2021-09-27 Commissie Bedrijvigheid concept

COMMISSIE BEDRIJVIGHEID Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

27 september 2021 Raadzaal

mw. J.P.M. Welten-van Doremalen mr. drs. R. van der Meer M.M.J. Dingemans, E.R.F. Esser, R.J.J. Geers, mw. J.M.C. van Gool, L.A.J. van Griensven, mw. W. de Groot MSc, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, J.N. Kieft, mw. drs. H.M. Mees-Huibers, D.J.G. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, O.R. Thelissen, W.A.M. Vugs, P.H. Wiggers M.J.J. van der Geld MSc, mr. J.W.F. Hoskam, mr. H.C. van Olden

Afwezig:

H.J.M. Mees, W.J.B. Meijer, A.M. Rotman, P.W.M. Schellings, G.J.I.J. Smeets MBA, mw. mr. drs. I.E.C. Visschedijk, mw. C.K.J. Visscher

Verslaglegging:

mw. M. van Wijk (DemiSec)

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen en de kijkers thuis welkom. Mevrouw Visscher en mevrouw Visschedijk zijn verhinderd. De heer Rotman wordt vervangen door de heer Geers. De Rekenkamercommissie nodigt de commissieleden uit voor een digitaal groepsgesprek over het onderzoek naar het subsidiebeleid in de Bossche culturele sector. Dit gesprek zal plaatsvinden op 5 oktober a.s.

2.

Vaststelling van de agenda De agenda wordt vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bedrijvigheid van 28 juni 2021 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst openstaande moties De voorzitter verwijst naar het collegevoorstel om de toezegging wat betreft de evaluatie van het Fonds Pop-up als afgedaan te beschouwen. De commissie neemt dit voorstel over. Mevrouw Hernández informeert naar de stand van zaken wat betreft motie 6. Deze motie is gericht op de vervanging van steigers en kades bij zeilverenigingen. Wethouder Van Olden meldt dat het college in overleg is met Staatsbosbeheer over een financiële bijdrage voor het herstel van de havens. Verwacht mag worden dat het college uiterlijk in februari 2022 bij de raad terugkomt voor een dekkingsvoorstel voor de motie.

Raadsvoorstellen 5.

Subsidieplafond subsidieregeling 'Tijdelijke stimulering startende makers' De voorzitter leidt de bespreking kort in. Het college heeft een tijdelijke subsidieregeling voor startende kunstenaars in het leven geroepen en stelt aan de raad voor om hier een bedrag van € 250.000 voor beschikbaar te stellen.

1

De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) noemt het een prima voorstel. De fractie vraagt of de gemeente 's-Hertogenbosch de lokale subsidieregeling eindigt op het moment dat de middelen vanuit het Rijk stoppen. Mevrouw Van Gool (PvdA) complimenteert het college met voorliggend voorstel. De cultuursector is door de coronacrisis hard getroffen. De PvdA is erg blij met de steun aan de Bossche culturele makers en het feit dat de stimuleringsregeling rechtstreeks naar de makers gaat. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) constateert dat voorliggende regeling een tijdelijk karakter heeft en informeert naar toekomstige mogelijkheden voor de makers. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) geeft aan dat dat de fractie blij is met de rijkstoezegging van middelen aan de gemeenten. Een subsidieplafond is een prima instrument om een en ander juridisch te borgen. De fractie stemt in met voorliggend voorstel. De heer Thelissen (CDA) sluit zich aan bij de inbreng van de voorgaande fracties. De amateurkunst gaat het CDA erg aan het hart. Spreker nodigt startende makers uit om de amateurkunst te betrekken, daar waar mogelijk. Mevrouw De Groot (VVD) constateert dat de culturele sector hard is geraakt door de coronacrisis. Dat er iets moet gebeuren om de Bossche cultuursector er weer bovenop te helpen, staat voor de VVD vast.

De beantwoording van technische vragen leert dat via verschillende regelingen van het Rijk zo'n € 2,9 miljoen wordt verwacht om de lokale en regionale cultuur te herstellen. De negatieve effecten van de coronacrisis zullen nog lange tijd merkbaar zijn in de Bossche culturele sector. Een zorgvuldig afgewogen maatregelenpakket is daarom nodig; bij voorkeur ziet de fractie een integraal pakket dat in onderlinge samenhang wordt afgewogen. In 2021 worden culturele organisaties ondersteund – zowel op professioneel als op amateurniveau – die vanwege de crisis in zwaar weer zijn terechtgekomen. Momenteel ligt een regeling voor die de praktijk moet stimuleren. De VVD constateert dat met name de startende makers het moeilijk hebben gehad tijdens de coronacrisis; onder andere vanwege het ontbreken van een netwerk in de betreffende sector. Wel vraagt de VVD zich af of met de regeling de meest urgente problemen het hoofd kunnen worden geboden. De VVD is positief over het eerste deel van de regeling dat de praktijk stimuleert door het verstrekken van opdrachten aan startende culturele makers. Dit haakt perfect in op het beperkte netwerk waarover startende makers de beschikking hebben en past bij doelen die breder in het Fonds Pop-up worden nagestreefd. De VVD maakt zich echter zorgen over het tweede deel van de regeling.

In het onderdeel 'individuele makers' wordt in het raadsvoorstel illustratief gewerkt met de inzet van een leertraject. Het financieren van scholing valt – naar mening van de VVD - buiten de culturele kaders. Daarnaast plaatst de fractie vraagtekens bij de termijn van tien jaar die wordt gekozen om van een startende maker te spreken. De vraag is, of na tien jaar nog wel met recht gesproken kan worden over een starter en over het ontbreken van voldoende netwerk. Wanneer na negen of tien jaar gekozen wordt voor een leertraject in een ander vakgebied, vraagt de VVD zich af of er dan geen sprake is van een omscholing waarvoor de eigen verantwoordelijkheid aangesproken kan worden. Als eis wordt gesteld dat de aanvrager aannemelijk maakt dat de kosten waarvoor subsidie wordt aangevraagd, noodzakelijk zijn voor het opnieuw opstarten of herstellen van een professionele beroepspraktijk. De VVD vraagt hoe deze noodzakelijkheid wordt bepaald. Het is bijvoorbeeld mogelijk om reis- en verblijfskosten voor nationale en internationale exposities en beurzen aan te melden voor subsidie. Het zorgvuldig inzetten van de financiële ondersteuning staat hiermee wat onder druk. De fractie vraagt hier een toelichting van het college op. De VVD-fractie spreekt zich positief uit over het eerste deel van de regeling. De VVD maakt zich zorgen over het tweede deel van de regeling.

De heer Vugs (SP) vraagt of de VVD voornemens is het voorstel te amenderen. Mevrouw De Groot (VVD) antwoordt dat dit nog niet aan de orde is. De VVD vraagt waarom de regeling niet als deelregeling wordt toegevoegd aan het Fonds Popup. In 2021 is dit Fonds Pop-up uitgebreid met een onderdeel speciaal voor de makers dat als 2

doelstelling heeft het makersklimaat in 's-Hertogenbosch te stimuleren. De heer Wiggers (Bosch Belang) heeft groot vertrouwen in een goede verdeling van het bedrag van € 250.000. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) stemt in met het voorliggende voorstel. De argumenten hiervoor zijn door de voorgaande fracties reeds benoemd. De heer Vugs (SP) vindt het een prima voorstel. De heer Peters (D66) geeft aan dat D66 blij is met de voortzetting van de regeling, waardoor de cultuurmakers niet uit het vizier van de gemeente raken. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) meldt dat de fractie instemt met voorliggend voorstel. Mevrouw Hernández (50PLUS) heeft voor de eerste keer het gevoel dat er weer met iets positiefs wordt gestart. 50PLUS stemt in met voorliggende voorstel. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of de middelen ook worden gebruikt voor het Bossche verenigingsleven. Wethouder Van der Geld dankt de fracties voor de breed uitgesproken steun. Het gaat om een voorstel met perspectief. Er kan inderdaad weer vooruit worden gekeken. De gemeente heeft € 250.000 van het Rijk ontvangen. Dit bedrag is ook ingesteld als plafond en wordt dus niet overschreden. De regeling is bedoeld voor het opstarten van de beroepspraktijk en geldt als een coronamaatregel. Een dergelijke regeling is dus ook niet nodig in reguliere tijden.

Daar voorzien de reguliere fondsen in en dan met name het Fonds Pop-up. De amateurkunst wordt op andere manieren gesteund. Het totaalpakket voor de culturele sector is € 1 miljoen. In de overige € 750.000 zit ook een bedrag voor de amateurkunstsector. Het college vindt tien jaar een redelijke termijn en wil de regeling nadrukkelijk niet verbinden aan leeftijd. Door geen leeftijdsbeperking in te stellen worden startende makers die op latere leeftijd beginnen, niet uitgesloten. De regeling is nadrukkelijk niet bedoeld voor omscholing. Het gaat om het volgen van extra opleidingen voor het kunnen heropstarten van de beroepspraktijk. Internationale reizen moeten goed onderbouwd worden. Er vindt tevens een steekproefsgewijze controle plaats. Ook hiervoor geldt dat het ter ondersteuning van de beroepspraktijk geldt. De voorzitter informeert naar de behoefte aan een tweede termijn en eventueel voorgenomen moties of amendementen. De fracties GroenLinks, gewoon ge-DREVEN, de PvdA, De Bossche Groenen, Rosmalens Belang, het CDA de SP, D66, Leefbaar 's-Hertogenbosch, 50PLUS en PVV beschouwen het voorliggende voorstel als een hamerstuk. Mevrouw De Groot (VVD) neemt het stuk mee terug naar de fractie voor een nadere bespreking. De voorzitter geeft aan dat het voorstel in principe als hamerstuk wordt doorgeleid naar de raadsvergadering, tenzij de VVD een afwijkend behandelvoorstel indient. 6.

Wensen en bedenkingen op het voorgenomen collegebesluit 'deelname in BrabantRing' De voorzitter leidt de bespreking van het onderwerp kort in. De provincie Noord-Brabant en de grote Brabantse steden willen een door de overheid aangestuurd datanetwerk ontwikkelen. Het college wil hieraan deelnemen. Voordat hiertoe besloten kan worden, moet de raad in de gelegenheid worden gesteld om wensen en bedenkingen in te brengen. De heer Vugs (SP) geeft aan – in vervolg op de voorlichting tijdens Informeren & Ontmoeten geen bedenkingen meer te hebben. De fractie wenst het college en de raad veel succes met de 3

uitvoering. Mevrouw Van Gool (PvdA) heeft veel lof voor het voorstel. Maatschappelijk heeft het enorme meerwaarde, mits sprake is van betrouwbaarheid en veiligheid. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) is blij dat het een initiatief is waarbij niet de markt bepalend is, maar het heft in eigen handen wordt genomen. De fractie vertrouwt erop dat de middelen goed besteed worden. De fractie van De Bossche Groenen gaat akkoord met het raadsvoorstel. Mevrouw Hernández (50PLUS) zegt dat 's-Hertogenbosch zich landelijk profileert als datagemeente. Het is daarom mooi dat de gemeente wil deelnemen aan het project, ook omdat de gemeente de regie - samen met de partners - in eigen handen kan houden. 50PLUS stemt in met het raadsvoorstel. De heer Thelissen (CDA) geeft aan dat het CDA akkoord gaat met het voorstel, juist omdat een van de onderdelen van een verantwoord datagebruik een verantwoordelijk datatransport is. Een goed datatransport vereist een goede infrastructuur. In het raadsvoorstel staat als kanttekening een financieel risico benoemd. Het CDA ziet hier slechts een beperkt risico, te meer vanwege de snelheid en groei van de digitalisering in de informatisering en vooral in de daarbij behorende infrastructuur. In de akte van oprichting wordt onder artikel 3.1 gesproken over het voornamelijk aansluiten op bestaande netwerken.

Het CDA vraagt zich af of - indien nodig - BrabantRing zelf glasvezel gaat aanleggen. Met Eindhoven Fiber Exchange als een van de deelnemende partijen, roept het CDA op om midden- en kleinbedrijven die bijvoorbeeld in buitengebieden zijn gevestigd en nu geen aansluiting hebben op glasvezel, zeker te betrekken en om hen te laten aansluiten op glasvezel. Dit zou een van de voordelen zijn, zoals benoemd in het raadsvoorstel onder punt 1.c. Het CDA hoort graag een reactie van het college. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) meldt dat de fractie enkele bedenkingen heeft. Rosmalens Belang vindt het op zich een goede ontwikkeling om de handen ineen te slaan voor een betere toegang tot de brede datatransmissie. De fractie vraagt zich wel af of dit niet aan het bedrijfsleven is. Breedband Regio Eindhoven heeft 49% van de aandelen; de provincie 25% en de B5-steden, waaronder 's-Hertogenbosch, 5,2%. Omdat de gemeente Eindhoven ook participeert in de BRE-EFX, betekent dit dat er sprake is van een meerderheidsbelang van BRE-EFX. Rosmalens Belang vraagt of dit wenselijk is en wat de eventuele risico's hiervan zijn. BRE-EFX is in 2004 gestart met organisaties binnen de sectoren overheid, zorg, onderwijs, woningbouw en het bedrijfsleven; de primaire doelstelling was het aanleggen van een glasvezelnetwerk. BRE-EFX is een commerciële partij.

Rosmalens Belang vraagt zich af of het wenselijk is dat de gemeente een commitment aangaat met een commerciële partij die bovendien het grootste deel van de aandelen bezit. Daarnaast vraagt Rosmalens Belang zich af, wat de werkelijke waarde is van BrabantRing. Het is de fractie onduidelijk hoe zorg, onderwijs en het bedrijfsleven hier beter van worden. De heer Geers (VVD) vraagt zich af welk probleem BrabantRing zal oplossen. BrabantRing zal geen buitengebied aansluiten op glasvezel, omdat het dan een commerciële partij zou zijn. Spreker meent het gaat om een veilige verbinding maken tussen maatschappelijke instellingen zodat bijvoorbeeld zorginstellingen medische gegevens kunnen delen zonder de kans te lopen gehackt te worden. De VVD mist in voorliggend voorstel de beperking tot de groep maatschappelijke organisaties. De heer Thelissen (CDA) zegt dat het hierbij nadrukkelijk gaat om veilig datatransport en infrastructuur. Het gaat erom dat alle gegevens, ook vanuit het buitengebied, kunnen worden aangesloten op het beveiligde datanetwerk. De heer Geers (VVD) is het eens met de heer Thelissen wat betreft de gewenste veiligheid van datatransport. De VVD vraagt aandacht voor de mogelijke verwachting dat BrabantRing het internetprobleem in de buitengebieden gaat oplossen. De VVD heeft een aantal technische vragen gesteld om te kunnen duiden of er sprake is van 4

een toegevoegde waarde. Inmiddels is de VVD ervan overtuigd dat dit inderdaad het geval is. Bovendien kan 's-Hertogenbosch als dé datastad van Nederland hier moeilijk nee tegen zeggen. Op dit moment heeft de VVD nog geen wensen of bedenkingen. De heer Wiggers (Bosch Belang) is zeer blij met de samenwerking tussen genoemde partijen. De doelstelling van het geheel acht de fractie zeer legitiem. Bosch Belang heeft geen wensen en bedenkingen inzake en vertrouwt op de uitvoerende partijen. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) juicht het initiatief toe. Wel vraagt de fractie of er nog op enig moment financiële nabranders zijn te verwachten. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) staat positief tegenover het voorstel. In de komende vier jaar staat een bedrag van € 2,5 miljoen aan investeringen gepland. De fractie vraagt hoe dit is doorgerekend en of inzichtelijk kan worden gemaakt wie welk deel hiervan voor rekening gaat nemen. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) meldt dat GroenLinks geen wensen of bedenkingen heeft. De heer Van Griensven (PVV) heeft begrepen dat machines en dergelijke vanuit het buitenland bestuurd kunnen gaan worden. De PVV voelt hier weinig voor en is van mening dat de veiligheid goed geborgd moet worden. De PVV heeft middels een technische vraag gevraagd naar een businesscase. Hierbij verwees men naar een actie- en investeringsagenda.

De PVV vraagt of het klopt dat er geen businesscase is, terwijl bij Informeren & Ontmoeten werd aangegeven dat deze er wél is. De heer Peters (D66) meldt dat D66 geen wensen of bedenkingen heeft. De fractie ziet de deelname aan BrabantRing als een logische stap. Wethouder Hoskam is blij met de overgrote steun voor deelname aan BrabantRing, ook als aandeelhouder. Het financiële risico voor de gemeente bedraagt € 120.000. Op basis hiervan en met de inleg van de andere gemeenten, worden investeringen gedaan. In december 2006 zijn in de stad kabels in de grond gelegd op basis waarvan de gemeente veilige datacommunicatie tussen gemeentelijke diensten mogelijk maakt. Omstreeks 2013 heeft de toenmalige fractievoorzitter van Rosmalens Belang gevraagd of dit datasysteem opengesteld kon worden voor derden. Dit is onderzocht en in 2015 heeft het college gemeld dat het openstellen voor derden op grote juridische risico's stuitte en daarom hiervan is afgezien. Met voorliggend voorstel wordt in feite rechtgedaan aan het verzoek dat destijds werd gedaan door Rosmalens Belang. Er wordt een koppeling gemaakt tussen alle infrastructuur in 's-Hertogenbosch, zodat data veilig gewisseld kunnen worden. Het zal gaan om een brede range aan deelnemers. Zo kan bijvoorbeeld het innovatiedistrict middels de BIM worden aangesloten op BrabantRing.

Hoe het zich in de toekomst gaat ontwikkelen, is iets wat mettertijd duidelijk zal worden. In Eindhoven en Tilburg is het succesvol. In 's-Hertogenbosch bestaat een groot animo om deel te nemen. Het is geen doel op zich van BrabantRing om zelf kabels in de grond te leggen, maar daar waar partijen geïnteresseerd zijn om deel te nemen, zijn daar in de toekomst wellicht mogelijkheden toe. Er zijn businesscases vermeld in het raadsvoorstel. De heer Wiggers (Bosch Belang) vraagt of de kosten voor het aanleggen van glasvezel voor een partij in het buitengebied worden gedekt uit het fonds. Wethouder Hoskam weet hier het antwoord niet op. De voorzitter informeert naar voorgenomen moties. De heer Thelissen (CDA) neemt het voorstel mee terug naar de fractie en overweegt een motie over de aanleg van glasvezel in het buitengebied. De heer Griensven (PVV) neemt het voorstel eveneens mee terug naar de fractie. 5

Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) wil het stuk eveneens in het fractieberaad spreken. De voorzitter concludeert dat er eventueel moties ingediend gaan worden. Het voorstel gaat als bespreekstuk naar de raadsvergadering. Schorsing Overige onderwerpen ter bespreking 7.

Bespreeknotitie Brandbrief ondernemers gemeente Den Bosch en aangrenzende dorpen – De Bossche Groenen De voorzitter zegt dat - naast de bespreeknotitie van De Bossche Groenen - er een notitie voorligt van het CDA over een grootschalige bouwmarkt aan De Groote Vliet en een antwoordbrief van het college hierover, gedateerd 21 september jl. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is geschrokken van de brandbrief van ondernemers. De ondernemers maken zich zorgen en hebben behoefte aan een gemeentelijke visie met betrekking tot de retailsector. De huidige detailhandelsvisie van de gemeente stamt uit 2011; in 2015 is dit visiedocument geüpdatet. In 2016 is een nieuwe visie toegezegd. In juni 2020 is daarover eenmalig gesproken. Nu wordt aangegeven dat in 2022 een nieuwe visie wordt opgesteld. De fractie van De Bossche Groenen meent dat de gemeenteraad ten behoeve van de nieuwe visie een aantal richtingen kan meegeven aan zowel de ondernemers als het college. De fractie meent dat de focus ligt op de brede binnenstad en de omliggende gebieden. De fractie pleit voor een 'tienminutenstad' zoals Utrecht. Utrecht hanteert voor iedereen het principe dat voorzieningen binnen tien minuten loop- of fietsafstand bereikbaar moeten zijn. Retailers zijn hierin van wezenlijk belang. De fractie ziet een rol weggelegd voor een functie zoals het binnenstadsmanagement, maar dan voor de wijken en dorpen.

Voorts zou de fractie van De Bossche Groenen graag zien dat de gemeente een pas op de plaats maakt met betrekking tot het uitbreiden. De heer Ploegmakers (CDA) onderschrijft het belang van de winkelgebieden. Winkels in dorpen en kernen zijn van essentieel belang. In Rosmalen wordt momenteel een economisch actieplan opgesteld. Een detailhandelsvisie voor de hele gemeente staat voor 2022 op de agenda. Het CDA ondersteunt dit streven. De binnenstadsmanager is aangesteld voor de Bossche binnenstad. Het CDA is van mening dat er geen noodzaak is om de binnenstadsmanager voor de hele stad in te zetten. De winkelcentra en de woonboulevard zijn goed georganiseerd middels ondernemingsverenigingen en zijn reeds een regelmatige gesprekspartner van de gemeente. Rosmalen heeft reeds een centrummanager. De medewerkers van de afdeling Economische Zaken weten de ondernemers en vastgoedeigenaren in de kernen goed te vinden. Het CDA heeft de indruk dat er goed wordt geacteerd tussen gemeente en belanghebbenden in deze gebieden. Wat betreft de grootschalige bouwmarkt, wenst het CDA een heroverweging van de winkelmeters en is van mening dat de gemeente terughoudend moet zijn met het toevoegen van winkelmeters. Het CDA is er een groot voorstander van om soepel om te gaan met het transformeren van winkelstrips.

Als de winkelstrip niet levensvatbaar is, dan moet de gemeente soepel omgaan met het wijzigen van de bestemming, aldus het CDA. Wat dit betreft, wordt als voorbeeld verwezen naar de Hildebrandstraat. De gemeente heeft € 15.000 geïnvesteerd in het Online Warenhuis. Dit Online Warenhuis heeft op dit moment ruim tachtig deelnemers. Het CDA is van mening dat de gemeente al een bijdrage heeft geleverd en dat er bij een uitbouw een eigen verantwoordelijkheid bij de marktpartijen ligt. Mevrouw Van Gool (PvdA) dankt het CDA en De Bossche Groenen voor de bespreeknotities. In wijken en buurten moet gewoond, geleefd en ook gewinkeld worden. Er zijn al wijkmanagers in de publieke dienstverlening. De PvdA vindt dit voor nu voldoende in deze gebieden. 6

De PvdA geeft aan dat het retaillandschap verandert in verband met de toename van het onlinewinkelen en vraagt of onderzoek heeft plaatsgevonden naar de noodzaak van een grootschalige bouwmarkt. De PvdA ziet volop mogelijkheden met betrekking tot leegstand. Het Online Warenhuis bestaat al, zoals het CDA reeds aangaf. De PvdA ziet hierin geen grote rol meer weggelegd voor de gemeente. De heer Geers (VVD) merkt op dat het begrip 'detailhandel' ontzettend breed is. Een kleine winkel in een woonstraat is heel wat anders dan een winkel in Helftheuvel. Spreker is het niet eens met de stelling dat er enkel een focus is gelegd op de binnenstad. Er is discussie gevoerd over de detailhandelsvisie West, de supermarkten bij de Helftheuvel, het winkelcentrum De Groote Wielen, het centreren van detailhandel in Nuland en Vinkel en de Churchilllaan. De ondernemers in Rosmalen werken aan een visie op hun kernwinkelgebied. De VVD is daarom van mening dat er niet voor elk gebied een visie of actieplan hoeft te zijn, maar de gemeente moet zich focussen op de probleemgebieden. De binnenstadsmanager kijkt vanuit de diversiteit van problemen, maar niet elk gebied is een probleemgebied. In het centrum van Rosmalen is er een centrummanager actief. De gemeente beschikt over accountmanagers die in de deelgebieden met retail bezig zijn.

De VVD is het eens met het CDA voor wat betreft het aantal vierkante meters. Kwaliteit moet prevaleren boven kwantiteit. Dit moet per gebied bekeken worden. Zeven kappers op een rij is niet wenselijk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de VVD zou willen sturen op branchering in een winkelgebied. De heer Geers (VVD) noemde bewust het voorbeeld van de zeven kappers omdat daarbij ook andere problematiek speelt. Nogmaals geeft spreker aan dat kwaliteit boven kwantiteit gaat. De retailmarkt staat nooit stil en de gemeente moet hierin meebewegen. Het onderzoeken van koopstromen is met data gemakkelijk uitvoerbaar, maar de vraag is wat dit precies zegt. De VVD twijfelt daarom of koopstromenonderzoeken leidend moeten zijn voor het aantal winkelmeters. De VVD is voorstander van het faciliteren van de ondernemer en vindt dat hierin nog wel een ontwikkelslag gemaakt mag worden. Een onlineplatform bestaat inmiddels in de vorm van het Online Warenhuis. Er is ook een MKB Datalab dat informatie biedt aan MKB'ers om zich op basis van data gerichter in de markt te kunnen zetten. De gemeente zou deze platforms meer kunnen ondersteunen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) laat de invulling van het online faciliteren graag over aan experts. Gewoon ge-DREVEN is voorstander van een streven naar sterke dorpen en wijken.

De fractie deelt de mening van de VVD niet dat investeren in een gebied niet nodig is, wanneer het goed gaat met het betreffende gebied. Als er geen aandacht voor is en dit zo blijft, kan een gebied verloederen. De heer Geers (VVD) zegt dat de VVD juist oproept om te blijven investeren in bijvoorbeeld de Helftheuvel of de onlineplatforms, zoals het MKB Datalab. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is het met het CDA eens met betrekking tot de grootschalige bouwmarkt. De fractie acht de reactie van het college niet sterk en had liever gezien dat het college een eigen voorstel had gepresenteerd. Spreker verwacht dat in de nota voor de nieuwe detailhandelsvisie een heroverweging is opgenomen ten aanzien van het aantal vierkante meters. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) benadrukt dat de stad 's-Hertogenbosch groter is dan alleen de Bossche binnenstad. Rosmalens Belang onderschrijft het belang van decentrale winkelgebieden met betrekking tot leefbaarheid en vitaliteit van omliggende wijken en dorpen. Het zal per wijk verschillend zijn of een visie of actieplan nodig is. En mocht het nodig zijn, dan pleit Rosmalens Belang voor een fasering, zodat men kan leren van elke visie en het in een volgende wijk nóg beter kan. In Rosmalen ligt er al een uitgebreide visie en een plan voor het centrum. Het college is hier7

over reeds geïnformeerd. De fractie informeert naar de huidige stand van zaken. De fractie is van mening dat de binnenstadsmanager zich uitsluitend op de binnenstad moet richten en niet ook een rol moet gaan spelen in de buitengebieden, omdat daar immers andere kwesties spelen. Rosmalens Belang meent dat het niet per se nodig is dat het plan wordt voorzien van een invulling. Dit is het risico dat ontwikkelaars nemen. Zij zullen een en ander bij de bank uitgebreid moeten onderbouwen. Er zullen altijd fysieke winkels nodig zijn, al zal er wel een verschuiving van het soort winkels plaatsvinden. Rosmalens Belang meent dat in de toekomst meer winkels als showroom worden gebruikt, waarna men digitaal bestelt. Rosmalens Belang meent dat de gemeente niet hoeft te faciliteren in onlinewinkels. Zij hebben een eigen platform, handelspartners en bedrijfsverenigingen. Bovendien wordt een en ander al gefaciliteerd vanuit de gemeente, zoals het Online Warenhuis. Een grootschalige bouwmarkt op De Groote Wielen lijkt niet meer zo vanzelfsprekend een goede keuze. De ruimte kan beter besteed worden aan startende bedrijven. De behoefte aan kleine kavels is erg groot en Heesch West is voorlopig nog niet operationeel. Rosmalens belang deelt daarom de mening van het CDA.

De heer Peters (D66) geeft aan dat de raad - in vervolg op de discussie in juni 2020 – momenteel in afwachting is van de nieuwe detailhandelsvisie. D66 hoort graag wanneer deze visie wordt voorgelegd aan de raad. Er bestaat ook vanuit de ondernemers behoefte aan een actuele detailhandelsvisie. De decentrale winkelgebieden kunnen een belangrijke rol spelen, als het gaat om leefbaarheid en vitaliteit van de omliggende wijken en dorpen. D66 verwacht dat deze gebieden worden meegenomen in de nieuwe detailhandelsvisie. Een binnenstadsmanager heeft - volgens D66 een bredere focus dan alleen de detailhandel en is bijvoorbeeld ook gericht op de horeca en de bewoners. D66 vraagt of De Bossche Groenen een extra manager voor buiten de brede binnenstad ziet of vindt De Bossche Groenen die verbreding passen in de taak van de binnenstadsmanager. Met een goede nieuwe detailhandelsvisie ziet D66 deze noodzaak in principe niet. D66 heeft er geen moeite mee om voorstellen voor extra winkelruimte voorgelegd te krijgen en per situatie te beoordelen. Wat D66 betreft, hoeven hierin op voorhand geen beperkingen opgelegd te worden. Voor wijken, dorpen en winkelstrips moet per situatie bezien worden wat de optimale oplossing is. Het economisch loket biedt via de gemeentesite informatie en contactinformatie van adviseurs en ambtenaren van de gemeente.

Daarnaast bestaan er verschillende initiatieven, zoals het Online Warenhuis, denbosch.nl en ondernemenindenbosch.nl. D66 hoort graag of de fractie van De Bossche Groenen nog andere initiatieven voor ogen heeft. D66 is van mening dat met betrekking tot de grootschalige bouwmarkt eerst onderzoek nodig is in relatie tot de ruimtevraag van andere economische ontwikkelingen, zoals het college ook voorstelt als mogelijkheid in de beantwoording van vragen van het CDA. De heer Vugs (SP) geeft aan dat de gemeente haar rol moet pakken in de gebieden waar het nodig is. De SP is het op dit punt eens met de VVD. Dit laat onverlet dat retailers zelf problemen dienen op te pakken wanneer die zich voordoen. Zowel fysiek, als digitaal bestaan hiertoe voldoende mogelijkheden die door voorgaande fracties al naar voren zijn gebracht. Bouwen voor leegstand vindt de SP niet nodig. Als er behoefte is en initiatieven veranderen, dan moet de gemeente daarop inspelen. Zo heeft de fractie de beantwoording van de CDAvragen door het college ook uitgelegd. Mevrouw Hernández (50PLUS) geeft aan dat winkels in dorpen en kernen essentieel zijn voor de leefbaarheid van de buitengebieden. 50PLUS is van mening dat de decentrale winkelgebieden tot nader onderzoek behoren en dit zo nodig meegenomen moet worden in de nieuwe detailhandelsvisie. Corona heeft geleerd dat de retailondernemers flexibel moeten zijn.

Dit geldt ook met betrekking tot een grootschalige bouwmarkt. Er gebeurt veel digitaal; toch heeft men ook de behoefte om naar de winkel om de hoek te kunnen gaan. De gemeente moet veel faciliteren en tegelijkertijd elk gebied apart beoordelen en behandelen. Rosmalen kent een centrummanager. 50PLUS is van mening dat de binnenstadsmanager er enkel moet zijn voor de binnenstad. 8

50PLUS is van mening dat men voorzichtig moet zijn met betrekking tot uitbreiding van winkelmeters. Het is van belang oog te hebben voor de ontwikkelingen na corona en voor de mogelijkheden tot transformatie. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) onderschrijft het belang van decentrale winkelgebieden, maar vindt een visie of actieplan voor deze winkelgebieden niet noodzakelijk. Dit geldt ook voor managers in de buitengebieden, zoals de binnenstadsmanager. De fractie meent dat deze rollen reeds vervuld worden door wijkmanagers en accountmanagers. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) geeft aan dat wijkmanagers andere taken hebben dan specifiek de winkelgebieden. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft daarom ook de accountmanagers genoemd. De fractie is van mening dat wijkmanagers en accountmanagers de wijken en dorpen kennen en samen een rol kunnen oppakken. De intentie moet zijn dat er gebouwd blijft worden, ook voor winkelruimte. Er zullen altijd ondernemers zijn die dit willen invullen. Er is nu geen duidelijkheid over de toekomst. De fractie heeft er nog geen inzicht in of men nu al rekening moet houden met het aantal winkelmeters. Leefbaar 's-Hertogenbosch is van mening dat de gemeente meer ruimte moet bieden om leegstaande panden te vullen en dat er aandacht is voor af- of opwaardering. Leefbaar 's-Hertogenbosch is niet voor het faciliteren van ondernemers.

Volgens de fractie zijn er al voldoende initiatieven en ligt er ook eigen verantwoordelijkheid bij ondernemers. De heer Wiggers (Bosch Belang) geeft aan dat de detailhandel meedrijft op de golven van de conjunctuur. Het is een continu proces waarbij problemen zichzelf oplossen. De heer Ploegmakers (CDA) merkt op dat de coronacrisis zichzelf niet zomaar oplost. Op 1 oktober 2021 stoppen de steunmaatregelen. Er zijn 270.000 ondernemers die € 19 miljard uitgestelde schuld moeten voldoen. Spreker vraagt welke effecten van de coronacrisis Bosch Belang verwacht. De heer Wiggers (Bosch Belang) heeft het over de hele geschiedenis en niet enkel de coronacrisis. De gemeente moet zoveel en zo goed mogelijk bijstand verlenen aan de ondernemer die hulp nodig heeft. Bijzondere gevallen verdienen bijzondere aandacht. Dit is volgens Bosch Belang belangrijker dan op papier zetten hoe de gemeente het precies gaat doen. Een grootschalige bouwmarkt heeft een positief effect op de werkgelegenheid. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt hoe de heer Wiggers denkt dat de toename van werkgelegenheid door een grootschalige bouwmarkt tot stand komt. De heer Wiggers (Bosch Belang) geeft aan dat kleine ondernemers in de bouwsector reeds zijn opgeslokt door grote bouwmarkten. Het vraagt om een afweging waarin veel zaken meespelen.

De heer Ploegmakers (CDA) merkt op dat een grootschalige bouwmarkt zo'n vijftien speciaalzaken omvat. De heer Wiggers (Bosch Belang) oordeelt niet over de vraag of een grootschalige bouwmarkt er wel of niet zou moeten komen. Waar het om gaat, is dat de retailsector meebeweegt op de conjunctuurgolven. Bosch Belang draagt de plaatselijke ondernemer een warm hart toe. Mocht blijken dat kleine, lokale ondernemers het door de vestiging van een grootschalige bouwmarkt niet redden, dan zal Bosch Belang tegen een grootschalige bouwmarkt stemmen. Echter, dit vraagstuk ligt nu niet voor. Bosch Belang is er - mede gezien de conjunctuur - geen voorstander van om van tevoren invulling te geven aan het aantal vierkante meters. De heer Van Griensven (PVV) vindt het van belang dat ook in dorpen en wijken de eerste levensbehoeften goed verkrijgbaar blijven. De PVV twijfelt of een manager voor dorpen en wijken noodzakelijk is. 9

De heer Van Rosmalen (GroenLinks) is het met het CDA eens dat het retaillandschap dermate is veranderd dat de vestiging van een grootschalige bouwmarkt niet langer wenselijk is. GroenLinks vond dit altijd al onwenselijk. GroenLinks is van mening dat de decentrale winkelgebieden belangrijk zijn voor de leefbaarheid en de vitaliteit van wijken en dorpen. De raad besloot eerder over - bijvoorbeeld - concentratie van winkelvoorzieningen in het centrum van Nuland en Vinkel. GroenLinks verwacht dat de héle gemeente wordt meegenomen in de nieuwe detailhandelsvisie. Of er behoefte bestaat aan een soort binnenstadsmanager in de wijken en dorpen zal als conclusie uit de actieplannen naar voren komen. Enkele winkelstrips worden al veranderd, zoals in de Churchillllaan het geval is. De invloed van de gemeente is wat dit betreft heel beperkt, kijkend naar winkelcentra als de Zuiderpassage of Boschveld. Het faciliteren van online winkelen lijkt GroenLinks geen gemeentelijke taak. GroenLinks verwijst naar het MKB Datalab. Wethouder Hoskam geeft aan dat de detailhandel altijd in beweging is. Er zijn twee grote tendensen in de detailhandel zichtbaar: opschalen óf specialiseren. Veel doe-het-zelfzaken zijn opgeslokt door grootschalige bouwmarkten, maar een speciaalzaak zoals Th. Engering is blijven bestaan. Er is nog steeds belangstelling voor een grootschalige bouwmarkt in 'sHertogenbosch.

De raad bepaalt het beleid en heeft tot twee keer toe bevestigd dat er een grootschalige bouwmarkt moet komen. Daarnaast is een aantal amendementen ingediend. De heer Van der Creij (gewoon ge-DREVEN) geeft aan dat het college, eerder dan de raad, signalen krijgt van veranderingen in de retailsector. Dergelijke informatie komt naar voren in de gesprekken die het college voert met ondernemers. De heer Vugs (SP) meent dat het college - in zijn antwoord op de vraag van het CDA - juist suggereert om als raad een motie in te dienen bij een veranderwens. Het college voert dit vervolgens uit. Wethouder Hoskam geeft aan dat onlinewinkels tegenwoordig ook vaak een fysieke winkel willen in de steden. De sfeer in steden wordt daarom een steeds belangrijker uitgangspunt. De Verwersstraat was 25 jaar geleden een woonstraat. Dit is nu een winkelstraat. De dynamiek zal altijd blijven. De heer Ploegmakers (CDA) ziet dat er leegstand op andere plaatsen ontstaat en hoort signalen dat bedrijven op korte termijn gaan verdwijnen uit de Verwersstraat omdat de huren enorm opgedreven worden. Wethouder Hoskam zegt dat de huurprijzen inderdaad een gevaar zijn. Beleggers bepalen of zij ergens in investeren. De gemeente kan bijdragen in de openbare ruimte door bijvoorbeeld de sfeer te verhogen.

Spreker had gehoopt op een debat in de commissie over de richtingen die de gemeente wenst te zien en wat de gevolgen daarvan zouden kunnen zijn. Wil 's-Hertogenbosch overleven als winkelstad, dan is het van groot belang dat er ondersteunende horeca aanwezig is en dat er een sfeer wordt gecreëerd waardoor men graag naar 'sHertogenbosch komt. Spreker is blij dat de fractie van De Bossche Groenen aangeeft achter de centrummanager te staan. De volgende stap zou zijn: omarmen dat er meer mensen naar 's-Hertogenbosch moeten komen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) hoort van de fracties dat er aandacht moet zijn voor de decentrale winkelgebieden in dorpen en kernen. Voor de dagelijkse boodschappen is het fijn om in je eigen buurt terecht te kunnen. De binnenstad heeft ook een cruciale rol voor 'sHertogenbosch. Meerdere fracties stellen dat er al voldoende initiatieven zijn, maar toch zou De Bossche Groenen ervoor pleiten dat ondernemers meer gefaciliteerd worden vanuit de gemeente. Veel ondernemers hebben moeite om te blijven bestaan. Juist deze ondernemers maken sfeer, ook in de buitengebieden. Het zijn ook deze ondernemers die vragen naar de visie van de ge10

meente. De heer Geers (VVD) zegt dat een ondernemer van een boekhandel in winkelcentrum Maaspoort een heel andere doelgroep heeft dan een Adr. Heinen in de binnenstad. Dit verschil leidt ook tot verschillende websites. Niet alle winkels hebben een onlinewinkel nodig. De Bossche Groenen signaleert een aantal knelpunten. Spreker is benieuwd welke concrete suggesties fractie De Bossche Groenen voor ogen heeft. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) merkt op dat een ondernemer in winkelcentrum Maaspoort wellicht geen grote moederorganisatie heeft om bijvoorbeeld een 'click and collect'systeem in te richten. De Bossche Groenen denkt dat de gemeente hierin ondersteuning kan bieden. De gemeente kan in haar visie vastleggen dat een decentrale faciliteit in een wijk bepaalde elementen bevat. De ondernemers vragen in de brandbrief om een visie van de gemeente. De heer Ploegmakers (CDA) refereert aan het Online Warenhuis, waarin de gemeente € 15.000 heeft geïnvesteerd. Ondernemers kunnen hier voorgelicht worden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zou eerst willen onderzoeken hoe succesvol het Online Warenhuis is. De Bossche Groenen wil ondernemers tegemoetkomen in het bieden van duidelijkheid over de visie van de raad op de winkelgebieden en de retailsector. De fractie neemt alle input mee terug naar de fractie. De intentie is om een richting aan te geven.

Wethouder Hoskam zegt dat de winkelleegstand, juist in de periferie, aanzienlijk is gedaald in de coronaperiode. In 2011 heeft de gemeente - samen met ondernemingsvereniging Hartje 's-Hertogenbosch - getracht een digitaal warenhuis op te tuigen. Dit heeft tot weinig navolging geleid. Tijdens de coronacrisis is dit opnieuw geprobeerd. Daarnaast is er het MKB Datalab, waardoor digitale vaardigheden van het midden- en kleinbedrijf verder ontwikkeld kunnen worden. Het is aan het bedrijfsleven zelf om zaken vervolgens op te pakken. De afdeling Economische Zaken was onderbemand en is desondanks de afgelopen anderhalf jaar veel in de stad aanwezig geweest. Wanneer de steunmaatregelen met betrekking tot de coronacrisis stoppen, dan moet de gemeente paraat staan. Spreker verwacht daarom dat er geen nota naar buiten zal komen over een nieuwe detailhandelsvisie vóór februari 2022. De heer Ploegmakers (CDA) is voornemens een motie in te dienen ter behandeling tijdens de raadsvergadering.

8.

Motie Sportief samen verder – gewoon ge-DREVEN, PVV, Leefbaar 's-Hertogenbosch De voorzitter geeft de heer Van Creij het woord. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) meldt dat het college voornemens is per 1 november 2021 het crosscircuit aan de Tivoliweg te sluiten. Door de gemeente is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. In de stukken zelf staat nadrukkelijk aangegeven dat dit een quickscan betrof. Naar aanleiding van artikel 71-vragen begrijpt gewoon ge-DREVEN dat de uitkomsten van de quickscan niet bestuurlijk zijn voorgelegd aan de gemeente Sint-Michielsgestel. Het college heeft uit het haalbaarheidsonderzoek geconcludeerd dat de leden van Les Vites en de rijders van Lidu kunnen samengaan. Er wordt uitgegaan van het herplaatsen van veertig jeugdige leden en twintig volwassen leden; terwijl Les Vites in totaal 240 leden heeft. Volgens het haalbaarheidsonderzoek is het samenvoegen van de motorcrossclubs pas haalbaar wanneer het aantal uren per week dat het crossterrein is geopend, niet meer bedraagt dan 7,95 uur, terwijl de circuits van Ludi en Les Vites nu beide afzonderlijk 7,95 uur per week geopend mogen zijn. Een andere voorwaarde is dat het circuit 32 weken per jaar geopend mag zijn in plaats van 52 weken per jaar. Jeffrey Herlings, wereldkampioen motorcross, is lid geweest van Les Vites.

Dit is het vermelden waard om aan te geven, welke impact een motorcrossvereniging heeft. 11

Gewoon ge-DREVEN vraagt welk probleem wordt opgelost door de clubs samen te voegen. Voorts vraagt de fractie om een haalbaarheidsonderzoek door een extern deskundig bureau. De heer Thelissen (CDA) heeft geen behoefte aan de voorliggende motie. Dit met name omdat de overwegingen van gewoon ge-DREVEN niet helemaal juist lijken. Spreker geeft aan dat er tal van documenten te vinden zijn betreffende Les Vites, waaronder een haalbaarheidsonderzoek van 27 pagina's. In het haalbaarheidsonderzoek en andere stukken is door het college veel aandacht besteed aan de juiste aantallen. Het CDA ziet totaal geen noodzaak voor een extra onderzoek. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) informeert naar het aantal rijders dat een licentie heeft. Zonder licentie mag geen gebruik worden gemaakt van het circuit. De heer Vugs (SP) geeft aan dat er in Rosmalen nauwelijks klachten zijn over de motorcross. De SP vraagt naar de verwachte stroom aan klachten in Den Dungen, wanneer er een tweede vereniging bijkomt. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) zegt dat de fractie geen behoefte heeft aan de voorliggende motie. Het plan om de motorcrossclub te verhuizen en de afspraak met omwonenden dateren van jaren geleden. Er had altijd eerder met de KNMV gesproken kunnen worden. Graag hoort GroenLinks als de fractie zich hierin vergist. De heer Wiggers (Bosch Belang) zegt dat dit al jarenlang een heikel punt is.

Spreker draagt de motorsport een warm hart toe, maar Bosch Belang acht de motie overbodig. De heer Geers (VVD) snapt dat de fusie van sportverenigingen emotie met zich meebrengt. Officieel speelt het dossier al vanaf 2012. De VVD heeft geen behoefte aan de motie. Wethouder Van Olden bevestigt dat het dossier een lange voorgeschiedenis kent waarbij het eerste collegevoorstel dateert van maart 2004. In mei 2020 is het haalbaarheidsonderzoek bekend gemaakt bij de raadsleden. Uit onderzoek blijkt dat de leden van Les Vites ingepast kunnen worden bij Lidu. De milieuvergunning van Lidu is hier niet aan de orde. Omdat de motorcrosssport overlast kent, wordt getracht dit te beperken op één locatie binnen de gemeente. De Meerse Plas blijkt uit onderzoek een geschikte locatie. Het college heeft geen behoefte aan een nieuw onderzoek, noch aan de motie. Spreker begrijpt de teleurstelling bij de vereniging. Les Vites laat zich juridisch bijstaan in het kader van de huuropzegging. Het college houdt vast aan de genomen collegebesluiten. Spreker hoopt een mooie doorontwikkeling van de motorcrosssport aan de Meerse Plas. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) merkt op dat er een restrictie geldt van tien renners gelijktijdig op het circuit. Hij is van mening dat er dan ook geen sprake zal zijn van een doorontwikkeling.

Spreker citeert uit het onderzoek: "Naar aanleiding van deze vraag is een haalbaarheidsonderzoek opgesteld op quickscan-niveau." Spreker geeft aan dat alle rijders een licentie hebben en zijn aangesloten bij de KNMV. Gewoon ge-DREVEN neemt de motie mee terug naar de fractie. 9.

Vaststellen van de werkplanning De voorzitter geeft aan dat de werkplanning leeg is. De heer Van Rosmalen merkt op dat aan het slot van de commissievergadering van 28 juni jl. werd verzocht suggesties in te dienen met betrekking tot werkbezoeken. Spreker vraagt of op dit verzoek is gereageerd. De voorzitter wijst op een drietal voorstellen, maar heeft deze niet paraat. Zij komt hier schriftelijk op terug.

10.

Rondvraag en sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun bijdragen en sluit de vergadering om 21.35 uur. 12

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie van 21 oktober 2021.

De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

13