2021-06-29 Commissie Omgeving vastgesteld

Commissie OMGEVING Verslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

29 juni 2021 Raadzaal

O.R. Thelissen mr. G.L. Pijnenburg J.J.E.L. van Creij, E.R.F. Esser, mw. ing. E.E.M. Eigenhuijsen, J.J.M. Gersjes, M.A.W.A.M. Hack, L.A.J. van Griensven, L.G. van Herpen, S. Hommersom, mr. F. Kabbouti, P.E. Kagie, ing. mw. E. Kummeling, G.A.J. van Rooij, B.F.C. Roovers, drs. S.R.M. van Slageren, G.J.I.J. Smeets, G.M.M. Verbruggen, W.A.M. Vugs, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen, mw. ir. I.J.J. van Zwambagt ing. R.A.P. Geers, U. Kâhya

Afwezig:

mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, J.T.M. van Hoek, W.P. van Koert, P.W.M. Schellings

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur en heet iedereen welkom. Deze commissievergadering is verdeeld over twee avonden, vanavond worden de raadsvoorstellen besproken en als er tijd over is ook de bespreeknotitie Over het schone en het passende. De overige bespreeknotities en de rondvraag worden op 30 juni a.s. besproken. Er is bericht van verhindering van mevrouw Hernández en de heer Schellings en de heer Hommersom komt wat later.

2.

Vaststellen van de agenda De agenda wordt vastgesteld.

3.

Verslag van de commissie Omgeving d.d. 1 juni 2021 Het verslag van 1 juni 2021 wordt met inachtneming van de door de heer Geers voorgestelde tekstuele wijziging vastgesteld.

4.

Openstaande moties en bestuurlijke toezeggingen a. Lijst bestuurlijke toezeggingen b. Overzicht openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt motie 29, Triage/integraal intake team binnen complexe ruimtelijke ordeningsaanvragen, als afgedaan te beschouwen. De commissieleden stemmen hiermee in. Mevrouw Welten (VVD) ziet het feitenrelaas over de asfaltcentrale op de lijst met bestuurlijke toezeggingen en ze denkt dat dit is afgedaan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft op 30 april jl. een brief ontvangen waarin staat dat de wethouder nog met een feitenrelaas komt en dat heeft hij nog niet gezien. Mevrouw Welten (VVD) wil dit punt dan op de lijst met bestuurlijke toezeggingen laten staan. Wethouder Geers zegt dat nog aan het feitenrelaas wordt gewerkt en dat hij hoopt dit zo snel mogelijk naar de raad te kunnen sturen. De voorzitter concludeert dat dit punt op de lijst met bestuurlijke toezeggingen blijft staan. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) denkt dat de commissie geen oordeel over de be1

spreeknotitie over de zonnevelden kan geven en hij vraagt of de wethouder met een extra notitie komt. Gezien de inhoudelijke vragen in deze bespreeknotitie stelt hij voor om deze door te schuiven. De voorzitter zegt dat dit voorstel op 30 juni a.s. in ieder geval wordt besproken en dat de heer Van Creij dan zijn twijfels kan aangeven. Raadsvoorstellen 5.

OV-knooppunt station 's-Hertogenbosch De heer Vugs (SP) stemt in met de onder de punten 1, 2 en 3 genoemde voorstellen. Het is goed om dit OV-knooppunt verder te ontwikkelen en toekomstbestendig te maken. In het voorstel wordt 2040 genoemd, maar hij hoopt hier al eerder de vruchten van te mogen plukken. De heer Van Rooij (PvdA) stemt ook in met de eerste drie beslispunten omdat er financiën beschikbaar moeten worden gesteld om tot zo'n knooppunt te kunnen komen. Het ontwikkelingsperspectief is als bijlage 3 bijgevoegd, daarin staat ook dat het busstation ondergronds komt en hij vraagt in hoeverre dat in beton gegoten is. De PvdA heeft ooit voorgesteld om het busstation bovengronds boven het nieuwe perron 3 te bouwen en hij vraagt zich af in hoeverre dit ontwikkelingsperspectief nog onderwerp van gesprek is als vanavond met deze besluiten wordt ingestemd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) heeft moeite met punt 1 omdat punt 10 in bijlage 1 over het station gaat en punt 15 over de oostelijke ontsluitingsweg, daarom kan hij niet instemmen met het geheel. Hij wil weten of alleen wordt ingestemd met punt 10 of met het geheel. Gewoon ge-DREVEN wil een passerelle over het spoor omdat dit het meest veilig is en is tegen het afsluiten van de Leeghwaterlaan.

Daarnaast vindt hij de bereikbaarheid per auto erg onderbelicht en mist hij de mogelijkheid om bij de kiss-and-rideplek te kunnen keren. De heer Van Griensven (PVV) leest in de stukken dat moet worden doorgezet als dit voorstel wordt aangenomen en met het voortraject wordt begonnen en hij vraagt of er daarna nog een rem mogelijk is. Hij wil geld beschikbaar houden voor eventuele kosten in verband met corona. De heer Van Slageren (GroenLinks) stemt in met het voorstel, het is goed om de eerste stappen van dit goede plan te zetten. GroenLinks is blij dat er een fietsenstalling in het plan is opgenomen en hij hoopt dat het eerder af is dan in 2040. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) vindt het voorliggende plan een mooi voorstel omdat hiermee een belangrijke entree van Den Bosch een impuls krijgt. De bijdrage van de provincie is een soort verdubbelaar en het rijk draagt het tienvoudige bij en dit rendement zou ze graag vaker zien. De vraag is echter wel waar inhoudelijk mee wordt ingestemd en ze wil weten welke punten de portefeuillehouder in de verkenning meeneemt en hoe en wanneer de raad keuzes kan maken. Er zijn veel raadsinformatiebrieven geweest en er is in het najaar van 2020 een document opgeleverd, maar er zijn altijd accenten waar de raad over wil spreken.

Het station loopt op bepaalde punten achter op een aantal andere stations in de B5, maar het is wel goed bereikbaar met de auto en andere modaliteiten en dat is goed voor het vestigingsklimaat. Er wordt gevraagd om te mogen overhevelen van de verkenningsfase naar de planvormingsfase en dat is een moment om te markeren wat de oogst van de afgeronde fase is, dat is het startpunt voor de volgende stap. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt wat de VVD ervan vindt dat in het stuk uit november 2020 de oostelijke ontsluitingsweg bij Rosmalen terzijde wordt geschoven terwijl de besluitvorming in de raad nog moest plaatsvinden. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) zegt dat deze notitie niet in de raad is vastgesteld en dat de inhoud daarvan daarom niet in beton gegoten is.

De heer Verbruggen (D66) zegt dat de verstedelijking niet alleen een woonopgave is, maar ook zorgt voor meer druk op het spoor en op de weg van mensen die in de regio wonen, werken en 2

recreëren. Daarnaast verandert de manier van vervoeren en het is daarom logisch om het station en de omgeving daarvan klaar te maken voor de toekomst. Dit is niet de eerste keer en het zal ook niet de laatste keer zijn dat het station wordt aangepakt, maar dit kan wel de kroon op de Spoorzone worden. Het belang van de ontwikkeling van het station en het stationsgebied biedt kansen voor de toekomst van de stad, de dorpen en de regio en D66 bekijkt deze ontwikkeling graag in een brede context, waarbij niet alleen de knelpunten in het huidige stationsgebied en de Spoorzone worden opgelost, maar hij ziet al voor zich dat 's-Hertogenbosch in 2040 een goedlopend netwerk van transferia, stations en OV-hubs in Oost, Rosmalen en Maaspoort heeft en dat OV-knooppunt station 's-Hertogenbosch dan 's-Hertogenbosch Centraal heet. Met dit netwerk is er niet alleen een betere verbinding met de wijken, de dorpen en andere Nederlandse steden, maar neemt het Centraal Station ook een belangrijke plaats op de internationale treinkaart in. In Utrecht spreekt men over See you in 2030 (CU2030 ) en in Den Bosch wil hij spreken over See you in 2040. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) vraagt hoe D66 de rol van de auto in de OV-hubs ziet. De heer Verbruggen (D66) kijkt naar alle verkeersmodaliteiten, auto's, deelauto's, deelfietsen en het OV.

Met dit besluit geeft de raad het commitment aan om door te gaan met het OVknooppunt Station 's-Hertogenbosch. 2040 is nog ver weg en er zijn tussenstappen nodig zoals investeringen in tijdelijke uitbreiding van de fietsenstallingen en een upgrade van het busstation en de passerelle. Dat biedt duidelijkheid aan de partners die ook in dit gebied willen investeren, iedere euro die de gemeente inlegt, wordt minimaal verdubbeld en misschien wel vertienvoudigd. Daarmee maakt wordt het station en het gebied eromheen klaargemaakt voor de toekomst, dat is een belangrijke aanjager om verdere verbetering van de bereikbaarheid van de stad, de dorpen en de regio mogelijk te maken. D66 steunt het voorstel daarom van harte. De heer Smeets (Rosmalens Belang) is voor een goede aanpak van het OV in het hart van de stad met aansluiting op alle vormen van vervoersmodaliteiten. Vanavond gaat het over de eerste stap in de financiering en het gaat om veel geld, maar als dit niet beschikbaar wordt gesteld betekent dit een stap terug in de tijd en Rosmalens Belang gaat akkoord met het voorstel. De heer Gersjes (Bosch Belang) heeft nog geen goed beeld van hoe het gebied in de toekomst uiteindelijk wordt. Het gaat nu om de eerste verkenning en het begin van de planontwikkeling van het knooppunt en Bosch Belang is erg benieuwd naar het communicatie- en participatieplan.

Belangrijke vragen gaan over de mobiliteit van de toekomst en duurzaamheid en het is goed dat dit wordt meegenomen, maar er zijn ook risico's. Er moeten nog bestuurlijke beslissingen worden genomen, het benodigde bedrag kan zomaar van € 12 miljoen naar € 20 miljoen tot € 25 miljoen gaan en hij vraagt zich af of het Structuurfonds dan wel toereikend is. Het is mogelijk dat het project moet worden beëindigd en dat alleen zijperron 8 wordt gerealiseerd en de transferknelpunten worden opgelost. Dat zou een gemiste kans zijn en hij wil weten hoe de wethouder dit risico denkt te kunnen verkleinen. De heer Van Rooij (PvdA) vraagt hoe de heer Gersjes dit risico zelf inschat. De heer Gersjes (Bosch Belang) leest in de risicoparagraaf dat partijen zich nog kunnen terugtrekken en het gaat om grote partijen. Het risico is afhankelijk van de ontwikkelingen en hoe de provincie, het ministerie en ProRail erin staan. Hij kan dit risico niet inschatten, de wethouder is er veel meer bij betrokken en daarom stelt hij deze vraag aan de wethouder. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) is positief over een MIRT-verkenning Knooppuntontwikkeling station Den Bosch. Het duurt jaren voordat er iets gerealiseerd kan worden en het CDA vindt dat een verkenning moet leiden tot een voorkeursontwerp voor het knooppunt station Den Bosch binnen een integrale stedenbouwkundige visie.

Het huidige station zal door de toenemende bevolking uit zijn voegen groeien en daarom is het belangrijk dat op deze planontwikkeling wordt doorgepakt. Station Den Bosch is een van de belangrijkste tussenstations richting Eindhoven en Nijmegen en moet een aantrekkelijke plaats worden om in- en uit te stappen ten behoeve van de historische binnenstad en het innovatieve centrum aan de achterkant van het station, Den Bosch moet hiermee goed in beeld blijven als place to be, place to stay, place to buy en place to learn. Het is goed dat het geld dat de gemeente inlegt door de provincie wordt verdubbeld en ze is benieuwd in hoeverre de raad wordt meegenomen in de inhoud. 3

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) merkt op dat de ambitie is dat dit knooppunt een regionale functie krijgt, maar in deze visie ligt de nadruk te veel op interwijkverbindingen en verstedelijking en te weinig op een snelle en comfortabele verbinding met de dorpen in de omgeving. Ze denkt daarbij niet alleen aan bussen, maar ook aan bijvoorbeeld een lightrail of andere duurzame vormen van regionaal snel en comfortabel vervoer. Alle steden die serieus groeien, zetten in op sterk OV op verschillende niveaus, maar in Brabant ontbreekt zo'n OV-netwerk en dat kan worden opgelost door bijvoorbeeld een lightrail. Ze hoopt dat ze D66 aan haar zijde vindt. De heer Verbruggen (D66) vraagt of De Bossche Groenen dit plan ook ziet als een verbetering van het OV naar de wijken en dorpen. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt dat dit een verbetering zou moeten zijn, maar ze leest hierover weinig terug in de voorliggende visie. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) merkt op dat de laatste bus van Den Bosch naar Geffen niet meer rijdt en dat ze om 21.15 uur moet vertrekken als ze vanavond nog met het OV in Vinkel wil komen. Op dit moment zijn zelfs de bussen niet betaalbaar en ze vindt het perspectief dat mevrouw Kummeling schetst wel erg ver gaan. De voorzitter wil terug naar het onderwerp van dit agendapunt, namelijk de financiering van het OV-knooppunt Den Bosch.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt dat onderzoek moet worden gedaan naar waar het OV wel en niet rendabel is. Bij de verstedelijkingsopgave voor 2040 en verder hoort investeren in mobiliteit en als er in Geffen veel wordt gebouwd, wordt de buslijn misschien wel weer rendabel. Ze zag in de referentiebeelden veel versteende ruimte en ze vraagt of er wel een gezonde bodem wordt gecreëerd en ze stelt voor om bij ondergronds parkeren waterbuffers mee te nemen. Dat is misschien duur, maar dat betaalt zich terug omdat er dan meer aantrekkelijke woningen kunnen worden toegevoegd. Ze vraagt de wethouder om de ambities wat scherper te stellen op verstedelijking, regionale bereikbaarheid en duurzaamheid. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt dat er bij het station ruimte voor allerlei functies moet komen. Het feit dat de passerelle moet worden vernieuwd betekent dat het OV wordt gebruikt. Eind jaren tachtig, begin jaren negentig is verkeerd geïnvesteerd omdat de achterkant van het station gewoon de achterkant is gebleven, terwijl dat niet de bedoeling was en het daar veel te krap is. De achterkant moet ook een voorkant worden en daarom moet daar ruimte worden gecreëerd voor het vertoeven van mensen. De heer Van Rooij (PvdA) vraagt hoever de heer Kagie wil gaan, of bijvoorbeeld de VanLanschottoren plat moet.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt inderdaad dat de Van Lanschottoren in de weg staat. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) wil niet meer spreken over de voorkant en de achterkant van het station, maar over de Paleiskwartierkant en de oude binnenstadkant. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt het dertig jaar geleden al de bedoeling was om op deze plek geen achterkant, maar nog een voorkant te creëren. Hij is groot voorstander van dit voorstel, maar als met deze € 12 miljoen wordt ingestemd, wordt ook ingestemd met de € 20 miljoen tot € 25 miljoen die nog komen. Hij wil de onderste drie lagen van de Van Lanschottoren gebruiken om ruimte te creëren voor de entree en het komen en gaan van auto's en andere vervoermiddelen. De onderkant van de stationshal, wat nu nog de achterkant is, kan de entree van het station worden. Als de raad op 13 juli a.s. met dit voorstel instemt, moet het doorgaan en hij wenst het college hier veel succes mee. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) vraagt of de heer Kagie de verdiepingen in de verkenningen al heeft bekeken en hoe kansrijk hij die acht. 4

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) ziet de onderste drie verdiepingen van de Van Lanschottoren als een kans om ruimte te creëren. De heer Vugs (SP) vraagt of de heer Kagie denkt dat deze kantoren binnenkort allemaal leeg staan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat de kantoren in het Paleiskwartier een andere functie krijgen. Wethouder Kâhya hoort dat de raad in grote meerderheid wil investeren in de toekomst van de stad. Toen hij met dit dossier begon, was het idee dat er een roltrap bij zou komen en dat het perron zou worden uitgebreid, maar dat is niet genoeg. Den Bosch is zowel qua snelwegen als op het spoor als het ware het knooppunt van het zuiden omdat het ligt op de as tussen BredaTilburg en Arnhem-Nijmegen, maar ook op de as Maastricht-Eindhoven richting UtrechtAmsterdam en voor de bereikbaarheid moet worden geïnvesteerd in het totale mobiliteitsnetwerk. Het gaat hier niet om een luxeproject, maar het is urgent omdat wordt voorspeld dat station 's-Hertogenbosch in 2040 niet alleen een overstapstation is, maar ook een opstapstation en dat het aantal reizigers dan met 40% is toegenomen. Dertig jaar geleden stak de gemeenteraad ook zijn nek uit, die heeft toen besloten om mee te investeren in het breder maken van de huidige passerelle en die ook aan de achterkant te ontsluiten en die achterkant is inmiddels wat krap geworden.

Uitbreiding van dat gebied is niet mogelijk en daarom moet worden gestapeld. De gemeenteraad heeft anderhalf jaar geleden besloten om € 12 miljoen in het Structuurfonds voor dit project te reserveren en dat heeft ertoe geleid dat het ministerie en de spoorpartijen Den Bosch serieus namen en er binnen een jaar een MIRT-verkenning is, wat normaal gesproken drie tot vijf jaar duurt. Dat is ook het gevolg van het feit dat men zich realiseert hoe belangrijk dit station is voor de nationale, regionale en lokale verbindingen. Hij is op grond van het ambitiedocument dat de raad twee jaar geleden heeft besproken, met daarin onder andere duurzaamheidsaspecten en onderwerpen als voetgangers, de ontmoetings- en de reizigersfunctie en de toegankelijkheid van het station, in gesprek met spoorpartijen, de provincie en het rijk. De minister neemt een besluit over het meerjareninvesteringsprogramma van het rijk dat gaat over ruimte en transport en daar gaat punt 1 van het dictum niet over, dat behelst de vraag of de raad een voorbereidingskrediet beschikbaar wil stellen, zodat de gemeente samen met het ministerie, ProRail, de NS en de provincie een verkenning kan doen. Bijlage 3 is niets anders dan vanuit ruimtelijk en architectonisch oogpunt door de oogharen heen kijken wat er in dat station mogelijk is.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) leest bij punt 10 op pagina 23 van bijlage 1, de MIRTverkenning, over station Den Bosch, maar bij punt 15 op pagina 25 gaat het over de oostelijke ontsluitingsweg en hij kan wel instemmen met wat op pagina 10 staat, maar niet met wat op pagina 25 staat en hij wil weten of hij akkoord gaat met het hele document of alleen met het stuk dat over het station gaat. Wethouder Kâhya zegt dat de raad niet over bijlage 1 besluit, dat is het besluit dat de minister over het meerjareninvesteringsprogramma heeft genomen. Daarin staan twee dossiers die de gemeente 's-Hertogenbosch raken, namelijk het station en de A2. Er wordt aan de raad gevraagd om € 12 miljoen over te hevelen naar het gedekte deel van het Structuurfonds en om in te stemmen met het voorbereidingskrediet om samen de verkenning over het station te doen. De heer Van Rooij (PvdA) begrijpt dat het ontwikkelingsperspectief in bijlage 3 nog niet in beton gegoten is. Wethouder Kâhya zegt dat er van alles kan veranderen omdat de echte verkenning nu pas begint. Hij informeert de raad na elke stap en hij wil ook de discussie hierover voeren. Het participatietraject zal in bepaalde fasen plaatsvinden, maar nu het nog zo abstract is, is er nog geen participatie met de bewoners mogelijk.

Dit gaat over 2040, maar hij wil al in 2030 concrete stappen met het station hebben gezet en daarin wordt de omgeving direct meegenomen. Het gaat hier niet om een verdubbelaar, maar om een megaverdubbelaar, de raad reserveert nu € 12 miljoen voor een gecommitteerde investering van ongeveer € 180 miljoen. Hij wil het maximale doen om de partners niet alleen mee te krijgen in de opgave voor het station, maar in 5

de brede opgave met ook de sociale en economische functie. De risico's zijn reëel, hij wil continu een goede afweging maken tussen wat nodig is en wat dit kost en hij sluit zeker niet uit dat het duurder dan € 12 miljoen wordt. Op een gegeven moment is ingeschat dat er € 120 miljoen voor een upgrade nodig is en daarom is € 12 miljoen gereserveerd¸ maar de inschatting is nu al dat er € 180 miljoen nodig is. De vraag hoeveel uiteindelijk wordt geïnvesteerd wordt nog aan de raad voorgelegd, maar ook aan de provincie en het ministerie. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of het mogelijk is om ermee te stoppen als er iets tegenvalt. Wethouder Kâhya zegt dat niet alleen de gemeenteraad van Den Bosch, maar ook de provincie en het rijk met de voorstellen moeten instemmen. De raad kan 'nee' zeggen maar dat ontraadt hij omdat het gaat om iets wat van cruciaal belang voor de toekomst van Den Bosch is. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) herhaalt zijn vraag waarom de auto onderbelicht is en hij wil weten waarom de Leeghwaterlaan moet worden afgesloten. Wethouder Kâhya zegt dat de concrete maatregelen en de onderbouwing daarvan verderop in het proces volgen. De gemeenteraad heeft een bereikbaarheidsstrategie en een mobiliteitsparagraaf voor de Spoorzone vastgesteld en in het ambitiedocument staan alle modaliteiten inclusief de park-and-ride, de auto, de fiets en deelmobiliteit.

In 2030 is er een gebouwd station, maar wel zo dat dit geen onmogelijkheden voor 2040 creëert. Het is nodig om keuzes te maken voor het totaal en er is nu nog niets te zeggen over wat dit betekent op straatniveau of op modaliteitsniveau, maar dat wordt wel integraal in de verkenning meegenomen. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) vraagt of het ambitiedocument het document 'Ontwikkelrichtingen en aanpak Spoorzone 's-Hertogenbosch' is. In maart 2018 is gezegd dat het de bedoeling is dat rond de Spoorzone sprake is van een continu proces van in contact staan met bewoners, belanghebbenden en stakeholders, maar dat kan ze niet rijmen met de opmerking die de wethouder net over communicatie en participatie maakte. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) hoorde de wethouder zeggen dat in 2030 alweer over 2040 moet worden nagedacht en hij wil ook nadenken over de optie om op de plek van de Van Lanschottoren ruimte te creëren om aan de westkant een voorkant te realiseren. Wethouder Kâhya zegt dat er op voorhand geen taboes zijn. De ambitie van het college is om een station voor de toekomst te bouwen met een ontmoetingsfunctie en een volwaardige functie aan de westkant. Het document waar mevrouw Eigenhuijsen naar verwijst is van februari 2019 en heet 'Toekomstverkenning Knooppunt 's-Hertogenbosch'.

Bijvoorbeeld een ondernemer tegenover het station kan nu nog niet participeren over concrete onderdelen omdat nog niet duidelijk is wat daar precies gaat gebeuren, maar er is bijvoorbeeld op 28 juni jl. wel een nieuwsbrief over de hele Spoorzone uitgegaan en daarop kan worden gereageerd. De concrete participatie komt als er meer concreet is. De heer Van Rooij (PvdA) denkt dat het goed is om de omwonenden te informeren over wat bijlage 3 betekent. Wethouder Kâhya probeert geen ruis te veroorzaken en er wordt per fase bekeken welke vorm van participatie passend is. De heer Van Rooij (PvdA) hoopte dat wethouder zou zeggen dat er korte termijn naar de inwoners wordt gecommuniceerd dat de twee opties in bijlage 3 nog niet vastliggen. De voorzitter geeft aan dat de raad hier met een motie op kan sturen. Wethouder Kâhya zegt dat nergens staat dat nu wordt gekozen tussen een onderdoorgang over een oversteek en dat er geen participatie kan zijn over iets wat niet voorligt. Het college probeert goed te communiceren en het lijkt hem niet goed om iedere keer als er een signaal is dat er iets aan de hand is een communicatiecampagne te starten. Hij heeft behoefte aan een duidelijke opdracht van de raad. 6

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) begrijpt dat er participatie komt als er iets concreets wordt besloten, bijvoorbeeld als wordt besloten de Leeghwaterlaan af te sluiten. De bewoners in de omgeving lezen dat er het een en ander met het station en de omgeving daarvan gaat gebeuren en het is belangrijk dat goed naar hen wordt gecommuniceerd in welke richting dat gaat. De voorzitter stelt vast dat dit nagenoeg dezelfde vraag is als die de heer Van Rooij stelde en die wethouder Kâhya al heeft beantwoord. Hij inventariseert hoe dit agendapunt naar de raad gaat. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. De heer Van Slageren (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een hamerstuk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) neemt het terug in de fractie. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) komt erop terug. De heer Van Rooij (PvdA) neigt naar een hamerstuk, maar hij denkt met iets over de communicatie te komen. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) neigt ook naar een hamerstuk, ze komt erop terug. De heer Smeets (Rosmalens Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Verbruggen (D66) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) komt erop terug. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt het een hamerstuk. Het voorstel wordt als bespreekstuk doorgeleid naar de raadsvergadering. 6.

Bestemmingsplan en Beeldkwaliteitsplan Werklandschap Rosmalense Plas Mevrouw Van Zwambagt (CDA) merkt op dat er een extra rotonde nodig is voor het bedrijvenen kantorenterrein langs de A2 die buiten het bestemmingsplan valt. Het college heeft aangegeven dat de bestuursraad van Empel wordt betrokken bij de verdere uitwerking van de ontsluiting van Emplina, de weg langs het nieuwe bedrijventerrein zal vanaf de rotonde goed bereikbaar zijn voor vracht- en autoverkeer en er komen eilandjes voor fietsers. Hierdoor ontstaat er ook een ontsluiting van Empel naar de A2, waardoor er minder druk op de rotonde naar de Bruistensingel en richting de Maaspoort is en het CDA vindt dit een positieve ontwikkeling. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) merkt op dat het hier voormalig open agrarisch gebied betreft en dat het gebied te veel dichtslibt omdat er veel bebouwing komt en erg veel groen wordt weggehaald. De Bossche Groenen wil bredere groenstroken en doorzichten vanaf het knooppunt en binnen het gebied naar de Rosmalense plas. De heer Vugs (SP) zegt deze locatie al eerder is bestemd als een gebied waar bedrijven worden ontwikkeld en hij denkt dat De Bossche Groenen achter de feiten aanloopt met steeds op te merken dat er groen verdwijnt. Om de stad welvarend te houden, is het nodig om groen in te leveren op plekken waar iets anders moet komen.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) denkt dat op een hele andere manier met veel meer groen moet worden gebouwd, er kan bijvoorbeeld op sommige plekken meer gestapeld worden om groen te kunnen behouden. Er ontbreken groene verbindingen vanaf Empel naar de plas, wandelaars en fietsers moeten veilig door een groene omgeving kunnen en daarbij denkt 7

ze aan meer dan alleen aan het Kanaalpark. Vrachtverkeer moet niet door de wijk rijden en ze wil van de wethouder weten hoe de ontsluiting voor het vrachtverkeer eruit gaat zien. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt een toelichting op de opmerking dat vrachtverkeer door de wijk zou rijden. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) sluit zich bij deze vraag aan. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt het onduidelijk hoe het vrachtverkeer wordt afgewikkeld. Ze maakt uit het feit dat er op de plek van de huidige McDonald's geen afslag komt op dat er geen nieuwe afslag wordt toegevoegd. De heer Vugs (SP) stemt in met het voorliggende plan, maar hij vindt wel dat de rotonde een vierde poot richting Emplina moet krijgen, zodat het verkeer daar naartoe niet meer de wijk door hoeft. De ontsluiting voor het vrachtverkeer langs de A2 richting de bedrijventerreinen of via het Hooghemaal en nieuwe rotonde is een prima oplossing. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is het ermee eens dat de nieuwe rotonde een vierde poot richting Emplina moet krijgen. In 2017 heeft de raad bij het vaststellen van de Kantorenvisie nadrukkelijk gevraagd of er opnieuw een discussie over het aanleggen van de weg kon komen en hij wil weten wat het college heeft gedaan met de toezegging uit 2017 dat er nog zou worden gediscussieerd over het wel of niet aanleggen van de Mammoetweg.

De wethouder van Verkeer gebruikt deze weg nu in de MIRT-rapportage als een pleister om een verkeersoplossing te realiseren, terwijl het dat niet is en hij wil doorpakken op de oostelijke ontsluitingsweg die in dit voorstel verweven zit. Er kan wat verkeer bij de superrotonde worden weggehaald, maar als dit verkeer allemaal via de McDonald's bij het fietspad onder het kanaal door moet, ontstaan er veel verkeerstechnische problemen. Dat valt mee als het alleen gaat om verkeer naar de A2, maar het wordt een crime als het verkeer richting de Bruistensingel gaat. Er is niets mis met het bestemmingsplan op zich, maar gewoon ge-DREVEN gaat niet akkoord met de ontsluiting van het gebied. Veel bewonersraden willen een extra aansluiting op de A59/A2, maar dat is definitief van de baan en hij hoort graag hoe dat naar de bewonersraden is gecommuniceerd. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of ook thuiswerken in de analyse is meegenomen en of er nog wel genoeg behoefte is aan een kantoorpanden, ook gezien het feit dat er veel kantoorpanden in de stad leeg staan. De PVV is het eens met de opmerkingen over de extra afslag op de nieuwe rotonde naar Emplina. De heer Smeets (Rosmalens Belang) is positief over dit plan. Hij vindt de ontsluiting belangrijk, ook die naar Emplina omdat die een bijdrage levert aan de spreiding van het verkeer.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) noemde dit een pleister plakken en hij vraagt of de heer Smeets dit ook zo ziet. De heer Smeets (Rosmalens Belang) ziet dit niet als een pleister, maar als een onderdeel van de puzzel om het verkeer te spreiden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) kan meegaan met het bestemmingsplan. Hij sluit zich aan bij de woorden van de heer Vugs en mevrouw Van Zwambagt over het verkeer en hij denkt dat in de commissievergaderingen was afgesproken dat alles wat met dit onderwerp te maken heeft bij elkaar zou worden geharkt om perspectief in de behandeling te krijgen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) weet dat er op 3 september a.s. een toelichting wordt gegeven. Mevrouw Welten (VVD) geeft aan dat de VVD een positieve grondhouding heeft en vertrouwen heeft in een oplossing voor het verkeer, onder andere richting Emplina. Ze wil wel meer aandacht voor het parkeren omdat mensen die op een locatie aan de snelweg werken met de auto komen. Er komen alleen maar minder parkeerplaatsen en deze locatie is niet met het OV te bereiken, daarom wil ze goed kijken naar de parkeernormering op bedrijventerreinen langs de snelweg. Bij navraag hoorde ze dat de parkeernorm geen invloed op het vestigingsbeleid heeft 8

en ze hoort graag van de wethouder waar een ondernemer zich zal vestigen als hij elders meer parkeergelegenheid kan krijgen. De VVD heeft hier grote twijfels over. De heer Van Rooij (PvdA) is groot voorstander van dit plan en ook van de rotonde en de aansluiting naar Emplina. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het belangrijk dat de veilige ontsluiting richting Emplina er komt. Bosch Belang is positief over het voorstel. Reactie college Wethouder Geers zegt dat het een bedrijventerrein is, maar dat het ook een hoogwaardige locatie voor kantoren wordt. Niemand weet wat de gevolgen van corona zijn voor het gebruik van kantoren, maar hij maakt zich geen zorgen over deze locatie omdat er interesse in deze kantoorlocatie is getoond. Hij is blij met de brede steun voor het op een andere manier ontsluiten van Empel en op het moment dat dit bestemmingsplan wordt uitgevoerd, de percelen worden verkocht en de rotonde wordt aangelegd, wordt ook onderzocht welke mogelijkheden er zijn om deze ontsluiting te verbeteren. Hij verwacht dat eind 2021 meer bekend is over de resultaten van dit onderzoek, welke mogelijkheden er zijn en wat de plussen en minnen zijn. In een raadsinformatiebrief over de oostelijke gemeentedelen en de bereikbaarheid daarvan staat ook dat dit een no-regretoplossing met sowieso voor een deel oplossend vermogen is.

Het is daarom goed om het huidige en het nieuwe bedrijventerrein te koppelen, daarmee ontstaat de mogelijkheid om de ontsluiting naar met name de A2 in noordelijke richting te verbeteren, maar dat heeft niets met dit bestemmingsplan te maken, dat is een vervolgtraject dat meer heeft te maken met de bereikbaarheid van de oostelijke gemeentedelen. Er rijden geen vrachtwagens door de wijken, vrachtwagens die uit Empel komen rijden via de Diepteweg en vanaf de andere kant rijden ze via het Hooghemaal of via het huidige bedrijventerrein dat wordt aangesloten op de Mammoetweg. Alle plannen die worden gerealiseerd moeten voldoen aan de van toepassing zijnde Parkeernota en er is nu voldoende ruimte om te parkeren. Er zijn bestemmingsvlakken die voor 70% bebouwd kunnen worden en als er hoger wordt gebouwd waardoor er meer parkeerplaatsen nodig zijn, kan minder oppervlakte bebouwd worden. Bedrijven wachten tot dit bestemmingsplan is vastgesteld, dan kunnen ze een vergunning aanvragen en gaan bouwen. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of ook wordt gekeken naar meervoudig ruimtegebruik, waarbij bedrijven parkeerplaatsen delen of kantoren van verschillende bedrijven worden gestapeld om daarmee wat meer groen in het gebied mogelijk te maken. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) heeft nog geen antwoord gekregen op zijn vraag over de brief uit 2017.

Wethouder Geers zegt dat de heer Van Creij een discussienotitie kan laten agenderen als hij aanvullend op de al door de raad genomen besluiten en de informatie in de raadsinformatiebrief een discussie in de raad wil voeren. De toezeggingen zijn gestand gedaan en daarmee kan met dit plan verder worden gegaan. Met dit bestemmingsplan komt er meer groen, het hele middengebied tussen het bedrijventerrein Empel-Zuid en de Rosmalense Plas is water en groen. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of ook wordt gekeken of parkeerterreinen door meerdere bedrijven kunnen worden gebruikt. Wethouder Geers antwoordt dat de gemeente het zeker zal faciliteren als bedrijven een vergunning aanvragen en ze die samenwerking willen organiseren. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. De heer Van Slageren (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een hamerstuk.

9

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk, al heeft hij nog geen antwoord gekregen op zijn vraag over de brief uit 2017. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het een hamerstuk. De heer Van Rooij (PvdA) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt het een hamerstuk. De heer Smeets (Rosmalens Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Hommersom (D66) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Welten (VVD) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt het een hamerstuk. Het voorstel wordt als hamerstuk doorgeleid naar de raadsvergadering. 7.

Bestemmingsplan Kerkstraat 6-8 te Nuland De heer Vugs (SP) weet dat met deze uitbreiding van de Albert Heijn een lang gekoesterde wens van de eigenaar van de winkel en vele Nulanders uitkomt. Er is genoeg ingegaan op de zienswijzen, het parkeren wordt goed geregeld, er is zo weinig mogelijk inkijk en het afsluiten en verlichten van het terrein sluit aan op de zienswijze. De SP stemt daarom in met dit raadsvoorstel en ziet de heropening van deze winkel met belangstelling tegemoet. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) wenst de familie Zwanenberg veel succes met het heropenen van de winkel, maar hij vindt het wel jammer dat een karakteristiek gebouw in het centrum van Nuland verdwijnt. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) is niet blij met hoe dit bestemmingsplan tot stand is gekomen. Er worden veel houtopstanden en 29 bomen gekapt waarvan twaalf vergunningplichtig zijn. Op grond van het Bomenbeleidsplan moet een inventarisatie worden gedaan en moet de driestapsbenadering worden gevolgd voor het inpassen en het behouden van groen, maar dat is niet gedaan en ze vraagt de wethouder het vastgestelde beleid te volgen en het bestemmingsplan opnieuw vorm te geven met meer groen. De Bossche Groenen overweegt daarom een amendement. De heer Hommersom (D66) vindt het goed voor het dorp dat deze voorziening wordt uitgebreid, maar die staat wel op een plek waar overwegend wordt gewoond.

Hij begrijpt dat zo'n winkel niet zomaar kan worden verplaatst, maar een winkeluitbreiding excentrisch van het centrum creëert voor langere tijd een situatie die wat D66 betreft suboptimaal is en hij vraagt of bij dergelijke plannen ook andere mogelijkheden worden onderzocht en of in voorkomende gevallen naar een verbeterde structuur van het dorp en niet naar het handhaven van een winkel op een ongelukkige plek kan worden gewerkt. De voorzitter vindt deze vraag buiten de orde en laat het aan het college over of het deze vraag beantwoordt. De heer Hommersom (D66) formuleert het anders. Hij vraagt of is gekeken naar de mogelijkheid om deze voorziening te plaatsen op een plek die beter bij de dorpsstructuur past. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt hoe D66 denkt over hittestress en het inpassen van groen en bomen en wat D66 ervan vindt dat het gemeentelijke Bomenbeleidsplan niet gevolgd is. Mevrouw Welten (VVD) vraagt waarom de heer Hommersom dit voorstelt omdat in de visie Detailhandel Nuland en Vinkel staat dat dit het concentratiegebied is en dat het uitgangspunt is om dit zo te laten.

10

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) sluit zich aan bij de woorden van mevrouw Welten omdat het centrum van Nuland volgens de Detailhandelsnota tot de kerk loopt. De heer Van Griensven (PVV) vindt dat de Albert Heijn op een ideale plaats ligt, dichtbij woningen voor ouderen en in het centrum. Hij wenst de Albert Heijn heel veel succes. De voorzitter begrijpt de vraag over het Bomenbeleidsplan, maar het gaat over het bestemmingsplan Kerkstraat 6-8 en hij wil voorkomen dat men afdwaalt naar het Bomenbeleidsplan. De heer Hommersom (D66) weet dat voor dit plan bomen worden gerooid, dat er een pand met historische waarde wordt gesloopt. Dit is een kans voor de ondernemer, maar D66 vraagt zich toch af of dit wel de meest optimale plek is voor zo'n grote voorziening met zoveel parkeerbewegingen en hij is benieuwd of is gekeken naar de mogelijkheid om de winkel niet uit te breiden, maar te verplaatsen en toe te werken naar een verbeterde structuur van het dorp. Hij wil dit plan niet tegenhouden, het gaat om een belangrijke functie, maar ook om een grote investering waarmee een structuur voor vele jaren vastligt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Hommersom weet dat de Albert Heijn ongeveer 25 jaar geleden decentraal lag en later centraal in het centrum van Nuland kwam.

De heer Hommersom (D66) wist dat niet, maar dat wil niet zeggen dat deze plek optimaal is voor zo'n grote winkel. Hij begrijpt de vraag van de ondernemer en de noodzaak voor het dorp, maar misschien moet verder worden gekeken als zich kansen voordoen. Reactie college Wethouder Geers geeft aan dat deze supermarkt is gevestigd in een concentratiegebied voor detailhandel, dat dit voor Nuland een vanzelfsprekende locatie is, dat dit past binnen het bestaande beleid en dat er nadrukkelijk is gekeken naar de mogelijkheden. Deze supermarkt zou in de toekomst een probleem kunnen krijgen als de huidige omvang in stand blijft, daarom heeft de eigenaar naar uitbreidingsmogelijkheden gekeken en die liggen nu voor. Er is heel serieus naar allerlei alternatieven gekeken en dit alternatief is er uiteindelijk uitgekomen en dat past binnen het beleid van de gemeente en ook binnen het Bomenbeleidsplan. Er is gekeken hoe houtopstanden kunnen worden bewaard waren en naar alternatieve inrichtingen voor het parkeerterrein. Er worden bomen gerooid, maar er worden ook nieuwe bomen geplant en er komt een veel groener aanzicht aan de straatkant. Verder komt er een veel logischere opening vanuit de supermarkt naar het dorp toe en een groen dak met zonnepanelen. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk.

De heer Van Slageren (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een hamerstuk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk. Verder merkt hij op dat niet alleen mensen uit Nuland in deze Albert Heijn winkelen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het een hamerstuk. De heer Van Rooij (PvdA) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) neemt het mee terug naar de fractie. De heer Smeets (Rosmalens Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Hommersom (D66) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Welten (VVD) vindt het een hamerstuk. 11

Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt het een hamerstuk. Het voorstel wordt als hamerstuk doorgeleid naar de raadsvergadering. 8.

Ruimtelijke onderbouwing Rijnstraat 4 's-Hertogenbosch Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) is voor het bouwen van goede woningen op goede plekken waar het kan, maar sloop is niet circulair omdat goede constructies vaak onnodig gesloopt worden en soms het strippen en vernieuwen van een gevel voldoende is om een gebouw een nieuw en duurzaam leven te geven. Het betreft hier een gebouw uit de jaren tachtig en die zijn meestal niet slecht geïsoleerd, er is daarom geen enkele reden om niet over te gaan tot renovatie. Mocht er wel een nieuw jasje nodig zijn, dan kan dat met een gevel van bijvoorbeeld demontabel hout en staal, dat geeft het gebouw een eigentijdse aantrekkelijke uitstraling en het zorgt voor CO2-opslag. Dat is veel beter dan slopen en nieuwbouw met traditioneel en milieuonvriendelijk materiaal. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt dat er door het bouwen van een nieuw pand juist extra ruimte voor groen komt, wat De Bossche Groenen hoog in het vaandel heeft. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) weet dat het CDA groen juist niet hoog in het vaandel heeft. Ze is voor groen, maar ze wil niet dat er onnodig gesloopt wordt en in dit geval vindt De Bossche Groenen het beter om dit gebouw te renoveren.

Het Bomenbeleidsplan wordt hier niet gevolgd omdat er waardevolle bomen worden gekapt en ze wil dat de wethouder iets gaat doen met hoofdstuk 8 van het Bomenbeleidsplan uit 2017 waarin de principes voor inrichting en beheer staan. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) hoorde de wethouder bij het agendapunt over de Rosmalense Plas zeggen dat voorstellen aan de parkeernorm moeten voldoen, maar hier komen maar 76 parkeerplaatsen in plaats van de 118 die in de Parkeernorm worden genoemd en de rest inclusief het bezoekersparkeren moet in de openbare ruimte worden opgevangen. Hij denkt dat de meest gemakkelijke weg wordt gezocht in verband met de betaalbaarheid. Hij hoort graag van de wethouder waarom hij voor deze oplossing heeft gekozen. Mevrouw Welten (VVD) maakt zich zorgen over dit plan. Het is goed dat er meer woningen bij komen en ook dat er draagvlak is, maar de VVD maakt zich zorgen over de verkeersafwikkeling en het aantal parkeerplekken. Er zijn 118 parkeerplaatsen nodig, maar er komen er slechts 74 en dat wil men oplossen met deelmobiliteit. Er is nauwelijks iets bekend over het gebruik en het effect van deelauto's, maar toch wordt het gebrek aan parkeerplaatsen opgelost met deelauto's en wordt het resterende tekort afgewenteld op de openbare ruimte.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of mevrouw Welten het bouwen van minder woningen een oplossing vindt omdat er dan ook minder parkeerplaatsen nodig zijn. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat de VVD dit zou kunnen overwegen omdat de zorgen steeds groter worden. De parkeernormering uit 2016 geldt nog steeds en die moet ook worden gehanteerd. Bij navraag blijkt de mogelijkheid te bestaan om geen parkeerplekken meer aan te leggen, maar de VVD wil geen parkeersituaties zoals in de Willemspoort en komt hierop terug middels een discussienotitie. Er is in dit plan sprake van veel te weinig parkeerplaatsen en ze vraagt de wethouder om in gesprek te gaan met de initiatiefnemer over meer parkeerplaatsen en om dit niet op de buurt af te wentelen. De VVD staat open voor nieuwe ontwikkelingen en is zich zeer bewust van de intensiteit van het grondgebruik, maar pleit ook voor het behoud van de leefbaarheid en de grote tevredenheid over het wonen in Den Bosch. De VVD wil naar de bereikbaarheid en de verkeersafwikkeling kijken voordat de bouw wordt ingepast en het parkeren niet op de openbare ruimte afwentelen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de VVD bereid is om dit plan tegen te houden. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) heeft geen antwoord van mevrouw Welten gekregen. 12

Mevrouw Welten (VVD) wil eerst een reactie van de wethouder. De heer Roovers (SP) vindt dit een goed plan omdat er 76 sociale huurwoningen op een centrale locatie dichtbij het centrum worden toegevoegd, er circulair wordt gebouwd en er aandacht voor groen is. Hij ziet in de toekomst graag meer plannen zoals dit. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt dit geen circulair bouwen omdat er gesloopt wordt en ze vraagt waarom de heer Roovers dit wel circulair vindt. De heer Roovers (SP) zegt dat sloopmateriaal wordt hergebruikt. Als het bestaande pand behouden blijft, kunnen er minder woningen worden toegevoegd en daarvoor is de woningnood te groot. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een mooi plan al had hij het liever wat minder hoog gehad. Ook de PVV wil meer parkeerplaatsen en geen vervoerscommunisme. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt dit een mooi plan. Ook hij vindt het belangrijk om goed na te denken over de parkeernormering. De heer Kabbouti (PvdA) ziet een plan voor 76 sociale woningen van 65 m² voor € 620 per maand. Hij constateert dat dit dus wel kan en hij complimenteert het college daarmee. De PvdA heeft geen enkel bezwaar tegen dit plan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is blij met de plannen omdat er 76 sociale huurwoningen in de goedkope prijsklasse bij komen. Hij wil binnenkort een keer indringend over de parkeernorm spreken.

De heer Smeets (Rosmalens Belang) sluit zich aan bij de woorden van de heer Roovers en hij complimenteert het college. Hij is het ermee eens dat er eens goed over het parkeren moet worden gesproken. Op deze locatie zijn er verschillende mogelijkheden voor parkeren, maar ook voor OV en fietsen en daarom zou parkeren hier geen issue moeten zijn. De heer Van Slageren (GroenLinks) complimenteert het college ook met dit plan. Zoals bij ieder project staan ook hier de parkeernormen, maar ook het groen en circulair bouwen op gespannen voet met inbreiding. Het is goed dat op deze plek een behoorlijk aantal sociale woningen wordt gebouwd, dat weegt zwaarder dan wat dit betekent voor het circulaire bouwen daarvan. Hij vindt het een mooi project en GroenLinks staat hierachter. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) is ook erg positief over dit plan waarover een goede omgevingsdialoog is gevoerd. Er komen 76 sociale huurwoningen die erg nodig zijn waarbij rekening wordt gehouden met groen en er wordt CO2-neutraal gebouwd met waardebehoud van grondstoffen. Ze ziet niet veel problemen qua parkeren omdat wordt ingezet op deelauto's, er een royale fietsenstalling komt, deze locatie dichtbij de binnenstad is en de mensen die er gaan wonen van tevoren weten hoeveel parkeerplaatsen er zijn.

Mevrouw Welten (VVD) vraagt of mevrouw Van Zwambagt zich bewust is van wat er gebeurt als er onvoldoende parkeergelegenheid is op een plek zo dicht bij de binnenstad. Er zijn kansen om het parkeren uitgebreider te faciliteren en ze vindt het wel een punt dat de parkeernota niet wordt gevolgd. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) ziet dat probleem niet zo, maar ze hoort wel graag wat de wethouder daarvan vindt. De heer Hommersom (D66) vindt dat het niet over parkeren, maar over mensen en wonen moet gaan. Hij vindt het een mooi plan met 76 en 36 sociale huurwoningen, maar in de Woonvisie staat dat er niet alleen sociale huurwoningen maar ook meer middenhuurwoningen worden gebouwd en hij vraagt of naar deze mogelijkheid is gekeken.

13

De heer Roovers (SP) is teleurgesteld omdat D66 moeilijk doet over meer sociale huurwoningen en hij vraagt of D66 wel achter de 30% sociale huurwoningen staat. De heer Hommersom (D66) vraagt of de heer Roovers ook in de raadsinformatiebrief heeft gelezen dat het aantal sociale huurwoningen nagenoeg wordt gehaald, maar dat het aantal middenhuurwoningen blijft steken op 7%, terwijl dat 20% zou moeten zijn. Hij vindt daarom dat er meer middenhuurwoningen moeten worden gebouwd. Hij is niet tegen het bouwen van sociale huurwoningen en ook niet tegen dit plan, maar hij wil wel een evenwichtige samenstelling van buurten waarbij afspraken worden nagekomen. Hij blokkeert hiermee dit plan niet, maar er zouden ook 75 middenhuurwoningen worden gebouwd en hij vindt het zorgelijk dat dit niet gebeurt. Reactie college Wethouder Geers merkt op dat een plan de ene keer wat meer sociale huur, de andere keer wat meer vrije sector en weer een andere keer wat meer middenhuur bevat. Er wordt volop gewerkt aan middenhuurwoningen, maar op deze locatie is gekozen voor sociale huur en dit gebeurt samen met Mooiland die hier al langer mee bezig is. Er is nadrukkelijk gekeken naar het Bomenbeleidsplan en er worden geen waardevolle bomen gekapt, alleen een dode boom en een boom met een slechte levensverwachting en die worden gecompenseerd.

Twee andere bomen zouden in de weg staan en het plan is daarop aangepast, er komt zelfs meer groen terug dan nu aanwezig is. Er wordt zo circulair mogelijk gesloopt en met deze ontwikkeling wordt het gebied opgewaardeerd met meer, betere en duurzamere woningen. In de Parkeernota staan normen, richtlijnen en maatwerkregelingen en daarmee wordt aan de plannen gewerkt. De VVD heeft de technische vraag gesteld of de gemeente in projecten al ervaring met deelmobiliteit heeft opgedaan. De gemeente heeft daar nog weinig ervaring mee, maar in Nederland is wel ervaring op dat gebied. Het CROW laat een duidelijke lijn zien en bijvoorbeeld in Eindhoven is te zien hoe deelmobiliteit kan worden ingezet en wat dit betekent. De heer Kagie en mevrouw Welten willen een discussie over het parkeren en zij worden op hun wenken bediend met de nieuwe nota Parkeernormeringen die binnenkort aan de raad wordt voorgelegd. Ten slotte merkt hij op dat het voorliggende plan voldoet aan het beleid. De heer Hommersom (D66) vraagt op basis waarvan het college wel of niet voor het toepassen van een door de raad aangenomen uitgangspunt voor het bouwen van zowel sociale woningen als middenhuurwoningen kiest. Mevrouw Welten (VVD) heeft inderdaad technische vragen gesteld omdat de VVD zich veel zorgen maakt over de deelauto's. Als er zes deelauto's komen, zijn er in ieder geval zes extra parkeerplaatsen.

Deelauto's hebben geen effect en het CROW geeft aan dat dit landelijk voor een deel het geval is. Bovendien is er een afspraak met betrekking tot het afwentelen van het parkeren in de openbare ruimte, dat zou kunnen in de cirkel van het stationsgebied maar niet elders in de stad en dat gebeurt hier wel. Ze vraagt om in gesprek te gaan met de initiator van dit bouwplan om te praten over mogelijkheden voor meer parkeergelegenheid. Tweede termijn De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) gaat ervan uit dat de wethouder al met de initiator heeft onderhandeld en hij vraagt welke consequenties mevrouw Welten eraan verbindt als dit plan op deze manier naar de raad gaat. Mevrouw Welten (VVD) vindt dit een lastige overweging omdat er ook zoveel mogelijk gebouwd moet worden, maar de VVD worstelt met het realiseren van voldoende parkeerplaatsen. Het parkeerprobleem wordt niet opgelost met het inzetten van deelauto's en het afwentelen van het parkeren op de buurt. Ze neemt het terug in de fractie. De heer Kabbouti (PvdA) hoort uit de woorden van mevrouw Welten dat de VVD één parkeerplaats per auto wil, terwijl in den lande voor andere mobiliteitsvormen wordt gekozen waardoor het parkeren op een andere manier kan worden opgelost. De voorzitter wil terug naar het raadsvoorstel en geen discussie over de Parkeernota.

14

Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vraagt waarom mevrouw Welten denkt dat er te weinig parkeerplaatsen komen. Het CDA denkt dat mensen kunnen fietsen omdat deze locatie dichtbij de binnenstad is. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat het parkeren hier wordt afgewenteld op de openbare ruimte die al zwaar bezet is. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) sluit zich aan bij de woorden van mevrouw Welten. Er horen 118 parkeerplekken te komen, maar dat worden er maar 76 en daarnaast zes deelauto's. Wethouder Geers geeft aan dat dit plan al enige tijd in de steigers staat en dat ervoor is gekozen om deze locatie voor sociale woningen te benutten omdat het een locatie van de corporatie Mooiland is en het ook in de omgeving past. De afgesproken verdeling tussen sociale woningen en middenhuurwoningen hoeft niet in ieder project te worden toegepast, maar er wordt per keer gekeken wat op een bepaalde locatie past en hoe dit het beste kan worden georganiseerd, zodat de afgesproken percentages gemeentebreed worden gehaald, waarbij de wijken en de buurten op de beste manier worden bediend. De heer Hommersom (D66) concludeert dat het volgende plan ongeveer 75 middenhuurwoningen bevat. Wethouder Geers weet niet wat het volgende plan exact is, maar er worden nog wel middenhuurwoningen gebouwd. Hij begrijpt de worsteling van de VVD en enkele andere partijen betreffende het parkeren.

Er is een transitie gaande en de vraag is in hoeverre die past bij de politieke inzichten van een partij en hoe dit zich ontwikkelt. Niemand kan in de toekomst kijken, maar er zijn wel ervaringscijfers. Er is een omgevingsdialoog geweest waarbij is gekeken hoe het parkeren goed kan worden opgelost en de omgeving heeft niet de worsteling die de VVD wel heeft. Er is nadrukkelijk gekeken naar hoeveel parkeerplaatsen op deze locatie nodig zijn, welke norm in de Parkeernota staat en hoe deelmobiliteit kan worden toegepast. Hij onderstreept de opmerking van het CDA over de ruime fietsenstallingen, de locatie dichtbij het centrum en het feit dat er uitwijkmogelijkheden voor het parkeren zijn. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) weet dat in de digitale omgevingsdialoog wel degelijk is gesproken over het parkeren en dat er alleen als antwoord is gegeven dat er voldoende parkeerruimte is. Mevrouw Welten (VVD) neemt het terug in de fractie. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Roovers (SP) vindt het een hamerstuk. De heer Van Griensven (PVV) neemt het terug in de fractie. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) gaat met de VVD overleggen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) komt erop terug. De heer Kabbouti (PvdA) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) neemt het terug in de fractie.

De heer Smeets (Rosmalens Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Hommersom (D66): neemt het terug in de fractie. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt het een hamerstuk. Het voorstel wordt als bespreekstuk doorgeleid naar de raadsvergadering.

15

De voorzitter schorst de vergadering. Schorsing 9.

Aanwijzen gevallen adviesrecht gemeenteraad bij aanvragen Omgevingsvergunningen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten onder de Omgevingswet De voorzitter heropent de vergadering. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het adviesrecht van de raad erg summier. Hij heeft van de directeur Stadsontwikkeling begrepen dat er in de loop van de tijd altijd aanpassingen kunnen worden gedaan en hij maakt een amendement om deze toezegging op te nemen. De raad moet altijd rekening kunnen houden met nieuwe ontwikkelingen in de stad zoals het uitbreiden van woningen in het buitengebied, maar er wordt niet gesproken over de inhoud van een woning of het aantal hectares waarmee een perceel mag worden uitgebreid. De heer Kabbouti (PvdA) wil vaart maken met het bouwen en hij wil daarom het college de ruimte geven om door te gaan. Hij ziet dit als een herhaling van een voorstel dat de raad eerder heeft behandeld waarin werd ingestoken op 100 woningen waarmee het college kan doorgaan. De PvdA was daar destijds voorstander van en hij stemt zonder meer met dit voorstel in omdat de raad en het college dit samen moeten, waarbij het college vaart maakt en de raad controleert. Op het moment dat het ertoe doet, kunnen zaken in de raadsvergadering worden besproken en dat betekent dat de raad zichzelf in de gaten moet houden.

De heer Van Slageren (GroenLinks) wil het college zoveel mogelijk de ruimte geven om aan de slag te gaan, maar de raad wil wel controle hebben op politiek gevoelige zaken. Het gaat dan niet zozeer gaat om aantallen of hoogte, maar meer over de impact op de omgeving en hij noemt als voorbeeld dat een hostel middenin een wijk veel reuring kan geven. De raad zou het laatste woord over zo'n project moeten hebben. De heer Smeets (Rosmalens Belang) is het eens met de woorden van de heer Van Slageren, maar hij vindt het wel lastig om een inschatting te maken van wat wel en geen impact heeft en hij vraagt hoe de heer Van Slageren dat wil afkaderen. De heer Kabbouti (PvdA) zegt dat de raad zelf zaken met impact kan agenderen en hij vraagt of dit onvoldoende is als het college de raad volledig informeert. De heer Van Slageren (GroenLinks) begrijp dat het lastig is om duidelijke criteria te formuleren. Bijvoorbeeld windmolens en grondgebonden zonnevelden hebben impact, maar hij kan zich voorstellen dat dit ook geldt voor antennes in de buurt van een kinderdagverblijf of bouwprojecten in het buitengebied vlakbij een natuurgebied. Die projecten zijn wat politiek gevoeliger en daar zou de raad grip op moeten houden. Hij wil proberen om daar op zijn minst een lijstje van maken en het moet in ieder geval altijd mogelijk zijn dat de raad bepaalde zaken bespreekt.

De heer Gersjes (Bosch Belang) wil niet alles afdekken, maar hij is van mening dat de raad ook dingen kan missen en daarom moet de raad alert zijn en zien wat er ter inzage wordt gelegd. De heer Roovers (SP) wil voorzichtig zijn met het overhevelen van bevoegdheden van de raad naar het college en de SP heeft er moeite mee dat wordt gekozen voor de grens van veertig woningen binnen de bebouwde kom en tien woningen buiten de bebouwde kom, terwijl de VNG uitgaat van twintig woningen binnen de bebouwde kom en vijf woningen buiten de bebouwde kom. Als het college hiervan afwijkt ligt de bewijslast bij het college en als die hiervoor geen argumentatie geeft, wil hij niet afwijken van de VNG-richtlijn. In veel projecten wordt afgeweken van de in de Woonvisie afgesproken segmentering en in dat soort gevallen wil hij de raad ook in stelling kunnen brengen. Hij worstelt met de vorm en hij wil weten of de wethouder vormen kan verzinnen waarin de raad meer op de segmentering kan sturen. Mevrouw Welten (VVD) vindt het positief dat de huidige lijn wordt voortgezet en dat hiermee versneld kan worden gebouwd, maar ze vindt het niet goed dat alleen naar aantallen woningen en hoogtes per project wordt gekeken. Ook de impact op de directe omgeving is van belang 16

omdat een bouwplan in een dorp veel meer impact kan hebben dan hetzelfde bouwplan in een stadsomgeving en de VVD wil daarom het dictum aanscherpen en daaraan toevoegen 'het effect op de leefomgeving groot is door het type gebouw met een bepaalde functie'. Ze noemt als voorbeelden een windturbine, een kerk en een school, die hebben impact op de directe omgeving. De tweede aanscherping is 'als het percentage nieuw te bouwen woningen in relatie tot de bestaande aantallen groot is' omdat er een wezenlijk verschil bestaat tussen de bouw van twintig woningen in Vinkel of in de stad. De derde aanscherping is 'op gevoelige plaatsen' zoals in de historische binnenstad. Dat zijn zaken die de raad moet bespreken. In het voorstel wordt gesproken over gevallen waarvoor geen verklaring van geen bedenkingen nodig is, maar waarover de raad wel wordt geïnformeerd met een raadsvoorstel waarin staat dat er geen verklaring van geen bedenkingen nodig is. De heer Gersjes (Bosch Belang) merkt op dat de raad met het ingaan van de nieuw Omgevingswet niets meer met een verklaring van geen bedenkingen te maken heeft. Mevrouw Welten (VVD) is hiervan op de hoogte. Met een raadsvoorstel waarin staat dat er geen verklaring van geen bedenkingen nodig is was de raad op de hoogte van wat er ging komen en de vraag is hoe de raad in de nieuwe werkwijze vooraf wordt geïnformeerd over wat er gaat komen.

De VVD stelt voor om na een jaar te evalueren of de raad het juiste advies heeft gegeven. De heer Gersjes (Bosch Belang) had gehoopt dat de VVD zou zeggen dat de burger ook inbreng moet hebben. Dat kan door bijvoorbeeld aan de wijkraden te vragen wat de raad uiteindelijk zou moeten beslissen. Mevrouw Welten (VVD) vindt dat er draagvlak in de directe omgeving moet zijn, maar het gaat in dit voorstel over het adviesrecht van de gemeenteraad en ze wil het daartoe beperken. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vergelijkt deze situatie met een auto. Iemand kan bestuurder zijn, naast de bestuurder of op de achterbank zitten en als de raad met dit voorstel instemt, rijdt die niet eens meer mee omdat de raad dan alle bevoegdheden weggeeft, maar de raadsleden zijn wel volksvertegenwoordigers die door de inwoners worden benaderd. Een woning in het buitengebied kan meer impact hebben dan een woning middenin het centrum en daarom zeggen aantallen niets. Een halfjaar geleden was er een discussie in de raad over 39 woningen op het terrein van de Aldi in Rosmalen en met dit voorstel zou het college dit alleen kunnen afhandelen. Mevrouw Welten (VVD) stelt vanwege deze impact een aanscherping voor en ze vraagt of gewoon ge-DREVEN die deelt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) deelt die van harte omdat twee huizen veel meer impact kunnen hebben dan 39 huizen.