2022-01-18 Commissie Omgeving vastgesteld

Commissie OMGEVING Verslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

18 januari 2022 Raadzaal

O.R. Thelissen mr. G.L. Pijnenburg J.J.E.L. van Creij, E.R.F. Esser, mw. ing. E.E.M. Eigenhuijsen, J.J.M. Gersjes, L.A.J. van Griensven, mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, L.G. van Herpen, W.B.G. Hoeben, J.T.M. van Hoek, S. Hommersom, drs. P.E. Kagie, ing. W.P. van Koert, G.A.J. van Rooij, B.F.C. Roovers, P.W.M. Schellings, drs. S.R.M. van Slageren, G.J.I.J. Smeets MBA, G.M.M. Verbruggen, W.A.M. Vugs, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen, mw. mr. J.M. Wisse, mw. ir. I.J.J. van Zwambagt

Collegeleden:

mr. J.W.F. Hoskam, ing. R.A.P. Geers, M.J.J. van der Geld MSc

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn

Afwezig:

mr. F. Kabbouti, mw. E. Kummeling

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur en heet iedereen welkom. Hij wenst iedereen het allerbeste en vooral een goede gezondheid voor het komende jaar. Mevrouw Kummeling wordt vervangen door mevrouw Hendrickx en er is een afmelding ontvangen van de heer Kabbouti.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter vraagt of de commissie instemt met de agenda, inclusief de bespreeknotitie van De Bossche Groenen. De heer Van Rooij (PvdA) zag vanochtend dat er ineens een gewijzigde bespreeknotitie met niet zes maar tien vragen is en hij is niet voldoende voorbereid om de notitie in zijn volledige breedte te bespreken. Hij stelt voor deze notitie in februari a.s. te bespreken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft de alternatieven voor de Diezebrug van het college en brieven van bewoners en andere belanghebbenden gezien en omdat het gaat om nieuwe opties stelt hij voor om de potentiële insprekers op 7 februari a.s. de kans te geven om in I&O hun visie op dit vraagstuk te geven en dit voorstel in februari a.s. te behandelen. De heer Smeets (Rosmalens Belang) was ook verrast over de vier extra vragen in de bespreeknotitie van De Bossche Groenen en hij wil ook de bespreking hiervan opschuiven. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat de bespreeknotitie is geagendeerd omdat er op de woningmarkt erg veel gaande is. Het klopt dat er een aantal vragen aan deze notitie is toegevoegd en ze vraagt de commissieleden om mee te geven wat ze belangrijk vinden. Zij wil deze discussie vanavond wel graag voeren, maar ze vindt het ook goed om dit in februari a.s. te doen. De voorzitter brengt het ordevoorstel over de bespreeknotitie in stemming.

De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch, de VVD, de PVV en de SP vinden dat de bespreeknotitie vanavond kan worden besproken en dat betekent dat de bespreeknotitie in februari a.s. weer wordt geagendeerd. Vervolgens brengt hij het ordevoorstel over de planstudiefase Project Lage Diezebrug in stemming. Bosch Belang, de PVV, gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen en 50PLUS willen dit onderwerp naar februari a.s. verschuiven. 1

Dat betekent dat dit voorstel vanavond wel wordt besproken. De agenda wordt vastgesteld. 3.

Verslag van de commissie Omgeving d.d. 23 en 24 november 2021 De verslagen van 23 en 24 november 2021 worden ongewijzigd vastgesteld.

4.

Openstaande moties en bestuurlijke toezeggingen a. Lijst bestuurlijke toezeggingen b. Overzicht openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt motie 5 Onderzoek toepassing aquathermie, motie 6 Betaalbaarheid en toegankelijkheid en motie 10 Voorkomen energiearmoede van de lijst af te halen en motie 25 Stoken voor de mussen en motie 39 Versterken van de regionale samenwerking en vernieuwen van regionale woningbouwafspraken als afgedaan te beschouwen. De heer Van Rooij (PvdA) wil motie 5, Onderzoek toepassing aquathermie, op de lijst laten staan omdat dit onderzoek zeker nog moet plaatsvinden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) wil ook de andere moties die met ditzelfde onderwerp te maken hebben, Stoken voor de mussen en Voorkomen van energiearmoede, ook laten staan omdat daar eigenlijk nog niet over is gesproken. De voorzitter concludeert dat wordt gevraagd om de moties 5,10 en 25 te laten staan. Hij vraagt wie motie 5 op de lijst wil laten staan. Dat zijn gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 's-Hertogenbosch, GroenLinks, de PvdA en De Bossche Groenen en dat betekent dat deze motie wordt afgevoerd. Vervolgens vraagt hij wie de motie over energiearmoede wil laten staan. Dat zijn De Bossche Groenen en Leefbaar 's-Hertogenbosch. Dat betekent dat ook deze motie van de lijst gaat. Ten slotte wil hij weten wie Stoken voor de mussen wil handhaven.

Dat zijn De Bossche Groenen, gewoon ge-DREVEN, de PvdA, de PVV en Leefbaar 's-Hertogenbosch, ook deze motie wordt van de lijst afgehaald. Hij attendeert de aanwezigen op de werkafspraken om het vooraf te melden als iemand moties op de lijst wil laten staan.

Raadsvoorstellen 5.

Kredietvoorstel Aanschaf inzamelvoertuigen elektrisch en waterstof De heer Gersjes (Groep Gersjes) heeft er moeite mee dat in 2023 € 800.000 wordt uitgegeven aan twee energievrije afvalinzamelvoertuigen, zeker omdat de heffingen met € 2 stijgen terwijl die sinds 2019 al met 15% zijn gestegen en niet bekend is hoe dat in 2023 wordt. Hij begrijpt dat afval op een gegeven moment emissievrij moet worden opgehaald, maar hij wil niet net voor de verkiezingen beslissen om daar in 2023 € 800.000 aan uit te geven. Hij wil dit over de verkiezingen heen tillen zodat een nieuwe coalitie hierover kan beslissen. Hij vraagt of de wethouder kansen ziet om die € 800.000 nu toch nog ergens vandaan te halen om die pilot te kunnen draaien zonder de Afvalstoffenheffing met € 2 te verhogen. Hij wil ook weten in hoeverre de wethouder informatie heeft ingewonnen in Amsterdam of andere steden waar dit project al een aantal jaren loopt. Misschien heeft de wethouder hier al lering uit getrokken en kunnen bepaalde risico's worden uitgesloten waardoor deze voertuigen op een andere wijze kunnen worden ingezet. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) gaat akkoord met dit krediet, maar hij wil nog wel weten hoelang de pilot exact gaat duren. Hij neemt aan dat deze wagens gezien hun gewicht niet in de binnenstad, maar alleen in het buitengebied gaan rijden.

Hij neemt aan dat ook de levensduur van de accu's wordt meegenomen, deze moeten na vier tot zes jaar worden vervangen en dat betekent dat de pilot zo lang moet duren. De heer Schellings (Bosch Belang) vindt wel dat er iets voor het milieu moet worden gedaan, maar is het niet eens dat de Bossche burger dit moet betalen en hij vraagt of de Rijksoverheid of de provincie hier geen subsidie voor hebben. Hij denkt dat soortgelijke pilots in andere gemeenten voldoende informatie opleveren over de haalbaarheid. Ten slotte vraagt hij of wagens 2

die niet goed zijn bevonden verkocht kunnen worden of dat de gemeente die kosten ook moet betalen. Mevrouw Wisse (GroenLinks) begrijpt niet waarom een pilot met twee elektrische auto's, een met en een zonder batterij, moet worden uitgevoerd. In de buurt van Den Bosch kan nog geen waterstof worden getankt en bovendien is de opwekking van waterstof nog niet duurzaam. Een pilot is daarom niet nodig. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of GroenLinks ook vindt dat de gemeente Den Bosch snel voor een waterstoftankstation moet zorgen. Mevrouw Wisse (GroenLinks) denkt dat dit wel verstandig is. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of GroenLinks geen pilot met waterstof wil doen. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) wil weten of GroenLinks waterstof geen duurzame energiebron vindt en of dat gekoppeld is aan de mogelijkheid om waterstof te tanken. Mevrouw Wisse (GroenLinks) zegt dat waterstof nog niet duurzaam wordt opgewekt, maar dat dit vooral wordt gemaakt van fossiele brandstof. Het kan van elektriciteit worden gemaakt, maar als dit elektriciteit is die niet duurzaam wordt opgewekt, wordt tweemaal energie omgezet en ze denkt dat het op dit moment nog helemaal niet kan.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat waterstof uitermate duurzaam wordt opgewekt door de reststroom van windmolens die wat verder uit de kust staan te gebruiken en hij vraagt waarom GroenLinks denkt dat dit niet duurzaam is. Mevrouw Wisse (GroenLinks) heeft haar informatie van de hightech campus in Eindhoven. Ze wil weten of de wethouder weet hoe waterstof wel duurzaam kan worden opgewekt. De heer Verbruggen (D66) zegt dat de kredietverstrekking een pilot mogelijk maakt en dat die past in het plaatje van een duurzame beweging op energiegebied en een gezondere leefomgeving omdat deze voertuigen geen emissie uitstoten en over het algemeen stiller zijn. Hij is blij met de switch in de brandstofmix van de inzamelvoertuigen. Het raadsvoorstel geeft hem de indruk dat het huidige type voertuigen wordt vervangen door dezelfde voertuigen maar dan met een andere brandstof en met het nadeel dat die zwaarder zijn, terwijl er in de bevoorradingslogistiek een beweging is naar andere vormen van vervoer zoals een bevoorradingstrein in de binnenstad. Bewoners en ondernemers, vooral in de oude wijken, maken zich zorgen over schade door trillingen als gevolg van vrachtwagens en bussen.

Hij hoopt dat het college het voorkomen van schade door zwaardere voertuigen in de pilot meeneemt, dat het deze pilot ziet als onderdeel van een transitie en die aangrijpt niet alleen om de brandstof te veranderen, maar ook kijkt naar meerdere verbeteringen in de volledige afvalinzameling. De heer Schellings (Bosch Belang) vraagt of de heer Verbruggen het terecht vindt dat € 800.000 helemaal op de Bossche burger wordt verhaald of dat een groot deel hiervan of misschien wel alles van de overheid moet komen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of D66 ook vindt dat de pilot vanwege de zware vrachtwagens vooral in het buitengebied moeten worden uitgevoerd. De heer Verbruggen (D66) denkt dat de pilot zowel in het buitengebied als in de stad moet worden uitgevoerd. Hij ziet dit als een kans om naar de hele afvalinzameling te kijken om de kans op schade zo veel mogelijk te beperken en dat kan met andere voertuigen, maar ook door een andere routering of andere ideeën. In reactie op de woorden van de heer Schellings merkt hij op dat de overheid wordt gefinancierd door de burger. De heer Schellings (Bosch Belang) is het ermee eens dat de overheid geld uitgeeft dat de burger bij elkaar heeft gebracht, maar het gaat hier om een lokaal budget waar € 800.000 wordt uitgehaald.

3

De heer Verbruggen (D66) denkt dat iedereen het eens is over de urgentie van de klimaatverandering en de stappen die daarin moeten worden genomen. Hij wil niet wachten op andere manieren van financiering, Den Haag heeft de ambitie om koploper in Europa te zijn en dit onderwerp past in het nieuwe coalitieakkoord. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of D66 vindt dat met hetzelfde budget een ander type experimenteel voertuig kan worden aangeschaft. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of Den Haag koploper in Europa wil zijn op kosten van de burgers die al in energiearmoede zitten. De heer Van Hoek (50PLUS) vindt het een goed idee om uit te proberen wat beter is, accu's of waterstof. De Geffense Barrière mag van Rijkswaterstaat waterstof gaan verkopen, het wachten is nog op de milieuvergunning van de gemeente Oss en daarna kan daar binnen een jaar waterstof worden getankt. De voorzitter heeft de indruk dat de heer Van Hoek al aan zijn bijdrage is begonnen en vraagt of hij een vraag aan de heer Verbruggen heeft. De heer Van Hoek (50PLUS) heeft eigenlijk geen vraag. De heer Verbruggen (D66) denkt dat de klimaataanpak en deze pilot in ieders belang is. Als dit niet gebeurt, worden de kosten misschien veel groter. Hij wil zich nu niet richten op de vorm, maar zijn zorgen aan het college mededelen en hij hoopt dat het daar iets mee doet.

De heer Gersjes (Groep Gersjes) hoorde de heer Verbruggen zeggen dat het gaat om vervanging en hij vraagt of dit klopt. De heer Verbruggen (D66) denkt dat dit wel de bedoeling is. Er wordt met een pilot ervaring met een inzamelvoertuig op waterstof en een op elektriciteit opgedaan en op basis daarvan worden investeringen gedaan. De heer Gersjes (Groep Gersjes) begrijpt het dan niet omdat nu een voorstel voor een pilot voorligt om vervolgens keuzes te maken. Die pilot kan positief of negatief uitvallen en in het laatste geval zal alles niet doorgaan. Hij vraag of de heer Verbruggen het ermee eens is dat het nu niet om vervanging maar om een pilot gaat. De heer Verbruggen (D66) is het ermee eens dat het nu om een pilot gaat. Hij hoopt dat de ervaringen zo positief zijn dat vervolgens investeringen in het wagenpark worden gedaan. De heer Van Hoek (50PLUS) zegt dat men van fossiele brandstoffen af moet, of dat nou is voor het klimaat of omdat fossiele brandstoffen op raken en 50PLUS vindt het goed om een pilot te draaien. Dergelijke voertuigen zijn nu erg duur omdat het nog geen serieproducten zijn, maar alle gemeenten zullen zich in dezelfde richting ontwikkelen en dit soort keuzes moeten maken. Op het moment dat deze voertuigen serieproducten worden, zullen ze goedkoper worden en hij vindt het overdreven om nu een probleem van deze kosten te maken.

De heer Schellings (Bosch Belang) denkt dat iedereen het erover eens dat deze kosten moeten worden gemaakt om het milieu te verbeteren, maar de gemeente Den Bosch wil nu een pilot draaien waarvoor de Bossche burger moet betalen en hij vraagt of de heer Van Hoek het ermee eens is dat het eerlijker is om de kosten te delen. De heer Van Hoek (50PLUS) is het daarmee eens en dat kan als er een provinciale, Europese of landelijke subsidie is, maar als die er niet is wil hij deze pilot ook door laten gaan. De heer Schellings (Bosch Belang) vraagt of 50PLUS het ermee eens is dat de wethouder dan beter zijn best moet doen om te kijken of de kosten met anderen kunnen worden gedeeld.

4

De heer Van Hoek (50PLUS) is ervan overtuigd dat de wethouder gesteund door het ambtelijk apparaat alle mogelijke moeite doet om bij iedere onderneming alle mogelijke subsidiekanalen te bekijken en in te brengen. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) vindt bij duurzaamheidsvraagstukken innovatie essentieel, die is hard nodig om landelijke en lokale doelstellingen te kunnen halen. De VVD heeft daarom een positieve grondhouding, dit soort pilots is nodig om de doelstellingen in de toekomst te kunnen halen. Onderdeel van de pilot is dat bij de start daarvan een brandstof als waterstof nog niet wordt opgewekt met duurzame energiebronnen. Zoals de heer Van Hoek aangeeft, kan in de toekomst wellicht wel waterstof worden getankt, maar daar heeft deze pilot niets aan. De heer Verbruggen stipte terecht aan dat de binnenstad kwetsbaar is, pandeigenaren zijn nu al bezorgd over zwaar verkeer en de vraag is hoe wordt voorkomen dat wel duurzaam met het milieu wordt omgegaan, maar niet met de historische binnenstad. Over het algemeen wordt een pilot gefinancierd met incidenteel geld en het valt haar op dat er niet alleen incidenteel geld voor de aanschaf wordt gevraagd, maar dat ook wordt gesproken over een structurele kostenverhoging en ze is benieuwd naar de toelichting van de wethouder op de vraag of er met dit kostenplaatje al een eindplaatje is te schetsen.

Als uit de pilot blijkt dat de kosten van wagens die op waterstof of op elektriciteit rijden de pan uit rijzen en dit daarom niet realistisch is dan is dat ook een uitkomst. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of mevrouw Eigenhuijsen de wagens ook meer in het buitengebied wil gebruiken. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) denkt dat zo'n pilot uiteindelijk over de hele gemeente moet worden uitgerold. De heer Van Griensven (PVV) vindt € 800.000 voor twee voertuigen en een verhoging van de afvalstoffenheffing met € 2 onacceptabel. Hij vraagt of de wethouder erover heeft nagedacht om het bedrijfsleven in te schakelen zonder extra kosten voor de burgers. Vanwege het vele afremmen en optrekken zijn elektrische voertuigen waarschijnlijk niet rendabel. Ten slotte wil hij weten of elders al een pilot is gehouden en wat de uitkomst daarvan is, het wiel hoeft niet tweemaal te worden uitgevonden. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) is positief over het beschikbaar stellen van € 800.000 voor de aanschaf van twee afvalinzamelingsvoertuigen. Het is een poging om verder te verduurzamen, maar het kost veel geld en iedereen moet eraan meebetalen in de vorm van een verhoging van de afvalstoffenheffing met € 2. Ze is benieuwd of elders al dergelijke pilots zijn uitgevoerd en wat de uitkomst daarvan is.

De binnenstad moet in 2025 emissieloos zijn en ze wil weten of deze pilot alleen is bedoeld voor de binnenstad en hoe naar de andere gebieden wordt gekeken. Ten slotte vraagt ze hoelang de pilot duurt. De heer Gersjes (Groep Gersjes) geeft aan dat de afvalstoffenheffing het afgelopen jaar al behoorlijk is verhoogd en hij vraagt of het CDA vindt dat de burgers nu weer € 2 meer moet betalen. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) geeft aan dat deze stap ergens door betaald moet worden. Er moet ook worden gekeken hoe in de toekomst kosten kunnen worden bespaard door duurzamer te worden. De heer Schellings (Bosch Belang) vraagt of mevrouw Van Zwambagt het terecht vindt dat ook bij andere ideeën en pilots automatisch een kostenverhoging wordt doorgevoerd. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) wil dit per situatie beoordelen. De heer Van Rooij (PvdA) sluit zich aan bij de woorden van mevrouw Eigenhuijsen en hij is benieuwd naar de antwoorden van het college. Reactie college Wethouder Hoskam merkt op dat het vuilnis in de binnenstad vroeger met paard en wagen werd opgehaald en dat dit bijzonder milieuvriendelijk was. Later werd gebruikgemaakt van zware me5

talen vuilnisemmers en daarna van ondergrondse containers. Dat laatste maakte het nodig dat met de afvalwagens een bepaalde massa moet worden vervoerd. De gemeente moet vergroenen en verduurzamen en moet in 2025 klimaatneutraal energie vervoeren. De pilots in andere steden hadden te maken met de vraag of elektrisch vervoer voldoet en in Den Bosch is de vraag wat de beste optie is bij de vervanging van het wagenpark. Aan een stopcontact is niet te zien of de energie die daaruit komt groen is opgewekt of uit een kerncentrale in Frankrijk komt, dat blijft een academische discussie en dat geldt ook voor het gebruik van waterstof. Hij verzekert dat, als de afvalstoffendienst een wagen koopt die op waterstof kan rijden, het tanken ook geregeld is. Het gaat om een forse investering en dat leidt tot een verhoging van de afvalstoffenheffing. Het gaat nu om de toepasbaarheid voor de afvalstoffendienst in 's-Hertogenbosch en de twee wagens gaan diverse routes rijden. Vroeger reden er bussen door de Postelstraat, hij weet dat voorzichtig moet worden omgegaan met zware bewegingen en deze pilot is ook om te kijken waar deze wagens het beste kunnen worden ingezet en welk systeem het beste bij 's-Hertogenbosch past. Uiteindelijk moet het hele wagenpark conform de uitspraak van de raad en de wens van de regering klimaatneutraal zijn.

Verduurzaming kost geld, maar na 2028 moeten er echt duurzame vuilnisauto's zijn, daarom wordt deze pilot gehouden. De heer Schellings (Bosch Belang) heeft gevraagd of de kosten kunnen worden gedeeld en of ook naar andere pilots wordt gekeken bij het bepalen van welke wagens in Den Bosch worden toegepast. Verder heeft hij gevraagd wat er gebeurt met de wagens die niet voldoen, worden die verkocht of gesloopt? De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) heeft gevraagd hoelang de pilot duurt, ook met het oog op het feit dat accu's vijf tot tien jaar meegaan en of het regelen van de beschikbaarheid van waterstof ook in de genoemde prijs is meegenomen. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) wil weten wanneer de pilot wordt geëvalueerd, hoe de raad dit terugziet en of ook naar de pot Duurzaamheid als financieringsbron is gekeken. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of de prijs zo laag mogelijk kan worden gehouden door aanbesteding bij het bedrijfsleven en welke subsidiemogelijkheden er zijn. De heer Gersjes (Groep Gersjes) vraagt in hoeverre de uitkomsten van andere pilots hierin kunnen worden meegenomen. Wethouder Hoskam weet dat uitbesteden niet altijd goedkoper en zeker niet altijd effectiever is wat betreft de secundaire doelen van het afvalstoffenbeleid zoals hergebruik.

Het college gaat zeker kijken of er subsidie kan worden verkregen, maar het gaat om een pilot om uit te zoeken welk type voertuig het beste bij 's-Hertogenbosch past en dat heeft niets te maken met andere pilots die met name zien op de technische levensduur en de technische levensvatbaarheid van de systemen. Deze systemen zijn redelijk uitontwikkeld en er ontstaat inmiddels een redelijke mate van continuïteit. De wagens zijn binnen acht jaar aan vervanging toe, dat zit in het normale onderhoudsbudget en deze pilot wordt uitgevoerd omdat de raad een afgewogen beslissing over het systeem moet kunnen nemen als de levensduur van de wagens om is. Hij denkt dat de wagens goedkoper zullen worden als ze uitontwikkeld zijn. De heer Schellings (Bosch Belang) vraagt of de andere gemeenten waaraan de afvalstoffendienst 's-Hertogenbosch diensten verleent ook bij de financiering worden betrokken of dat alleen de gemeente Den Bosch dit betaalt. Wethouder Hoskam geeft aan dat de gemeente wat dat betreft een bedrijf is dat een service aan andere gemeenten levert. Het gaat nu om de afvalstoffenophaalservice in de gemeente Den Bosch en als het hele wagenpark wordt vergroend, worden de kosten daarvan ook doorberekend in de kostprijs en dat zal ook worden meegenomen in de uitvraag van andere gemeenten. De heer Schellings (Bosch Belang) neemt het terug in de fractie.

Bosch Belang komt met een motie over de financiering. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. 6

Mevrouw Wisse (GroenLinks) neemt het terug in de fractie. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het een hamerstuk. De heer Van Rooij (PvdA) vindt het een hamerstuk. De heer Van Hoek (50PLUS) vindt het een hamerstuk. De heer Smeets (Rosmalens Belang) gaat akkoord. De heer Verbruggen (D66) gaat akkoord. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) neemt het terug in de fractie. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt het een hamerstuk. De heer Gersjes (Groep Gersjes) neemt het mee terug naar zijn achterban. Het gaat hem met name om de financiën. Dit punt wordt als bespreekstuk doorgeleid naar de raad. 6.

Ruimtelijke onderbouwing Kerkdijk 7-9 Nuland De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat een boer wordt uitgekocht om Heesch West te realiseren. Hij vraagt in hoeverre daar stikstofruimte wordt weggekocht, of dat ook was gebeurd als Heesch West niet was doorgegaan en of het wegkopen vanuit de gemeenschappelijke regeling is gegaan. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) denkt dat hiermee de intensieve veehouderij wordt gestimuleerd en hij wil weten of dat per se nodig is. De Bossche Groenen neigt ernaar om daartegen te zijn. De heer Gersjes (Groep Gersjes) vraagt zich af of de raad geen toestemming voor de aankoop hoeft te geven en wat Heesch West met de vrijgekomen stikstofruimte heeft te maken. De heer Hommersom (D66) is groot voorstander van het verkleinen van de veestapel in de strijd tegen klimaatveranderingen, maar die wordt met het voorliggende voorstel niet verkleind. Met dit voorstel wordt wel bereikt dat de uitstoot van ammoniak en fijnstof minder wordt. Het is goed dat de veehouderij aan de Van Rijckevorselweg wordt opgeheven en dat de vrijgekomen stikstofruimte wordt ingezet om de realisering van Heesch West mogelijk te maken. D66 vindt dat sprake is van een gebalanceerde afweging en stemt daarom in met het voorstel. Op pagina 18 van de ruimtelijke onderbouwing staat dat het dak van de nieuw te bouwen stallen geschikt gemaakt wordt voor het plaatsen van zonnepanelen.

Dat klinkt mooi, maar feitelijk staat er dat de zonnepanelen er later op kunnen maar er vooralsnog niet komen en hij vraagt of dit geen gemiste kans is. Hij wil direct vanaf het begin zonnepanelen plaatsen en dat hoeft niet per se voor rekening en risico van de ondernemer, maar het kan ook door derden worden bekostigd. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt zich af of hier wel sprake is van een winwinsituatie omdat er wel stallen worden bijgebouwd. De heer Hommersom (D66) vindt dat het inderdaad beter kan, maar er zijn ook veel dingen gedaan die wel tot verbetering leiden. Het is niet optimaal, maar belangrijke doelen zoals het creeren van stikstofruimte, emissiebeperkende maatregelen en het verbeteren van het leefklimaat voor de dieren wegen op tegen het feit dat hier niet alles bereikt wordt al had D66 een stap verder willen gaan. Mevrouw Welten (VVD) is voor een realistische en haalbare klimaatverbetering en ze ziet hier een kans om de uitstoot van stikstof te beperken. Bij de aankoop van de boerderij aan de Van 7

Rijckevorselweg is de beëindiging van de stikstofruimte ter plaatse mee aangekocht en ze vraagt de wethouder waarop het recht van uitbreiding op de Kerkdijk is gebaseerd, of de eigenaar bij de aankoop niet voldoende is gecompenseerd en of dit niet voldoende toekomstperspectief voor deze mijnheer of mevrouw biedt. Ze hoopt dat dit niet leidt tot beperking van de woningbouw in Nuland. Hoe meer stikstof wordt uitgestoten, hoe minder kans er is om te kunnen bouwen en ze vraagt zich af wat het betekent als er op de Kerkdijk meer varkens komen. Er worden behoorlijk wat technische maatregelen genomen om de uitstoot te beperken, maar er wordt niet gegarandeerd dat er geen invloed op de woningbouw in Nuland is en ze hoort graag van de wethouder of er in het kader van de milieudoelstellingen geen kans wordt gemist om de uitstoot zo veel mogelijk te kunnen beperken. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een goed idee dat de ondernemer de bedrijven samenvoegt en hij wil van het college weten of het voor het toekomstperspectief van de ondernemer echt noodzakelijk was dat de gemeente de boerderij koopt en waarom de boer het pand niet zelf kon verkopen. Hij vraagt zich af of Heesch West nog niet genoeg stikstof had en of er nog meer boerderijen moeten worden opgekocht.

De heer Van Hoek (50PLUS) heeft geen enkel probleem met het bouwkundig deel van dit voorstel, de sloop van de stallen aan de Van Rijckevorselweg en de stallen naar de Kerkdijk, maar hij vindt het vreemd dat de vrijgekomen stikstofruimte wordt gebruikt voor de ontwikkeling van Heesch West. Hij begrijpt niet om welke stikstofruimte het gaat, in het voorstel staat dat de eenheden aan de Van Rijckevorselweg worden overgeheveld naar de Kerkdijk, een kilometer verderop, maar hij neemt aan dat de betreffende varkens op die plek op de oude voet verdergaan met het produceren van stikstof en hij ziet daar geen winst in. Het is mogelijk dat er een vergunning op het perceel aan de Van Rijckevorselweg zat die meer ruimte gaf dan op dat moment werd gebruikt en als die ruimte op Heesch West wel wordt gebruikt, komt er meer uitstoot en hij vindt dat er op korte termijn beleid moet komen over hoe de gemeente Den Bosch omgaat met stikstofruimte die wordt gebruikt en papieren stikstofruimte. Mevrouw Wisse (GroenLinks) vindt dit een lastige kwestie, maar GroenLinks is wel blij dat onderaan de streep toch milieuwinst wordt geboekt en is tevreden met dit voorstel. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt zich af of er wel echt winst is of dat ongebruikte ruimte nu wel zal worden gebruikt waardoor er meer uitstoot kom.

Hij vraagt of mevrouw Wisse hem ervan kan overtuigen dat er onderaan de streep wel milieuwinst is. Mevrouw Wisse (GroenLinks) las in het voorstel dat er milieuwinst is, maar ze weet niet zeker hoe dat feitelijk is. Reactie college Wethouder Geers geeft aan dat de ondernemer aan de Van Rijckevorselweg andere ideeën over zijn bedrijf heeft en daarom heeft gekeken naar toekomstmogelijkheden en een goede locatie daarvoor. Dit bestemmingsplan is op basis daarvan tot stand gekomen. Er is wel een koppeling met Heesch West: deze ondernemer zit in de buurt van Heesch West en de gemeenschappelijke regeling heeft deze locatie aangekocht om bij te dragen aan de stikstofruimte op Heesch West. Op de huidige locatie aan de Van Rijckevorselweg staat een verouderd stalsysteem, op de nieuwe locatie komt een modern stalsysteem waardoor daar milieuwinst kan worden behaald. De heer Hommersom (D66) vraagt of dit een feitelijk positief resultaat en geen technisch resultaat is. Wethouder Geers zegt dat het gaat om een feitelijk positief resultaat. Het dak wordt geschikt gemaakt voor zonnepanelen voor als die energievraag er in de toekomst is. De heer Hommersom (D66) vraagt of deze energie ook collectief voor anderen is in te zetten. Wethouder Geers zegt dat het aan de ondernemer is om te bepalen hoe hij zijn dak benut.

Deze verplaatsing heeft geen effect op de woningbouw in Nuland, rond dit dorp verdwijnt een agrarisch bedrijf en op een andere locatie wordt een agrarisch bedrijf qua oppervlakte uitge8

breid. Er is uiteindelijk wel milieuwinst en de woningbouw in Nuland heeft over het algemeen geen problemen wat betreft stikstof. Mevrouw Welten (VVD) vraagt of de eigenaar met deze aankoop niet voldoende wordt gecompenseerd. Dit is gebeurd op initiatief van de ondernemer, maar Heesch wordt hiermee wel bediend. Er is niets mis mee als twee heren worden bediend, maar de gemeente koopt een pand waar behoorlijk wat stikstof wordt uitgestoten en als dit bedrijf niet was verplaatst had meer winst in de zin van stikstofuitstoot geboekt kunnen worden. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of met de koop van de boerderij de verliesvoorzieningen van Heesch West van € 43,7 miljoen is opgelopen. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of de boerderij is aangekocht om stikstofruimte vrij te maken, waarom de boer die boerderij niet zelf heeft verkocht en of er nog meer stikstofruimte moet worden vrijgemaakt. Wethouder Geers legt uit dat de betreffende ondernemer zijn huidige locatie verkoopt omdat hij op een andere locatie verder wil gaan. De gemeenschappelijke regeling heeft gekeken wat deze locatie aan de ontwikkeling van Heesch West kan bijdragen. Er is geen sprake van twee heren bedienen, maar van een ondernemer die naar een andere locatie wil en Heesch West waarvoor de juiste aankopen worden gedaan.

De gemeente investeert in Heesch West om die te laten renderen en dit is een van die investeringen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of dit bestemmingsplan ook zou worden aangenomen als er geen plannen voor Heesch West zouden zijn. Er wordt op de nieuwe locatie meer stikstofuitstoot toegestaan, terwijl de ondernemer ook uitgekocht had kunnen worden. De heer Van Griensven (PVV) wil weten of er in de toekomst nog meer boerderijen worden opgekocht. Wethouder Geers geeft aan dat aan het plan voor de Kerkdijk een goede ruimtelijke onderbouwing ten grondslag ligt. Er is op dit moment een sluitende stikstofberekening voor Heesch West en het is in beginsel niet nodig om nog meer boerderijen op te kopen. De heer Hommersom (D66) vindt de koppeling met Heesch West wel van belang. Als er geen stikstofruimte voor Heesch West zou zijn en het alleen over vergroting van het bedrijf zou gaan, is de vraag of de reactie hetzelfde zou zijn. Wethouder Geers zegt dat er ook voor Heesch West wel degelijk sprake is van milieuwinst. Er is wel een koppeling omdat de gemeenschappelijke regeling de oude locatie heeft aangekocht en niet omdat een willekeurige ontwikkelaar die locatie heeft gekocht. De heer Schellings (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Wisse (GroenLinks) vindt het een hamerstuk.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk, maar hij komt er mogelijk wel op terug omdat destijds het raadsvoorstel 'De groene schil' is aangenomen. De heer Van Rooij (PvdA) vindt het een hamerstuk. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) neemt het terug in de fractie. De heer Van Hoek (50PLUS) vindt het een hamerstuk. De heer Smeets (Rosmalens Belang) gaat akkoord. De heer Hommersom (D66) gaat akkoord. 9

Mevrouw Welten (VVD) neemt het terug in de fractie. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) gaat akkoord. De heer Gersjes (Groep Gersjes) gaat akkoord. Dit voorstel wordt als hamerstuk doorgeleid naar de raad. 7.

Raadsvoorstel Bestemmingsplannen Heesch West De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt dat er veel onduidelijkheid is en hij citeert uit het MER-rapport: "Daardoor is het voor de niet-ingevoerde lezer niet eenvoudig om goed zicht op de belangrijkste conclusies van de MER te krijgen". Voor 11 januari jl. waren er 6865 pagina's en het is niet te doen om die allemaal te lezen, dat heeft hij dan ook niet gedaan. Bij de begrotingsbehandeling in november 2021 is afgesproken dat het op Heesch West gaat om 48 tot 50 werkzame personen per hectare, maar in de berekeningen van Goudappel Coffeng staat dat het gaat om 32 tot 40 werkzame personen per hectare en dat levert hele andere getallen qua verkeersbeweging op, dan past het wel. Er staat dat er overwegend daken met zonnepanelen worden geplaatst en verderop dat er groene daken worden aangelegd, maar dat gaat niet samen. Hij is blij dat de zware milieucategorie is verminderd, maar die komt wel op Bosch' grondgebied. De wethouder is nu aan zet om daar wel of niet een bedrijf te plaatsen en gewoon geDREVEN stelt voor dit bij de raad te houden, zodat de slager niet zijn eigen vlees keurt. Hij is het eens met de inbreng van Leefbaar Nuland wat betreft de verkeersontsluiting, dat moet goed worden vastgelegd.

Tijdens I&O hebben insprekers gevraagd om een second opinion met een doorberekening en gewoon ge-DREVEN komt met een voorstel om dit te doen en dat kan uit het potje Actuele ontwikkelingen worden betaald. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) sluit zich aan bij de woorden van de heer Van Creij. De Bossche Groenen had vanaf het begin al twijfels over nut en noodzaak van dit bedrijventerrein en heeft zich hier altijd tegen verzet, gezien het aantal zienswijzen heeft hij het gevoel daar niet alleen in te staan. Financieel is dit een domper voor de gemeente omdat € 25,3 miljoen van de € 43,7 miljoen op de eindwaarde voor rekening van Den Bosch is en dat moet eigenlijk als verlies worden weggeschreven. De heer Hommersom (D66) vraagt of De Bossche Groenen het niet nuttig vindt dat er bedrijventerreinen in een gemeente zijn. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat er in Den Bosch al bedrijventerreinen zijn en hij zegt niet dat er niets moet gebeuren, maar er moet geen megagroot bedrijventerrein komen zonder de oude rommel op te ruimen. Mevrouw Welten (VVD) vraagt welke rotzooi opgeruimd moet worden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat er in de gemeente Den Bosch aardig wat terreintjes zijn waar herstelwerk moet worden gedaan.

De heer Hommersom (D66) vraagt of het bedrijventerrein niet ook is bedoeld om overlastgevende bedrijven uit de woonkernen te krijgen Mevrouw Welten (VVD) zegt dat niet alle bedrijven op oude bedrijventerreinen in het bezit van de gemeente zijn en ze vraagt hoe de heer Hoeben dat rotzooi opruimen ziet. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat de gemeente heeft geïnvesteerd in het oude terrein van Huiskes Metaal en dat nog het een en ander moest worden gedaan op het Michelinterrein en in het Paleiskwartier. Dit bedrijventerrein is al driemaal van bestemming gewisseld en is niet echt nodig. De onkosten kunnen mogelijk worden terugverdiend als er 30 hectare extra komt. Hij bestempelt de 65 hectare landschapspark als schaamgroen, grote plassen met zonnepanelen erop en bomen eromheen waar in de winter dwars doorheen is te kijken is geen landschapspark. Er moet sanitair voor de truckers komen en goede huisvesting voor de arbeidsmigranten. In het bestuursakkoord staat dat er 58 medewerkers per hectare bedrijventer10

rein komen en dat het de bedoeling is om daar 59 van te maken, maar in de rapporten wordt met de cijfers gegoochel; als het om verkeer gaat, zijn het minder, maar als het om potentiële arbeidsplaatsen gaat zijn het er meer. In onderzoeksrapporten over Moerdijk staat dat er bij grootschalige logistiek maximaal dertig arbeidsplaatsen per hectare zijn. De heer Hommersom (D66) denkt dat de spin-off van een bedrijventerrein groter kan zijn dan alleen de plek zelf. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat bedrijvigheid ook bedrijven aantrekt, maar grootschalige logistiek heeft niet veel arbeidsplaatsen en dat worden niet goedgemaakt in de omgeving. Hij is blij dat er een fietspad en een buslijn komt, maar als deze bus tussen 11.00 en 15.00 uur niet rijdt, is die niet zo nuttig. De Bossche Groenen maakt zich ernstige zorgen over een aantal uitgangspunten in deze enorme hoeveelheid papier, daar staan tegenstrijdigheden in en hij weet niet of het allemaal wel goed komt. De Bossche Groenen gaat niet akkoord met het voorstel. De heer Van Slageren (GroenLinks) weet niet waaraan wordt getoetst of Heesch West het meest duurzame industrieterrein van Brabant wordt. GroenLinks is tevreden over een aantal zaken zoals het parklandschap, het aardgasloze en de mogelijkheid tot zonnepanelen, maar hij is het er wel mee eens dat op een groen dak niet ook nog zonnepanelen kunnen worden geplaatst.

Als er toch een bedrijventerrein moet komen dan is dit niet de slechtste vorm en GroenLinks kan hierin meegaan. Hij is blij dat een verzoek van een mestverwerkingsbedrijf is afgewezen. De wethouder heeft gezegd dat er grote belangstelling voor Heesch West is en daarom kunnen meer eisen worden gesteld aan de bedrijven die zich daar willen vestigen, bijvoorbeeld qua duurzaamheidsbeleid. GroenLinks vindt dat lokale bedrijven die op hun huidige locatie geen doorgroeimogelijkheden hebben voorrang moeten krijgen. Het is ook positief dat het gedeelte dat geschikt is voor bedrijven met milieucategorie 5.1 veel kleiner is geworden. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Van Slageren het met hem eens is dat de gemeenteraad en niet de wethouder moet beslissen welke bedrijven er op Heesch West komen. De heer Van Slageren (GroenLinks) denkt dat in een stuk zoals dit randvoorwaarden moeten staan voor de bedrijven die zich daar kunnen vestigen, het is niet handig dat ieder bedrijf dat zich op Heesch West wil vestigen een discussiestuk in de raad wordt. In aansluiting op de opmerking van Leefbaar Nuland vraagt hij goed te kijken naar de verkeerssituatie bij hotel Van der Valk en aan de andere kant van de snelweg. Hij hoort graag van de wethouder hoe die daar tegenaan kijkt en of hij mogelijkheden ziet om daarin mee te gaan.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) denkt dat de verkeerssituatie al goed geregeld moet zijn voordat Heesch West er daadwerkelijk is om te voorkomen dat achteraf pleisters moeten worden geplakt. De heer Van Slageren (GroenLinks) zegt dat is gevraagd om te monitoren omdat er discussie was over het aantal verkeersbewegingen. De verkeersbewegingen zijn ook afhankelijk van welke bedrijven zich op Heesch West vestigen en ook daarom is het goed om in de praktijk te kijken wat er echt gebeurt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) herhaalt dat eerder is uitgegaan van 48 tot 50 werkzame personen per hectare, dat in een doorberekening 32 tot 40 wordt genoemd en dat dit onduidelijkheid schept. Hij citeert uit het rapport van Goudappel Coffeng: "Op het wegennet in het studiegebied zijn vertragingen aanwezig, als gevolg van het voorkeursalternatief Heesch West nemen de vertragingen op het hoofdwegennet af". De heer Van Slageren (GroenLinks) wil daarom goed monitoren wat er gebeurt en daarbij hoort een protocol waarin staat dat, als bepaalde normen worden overschreden, serieus wordt gekeken hoe dit wordt opgelost. In het voorstel staat niet alleen dat het gaat om de duurzaamheid van bedrijven, maar ook om het innovatieve karakter en er staan in het stuk allerlei voorstellen over de toetsing op duurzaamheid, maar niets over het innovatieve karakter.

Hij wil weten of daar criteria voor zijn, wanneer een bedrijf innovatief is, hoe zwaar dat meeweegt bij een vesti11

gingsaanvraag, of een bedrijf een innovatiebeleid moet hebben en of de wethouder het verstandig vindt dit tot een randvoorwaarde voor de vestiging te maken. De heer Hommersom (D66) vindt dat het na twintig jaar tijd wordt om het bestemmingsplan en het facetplan vast te stellen. D66 realiseert zich daarbij terdege dat bij deze besluitvorming een afweging wordt gemaakt tussen individuele belangen en maatschappelijke belangen. Volgens de principes van goede ruimtelijke ordening zoals vastgelegd in de wet mag een bijdrage van iedereen worden gevraagd zolang er geen onevenredige overlast voor anderen ontstaat. In het raadsvoorstel staat dat dit bij Heesch West niet het geval is en op een aantal punten is tegemoetgekomen aan de wensen van de omgeving. Bedrijven uit de regio en de gemeente Den Bosch, maar ook bedrijven van verder willen zich hier vestigen en als bedrijven uit dorpskernen zich op Heesch West vestigen, ontstaat ruimte voor inbreiding wat goed is voor de leefbaarheid in Nuland en Vinkel. Van sommige omwonenden wordt echter meer gevraagd dan van anderen en hij wil daar niet lichtvoetig overheen stappen. Hij denkt dat dit ook niet gebeurt omdat er alles aan is gedaan om onevenredige overlast te voorkomen. De heer Roovers (SP) hoorde de heer Hommersom zeggen dat er geen onevenredige overlast mag zijn, maar ook dat sommige bewoners meer overlast hebben dan anderen.

Hij vindt dat het laatste onevenredige overlast is. De heer Hommersom (D66) vindt dat er best een bijdrage van mensen mag worden gevraagd en van de een zal iets meer worden gevraagd dan van de ander, maar dat is geen onevenredige belasting. Het gaat om een verantwoorde bijdrage om het functioneren van de maatschappij mogelijk te maken en daarvoor is ook het hebben van een bedrijventerrein noodzakelijk. Het is niet mogelijk om de voor Heesch West toegepaste normen ook op De Rietvelden toe te passen en hij vindt dat Heesch West niet voor niets een van de meest duurzame bedrijventerreinen van Nederland wordt. Hij begrijpt dat omwonenden van Heesch West daar vaak geen boodschap aan hebben, maar de raad moet een dergelijke afweging wel maken. Nu alle onderzoeken verricht zijn en alle afwegingen gemaakt zijn, wordt het tijd om in het belang van de Bossche samenleving over te gaan tot de vaststelling van het bestemmingsplan en het facetplan. Den Bosch wil een inclusieve gemeente zijn en daarbij hoort ook ruimte voor ondernemen, daar is grote behoefte aan en D66 zal met het raadsvoorstel instemmen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) hoorde een inspreker bij I&O zeggen dat er veel onduidelijkheid is en hij vraagt wat er mis is met een alternatieve doorberekening van alle cijfers door deskundigen om vervolgens een gewogen afweging te kunnen maken.

De heer Hommersom (D66) vindt dat er al zo veel is doorgerekend dat nog een doorrekening geen extra bijdrage levert. Er moet nu een keuze worden gemaakt en D66 kiest voor een bedrijventerrein. Het is ook belangrijk dat de omwonenden duidelijkheid krijgen en uitstel van onderzoeken en procedures leidt niet tot die gewenste duidelijkheid. Bij procedures hoort ook de juridische besluitvorming, dat is ook een onderdeel van het democratisch bestel. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt hoe de heer Hommersom denkt over de brief van Leefbaar Nuland waarin protocollen voor het vervolgtraject worden voorgesteld. De heer Hommersom (D66) vindt dat de gemeente altijd zorgvuldig beleid moet voeren. Hij heeft vertrouwen in het democratisch bestel en in de wethouders en hij heeft geen behoefte aan extra stappen. De heer Roovers (SP) sluit zich voor een groot deel aan bij de bijdrage van de heer Hoeben. Met dit voorstel over Heesch West is er geen weg meer terug, maar de SP was altijd tegen Heesch West en is nog steeds niet overtuigd van de behoefte aan en de noodzaak van een dergelijk bedrijventerrein. Het college heeft meerdere keren aangegeven dat bedrijven in de rij voor Heesch West zouden staan, maar maakt dit niet hard. In bijlage 10 staat dat er kwantitatief gezien ruim voldoende bedrijventerreinen in Brabant zijn, maar dat er een kwalitatieve mismatch is.

De SP vraagt zich daarom af of het probleem en het tekort met een aanpassing van bestaande bedrijventerreinen kan worden opgelost. Dat was echter niet de insteek van de gemeenschappelijke regeling, die heeft vanaf het begin ingezet op de komst van een grootschalig bedrijventerrein en de raad is nu in deze fuik beland. 12

Mevrouw Welten (VVD) vraagt wat de SP met 'een aanpassing van bestaande bedrijventerreinen' bedoelt. De heer Roovers (SP) zegt dat in bestemmingsplannen eisen en voorwaarden aan bedrijventerreinen worden gesteld. In het stuk staat dat dit bedrijventerrein er moet komen omdat deze industrie kwalitatief gezien niet op andere bedrijventerreinen past en dan vraagt hij zich af of de tekorten kunnen worden opgelost door het aanpassen van de voorwaarden op andere bedrijventerreinen in Brabant. Mevrouw Welten (VVD) merkt op dat niet alle bedrijventerreinen van de gemeente zijn. Het zou mooi zijn als bedrijventerreinen bij vrijkomende panden aan de huidige wensen zouden worden aangepast, maar dat gebeurt in de praktijk niet. De heer Roovers (SP) benoemde twee praktische feiten, namelijk dat de gemeente over bestemmingsplannen gaat en dat er kwantitatief gezien in Brabant geen tekort aan bedrijventerreinen is. De vraag is of het probleem niet in een eerder stadium had kunnen worden opgelost door te kijken naar aanpassing van de kwalitatieve eisen. De komst van Heesch West is waarschijnlijk niet te voorkomen en eenzijdig terugtrekken uit de gemeenschappelijke regeling zou bovendien voor een hele grote kostenpost voor de gemeente zorgen omdat er een boeteclausule in het plan is opgenomen.

Er is ook een aantal aanpassingen in het plan gemaakt waar de SP positief over is, de windmolens zijn uit het plan verdwenen, er ligt sterk de nadruk op de komst van lokale bedrijven en de het gebied waarop de hoge milieucategorie komt is kleiner geworden, hoewel nog steeds sprake is van een gebied met milieucategorie 5.1 met de daaraan verbonden risico's. Hij herinnert zich een discussie over een mestverwerker die de gemeente Oss nog steeds ergens kwijt wil en hij is benieuwd naar die ontwikkelingen. Aan de andere kant heeft de SP nog steeds twijfels. In het stuk staat iets over zonnepanelen en groene daken, maar dat blijft te onduidelijk en hij vraagt om duidelijkheid; kan bijvoorbeeld van bedrijven wordt geëist dat alle daken van zonnepanelen worden voorzien. De SP heeft ook moeite met de milieueffectrapportage. Die is over veel zaken erg onduidelijk, maar niet over de negatieve gevolgen voor de ecologie, met name de gevolgen voor beschermde diersoorten. Er wordt van uitgegaan dat de enorme schade aan de beschermde diersoorten zich in de natuurzones aan de randen van Heesch West kan herstellen, maar hij vindt dat niet realistisch. Bij de Oostvaardersplassen dachten ze ook nieuwe natuur te creëren en dat is op een regelrechte ramp uitgelopen. De realiteit is dat beschermde diersoorten doodgaan en de SP vindt dat geen aanvaardbaar offer.

Grootschalige logistiek is bij uitstek een sector waarin arbeidsmigranten werken. Emiel Roemer heeft onderzoek gedaan naar het fenomeen arbeidsmigranten en daaruit blijkt dat de werk- en woonomstandigheden van arbeidsmigranten in heel Nederland rampzalig zijn. Er komen banen op Heesch West, maar de vraag is of dat de banen zijn die de gemeente wil creëren. De heer Smeets (Rosmalens Belang) geeft aan dat er een lange historie aan dit voorstel ten grondslag ligt waarin Rosmalens Belang altijd positief was. Gaandeweg is Rosmalens Belang overtuigd geraakt van nut en noodzaak die door enkele partijen ter discussie wordt gesteld. Heesch West biedt wel degelijk kansen voor de economie, werkgelegenheid en een bepaald type bedrijven dat op dit moment geen andere goede plek kan krijgen. De verliesvoorziening van ongeveer € 25 miljoen is een aandachtspunt, maar Rosmalens Belang maakt zich daar nog geen grote zorgen over omdat die verliesvoorziening wordt dichtgelopen op het moment dat er 30 hectare extra wordt uitgegeven. Hij ziet daarom op de lange termijn wel degelijk een goed effect op de kapitaalpositie van de gemeente. Een ander zorgpunt is de mobiliteit, de ontsluiting van het bedrijventerrein. In een ideale wereld zou er een aftakking op de A59 komen, maar dat is helaas niet realistisch en zeker niet op korte termijn.

Hij ziet nu wel maatregelen waarover met de omgeving is gesproken en er ligt nu een oplossing waarin hij vertrouwen heeft. Hij wil wel de vinger aan de pols houden of de situatie voldoet aan de verwachtingen die nu leven en anders moet op termijn worden bijgeschakeld. De heer Van Hoek (50PLUS) vraagt wat de heer Smeets bedoelt met 'bijschakelen', of hij dan nog een weg wil aanleggen.

13

De heer Smeets (Rosmalens Belang) weet dat er een bepaalde prognose van de verkeersbewegingen is gemaakt, maar hij heeft geen glazen bol. Er worden nu maatregelen genomen op basis van bepaalde uitgangspunten en in de toekomst moet worden gekeken hoe de werkelijkheid zich hiertoe verhoudt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat het uitgangspunt was dat er 48 tot 50 werkzame personen per hectare industriegebied zouden zijn, maar in het rapport van Goudappel Coffeng worden 32 tot 40 werkzame personen per hectare genoemd en hij vraagt of de heer Smeets het ermee eens is dat dit tot onduidelijkheid leidt. De heer Smeets (Rosmalens Belang) baseert zich op de nu uit te geven hectares. Het is positief dat er geen windenergie meer komt en dat wordt gekozen voor zonnepanelen. Hij is ook blij dat er een uniek park komt met groen- en duurzaamheidsnormen per perceel. Verder komt er geen mestverwerker en geen vuurwerkfabriek. Er komt wel een zwaardere categorie bedrijven, maar die moeten gasloos werken. Dat betekent dat er geen hittegevoelige processen kunnen plaatsvinden en dat heeft invloed op het type bedrijven dat zich daar vestigt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat de aluminiumfabriek Aldel volledig op elektriciteit draait en hij vraagt waarom de heer Smeets ervan overtuigd is dat er geen bedrijven komen die met dit soort processen te maken hebben.

De heer Smeets (Rosmalens Belang) zegt niet dat dit uitgesloten is. Hij ziet ook kansen voor lokale bedrijven, maar er kan geen voorrangspositie voor het Bossche bedrijfsleven zijn. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt naar de mening van Rosmalens Belang over de tijdens I&O door Leefbaar Nuland ingebrachte punten. De heer Smeets (Rosmalens Belang) vindt het positief dat het college heeft geluisterd naar de gevoeligheden en bezwaren en heeft meegedacht over oplossingen. De heer Van Koert (CDA) weet dat er grote behoefte is aan een regionaal bedrijventerrein en hij vindt dat Heesch West volop kansen biedt voor regionale verplaatsers en bedrijven uit de eigen gemeente die dan ruimte maken voor andere bedrijven. Het wordt een mooi, energieneutraal, duurzaam en gasloos bedrijventerrein in een groene omgeving. Er zijn veel participatie- en omgevingsdialogen geweest en er zijn ook zienswijzen ingediend op grond waarvan diverse aanpassingen aan het plan zijn gedaan zoals het beperken van de ruimte voor categorie 5-bedrijven. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of het CDA het ermee eens is dat het plan Waalbos veel beter had kunnen worden uitgevoerd in plaats van Heesch West. De heer Van Koert (CDA) is het daar niet mee eens omdat er ook ruimte wordt geschapen voor plaatselijke bedrijven die hun omgeving nu tot last zijn.

Voor categorie 5-bedrijven geldt een afwijkingsprocedure en die komt er niet zomaar. Er komt ook een landschapspark met zonneweiden, natuur, houtwallen en extra brede groenzones. De heer Van Hoek (50PLUS) heeft begrepen dat het kleinste perceel 5000 m² is en hij vraagt of de heer Van Koert dat kleine lokale bedrijven vindt. De heer Van Koert (CDA) bedoelde kleinere lokale bedrijven. Grenzend aan Heesch West is ook plek voor hele kleine bedrijven, categorie 2 en 3. Er is plek voor kleinschalige horeca aan de Koksteeg en er zijn diverse technische aanpassingen gedaan. Een groot zorgpunt is de verkeersafwikkeling vanaf Heesch West richting Den Bosch en de gevolgen voor de veiligheid van het langzaam verkeer. Het CDA steunt de oproep van Leefbaar Nuland met betrekking tot de zorgen die in Nuland leven en verzoekt het college enkele door hen geformuleerde punten over te nemen en die te verankeren door ze vast te leggen in een separaat document. De heer Gersjes (Groep Gersjes) hoorde dat het CDA zich zorgen maakt over Nuland en hij vraagt hoeveel zorgen het CDA zich maakt over de omwonenden die een bedrijventerrein in hun achtertuin krijgen. 14

De heer Van Koert (CDA) zegt dat het CDA zich daar ook zorgen over heeft gemaakt en dat de nodige aanpassingen zijn doorgevoerd zoals het schrappen van de windmolens en de landschappelijke inpassing. De heer Van Hoek (50PLUS) las in de jaarstukken 2021 van de GR dat de windmolens zijn geschrapt omdat die de economische mogelijkheden van het bedrijventerrein te zeer beperken, de omwonenden worden daarin niet genoemd. De heer Van Koert (CDA) ziet dit als een win-winsituatie omdat de bewoners hier ook erg blij mee zijn. Hij noemt enkele punten die het CDA graag in het document terugziet. Ten eerste een monitoringsprotocol, het liefst over een periode van vijf jaar na afronding van Heesch West met daarin opgenomen een nulmeting, de frequentie en de kritische grenzen waarop aanpassingen nodig zijn. De heer Hommersom (D66) vraagt waarom er zo veel extra maatregelen nodig zijn. De Rietvelden is driemaal zo groot als Heesch West en daar zijn al die extra maatregelen niet nodig. Hij vertrouwt erop dat de gemeentelijke organisatie zo functioneert dat eventuele problemen wel naar boven komen. De heer Van Koert (CDA) zegt dat er nogal wat discussie over de getallen is geweest. De cijfers die de GR heeft laten berekenen vormen het uitgangspunt en op basis van die normen voldoet een aantal zaken zoals de rotondes en de weginrichting nabij de afslag Nuland.

Op het moment dat er meer verkeer komt, is het mogelijk dat er aanpassingen moeten komen en daarom zal er gemonitord worden. Hij wil het monitoringsprotocol inrichten zoals hij net aangaf om daarmee duidelijk te krijgen wanneer er aanpassingen moeten komen. Ook moet worden gekeken naar de veiligheid van de fietsers en het langzame verkeer bij de in- en uitrit van hotel Van der Valk en de parkeerplaats bij het benzinestation. Daar moet een veilige oversteekplaats komen voor iedereen die richting het zuiden gaat, dat zijn vooral scholieren. De fietspaden bij de Van Rijckevorselweg en de Coppensdijk moeten worden aangepast om het aantal oversteekplaatsen te verminderen waarbij rekening wordt gehouden met de gevaarlijke situaties door vrachtauto's met een dode hoek. Hij hoort graag wat de wethouder met dit verzoek gaat doen. Ten slotte wil hij van de wethouder weten hoe het college omgaat met de brief van de provincie van 14 december 2021 over het planologisch creëren van de mogelijkheid een mestfabriek op het bedrijventerrein te laten landen. Het CDA was onaangenaam verrast door deze brief. Wellicht is dit de mestfabriek die eerder in Oss tot grote weerstand leidde en daar niet kon komen. Mevrouw Welten (VVD) complimenteert de partijen die kritisch waren over de realisatie van Heesch West omdat het plan hierdoor is verbeterd.

Er zijn zeven aanpassingen gedaan, namelijk het verdwijnen van drie windturbines, geen zonnepanelen op water, een landschapspark van 65 hectare, verdubbeling van de bebossing ter hoogte van de Ruiterdam, prioriteit voor de vestiging van lokale bedrijven, geen mestfabriek en minder ruimte voor bedrijven in de zwaardere categorie. De heer Van Rooij (PvdA) vraagt hoe zeker mevrouw Welten weet dat de mestfabriek er niet komt. Mevrouw Welten (VVD) weet dat het college van Den Bosch met de provincie heeft overlegd. Er kan niet aan alle wensen worden voldaan en er blijven mensen moeite met Heesch West houden, maar er is ook een economisch belang, het is belangrijk dat mensen een baan hebben, zichzelf financieel kunnen bedruipen en voor zichzelf kunnen zorgen. De VVD is daarom positief over dit voorstel om Heesch West te realiseren. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt hoe mevrouw Welten tegen de brief van Leefbaar Nuland aankijkt. Mevrouw Welten (VVD) heeft er vertrouwen in dat er wordt gemonitord, dat er bij hotel Van der Valk geen onveilige situatie ontstaat en dat de GR daar oog voor houdt.

15

De heer Roovers (SP) is het ermee eens dat de punten die mevrouw Welten noemt positieve verbeteringen zijn, maar er is het risico dat er arbeidsmigranten komen die worden uitgebuit en slecht worden gehuisvest en hij vraagt of mevrouw Welten vindt dat dit de banen zijn die er moeten komen. Mevrouw Welten (VVD) vindt dat daar oog voor moet zijn. Mensen die in die omgeving werken moeten in een fatsoenlijke woning kunnen wonen er wordt in Noordoost-Brabant samengewerkt aan regionaal beleid over leefbaarheid en goede woon- en werkomstandigheden voor arbeidsmigranten. De heer Van Griensven (PVV) zegt dat de PVV altijd voor een regionaal bedrijventerrein is geweest. Daar kunnen regionale bedrijven komen en de leegkomende plekken kunnen met andere bedrijven worden opgevuld. De raad van de gemeente Maasdonk heeft destijds voor het Waalbos gestemd en daar staat de PVV achter, maar niet achter dit plan voor Heesch West. Hij deelt de zorgen van de mensen uit Vinkel en Nuland over het verkeer en dergelijke. Er moeten vooraf ijkpunten worden gesteld en er moet gemonitord worden. Met betrekking tot een mestfabriek wil hij wil weten hoe groot de kans is op een reactieve aanwijzing vanuit de provincie en wat de wethouder daarentegen kan doen.

Er wordt gezegd dat de omwonenden offers moeten brengen en hij vraag de raadsleden wat zij zouden doen als er een bedrijventerrein in hun omgeving zou komen. De heer Hommersom (D66) maakt uit de woorden van de heer Van Griensven op dat hij veronderstelt dat de samenleving nu geen offers voor elkaar brengt. Hij ziet vanuit zijn raam de windmolens op De Rietvelden en dat vindt hij niet mooi, maar hij heeft zich wel afgevraagd of hij ook een bijdrage aan de samenleving moet leveren. De heer Van Griensven (PVV) vindt dat naar de inwoners van Vinkel moet worden geluisterd omdat daar erg veel verzet is tegen Heesch West. Mensen uit Den Bosch kunnen dit wel graag willen, maar de inwoners van Vinkel zitten in een heel andere situatie. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) complimenteert diverse collega's en de wethouder die dit proces de laatste jaren in goede banen heeft geleid. De impact van een bedrijventerrein is enorm, eind jaren '80 zou er een bedrijventerrein tussen Bokhoven en Engelen komen en daar ligt nu een golfbaan. Op een gegeven moment is besloten om naar de optie van dit regionale bedrijventerrein te kijken en er bestaat de dure plicht om een bedrijventerrein te realiseren dat op allerlei terreinen zoals duurzaamheid en groen de toets der kritiek kan doorstaan.

Het zou niet de eerste keer zijn dat de verkeersafwikkeling bij de aanleg van een bedrijventerrein het stiefkind is omdat het geld kost. Leefbaar 's-Hertogenbosch zal in de raad met de scherpe uitspraak komen dat wordt bewaakt dat de verkeersafwikkelingmaatregelen ook echt genomen worden en niet achteraf; in de nieuwe bestuursperiode moet een aantal maatregelen op de agenda komen. Hij vindt dat de raad de dure plicht heeft om een scherpe uitspraak op tafel te leggen die rechtdoet aan de knelpunten in de verkeersafwikkeling. De heer Hommersom (D66) is het eens met de opmerking over de dure plicht, maar hij vraagt zich wel af of daarvoor extra uitspraken nodig zijn en of het gemeentelijk apparaat dan zo slecht functioneert dat er geen vertrouwen is dat het wordt opgepakt als zich iets voordoet. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat als er een indicatie is van een pakket aan verkeersmaatregelen in de omgeving van dit bedrijventerrein ook in de nieuwe bestuursperiode de dure plicht bestaat om middelen vrij te spelen waarmee daarop kan worden geanticipeerd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of die middelen door de gemeenschappelijke regeling of door de gemeente moeten worden opgebracht.