20-11-2023 I&O - Verslag alle insprekers Cultuurnota 2025-2028

Raadsavond Informeren en Ontmoeten Datum:

20 november 2023

Locatie:

Bestuurscentrum, Leuvenzaal

Voorzitter:

S.J.A. Elders BA

Secretaris:

E. Kerkhoff

Insprekers:

dhr. E. van der Els, mw. F. Wagenmakers, dhr. N. van Doormalen, mw. M. Matzer, mw. A. Bolwiender, mw. N. van Schendel, dhr. Berlijn, mw. S. Reijnders, mw. M. van Heeswijk, mw. C. van Herwaarden, dhr. A. Kühne, mw. I. IJpelaar, mw. I. Verputten

Onderwerp: cultuurnota 2025-2028 Inspreker, mevrouw Matzer bedankt de gemeente voor de jarenlange ondersteuning en komt delen wat er allemaal met het toegekende cultuurgeld gebeurt. MATZER Theaterproducties is al achttien jaar een van de huisgezelschappen van de Verkadefabriek en speelt ook veel in de rest van het land. Tot ongeveer vijf jaar geleden werd er vooral theater voor schouwburgen gemaakt en daarna kwamen er ook theatervoorstellingen midden in de samenleving over een maatschappelijk onderwerp. Daarbij worden aan de voorkant partners gezocht zoals Farent, Van Nijnsel Zorggroep, Avans, de gemeente, VGZ en het zorgkantoor bij een voorstelling over dementie wat ertoe heeft geleid dat deze voorstelling geen viermaal maar 25 keer in de Verkadefabriek is gespeeld. Hierdoor wordt een veel breder, inclusiever en diverser publiek bereikt omdat naasten van mensen met dementie niet altijd theaterbezoeker zijn. Er is ook een voorstelling gemaakt naar aanleiding van een vraag van de ouders van een meisje dat vijf jaar geleden door een appende automobilist is doodgereden. Zij wilden een voorstelling die het publiek zo zou raken dat ze hun gedrag veranderen. Deze voorstelling is veel bij Heijmans gespeeld en er is samengewerkt met onder andere de ANWB, Veilig Verkeer Nederland en BOVAG.

Uit onderzoek bleek onder andere dat 95% van het publiek erg geraakt werd door de voorstelling en dat 65% zijn gedrag zou veranderen. Dat zal misschien geen 65% blijven, maar al zou het 35% worden, dan nog is er iets wezenlijks bereikt. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) bedankt mevrouw Matzer voor haar mooie verhaal en haar maatschappelijke betrokkenheid. De heer Van Oijen (De Bossche Groenen) vraagt of de manier waarop bedrijven dit soort projecten verandert. Mevrouw Matzer kan dit niet goed inschatten, maar ze merkt wel dat het effect binnen bedrijven enorm groot is en dat er veel mond-tot-mondreclame ontstaat. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of mevrouw Matzer tips voor de cultuurbegroting heeft. Mevrouw Matzer geeft aan dat cultuur niet zonder subsidie kan en dat een cultuurnota daarom erg hard nodig is. DOCIS, het directieoverleg van alle culturele instellingen, heeft een brief geschreven die ze van harte ondersteunt.

Inspreker, mevrouw Van Schendel spreekt in namens Huis73. Huis73 wordt door de mensen die er werken gemaakt voor de mensen in de stad en dat zijn allemaal unieke mensen. Huis73 heeft een verbindende rol in de stad, allerlei soorten mensen treffen elkaar hier en daarom spreekt de titel van de cultuurnota spreekt haar erg aan. Ze onderschrijft de

aanbeveling om stadsbreed steviger samen te werken om bij te dragen aan de sociale cohesie, om het cultuurbegrip te verruimen en om in de stad meer fysieke plekken voor jonge makers te maken. In de cultuurnota wordt een grotere verantwoordelijkheid van het culturele veld gevraagd, daarvoor is deskundigheid en tijd nodig, dat moet vooraf worden gefaciliteerd en daarom wil ze haalbare en betaalbare ambities afspreken. Huis73 neemt graag een sleutelrol in de stimulering van de amateurkunst op zich om versnippering in het aanbod van de amateurkunst beoefening tegen te gaan en te komen tot een toegankelijke structuur voor de inwoners met focus op jongeren en brede muziekbeoefening. Hiervoor is geen pasklare oplossing, het vraagt om een open en onderzoekende houding bij alle partijen en een gezamenlijk en helder plan met behorende financiële middelen en enig realisme in wat haalbaar en betaalbaar is. Huis73 is voortdurend bezig met cultuureducatie en de ontwikkelingen worden met collega's en het onderwijs besproken. Onlangs heeft Huis73 een extern onderzoek naar de cultuurroute laten uitvoeren om de bevindingen van het onderwijs en de collega's te monitoren. In de cultuurnota staat dat er ruimte voor verbetering is en ze hoort graag wat hiermee wordt bedoeld.

In de nota staat niets over het bibliotheekwerk terwijl dat een cruciale rol op het gebied van maatschappelijke opgaven zoals het bestrijden van laaggeletterdheid, digitale inclusie en een leven lang ontwikkelen speelt. Huis73 werkt op dat gebied samen met het onderwijs en Farent. Het Bossche netwerk van bibliotheken op school is een van de beste van Nederland en de bibliotheken aan de Hinthamerstraat en Perron-3 worden druk bezocht en met verschillende programma's zoals de VoorleesExpress, de boekstartcoach, Digitaal Huis, RUW, Shift Talks en Zin op Zondag op uiteenlopende locaties kunnen inwoners hun potentie benutten en volledig in de samenleving participeren. Ze hoopt met het oog op kansengelijkheid dat de gemeente stevig blijft inzetten op het bibliotheekwerk en dat de gemeentelijke visie op het bibliotheekwerk in de cultuurnota zichtbaar wordt. Huis73 gaat tijdens de verbouwing niet dicht, blijft voor de inwoners aan het werk en benut de verbouwingstijd om te blijven innoveren. Ten slotte vraagt ze de gemeente om in de bibliotheken en cultuur te blijven investeren. Mevrouw Van Zaalen (CDA) vraagt een toelichting op 'enig realisme in wat haalbaar en betaalbaar is, is op zijn plek'.

Mevrouw Van Schendel geeft aan dat er veel ambities op het gebied van het stimuleren van de amateurkunst zijn zoals het goed betalen van zzp'ers en verbinding met het onderwijs, maar dat er wel een balans tussen die ambities en de financiële middelen moet zijn. Mevrouw Van Zaalen (CDA) vraagt of mevrouw Van Schendel risico's ziet. Mevrouw Van Schendel zegt dat de werkzaamheden erg verschillen en dat het gaat om onder andere cursussen, muziek, theater en dans voor kinderen, volwassenen en groepen. De gemeente moet daarom goed nadenken over waar ze op mikt. De heer Van Haren (VVD) las in de brief van DOCIS over een bezuiniging op de cultuursector en hij vraagt of er minder geld beschikbaar is gesteld of dat het gaat om een niet-toegepaste inflatiecorrectie. Mevrouw Van Schendel zegt dat dit gaat over een niet-toegepaste inflatiecorrectie en over de bezuiniging die in 2019 heeft plaatsgevonden. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of Huis73 al aan de voorkant met de gemeente over verbetering van de cultuurroute in het basisonderwijs in gesprek is. Mevrouw Van Schendel heeft veel contact met de ambtenaar Cultuur van de gemeente, maar daarin gaat het weinig over cultuureducatie in het basisonderwijs. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of mevrouw Van Schendel verbaasd is dat ze in de cultuurnota moet lezen dat dit voor verbetering vatbaar is.

Mevrouw Van Schendel beaamt dit.

Inspreker, de heer Berlijn is voorzitter van de stichting P.M. Slager. Als voorbereiding op de nieuwe cultuurplanperiode en het voorliggende raadsvoorstel is de LEF Cultuurscan & Advies uitgevoerd en DOCIS heeft een reactie op deze scan gestuurd waarin de ambitie van het rapport en de aanbevelingen om onder andere steviger samen te werken en bij te dragen aan sociale cohesie wordt onderschreven. DOCIS stelt echter ook dat er structureel steviger in de Bossche culturele sector moet worden geïnvesteerd om de ambitie van Cultuurstad van het Zuiden te kunnen waarmaken. In het raadsvoorstel staan zeven culturele basisvoorzieningen, maar Museum Slager staat daar niet bij en daarom maakt hij zich zorgen over de meerjarige subsidie. Museum Slager is een van de vier geregistreerde musea in Den Bosch en het enige museum voor realistische kunst in Den Bosch en omgeving. Het museum zit in een monumentaal pand dat uitstekend wordt onderhouden en verduurzaamd, wat een behoorlijk gat in de begroting slaat. Museum Slager conserveert en exposeert werken van zeer bekende lokale kunstschilderfamilie, biedt ruimte aan hedendaagse lokale kunstenaars en organiseert exposities van landelijk bekende kunstenaars wat veel bezoekers van buiten Den Bosch naar Den Bosch trekt.

Er wordt samengewerkt met scholen en andere culturele instellingen op het gebied van cultuureducatie met zowel kwantitatief als kwalitatief een erg goed resultaat. Museum Slager timmert behoorlijk aan de weg en dat blijkt ook uit Tripadvisor waar het museum de laatste jaren steevast hoog op de lijst staat. Er is sprake van een gezonde groei met in 2023 meer dan 15.000 bezoekers, waaronder veel jeugd. Wellicht is het een brug te ver om in de algemene Bossche cultuurvoorzieningen te worden opgenomen omdat Museum Slager kleiner is dan de grote zeven, maar gezien de genoemde argumenten hoopt hij dat de gemeente Museum Slager toch ziet als een basisvoorziening in deze culturele gemeente en dat daarmee de continuïteit van het museum wordt gewaarborgd. De beoordelingsverklaring en behorende accountantskosten kosten bijna 10% van het totale subsidiebedrag en als de drempel om een beoordelingsverklaring te moeten aanleveren wordt verhoogd, kan de subsidie worden gebruikt waarvoor die is bedoeld. Ten slotte bedankt hij de afdeling Cultuur van de gemeente voor het open, correcte en behulpzame overleg. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt hoe hoog de drempel voor een beoordelingsverklaring nu is en hoe hoog die zou moeten worden. De heer Berlijn zegt dat deze drempel net onder het subsidiebedrag is en dat hij daarboven zou moeten uitkomen.

De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt naar het subsidiebedrag. De heer Berlijn zegt dat dit ongeveer € 65.000 is en dat het drempelbedrag € 50.000 is, dat laatste weet hij echter niet zeker. In de nieuwe conceptregeling Subsidie Professionele kunst is de drempel € 100.000.

Inspreker, de heer Kühne spreekt in namens het Theater aan de Parade, de Verkadefabriek en Willem II. Het Theater aan de Parade is druk bezig met inhuizen en testen en hij complimenteert iedereen die dit mogelijk heeft gemaakt. Hij omarmt het versterken van het profiel, het vernieuwen van het aanbod en het verbinden van mensen en neemt graag de verantwoordelijkheid om in de toekomst hieraan mee te bouwen. Het Theater aan de Parade zal blijven samenwerken omdat dit de enige manier is om een positie in de cultuur te krijgen. Hij staat achter de Cultuurstad van het Zuiden die wellicht de Cultuurstad voor de toekomst wordt en hij bedankt Den Bosch Partners voor de samenwerking. Het is mooi dat de koers van de afgelopen jaren wordt voortgezet omdat dit ook een vorm van duurzaam ondernemen is. In de cultuurnota en het advies LEF staan veel taken en verantwoordelijkheden voor culturele instellingen. Theatermakers in de culturele instellingen, Fair Practice, duurzaamheid, inflatie, het oppakken van maatschappelijke thema's, samenwerking met andere beleidsterreinen en het versterken van het makersklimaat in de stad, de vraag is wie dat allemaal gaat betalen. Alles wat in de nieuwe cultuurnota staat, moet uit hetzelfde budget worden betaald, het verdelen van

de schaarste, maar dat past niet bij een cultuurstad die wil investeren en hij heeft drie adviezen aan de gemeenteraad. Investeren in de culturele sector vraagt lef en moed en inflatie en nieuwe taken vragen om meer budget In de cultuurnota staat een verhoging van € 300.000 en dat is geen logische en relevante verhoging op een budget van € 17,9 miljoen voor de basisinfrastructuur. Hij vraagt de raad financiële ruimte te maken met een verhoging van 15 tot 20% en dat bijna € 3,5 miljoen. Nieuwe makers moeten aan de slag en de wethouder moet inventariseren welke makers en initiatieven er zijn, bepalen hoeveel hiervan moeten worden ondersteund, hoeveel plek er voor hen is en daar budget voor vrijmaken. Er komt een nieuwe adviescommissie en de wethouder moet de tijd nemen voor het goed optuigen daarvan, het oude beleid moet worden geëvalueerd en de prestaties van de instellingen moeten worden beoordeeld. Ook moet advies over nieuw gemeentelijk beleid worden gegeven en moet de commissie de plannen van de instellingen beoordelen en de gemeenteraad adviseren. Pas daarna komt er een beschikking. Nu gaat dit erg snel, alles moet in december a.s. klaar zijn en hij vraagt de wethouder dit goed te doen en hier de tijd voor te nemen, het liefst in samenspraak met het veld. Dat kan niet al in december allemaal klaar zijn.

De heer Van Haren (VVD) vraagt hoeveel tijd de commissie heeft om de aanvragen te beoordelen. De heer Kühne vindt dat een goede commissie veel breder kijkt, van een evaluatie van wat een instelling heeft gedaan tot naar de toekomst kijken. De heer Van Haren (VVD) vraagt of de heer Kühne zei dat er al in december a.s. een advies over alle meerjarige subsidies voor de Bossche culturele basis moet zijn. De heer Kühne beaamt dit. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Kühne mogelijkheden ziet om het door meer eigen opbrengsten met minder subsidie te doen. De heer Kühne geeft aan dat het Theater aan de Parade start in een nieuw gebouw met nieuwe huisvestingslasten en een totaal nieuw exploitatiemodel en dat de subsidie wordt besteed aan huisvestingslasten en de basisorganisatie. De komende jaren zal duidelijk worden of dit model beproefd is en of er ruimte overblijft. Het theater heeft een eigen Theater aan de Parade fonds gecreëerd en haalt bijna € 600.000 uit de markt om bij te dragen aan maatschappelijke en culturele evenementen. De culturele sector heeft veel nieuwe uitdagingen gekoppeld aan het feit dat Den Bosch graag Cultuurstad van het Zuiden wil zijn en dan moet de gemeente ook in cultuur investeren. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) concludeert dat het antwoord van de heer Kühne is dat hij niet met minder subsidie toe kan.

De heer Kühne beaamt dit. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de heer Kühne vraagt om extra middelen in geld of op andere gebieden. De heer Kühne bedoelde echt geld. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt welke steden het goede voorbeeld geven en of de heer Kühne al aan de gemeente heeft doorgegeven wat hij in de cultuurnota mist. De heer Kühne weet zo niet welke steden dit zijn en komt hier later op terug. Hij heeft met individuele ambtenaren gesproken.