2021-02-11 Commissie Bestuur vastgesteld

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) ziet een aantal problemen op zich afkomen zoals de werkgelegenheid in binnenstad, waar 20% van de werkgelegenheid in Den Bosch zich afspeelt, die ernstig onder druk staat. Op de vraag van de heer Van Hattem of de wethouder een stap naar voren kan zetten, was het antwoord dat er al van alles gebeurt. Dat ziet ze ook, maar het is niet voldoende omdat ondernemers niet door de crisis dreigen te komen en ze verwacht op dit gebied iets meer van het college. Ze geeft twee voorbeelden. Winkeliers kunnen met een eigen lokale webshop concurreren met bijvoorbeeld Bol.com, maar dat lukt ze niet alleen. Daarnaast denkt ze aan gesprekken van het college met grote vastgoedeigenaren om iets aan de huur te doen. De heer Geers (VVD) zegt dat veel duidelijk wordt door het lezen van de stukken over wat er het afgelopen jaar allemaal is gebeurd. De Bossche Groenen stelde schriftelijke vragen over een online webshop die er al een halfjaar is. Het college handelt nu op de korte termijn en hij hoorde mevrouw Hendrickx zeggen dat hier nog iets aan schort, maar ze noemde geen maatregelen voor de korte termijn.

Het college noemde het Toekomstperspectief 2035 en allerlei deelvisies zoals nu de economische visie Brede binnenstad en er wordt teruggeredeneerd vanuit die stip op de horizon: welk handelingsperspectief hebben we nu nodig als wij in 2035 die stad willen zijn? Dat is de stip op de horizon, maar vanavond gaat het over de kortetermijnmaatregelen en hij vraagt of mevrouw Hendrickx ook vindt dat vanuit die visies moet worden geredeneerd in plaats van een visie op de toekomst te zoeken in korttermijnmaatregelen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt zich af wat het betoog van de heer Geers met haar voorstellen heeft te maken. De heer Geers (VVD) zou willen dat mevrouw Hendrickx eens voorstellen deed. Ze zoekt in het lijstje met kortetermijnmaatregelen naar de visie op de toekomst en hij vraagt of ze ook vindt dat een toekomstvisie zoals het Economisch perspectief en het Toekomstperspectief 2035 de toekomstvisies zijn waar de gemeente naartoe werkt. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) denkt dat de concretiseringsslag van die visies te laat komt. Het actieplan Binnenstad is een prachtig verhaal, maar daarin ontbreken nog een financiële uitvoeringsparagraaf en concrete stappen. De heer Geers (VVD) hoorde mevrouw Hendrickx het college vragen om een stip op de horizon en hij wil weten of mevrouw Hendrickx kortetermijnmaatregelen of een visie op de toekomst wil.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt de visies die op papier staan prima, maar daarin ontbreekt wel een concretiseringsslag en ze denkt dat er op korte termijn behoefte is aan een nadere invulling en duiding. Ze weet dat in Den Bosch ondersteuning bij webshops nodig is en ze hoopt dat het college een pro-actievere houding aanneemt en samen met de winkeliers gaat kijken hoe de concurrentie kan worden aangegaan. Er zijn bedrijven die van de crisis profi14

teren en kleine ondernemers die dat niet lukt en ze noemt Groningen als voorbeeld waar ze een oplossing hebben bedacht waarvan de lokale middenstand profiteert. Verder wil ze een stap zetten in de bevoorrading van de binnenstad. De suggesties van De Bossche Groenen voor de middellange en lange termijn zijn misschien andere suggesties dan die van de VVD, maar ze roept niet zomaar wat. Ze hoorde wel visies voorbijkomen, maar geen concrete antwoorden die op korte termijn nodig zijn om het laatste deel van de crisis door te komen en ze wil weten of er meer dingen kunnen worden gedaan. Het verhaal over 2035 heeft een te hoog abstractieniveau, dat is op dit moment niet voldoende om door de crisis te komen. Er wordt aan bedrijven gevraagd om het goede voorbeeld te geven en de kosten niet te veel te laten stijgen en ze stelt voor dat de gemeente indexeringen achterwege laat, niet alleen voor sportverenigingen, maar ook voor andere bedrijven, organisaties en stichtingen die van de gemeente huren. De heer Vugs (SP) steunt de maatregelen die het college treft om de crisis op te vangen en van de SP mogen de reserves worden aangewend omdat die bedoeld zijn om zaken op te vangen die niet helemaal goed zijn gegaan. De heer Slikker (PvdA) vindt het fijn dat wordt gekeken naar een garantstelling voor kleine initiatieven in wijken en dorpen zodat ze iets kunnen organiseren.

Hij is benieuwd op welke termijn de kwijtschelding van de huur voor verenigingen rond is. Als aan particuliere verhuurders wordt gevraagd de huur niet te verhogen en coulant naar de huurders te zijn, moet ook de gemeentelijke huurstijging van 1,3% van tafel. Hij begrijpt dat wordt gewacht op de steunpakketten waarover de ministerraad op 12 februari a.s. besluit, maar aan de andere kant heeft de raad bij de behandeling van de begroting al gezegd bereid te zijn extra middelen vrij te maken voor jongerenwerkers en handhavers. Bijvoorbeeld het uitbreiden van het aantal uren van jongerenwerkers met een klein contract kan al helpen bij de huiswerkbegeleiding. Hij denkt dat het nu niet gaat om maatregelen voor de korte termijn of voor de lange termijn, maar juist naar de tussenlaag, het herstelplan 's-Hertogenbosch voor corona. De heer De Groot (Rosmalens Belang) is blij te horen dat de voorjaarsnota niet gebaseerd zal zijn op een beleidsarme Begroting 2022. Voor de voorjaarsnota zijn de meest recente cijfers nodig om tijdens de behandeling daarvan de juiste keuzes te kunnen maken voor de begroting 2022. De heer Geers (VVD) is blij dat de burgemeester aandacht heeft voor het ondermijningsaspect bij winkeliers en die aandacht moet er ook zijn als sportverenigingen worden overgenomen.

De voorjaarsnota gaat niet alleen over wat de raad wil betalen, maar ook over wat er dan niet gebeurt: wat wordt er afgeschaald als ergens anders op wordt gefocust? Dat geldt zowel voor de langere termijn, bij de Voorjaarsnota 2020 en verder, als voor 2021 om ervoor te zorgen dat er ook in het tweede halfjaar van 2021 voldoende flexibele budgetten overblijven om crisismaatregelen te kunnen nemen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Geers het een goed idee vindt om te kijken of de detailhandel en de horeca iets extra's nodig hebben. De heer Geers (VVD) geeft aan dat de VVD ook vragen heeft gesteld over optimaal meebewegen en out of the box denken over wat er allemaal mogelijk is en dat het college aangaf al veel te doen binnen de bestaande bandbreedte en dat het moeilijk is nog echte grote stappen te zetten. Hij is het met wethouder Hoskam eens dat de gemeente geen bank is, het Bossche Investeringsfonds, dat via de BIM ver van de gemeente af staat, is een participatievehikel. Hij denkt dat het niet de bedoeling is om te participeren in iedere kledingwinkel of plantenzaak.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) bedoelt iets anders, bijvoorbeeld dat de wethouder iets indringender met de vastgoedeigenaren in gesprek kan gaan over huurbevriezing of huurverlaging, het steviger neerzetten van het onlineverhaal als blijkt dat het voor kleine ondernemers moeilijk is om hun digitalisering op orde te krijgen of een gebaar op het gebied van de precariobelasting. De heer Geers (VVD) zegt dat het college deze beweging ook maakt. Het is de vraag hoe het juiste publiek in de juiste spreiding naar de winkelcentra gaat als de winkels weer open kunnen, zodat de ondernemers weer omzet kunnen draaien. Er is de facto niets mis met het economisch 15

verdienmodel, het culturele model en het sportmodel in de gemeente Den Bosch, maar de traffic moet weer op gang komen en daarop zet de VVD in, zoals dat ook is gedaan met de budgetten voor onder andere de centrummanager en citymarketing. De heer Van Hattem (PVV) weet dat de VVD onlangs aan het college heeft gevraagd om ondernemers renteloze leningen te verstrekken en daaruit blijkt dat de VVD achter dit principe staat. Het college verstrekt wel degelijk bepaalde leningen aan ondernemers en het is belangrijk dat ondernemers uit deze door de overheid opgelegde situatie worden getrokken, maar zonder dat dit het vrij ondernemerschap beteugelt of bankieren wordt. Het moet wel een uitweg bieden om te kunnen doorgaan zodat er nog middenstand in de stad overblijft. Hij wil weten hoe de VVD dit ziet. De heer Geers (VVD) zegt dat een vragensteller kan worden overtuigd door een antwoord en dat dit bij de vraag over de leningen is gebeurd. De heer Van Genugten (CDA) zegt dat het college op volle kracht bezig is om de huidige crisis te bestrijden door gebruik te maken van flexibele budgetten en dat de raad daar goed over wordt geïnformeerd. De raad heeft ook een financieel kaderstellende rol en dat vraagt om een goed samenspel, niet om het college af te remmen omdat de crisis moet worden bestreden, maar wel om de vinger aan de pols te houden.

De wethouder heeft gezegd dat het goed is om voor de komst van de voorjaarsnota een tussenstap te maken en het CDA wil bij de actualisatie van de begroting inzicht hebben in welke flexibele budgetten het college gebruikt en hoe die op dit moment worden ingezet. Bij de voorjaarsnota wordt gekeken naar de uitgangspunten voor de Begroting 2022 en hij denkt dat het goed is om niet te wachten met het maken van keuzes tot de presentatie van de voorjaarsnota, maar een tussenstap te maken. Het CDA is van plan in de volgende commissie Bestuur met een voorstel hierover te komen. Portefeuillehouder Mikkers verwacht niet dat het lang duurt voor er flankerend beleid is. Hij heeft begrepen dat het kabinet wil dat de gemeenten voor 1 maart 2021 al een soort actieplannen hebben en dat betekent dat het de komende weken van dik hout zaagt men planken wordt. Het gaat niet lang duren omdat het kabinet de sociaalmaatschappelijke implicatie van de coronacrisis erg serieus neemt en daar een groot bedrag tegenoverstelt. Op 12 februari a.s. bespreekt het kabinet of dit € 325 miljoen wordt. Wethouder Hoskam zegt dat bijna iedere portefeuillehouder flexibele budgetten heeft om deze gedurende het jaar vrij te besteden. Deze budgetten zijn gelabeld voor een bepaald algemeen doel binnen een portefeuille en deze middelen worden ingezet om de crisis te bestrijden.

Daarnaast zijn er budgetten die niet worden gebruikt omdat het doel dat daar onder ligt niet wordt gerealiseerd. Die budgetten vallen vrij, daarvoor heeft het college bestedingsvoorstellen gedaan in het kader van de crisis en die worden ingezet voor de Bossche Zomer. Als er nog andere begrotingswijzigingen zijn, meldt het college dit via de reguliere weg aan de raad. Hij is bereid met de raad te spreken over welke zaken er nog op de gemeente afkomen. Er kan niet zomaar van alles van die budgetten worden gedaan omdat er dan geen goedkeurende accountantsverklaring komt. Twee dagen nadat het leningsvoorstel van de modebranche in de krant stond, zat hij toevallig aan tafel met de man die dit in de krant had gezet en toen hij hem vroeg hoe het met die lening zat, zei hij daar geen behoefte aan te hebben. In Tilburg is de maximale lening € 12.500 en daar wordt wel onderzocht of die lening terugbetaald kan worden, maar deze behoefte is voor Den Bosch nog niet bij neergelegd. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de wethouder bereid is te kijken of leningen mogelijk zijn. Wethouder Hoskam herhaalt dat hij deze vraag nog niet heeft gekregen en dat hij, als hij die vraag krijgt, eerst kijkt of hij iets anders kan doen, namelijk perspectief bieden omdat hij denkt dat geld niet het middel is om uit de crisis te komen. Hij wil perspectief en ruimte bieden binnen de bestaande mogelijkheden.

Hij heeft al een paar maal met vastgoedeigenaren gesproken en bij de behandeling van de tweede coronabrief heeft hij aangegeven dat het college bezig is met het probleem dat erachter zit omdat dit moet worden opgelost. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of de wethouder iets concreter kan zijn.

16

Wethouder Hoskam zegt dat er bij een lagere huur een afwaardering moet plaatsvinden. Als iemand een pand voor € 1 miljoen heeft gekocht, staat het ook voor € 1 miljoen in de boeken en is de hypotheek 80% van de boekwaarde, zijnde € 800.000. Als dat pand niet meer voor € 100.000, maar voor € 50.000 wordt verhuurd, wordt het met € 400.000 afgewaardeerd tot € 500.000 en staat dat pand voor € 400.000 onder water. Het is daarom fiscaal voordeliger om het pand leeg te laten staan dan om het te verhuren. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) begrijp dat, maar ze wil toch kijken naar een creatieve oplossing al is het maar voor een paar maanden. Wethouder Hoskam zegt dat brouwerijen, particuliere pandeigenaren en grote vastgoedbedrijven allemaal bereid zijn om met hun huurders te praten, maar grote vastgoedondernemers worden ook geconfronteerd met het feit dat grote ketens zelf hebben besloten de huur op te schorten en zij al negen maanden geen huur meer betalen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) begrijpt wat de wethouder zegt, maar ze wil toch kijken of er in deze crisis iets mogelijk is omdat de maandlasten van ondernemers gewoon doorlopen en de komende maanden cruciaal zijn. € 12.000 kan voor een kleine winkelier drie maanden huur zijn en met een tegemoetkoming ter grootte van dit bedrag kan die ondernemer er in het voorjaar van 2021 misschien nog zijn.

Wethouder Hoskam zegt dat zijn eerste telefoongesprek in de crisis ging over: wethouder, kunnen we een maand huur betalen voor alle bedrijven zodat ze door de crisis komen? Die opmerking zette hem aan het denken: er zijn in Den Bosch 15.000 bedrijven met een gemiddelde huurprijs van € 4.000. Dat betekent dat dit voorstel € 60 miljoen per maand kost en dat het geld na twaalf maanden op is. De gemeentelijke middelen zijn niet voldoende om uit de crisis te komen en daarom roept hij de vastgoedeigenaren op te gaan praten met de huurders om tot een oplossing te komen. Den Bosch was in 2012 de eerste stad die een digitaal warenhuis heeft opgezet en er zijn mkb-vouchers om het datagebruik te stimuleren. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vroeg de wethouder om te informeren hoe dat digitale warenhuis nu loopt en om dat indien nodig de komende maanden extra te steunen. Zoals de horeca door middel van de Bossche Zomer is geholpen, zo kan er ook iets voor de winkeliers worden gedaan door het faciliteren van de online verkoop wat niet goed loopt. Wethouder Van Olden zegt dat aan een sportregeling wordt gewerkt die via het gebruikelijke systeem naar de raad komt. Dan zal hij ook iets aangeven over de mogelijkheid van huurindexering.

Hij is in de eerste termijn niet ingegaan op de opmerkingen over huiswerkbegeleiding, TOM en het actieplan Leerbanen, dat bespreekt hij met wethouder Kâhya. De voorzitter stelt vast dat het CDA een motie heeft aangekondigd. 6.

Werkplanning Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) stelt voor een werkgroep met raadsleden te formeren om met de professionals te spreken over hoe zij de rellen hebben beleefd en of zij iets extra's nodig hebben. Aan de andere kan wil ze met deze werkgroep ook in gesprek met bewoners die zijn geconfronteerd met het geweld over hun wijk, hun buurt en hoe zij dat hebben ervaren en om te vragen of zij waardevolle informatie hebben waardoor de gemeente wat beter op de hele problematiek kan sturen. De heer Vugs (SP) steunt dit voorstel, maar het moet wel coronaproof zijn. De heer Geers (VVD) vindt het altijd goed om informatie op te halen, maar hij wil dit samen met het onafhankelijke onderzoek op korte termijn afhandelen, zodat er niet ellenlang dit soort discussies wordt gevoerd. De heer De Groot (Rosmalens Belang) sluit zich aan bij de woorden van de heer Geers. Hij wil in ieder geval een onafhankelijk onderzoek en dit voorstel kan daaraan worden toegevoegd. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of hij het goed heeft begrepen dat de heer 17

Geers de gesprekken om zaken op te halen op één moment wil voeren. De heer Slikker (PvdA) is sowieso voor het ophalen van signalen uit de stad. Dat gebeurt deels al in het onafhankelijke onderzoek en waar dat in dit onderzoek niet gebeurt, is het goed om de geluiden uit de stad op te halen, maar hij wil beide zaken dan wel gelijktijdig presenteren. De heer De Groot (Rosmalens Belang) wil eerst weten wat het onafhankelijke onderzoek oplevert en dan kijken of er aanvullend daarop behoefte aan een werkgroep is. Portefeuillehouder Mikkers hoorde dat mevrouw Hendrickx wil spreken met de bewoners die de rellen hebben meegemaakt, maar om de onderstroom in kaart te brengen moet niet alleen worden gesproken met mensen die naar de rellen gekeken hebben, maar ook met mensen die daarbij betrokken waren. Dan wordt echt de temperatuur van de onderstroom gemeten in plaats van dat er een oordeel naar voren komt van mensen die het gezien hebben. Als met de bewoners wordt gesproken, moet dat ook breed gebeuren omdat er anders een oordeel over de onderstroom, maar geen informatie naar voren komt. De heer Van Hattem (PVV) stemt in met de context die de burgemeester net schetste. De heer Geers (VVD) stelt voor de hearing, met de duiding van de burgemeester van de tekst van mevrouw Hendrickx, voor de behandeling van het onafhankelijke rapport te houden.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) wil haar voorstel uitvoeren op de manier die de burgemeester aangaf. De voorzitter stelt vast dat het voorstel van mevrouw Hendrickx zoals geformuleerd door de heer Geers in meerderheid wordt aangenomen. 7.

Rondvraag en sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 20.03 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bestuur van 25 maart 2021. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, A.P.R.G.M. van Rosmalen

18