nemen op het gebied van klimaat, duurzaamheid en biodiversiteit, maar ziet niet de meerwaarde van het uitroepen van crises op deze gebieden. De PvdA ziet met belangstelling concrete voorstellen tegemoet omtrent het verbeteren van biodiversiteit en het klimaat. De heer Esser (PVV) vindt het uitroepen van een crisis niet aan de orde. De gemeente doet in dit opzicht namelijk al meer dan de PVV lief is.

Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) noemt de coronacrisis, de naderende apenpokkencrisis, de oliecrisis, de gas- en elektriciteitscrisis en de woningbouwcrisis. Daar zou dan nog een klimaat- en biodiversiteitscrisis aan toegevoegd moeten worden. VOOR Den Bosch noemt voorliggende nota symboolpolitiek. De PvdD schrijft dat er met het uitroepen van de crisis als zodanig feitelijk nog niets verandert. De fractie vraagt zich af wat de Partij voor de Dieren wil bereiken met het uitroepen van een crisis. VOOR Den Bosch meent dat iedereen weet dat men een steentje moet bijdragen aan het bevorderen van de biodiversiteit en het klimaat. Partij voor de Dieren stelt dat zij in het huidige beleid van de gemeente ‘s-Hertogenbosch onvoldoende actie ziet op het gebied van zowel klimaat, als biodiversiteit. VOOR Den Bosch vraagt wat de Partij voor de Dieren wel graag wil zien. De fractie prefereert het bespreken van concrete plannen. VOOR Den Bosch is van mening dat aandacht voor het klimaat en de biodiversiteit in ieder beleidsstuk wordt meegenomen en dat het bij iedere beslissing in het achterhoofd meespeelt. Mevrouw Parijs (Bosch Belang) vindt dat er een mooi initiatiefvoorstel voorligt, maar de lading van een crisis is negatief. Bosch Belang kijkt liever waar de gemeente naartoe wil en wat de gemeente concreet wil bereiken.

Bosch Belang is in eerste instantie positief, maar wel met een kanttekening. Mevrouw De Groot (VVD) geeft aan dat de VVD van mening is dat er veel aandacht bestaat voor het betrekken en bereiken van inwoners ten aanzien van de verschillende duurzaamheidsthema’s. In diverse visies en in het beleid is er ruimschoots aandacht voor afwegingen in het kader van klimaatinterventies en de actuele staat van de Bossche flora en fauna. De VVD ziet op dit moment geen urgentie om een klimaat- en biodiversiteitscrisis uit te roepen, omdat met het uitroepen van een crisis an sich niets wordt opgelost. De heer Kieft (Leefbaar ‘s-Hertogenbosch) zegt dat de fractie het uitroepen van een klimaat- en biodiversiteitscrisis niet ziet zitten. Het is de zoveelste crisis en het maakt inwoners alleen maar banger dan ze nu al zijn. Leefbaar ‘s-Hertogenbosch is meer geïnteresseerd in concrete plannen dan in de algemeenheid van voorliggende notitie.

7

De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat er de laatste jaren veel in gang is gezet op het gebied van klimaat en biodiversiteit. Op velerlei manieren zijn inwoners hierbij betrokken en blijven ze betrokken worden. Vele stappen zijn gezet en zullen de komende jaren nog worden gezet; dit vanuit het bewustzijn dat men gezamenlijk verantwoordelijk is voor het beheer en het doorgeven van de aarde aan de komende generaties. Vanuit dit aanwezige bewustzijn, liggen nog veel uitdagingen voor. Voor deze uitdagingen moet zeker oog zijn, maar het CDA vindt het niet noodzakelijk om een klimaat- en biodiversiteitcrisis uit te roepen in de gemeente ‘s-Hertogenbosch. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt wat de Partij voor de Dieren denkt te bereiken met het uitroepen van een crisis, ook financieel gezien. Mevrouw Klerks (Volt) kan namens Volt de strekking en uiteenzetting van het belang van een klimaat- en biodiversiteitscrisis ondersteunen. Het belang om de klimaatcrisis en biodiversiteitscrisis zowel los te benaderen waar noodzakelijk, als samen te voegen waar nodig, kan Volt toejuichen. Biodiversiteit lijkt in een noodzakelijke race naar klimaatoplossingen het vergeten kind te worden. Volt ziet een noodzaak om hier dringend en constructief beleid op te voeren en het thema mee te nemen in keuzes die gemaakt en nog gemaakt gaan worden.

Dit kan bijvoorbeeld middels aangepast maaibeleid, diversiteit in de leefomgeving, natuurbehoud et cetera. Wat betreft de klimaatcrisis wijst Volt op de klimaatnoodtoestand, zoals uitgeroepen in Nederlandse en Europese steden, waardoor samen met deze steden gezocht en gewerkt kan worden naar adequate oplossingen. Volt ziet wel dat dit gekoppeld dient te worden aan een verdergaande doelstelling waar de gemeente zich aan committeert, om te voorkomen dat dit alleen een symbool blijft en niet leidt tot verdergaande acties. De heer Verbruggen (D66) geeft aan dat D66 de zorgen deelt over het klimaat en de biodiversiteit. De fractie hecht daarom aan een goede aanpak van zowel de negatieve effecten, als een goede bronaanpak. D66 ziet daarnaast bij het volgen van een goede aanpak kansen voor een groene welvaart. D66 en andere partijen hebben dit vaker benoemd en bespreekbaar gemaakt. De urgentie in de raad en de samenleving wordt breed gevoeld en erkend. Spreker is blij dat de gemeente faciliteert en haar voorbeeldrol pakt. Daarvoor is veel beleid ontwikkeld en zijn actieplannen in gang gezet. De gemeente probeert ook anderen te inspireren en te informeren via het Duurzaam loket en het Regionaal Energieloket. De fractie erkent de urgentie om de klimaat- en biodiversiteitscrisis aan te pakken en constateert dat er ook iets mee wordt gedaan.

De urgentie van het uitroepen van een noodtoestand ziet D66 echter niet. Mevrouw Hernández (50PLUS) acht het van toegevoegde waarde dat de PvdD met verse ideeën en voorstellen komt. Spreker heeft als communicatiespecialist wel moeite met het woord ‘crisis’. Politici moeten heel voorzichtig zijn met de taal die zij hanteren. Het spreken over een klimaatcrisis zou in de beleving van 50PLUS alleen voor de uiterste situatie gelden. De gemeente moet in ‘s-Hertogenbosch een steentje bijdragen om een beter klimaat en betere biodiversiteit te creëren. De fractie meent dat dit al gebeurt. De gemeente is volgens 50PLUS goed bezig om inwoners bij de plannen te betrekken. 50PLUS vindt dat men op politiek en maatschappelijk niveau goed bezig is. Wellicht zal PvdD antwoorden vinden in het coalitieakkoord. Als dat niet het geval is, dan hoopt de fractie dat de PvdD met meer concrete plannen komt. 50PLUS is voor een beter klimaat en een betere biodiversiteit, maar op voorwaarde dat het betaalbaar blijft. Reactie college Wethouder Hoskam is blij met de terugkeer van de getuigenispolitiek in de stad. Het gaat er uiteindelijk om, wat men wil realiseren. Het uitroepen en het ‘ophangen van een bordje’ draagt naar mening van spreker niet altijd bij aan het oplossen van het probleem. Wil ‘s-Hertogenbosch in 2050 klimaatneutraal zijn, dan is de energiebehoefte nodig van inzet van 720 windturbines.

240 hiervan kunnen worden ondervangen door een en ander beter te isoleren. 240 hiervan kunnen worden ondervangen door middel van het opwekken van duurzame energie, inclusief gebruik van de daken. Voor de overige 240 wordt nog een oplossing gezocht. In de oplossing van de problematiek zit ook een keuzemoment. Als je A doet, prioriteer je B eronder. Er zijn vele crises: de wooncrisis, gascrisis, klimaatcrisis, biodiversiteitscrisis, coronacrisis. Dit alles zal de raad moeten prioriteren in de komende vier jaar. Alle plannen realiseren op het maximum zal niet lukken. Het is een politieke keuze om dingen al dan niet te doen. Aan iedere politieke keu-

8

ze zijn consequenties verbonden. Spreker zou de raad willen meegeven om deze consequenties mee te wegen in het nemen van beslissingen. De heer Van de Pol (PvdD) geeft aan dat de eerste crisis die hij zich kan herinneren, de watercrisis in 1995 was. Spreker verwijst naar de evacuatie in verband met de hoge waterstand. In de coronacrisis was duidelijk hoe men echt kan handelen in tijden van crisis. Dan kan alles plots anders. Crisis is er momenteel ook in de Hoorn van Afrika, waar men omkomt van de honger als gevolg van klimaatverandering. De eerste stap is om de klimaatcrisis ook echt als crisis te behandelen. In de ogen van de Partij voor de Dieren gebeurt dit op dit moment niet. De gemeente is niet op koers om de doelen te behalen. Het doel van maximaal anderhalve graad opwarming van de aarde is inmiddels al uit zicht. De fractie is van mening dat de gemeente eerlijk moet zijn en moet uitspreken dat er sprake is van een crisis. De gemeente moet niet doen alsof men op dit moment goed bezig is of dat het de goede kant op gaat. In crisistijd wordt anders gehandeld dan in tijden waarin het geen crisis is. De maatregelen die genomen moeten worden, zijn verstrekkend. De wethouder sprak over 720 windturbines. Gigantische veranderingen gaan volgen. Dit is alleen uit te leggen, wanneer de gemeente er duidelijk in is dat er sprake is van een noodsituatie.

Het uitroepen van een klimaaten biodiversiteitscrisis is daarom veel meer dan enkel een symbolische uitspraak. Met deze uitspraak wordt aan de inwoners duidelijk gemaakt dat in crisistijd andere maatregelen noodzakelijk zijn. Duidelijk is dat het geld kost om veranderingen in te zetten. Om die reden heeft de gemeente hulp nodig van buitenaf, onder andere van het rijk. Juist door eerlijk te zijn en aan te geven dat het een noodsituatie betreft, kan ook richting andere overheden beter worden uitgelegd dat die hulp nodig is. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de PvdD de consequenties in beeld kan brengen in het geval de raad akkoord gaat met voorliggend voorstel. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) hoort graag een reactie op de eerder door GroenLinks gestelde vragen. De heer Van der Heijden (Rosmalens Belang) deelt de aard van de zorg van de PvdD, maar de haalbaarheid, het draagvlak en de kosten die ermee gemoeid gaan, is iets wat in ogenschouw genomen moet worden om mensen mee te kunnen krijgen. Spreker geeft aan een bedrag van € 30.000 à € 40.000 nodig te hebben om diens woning te isoleren en een warmtepomp te plaatsen. Veel mensen hebben dit bedrag niet. Dit is iets wat volgens Rosmalens Belang goed in het achterhoofd gehouden moet worden. De heer Esser (PVV) meent dat met het uitroepen van een crisis de overheid enorm groot wordt en de burger juist heel klein.

De heer Van de Pol (PvdD) zegt dat het uitspreken van een klimaat- en biodiversiteitscrisis juist gevolgen móet hebben. Het is immers niet enkel symbolisch. Als men erkent dat sprake is van een noodsituatie, dan kan men het niet meer verkopen om beslissingen te nemen die hiermee in tegenspraak zijn. Op alle gebieden zijn acties nodig. Men moet op een andere manier gaan leven. Welke maatregelen precies nodig zijn en hoe deze gerealiseerd kunnen worden, komt na het uitroepen van de klimaatcrisis. De gemeente zal hiermee aan de slag moeten gaan. Het punt is dat de gemeente – aldus de PvdD - eerlijk moet zijn en op een juiste manier moet communiceren. De opmerking werd gemaakt dat mensen ‘meegenomen moeten worden’. Dat is juist ook de reden waarom het uitroepen van een klimaat- en biodiversiteitsnoodtoestand zo belangrijk is. Door dit te doen, kan worden uitgelegd waarom verstrekkende maatregelen nodig zijn. De gemeente zou eerlijk moeten zijn door aan te geven dat men in een noodsituatie zit en dat het nog niet de goede kant op gaat. De fractie meent dat het niet per se zo is dat de overheid groter wordt en de burger kleiner. Momenteel worden veel subsidies verstrekt aan vervuilende bedrijven. Vliegvelden mogen ook nog steeds uitbreiden. Bedrijven en economische groei krijgen juist de ruimte, terwijl de belangen van de burger voorop moeten staan.

De Partij voor de Dieren zal een motie indienen voor het uitroepen van een klimaat- en biodiversiteitsnoodtoestand. De fractie zag wat terughoudendheid bij de overige partijen. Spreker hoopt dat zijn antwoorden wat duidelijkheid hebben kunnen verschaffen en dat er veel steun zal zijn. Mevrouw Visscher (SP) hoort de PvdD nu spreken over een noodtoestand, terwijl eerder werd gesproken over een crisis.

9

De heer Van de Pol (PvdD) spreekt een voorkeur uit voor het woord ‘noodtoestand’. Mocht er meer steun zijn voor het woord ‘crisis’, dan kan de fractie dit eventueel aanpassen. De voorzitter concludeert dat er een motie zal volgen bij de raadsbehandeling. 9.

Conceptmotie vreemd aan de orde van de dag ‘Doneerringen’ De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Van Opdorp van De Bossche Groenen, indiener van de conceptmotie Doneerringen. Mevrouw Van Opdorp geeft aan dat de Doneerringen een simpele oplossing zijn voor een probleem. Statiegeld op plastic flesjes is inmiddels ingeroepen, maar veel mensen gooien hun plastic flesje toch gewoon in de vuilnisbak. The Happy Activist heeft hiervoor de Doneerring ontworpen. The Happy Activist heeft gevraagd of de gemeente wil meedoen aan het initiatief om tien ringen om een vuilnisbak te plaatsen. Daarmee wordt niet alleen het afval direct gescheiden, maar wordt ook de medemens geholpen die het niet breed heeft. Zij kunnen een plastic flesje uit de ring halen en elders indienen. In Duitsland werkt het initiatief als een trein. Als de gemeente niet wil meedoen met het initiatief van The Happy Activist, dan zou een sociale voorziening in ‘s-Hertogenbosch ook zelf een aantal ringen kunnen maken. De fractie is benieuwd naar de mening van de overige fracties. De heer Kieft (Leefbaar ‘s-Hertogenbosch) noemt het een vriendelijk voorstel. De fractie kan zich in het voorstel vinden, maar is benieuwd naar het onderzoek naar overlast rondom de vuilnisbakken. De heer Altenburg (VVD) geeft aan dat de VVD begrip heeft voor de sympathieke gedachte achter de motie.

De fractie denkt dat de doneerringen vandalismegevoelig zijn en dat ze door het Bossche uitgaanspubliek van de vuilnisbakken worden getrapt. Als ze doortrappen wordt de hele vuilnisbak vernield met het gevolg dat vuilnis op straat ligt. De VVD meent dat het middel erger is dan de kwaal en zal de motie daarom niet steunen. De heer El Amraoui (D66) vraagt waarom is gekozen voor een motie vreemd aan de orde van de dag in plaats van een discussienotitie. D66 constateert dat er meer initiatieven bestaan, ook vanuit inwoners van de gemeente ‘s-Hertogenbosch, bijvoorbeeld om het probleem van zwerfafval op te lossen. D66 zou graag zien dat de gemeente middels een open gesprek tot een lijst van initiatieven komt waar een pilot op kan worden uitgevoerd. Het lijkt alsof de doneerring het heilige middel is voor het weggeworpen statiegeld. D66 ondersteunt het doel volledig om ervoor te zorgen dat plastic flesjes worden weggegooid en dat het wordt ingezet voor een altruïstisch doel, maar de fractie is niet voor politiek doelredeneren. D66 vraagt zich voorts af of dit concept bestaansrecht heeft op gratie van slecht gedrag. De fractie kijkt liever naar een betere en langdurige oplossing om ervoor te zorgen dat er minder flesjes in omloop zijn of dat de flesjes op een meer directe wijze kunnen worden ingezet voor altruïstische doelen.

Mevrouw Visscher (SP) zegt dat de SP het een goed voorstel vindt. De fractie zal het voorstel steunen. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) meldt dat de fractie het voorstel sympathiek vindt. Rosmalens Belang vindt een motie voor dit onderwerp echter een zwaar instrument. Meedoen met een pilot voor een dergelijk klein initiatief is wat Rosmalens Belang betreft sympathiek, maar geen hoofdlijn waar de gemeenteraad zich met zestien partijen over zou moeten buigen. Een telefoontje naar de betrokken ambtenaar zou wellicht voldoende kunnen zijn. Rosmalens Belang kan desondanks instemmen met het deelnemen aan een pilot om verspilling tegen te gaan in combinatie met armoedebestrijding. Punt 2 van de motie – direct overgaan tot aanschaf – is volgens Rosmalens Belang niet aan de orde. De fractie is benieuwd hoe de wethouder hierover denkt. Mevrouw Volgers (PvdA) zegt dat de PvdA het een sympathiek plan vindt en deze zal daarom het voorstel steunen. Mevrouw Hamerslag (PvdD) zegt dat de Partij voor de Dieren het een goed idee vindt. Het is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor mensen met een kleine beurs. Het is een goed initiatief van The Happy Activist en van De Bossche Groenen om dit in ‘s-Hertogenbosch te willen invoeren.

10

De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) zegt dat het een sympathiek idee is. Uit het voorstel blijkt niet, wat The Happy Activist verder nog doet. Gewoon ge-DREVEN wil hier graag eerst beter geïnformeerd over worden alvorens mee te gaan in het initiatief dat door hen is bedacht. Hij denkt dat het initiatief ertoe zal leiden dat de jeugd en mensen met een kleine beurs de flesjes zullen verzamelen en wegbrengen. Tegelijkertijd heeft spreker zorgen dat het zal leiden tot vuiloverlast buiten de vuilnisbakken. Mevrouw Klerks (Volt) meldt dat Volt het een leuk idee vindt. Het betreft een pilot, gestoeld op een Europees activistisch initiatief. Volt kan instemmen met het voorstel. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) noemt het een leuk initiatief. Het ondersteunt de duurzame doelstellingen en met name draagt het bij aan bewustwording ten aanzien van de mogelijkheden van het recyclen van materialen en het afvalprobleem. Dit zijn allemaal positieve bijeffecten. Het is wel belangrijk dat het initiatief niet allerlei ongewenste bijeffecten heeft. GroenLinks vindt het een goed idee om de pilot door te zetten. De vraag is of het initiatief een motie nodig heeft of dat het voldoende is om het college om steun te vragen voor dit initiatief, gezien de beperkte financiële bijdrage die nodig is. In een later stadium kan de gemeenteraad vervolgens in gesprek gaan over de effecten van de pilot.

Mevrouw Parijs (Bosch Belang) zegt dat Bosch Belang voorstander is van dit soort initiatieven, zeker omdat het een pilot betreft. De vergelijking met Duitsland vindt zij wel wat lastig. Ze geeft aan dat Duitsers over het algemeen meer discipline hebben dan Nederlanders. De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat het CDA geen voorstander is van het terugbrengen van zwerfvuil. Het CDA verwijst naar enkele initiatieven in het verleden, zoals de motie ‘Afval scheiden is een kunst’. De fractie zou graag starten met de pilot, echter ‘zonder allerlei toeters en bellen’. Het CDA is benieuwd naar de reactie van het college en de inhoud van de motie, aangezien de verschillende fracties anders denken over de invulling ervan. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) heeft uit gesprekken van inwoners gehoord dat iedere ochtend en avond een man door de stad loopt met een kleine AOW-uitkering, die overal flesjes vandaan haalt. Spreker vroeg zich vervolgens af, of de doneerringen het initiatief zou zijn om deze man te helpen. Op het internet kon spreker echter niets over vinden over de effecten van het initiatief, zoals zwerfafval. VOOR Den Bosch is er daarom nog niet zeker van dat het de oplossing is voor de plastic flesjes en wacht graag eerst de lopende pilots af. De heer Esser (PVV) sluit zich aan bij het betoog van de VVD.

Reactie college Wethouder Hoskam geeft aan dat technisch gezien een ring om een vuilnisbak kan worden gelast. Het zal niet makkelijk zijn om een dergelijke ring eraf te trappen. Hij gelooft niet dat de ringen bijdragen aan het bestrijden van het probleem. Op de vrijdag- en zaterdagochtend staan zoveel lege bierflesjes verspreid door de stad dat hier makkelijk een luxe lunch van betaald zou kunnen worden. Als blikjes en statiegeldflessen door de nascheiding geraken, is er geen beter doel dan de algemene middelen van de gemeente. Mevrouw Visscher (SP) leidt uit de woorden van de wethouder af dat hij twijfelt aan het initiatief. Op het station halen veel mensen wat te drinken en hebben geen zin om dat flesje mee op reis te nemen. Wat de SP betreft, zou een doneerring op het station een goed idee zijn om wellicht niet het hele probleem op te lossen, maar wel om op een positieve manier bij te dragen aan het bewustzijn. Spreker vraagt of de wethouder bereid is om middels de pilot te bekijken welk effect het heeft. Wethouder Hoskam herhaalt dat het technisch gezien mogelijk is. Hij vraagt zich af of er daadwerkelijk nog veel zwerfafval zal zijn op het moment dat de nascheiding wordt ingezet. Een doneerring kan in principe het zwerfafval verminderen, maar hij ziet eigenlijk weinig verschil in het weggooien in de prullenbak of het flesje in de ring zetten.

De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) zegt dat er wel een verschil is. In het ene geval wordt het afval verbrand. In het andere geval wordt het materiaal gerecycled.

11

Wethouder Hoskam heeft het over nascheiding. Het statiegeldmateriaal wordt opgehaald, gaat over een band en wordt daar gewogen en getransporteerd. Dit is iets anders dan thermisch recyclen. De heer El Amraoui (D66) merkt op dat een gemeenteambtenaar de gemeente zelf kan opgeven voor de pilot via de website van The Happy Activist. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) sluit zich aan bij de opmerking van D66. Door het deelnemen aan de kosteloze pilot zal vanzelf duidelijk worden wat het precieze effect is. Recycling wordt genoemd, maar het is vooral een sociaal uitgangspunt. De Bossche Groenen verwacht dat Bosschenaren graag iets willen achterlaten voor een ander. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) geeft aan dat een pilotvorm voor Rosmalens Belang geen enkel probleem is. In de motie staat echter aangegeven dat fractie De Bossche Groenen voorstelt om de doneerringen direct aan te schaffen in geval blijkt dat de gemeente niet meer kan deelnemen aan het initiatief van The Happy Activist. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) zegt de motie te zullen verduidelijken en zal aangeven dat het in eerste instantie om een pilot gaat. De voorzitter concludeert dat er een motie zal volgen bij de raadsbehandeling. 10.

Werkplanning De voorzitter geeft aan dat er twee werkbezoeken in de werkplanning staan. Beide werkbezoeken worden momenteel voorbereid. Het betreft een werkbezoek aan gasloze wijken en een werkbezoek aan schrootbedrijf AVI. Het voorstel is dat De Bossche Groenen het werkbezoek aan de gasloze wijken uitwerkt voor de volgende commissievergadering. Voor het werkbezoek aan AVI staat momenteel de vraag uit of een werkbezoek op dit moment nog zinvol is, omdat het vanwege corona en andere problemen een tijdje heeft stilgelegen.

11.

Rondvraag en afsluiting Van de rondvraag wordt geen gebruik gemaakt. De voorzitter sluit de vergadering om 20.40 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bedrijvigheid van 27 juni 2022.

De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, A.P.R.G.M. van Rosmalen

12