16564076 Wensen_en_bedenkingenvoorstel_EconomischeVisie

Wensen en bedenkingen op voorgenomen collegebesluit Economische Visie ’s-Hertogenbosch 2035 Registratienummer

16564076

Raadsvergadering

10 september 2024

Onderwerp

Economische Visie ’s-Hertogenbosch 2035 Met de Economische Visie geven we richting aan de economische ontwikkeling van ’sHertogenbosch en ons economisch beleid. We werken aan een toekomstbestendige economie waarin Brede Bossche Welvaart centraal staat en impact ondernemen het nieuwe normaal is.

Voorgenomen collegebesluit Het college is van plan te besluiten: 1.

De Economische Visie ’s-Hertogenbosch 2035 vast te stellen en te starten met het maken van een uitvoeringsprogramma dat voortvloeit uit deze visie Vraag aan de gemeenteraad Wij vragen de gemeenteraad om eventuele wensen of bedenkingen op het voorgenomen besluit te formuleren in de vorm van een motie en deze voor te leggen aan de gemeenteraad.

Toelichting procedure De Gemeentewet schrijft voor dat we sommige besluiten pas kunnen nemen, nadat we de gemeenteraad eerst hierover zijn mening hebben gevraagd. Dat is hier ook zo. We nemen ons besluit pas definitief nadat we uw mening hebben gehoord. Formeel heet dit de wensen en bedenkingenprocedure volgens artikel 160 en/of 169 van de Gemeentewet. Met uw raad hebben we afgesproken dat u uw eventuele wensen of bedenkingen over ons voornemen in een motie opneemt. En deze motie vervolgens voorlegt aan de gemeenteraad. Als de raad deze motie aanneemt, informeren we u eerst over de uitvoering van deze motie, voordat we een definitief besluit nemen.

Aanleiding In het bestuursakkoord 2022-2026 is aangekondigd dat we een nieuwe economische visie gaan maken, en deze is nu gereed om aan uw raad voor te leggen. Dit proces is in oktober 2023 gestart met de behandeling van een discussienotitie in de commissie Bedrijvigheid, waarmee zij richting heeft gegeven aan het proces. Destijds werd er positief gereageerd op de voorgestelde richting, met name op de insteek dat ondernemers een belangrijke rol kunnen spelen bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Ook werd breed gedeeld dat de gemeente ruim baan moet bieden voor bedrijven die zich onderscheiden op het gebied van duurzaamheid en sociale verbinding. In de periode na deze discussie zijn er veel belanghebbenden in de gemeente geconsulteerd en is een visiedocument geschreven, dat nu voorligt.

Beoogd doel Een toekomstbestendige economie in ’s-Hertogenbosch in 2035, waarin Brede Bossche Welvaart centraal staat en impact ondernemen het nieuwe normaal is. De Bossche economie heeft een sterk fundament, mede dankzij de centrale ligging, unieke binnenstad, aantrekkelijke vestigingslocaties, de beschikbaarheid van talent en een breed palet aan ondernemers. Onze sterke basis staat echter onder druk door een aantal grote maatschappelijke veranderingen: technologische ontwikkeling, de toenemende geopolitieke instabiliteit, klimaatverandering en een tekort aan hulpbronnen, toenemende verstedelijking en de veranderende arbeidsmarkt. Er zitten grenzen aan onze huidige economie, vooral door toenemende schaarste aan energie, grondstoffen, arbeid en ruimte voor economische activiteit. Dit vraagt om een nieuwe kijk op ondernemerschap. De transitie naar een nieuwe economie vraagt veel van ondernemers en biedt tegelijkertijd kansen: ondernemers spelen een essentiële rol in de transitie naar een nieuwe economie. In de nieuwe Bossche economie van 2035 is “ondernemen met impact” het nieuwe normaal. Ondernemers nemen verantwoordelijkheid voor hun positie in de maatschappij en zorgen dat hun activiteiten in balans zijn met hun omgeving.

Ze dragen bij aan de drie pijlers van Brede Bossche Welvaart: ze hebben een sterk verdienvermogen en ondersteunen de transitie naar een duurzamere en socialere economie. Vooral op de thema’s klimaat, circulaire economie en maatschappelijke betrokkenheid zijn Bossche ondernemers sterk. De economie is in 2035 dus niet louter gegroeid in omvang; kwalitatieve groei is net zo belangrijk. De sterke punten van ’s-Hertogenbosch zijn hiertoe nog verder versterkt: ondernemerschap en innovatie, het Bossche talent en kenniscluster, onze gastvrijheid en vestigingsklimaat en de Bossche netwerkkracht; de kunst van het verenigen. De speerpuntsectoren food, bouw en gezondheidszorg zijn met behulp van datatechnologie landelijk bekend als Bossche specialiteiten. De Bossche economie in 2035 hoort hiermee nog steeds tot de top 3 van aantrekkelijkste economische regio’s van Nederland. Want ’s-Hertogenbosch heeft iets te bieden: een aangename

en duurzame werk- en leefomgeving, voldoende talent en kennis, sterke sociale cohesie en ondernemersnetwerken, en gastvrijheid voor nabije regio’s als de Randstad en Brainport. De Economische Visie ’s-Hertogenbosch 2035 zet uiteen hoe bedrijven bij kunnen dragen aan de Brede Bossche Welvaart, waarin economische, duurzame en sociale ambities elkaar versterken en het welzijn van onze inwoners vergroten. Ze biedt een toekomstbeeld van de nieuwe economie en een economische strategie op hoofdlijnen. Deze strategie is zowel een paraplu boven bestaand beleid, waar we mee doorgaan, als een leidraad voor nieuw beleid, te beginnen met een nieuw uitvoeringsprogramma vanaf 2025.

Relevante besluitgeschiedenis -

Bestuursakkoord Slagkracht en Ambitie 2022-2026 Discussienotitie Economische Visie, 2 oktober 2023, 15206926 Raadsinformatiebrief Voortgang Economische Visie, 19 maart 2024, 16155728

Argumenten 1.

Het toekomstbeeld van de Bossche economie in de visie schetst een ideale situatie in 2035, waar we gezamenlijk naartoe willen werken. Hierin spelen ondernemers niet alleen een rol in economische/kwantitatieve groei, maar ook bij de kwalitatieve ontwikkeling van onze economie die duurzamer en socialer wordt. Zij hebben hierbij richting en ondersteuning nodig, die wij vanuit de gemeente willen bieden. Tegelijkertijd zullen ondernemers nauwere samenwerkingen moeten aangaan met andere overheden, onderwijs en maatschappelijke organisaties om de uitdagingen van de maatschappelijke transities aan te gaan.

2.

Brede (Bossche) Welvaart is in toenemende mate een gangbaar perspectief op economische ontwikkeling. De economie opereert niet in een vacuüm, en we zien steeds vaker hoe economische

ontwikkeling in conflict komt met andere waarden. Daarom is een andere kijk op welvaart nodig: naast de traditionele focus op verdienvermogen zijn ook ecologische en sociaal-maatschappelijke waarden onmisbaar. Dit is het perspectief van Brede Welvaart, zoals ook de SER (2024), VNO-NCW & MKB Nederland (2021) en Rabobank (2022) dat omarmen. 3.

Impact ondernemen is de manier waarop ondernemers bij kunnen dragen aan Brede Bossche Welvaart. Niet alleen moeten ondernemers toekomstbestendig worden; ze zijn ook onmisbaar voor de transitie naar brede welvaart. Impact ondernemers richten zich dan ook zowel op winst als op maatschappelijk rendement, of maken impact ondernemen deel van hun missie. Ze zetten zich bijvoorbeeld in voor kansen voor mensen met een beperking, afvalvermindering of armoedebestrijding in wijken. Of ze gebruiken hun bedrijf om te werken aan oplossingen voor duurzame energievoorziening, voedselproductie of het verbeteren van werkomstandigheden.

4.

De vier hoofdlijnen van de economische strategie komen voort uit de Bossche kracht: ondernemerschap en innovatie, talent en kennis, aantrekkelijk en gastvrij, en de kunst van het verenigen. We gaan door met ingezet beleid binnen deze hoofdlijnen, zoals de inzet op data en ICT, ontwikkeling van het Innovatie Kwartier Den Bosch en het verbeteren van de aansluiting bedrijfsleven en onderwijs. We zetten behoud van ons goede vestigingsklimaat, verduurzaming van werklocaties en benutten onze netwerkkracht, de kunst van het verenigen, om impact te maken. We bouwen hiermee de sterke punten van de Bossche economie verder uit.

5.

We kiezen voor de speerpuntsectoren food, bouw en gezondheidszorg met een focus op datatoepassingen. Deze sectoren zijn belangrijk voor ’s-Hertogenbosch en de regio, en hebben impact op de Brede Bossche Welvaart. Ze hebben ook veel te winnen bij toepassingen van technologische ontwikkelingen als data science en ICT; hier staan wij als Datastad voor. Gezondheidszorg is een nieuwe speerpunt. Logistiek beschouwen we niet langer als speerpunt.

6.

Volgend op de visie maken we een uitvoeringsprogramma en gaan impact ondernemen monitoren met behulp van de Nieuwe Economie Index (NEx), in eerste instantie naast de huidige Economische Monitor. Het uitvoeringsprogramma, gericht op impact ondernemen, zal invulling geven aan nieuw beleid uit de hoofdlijnen hierboven, zoals beschreven in de bijlage. Dit programma zal het huidige Economisch Actieplan 2019-2025 opvolgen. De Nieuwe Economie index (NEx) voor ’s-Hertogenbosch meet de verschillende dimensies van impact ondernemen. We willen deze monitor in 2025 gaan gebruiken als eerste proef van deze nieuwe werkwijze.

7.

Om de visie te realiseren is samenwerking met ondernemers en onderwijs, andere regio’s en overheden nodig. Ondernemers en onderwijs zullen aan de slag moeten om de Bossche economie toekomstbestendig te maken. We gaan dus samenwerken met deze partners om deze visie te realiseren. ’s-Hertogenbosch wordt ook beïnvloed door de sterke ontwikkeling van Brainport en de Randstad. We zullen ons dus verhouden tot deze regio’s, de provincie Noord-Brabant en het Rijk, en waar mogelijk samen optrekken in bijvoorbeeld lobby.

Kanttekeningen en risico’s 1.

Economisch beleid van een gemeente heeft beperkte reikwijdte. Onze budgettaire ruimte en instrumenten zijn beperkt. Daarom richten we ons vooral op het aanjagen van innovatie en nieuwe ontwikkelingen, daar zelf het goede voorbeeld geven, bij elkaar brengen van ondernemers en kennisinstellingen in (nieuwe) netwerken en het profileren van ’s-Hertogenbosch samen met ondernemers.

2.

Het realiseren van de economische visie is afhankelijk van andere beleidsterreinen, die andere doelen kunnen hebben dan het economisch beleid. Om de doelen in deze visie te halen zal het economisch beleid goed moeten worden afgestemd met beleidsterreinen als ruimtelijke ordening, wonen, mobiliteit en

energie. Dit zullen we doen in de Omgevingsvisie, waarin ruimte voor werken een plek krijgt. 3.

De schaarste in de economie zal de komende tijd nog verder doorzetten, wat kan betekenen dat onze plannen niet volledig of tijdig kunnen worden uitgevoerd. Ondernemers hebben last van capaciteitsgebrek en stellen daardoor soms andere prioriteiten: bijvoorbeeld omdat ze vooral bezig zijn om personeel, een nieuwe plek voor hun groeiende onderneming of een toereikende energieaansluiting te vinden.

Financiën Voor het uitvoeringsprogramma dat volgt uit deze visie is jaarlijks €600.000 beschikbaar. We vragen geen aanvullende middelen in dit voorstel.

Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de drie onderdelen van de Brede Bossche Welvaart, en staat dus centraal in de visie. De transitie naar een nieuwe economie, ten behoeve van brede welvaart, is niet mogelijk zonder duurzame en circulaire ondernemers.

Participatie en communicatie De visie is tot stand gekomen met behulp van bijdragen van de gemeenteraad, collega’s uit de organisatie, ondernemers, onderwijspartijen en andere organisaties uit ’s-Hertogenbosch. De raad heeft in het najaar van 2023 gereageerd op de positionering van de visie, de inhoudelijke richting en de voorgestelde aanpak. Interne collega’s van (concern)strategie, ruimte, wonen, mobiliteit en energie hebben we sindsdien regelmatig in klankbordsessies gesproken en zij hebben commentaar geleverd op een eerste concept. In november 2023 hebben we nog met zo’n 15 ondernemers en onderwijsinstellingen gesproken en in

2023 en 2024 regelmatig met VNO-NCW ’s-Hertogenbosch. Op 20 maart en 16 april 2024 hebben we een twee keer een grote groep Bossche ondernemers en vertegenwoordigers van onderwijsinstellingen uitgenodigd op het Stadhuis, in totaal bijna 80. Van eenmanszaken tot grootbedrijf, en van de bouw en energiesector tot horeca en detailhandel. De grootste groep ondernemers was actief in de zakelijke, juridische of financiële dienstverlening, de creatieve industrie en technologie en IT. Op 6 juni 2024 heeft een selecte groep belanghebbenden uitgebreid met ons gesproken over een eerste concept van de visie. Al met al hebben zo’n 100 belanghebbenden een bijdrage geleverd aan het tot stand komen van deze visie. Deze input hebben we goed kunnen gebruiken in het schrijfproces. Bij het maken van het uitvoeringsprogramma gaan we hen weer betrekken en we willen hen een actieve rol geven in de daadwerkelijke uitvoering door structurele samenwerking op te zetten.

Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen

1.

Economische Visie 's-Hertogenbosch 2035

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Afdeling Inlichtingen

16564076 Wensen en bedenkingen uitspreken RJJ Geers Bedrijvigheid, 26 augustus 2024 SO/E&E Rob Nijskens, r.nijskens@s-hertogenbosch.nl