1. Duurzaamheidsjaarverslag 2020
Tekst van het document
Het volgen van de ontwikkeling van deelmobiliteit (aantal deelauto’s, -fietsen en scooters), zie figuur 27.
Deelmobiliteit in ’s-Hertogenbosch in 2020 Groei in het aantal elektrische personenvoertuigen in ’s-Hertogenbosch
Deelauto's exclusief P2P per 100.000 inwoners
Toename aantal elektrische auto's in 2020 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0
100 extra deelfietsen
53 plug-in hybride elektrische auto’s (PHEV)
100 extra deelscooters
387 volledig elektrische auto’s (FEV) Dec 2019
60 50 40 30 20 10 0 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Sep 2020 FIGUUR 27. OVERZICHT VAN ONTWIKKELINGEN IN DEELMOBILITEIT. BRON: EIGEN DATA EN CROW DASHBOARD.
Elektrische personenauto's (PHEV)
Vooral sterke groei in het aantal volledig elektrische auto’s
Elektrische personenauto's (FEV)
Wat we hieraan toevoegen: •
Ontwikkeling publieke laadpunten voor elektrische auto’s, zie figuur 28.
Aantal elektrische personenauto's in 's-Hertogenbosch
Groei in het aantal openbaar beschikbare laadpunten in ’s-Hertogenbosch Toename aantal (semi)publieke laadpunten 2020
Aantal (semi)publieke laadpunten
Dec 2020
Sep 2020
Juni 2020
Mrt 2020
Dec 2019
Sep 2019
FIGUUR 26. OVERZICHT VAN HET AANTAL ELEKTRISCHE PERSONENVOERTUIGEN. BRON: KLIMAATMONITOR.
750 Juni 2019
Elektrische personenauto's (PHEV)
Mrt 2019
Elektrische personenauto's (FEV)
800
Dec 2018
Juni Aug Okt Dec Feb April Juni Aug Okt Dec Feb April Juni Sep Nov Jan Mrt Mei Juli Sep 2017 2017 2017 2017 2018 2018 2018 2018 2018 2018 2019 2019 2019 2019 2019 2020 2020 2020 2020 2020
Sep 2018
0
108
850
Mrt 2018
1000
900
Sep 2017
2000
1000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 Dec 2017
3000
Juni 2018
4000
700 Dec 2019
Dec 2020
FIGUUR 28. OVERZICHT VAN HET AANTAL PUBLIEKE EN SEMIPUBLIEKE LAADPUNTEN. BRON: KLIMAATMONITOR.
40
DU U RZAA MH E IDSJAAR VERSL AG ’S -HERTOGENBOSCH 2020
D U U RZAA MH E I D SJAA R VE RSL AG ’S -H E RTOG E N B OSC H 2020
41
•
Het aantal zero emissie bussen
minder deelauto’s ingezet. De vermindering is dus naar
In het najaar organiseerden we samen met de regio en
beschikbaar voor woon-werk verkeer. Op die manier
•
Het aantal deelnemers van de community
verwachting slechts van tijdelijke aard. Voor 2021 denken
provincie Noord-Brabant het Nationaal Fietscongres.
kunnen onze medewerkers hun dienstreizen op een
duurzame mobiliteit
we dat de groei weer verder aantrekt want we hebben al
Klik hier voor een filmpje over het Nationaal Fietscon-
duurzame manier invullen.
heel wat extra deelauto’s in het verschiet bij verschillende
gres 2020.
aanbieders. We hebben daarnaast volop ingezet op fietsen
•
•
en allerlei andere activiteiten over het gehele spectrum van
+7
+2
Nu 19 ZE-bussen
Nu 12 deelnemers Community DuMo
duurzame mobiliteit.
Afgelopen jaar is er speciale online editie van het Sjees Magazine verschenen over fietsen in
•
’s-Hertogenbosch. Je kunt de speciale online editie lezen door hier te klikken.
Fiets •
In 2020 is de bestuursovereenkomst getekend voor een
Elektrisch vervoer en laadinfrastructuur
snelfietsroute F2 tussen Zaltbommel en ’s-Hertogen-
•
In 2020 hebben we de wijklaadplannen voor West en
In het vervolg breiden we dit mogelijk verder uit naar:
bosch. Dit project wordt uitgevoerd in het kader van
de Binnenstad vastgesteld. Deze werkwijze passen we
•
Ontwikkelingen schonere bevoorrading binnenstad
het MIRT-A2 programma. Naar verwachting wordt in
in 2021 toe voor de overige wijken. In deze wijklaad-
•
Aantal e-bikes in ’s-Hertogenbosch
2021 gestart met de werkzaamheden. De fietsroute
plannen stellen we potentiële laadlocaties voor en
•
Aantallen fietsers, fietskilometers, fietsreistijden
zal eind 2022 klaar zijn. Een leuk filmpje over de snel-
geven we bewoners de kans om hierop te reageren
•
Beleving inwoners en voornemens t.a.v. gebruiken
fietsroute F2 kun je vinden door hier te klikken.
en mee te denken. De komende jaren zullen er 2000
De snelfietsroute F59 naar Oss is al langere tijd in
extra laadpunten geplaatst worden om de groei in
gebruik als één van de eerste snelfietsroutes in Neder-
elektrisch vervoer op te vangen. Meer informatie is
Wat hebben we in 2020 gedaan?
land. Vanwege nieuwe eisen aan en inzichten over
te vinden in dit filmpje over elektrisch rijden en laden
Deelvervoer
In 2020 zijn er grote stappen gezet op het gebied van
snelfietsroutes wordt de route geoptimaliseerd.
in ’s-Hertogenbosch.
•
duurzame mobiliteit
•
Er zijn 100 deelfietsen bijgekomen in de gemeente.
De F59 richting Waalwijk is grotendeels klaar. Alleen
Deze deelfietsen van Bravofiets worden door Arriva
in de toename van elektrische voertuigen en beschikbare
enkele stukken moeten nog worden aangepast. Voor
verhuurd op dertien locaties. De deelfietsen vormen
openbare laadinfrastructuur. Verder zien we een toename
de snelfietsroute naar Eindhoven werken we samen
daarmee een verlengde van het OV-netwerk. Het
in deelmobiliteit met nog eens extra 100 deelfietsen
met de betrokken gemeentes aan de uitwerking van
betreft in eerste instantie een proef van 2 jaar die
(Bravofiets) en er rijden sinds 2020 100 elektrische deel-
het voorkeurstracé.
wordt doorgezet bij voldoende gebruik.
duurzame mobiliteit. Dit is onder andere terug te zien
scooters rond van GO sharing. Er zijn plannen gemaakt om
•
•
•
Afgelopen jaar hebben we een campagne ‘Vak je
In het afgelopen jaar zijn er ook 100 elektrische
deze aantallen verder door te laten groeien. Op het gebied
fiets’ in de binnenstad gehouden. Door fietsen netjes
deelscooters bijgekomen. De scooters van GO Sharing
van deelauto’s hebben we eerder een sterke start gemaakt,
in vakken te stallen is er minder hinder en blijft er
zijn de eerste deelscooters in de gemeente, maar er
maar zakt het aantal auto’s wat terug in 2020. Vanwege
genoeg ruimte voor voetgangers. Meer over de ‘Vak je
is inmiddels interesse van meerdere aanbieders. We
corona en het afgenomen zakelijk verkeer zijn er tijdelijk
fiets’ actie is te zien in dit filmpje.
zien hiermee een groeiende populariteit van deelmobiliteit. Wanneer deze eerste proef succesvol is, wordt er gekeken naar uitbreidingsmogelijkheden. •
Het gemeentelijke wagenpark zal na een nieuwe aanbesteding volledig bestaan uit hybride en elektrische auto’s. Dit gaat in stappen gebeuren. Er komen 7 elektrische en 15 hybride auto’s. Ook zijn er 8 e-bikes beschikbaar voor woon-werk verkeer. Op die manier kunnen onze medewerkers hun dienstreizen op een duurzame manier invullen.
•
Het gemeentelijke wagenpark zal na een nieuwe aanbesteding volledig bestaan uit hybride en elektrische auto’s. Dit gaat in stappen gebeuren. Er komen 7 elektrische en 15 hybride auto’s. Ook zijn er 8 e-bikes.
42
D U U RZAA MH E I D SJAA R VE RSL AG ’S -H E RTOG E N B OSC H 2020
43
•
•
We hebben verkend waar deelauto’s ingezet kunnen
Duurzame stadsdistributie en bus- en
de weg wordt gericht op meer groen en minder auto’s
worden in onze gemeente. We zijn hiervoor in gesprek
doelgroepenvervoer
om de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren en
gegaan met verschillende (elektrische) deelauto-
•
We werken samen met partijen in de stad aan een
Slimme mobiliteit
aanbieders. Uit de gesprekken volgden een aantal
Bossche Green Deal Zero Emissie Stadslogistiek (ZES)
•
concrete voorstellen waar we in 2021 met een aantal
voor slimme en schone logistiek. We hebben gespro-
aanbieders verder opvolging aan zullen geven.
ken over kortetermijnmaatregelen en bijbehorende
Op Burendag op 26 en 27 september hebben
afspraken. Deze worden in 2021 vastgelegd.
gebouwd tot iVRI. Dit zijn slimme verkeerslichten
In 2020 zijn er 7 zero emissie bussen bijgekomen.
die kunnen communiceren met auto’s en fietsers.
kennis gemaakt met de verschillende voordelen van
Daarmee zijn in totaal 19 van de 33 bussen (ca. 60%)
Ook zijn er slimme verkeerslichten geplaatst bij de
elektrische deelauto’s.
op de stadsdienst elektrisch. Vanaf juli 2020 rijden er
aansluiting met de A59 aan de Berlicumseweg.
Aanbieder OnzeAuto heeft toestemming gekregen
op alle transferiumlijnen alleen nog maar elektrische
om elektrische deelauto’s te gaan plaatsen op woon-
bussen. Deze worden op weekdagen ingezet op de
worden verkeerslichten op zonne-energie geplaatst.
locaties voor Slot Haverleij en negen kastelen. De
stadslijnen.
De verkeersregelinstallatie zelf is een iVRI en staat op
bewoners van de wijken ’t Zand en het Paleiskwartier
•
•
meer ruimte aan o.a. fietsers te geven.
Tijdens de Data Week was aandacht voor het toepassen van data voor duurzame mobiliteit.
•
•
elektrische auto die gedeeld wordt in besloten kring
Verschillende verkeersregelinstallaties zijn om-
Bij de herinrichting Aartshertogenlaan – Orthenseweg
masten die tot 95% recyclebaar zijn.
biedt een alternatief voor veel ‘tweede auto’s’.
Gedragscampagnes en community •
De Community Duurzame Mobiliteit (DuMo) is in 2020 verder gegroeid in het aantal leden. In totaal zijn er nu ca. 12 verschillende leden over het hele palet van duurzame mobiliteit.
•
Afgelopen jaar is de community o.a. gestart met “073 elektrisch”: een datagedreven aanpak
FOTO VOETGANGERSOVERSTEEKPLAATS AARTSHERTOGENLAAN – ORTHENSEWEG
•
diensten te versnellen. •
•
In het najaar van 2020 vond de campagne ‘Geef je
Met de campagne ‘WelkomVerder’, zijn bezoekers van de binnenstad rond de feestdagen eind 2019/begin
Banden Lucht’ plaats. De slimme bandenpompen bij Transferium Deutersestraat zijn door bijna 900
om de opschaling van elektrische deelmobiliteits-
2020 gestimuleerd om duurzaam te reizen. •
In november 2020 zijn we gestart met de gedragscam-
gebruikers gebruikt. Goede bandenspanning
pagne ‘Lekker Onderweg’ gericht op het stimuleren
bespaarde naar schatting 13 ton aan CO2 -uitstoot.
van duurzaam mobiliteitsgedrag. Deze campagne komt voort uit een onderzoek onder de inwoners naar hun motiveringen om duurzaam te reizen. De campagne richtte zich in 2020 met name op het
Autoluwe binnenstad en onderwijsboulevard •
stimuleren van fiets, e-bike en schwung app.
In 2020 is een deel van de Kanaalboulevard geopend. Door de herinrichting is er meer ruimte voor fietsers
•
Op 8 oktober werd het bestuursakkoord “Zero
en wandelaars en worden deze duurzame vormen van
Emissie Doelgroepenvervoer 2025” ondertekend
reizen extra gestimuleerd. Ook is het ontwerpproces voor het overige deel Kanaalboulevard opgestart.
voor de wethouders van de stuurgroep Regiotaxi ’s-Hertogenbosch. Met dit bestuursakkoord streeft
•
boulevard is opgestart.
gemeente ’s-Hertogenbosch samen met andere gemeenten naar verduurzaming van de vervoersbewegingen van de regiotaxi.
44
DU U RZAA MH E IDSJAAR VERSL AG ’S -HERTOGENBOSCH 2020
Het ontwerpproces voor een autoluwe onderwijs-
•
Het ontwerp voor een deel van de Oranjeboulevard (Koningsweg) is afgerond. Bij de herinrichting van
45
Onderzoek en innovatie
073 elektrisch/Samen maken
•
we Den Bosch duurzamer
We nemen deel aan het driejarige Europese onderzoeksprogramma SPROUT. In ’s-Hertogenbosch kijken we naar deelmobiliteits- en slimme schone bevoor-
•
•
radingsinitiatieven.
Van Berckelstraat/fiets- en busstraat
In 2020 is het onderzoek naar vervoersarmoede in onze
We stimuleren schone, veilige, en comfortabele
gemeente afgerond. Hieruit blijkt dat er mensen zijn die
mobiliteit, zodat onze gemeente bereikbaar en leef-
problemen ervaren met het bereiken van activiteiten
baar blijft. De fiets speelt hierin een belangrijke rol.
vanwege gebrek aan mobiliteit. Onderliggende facto-
Dit vinden we zo belangrijk dat we ervoor kiezen om
ren zijn onder andere financiële beperkingen en geen
de Van Berckelstraat (een hoofdroute voor de fiets
ervaring of onbekendheid met vervoersvormen. In
van en naar de binnenstad) in te richten als fietsstraat
2021 pakken we door op dit thema.
waar de bus te gast is. Zo geven we fietsers de ruimte
De projectgroep Duurzame Mobiliteit heeft een speed-
en verbeteren we de leefomgeving en verkeersveilig-
date-sessie gehouden met verschillende startups op
heid. Behalve de bus zijn auto’s en ander gemotoriseerd verkeer niet meer welkom in de straat. Voor-
het gebied van slimme en duurzame mobiliteit. Het
•
•
Mobility Lab zal deze start-ups verder begeleiden.
Onze missie: 073elektrisch ondersteunt de transitie
heen leverde de mix van verkeer namelijk problemen
Dit is onderdeel van een landelijk programma.
naar een toegankelijk en duurzaam ’s-Hertogenbosch
op voor verkeersveiligheid en leefbaarheid. Door
Weener XL organiseerde samen met LabXL een
(duurzame mobiliteit) middels transparant beleid
nu meer ruimte aan de fiets te geven worden deze
innovatieve en creatieve challenge tijdens een
ondersteund door data die de toestand van de stad
problemen aangepakt. Er wordt bovendien nauw-
“Ynnovate-sessie”. Hier werden meer dan 125 ideeën
en haar inwoners representeren.
lettend in de gaten gehouden hoe het verkeer zich
opgehaald over hoe duurzaam woon-werkverkeer
Omschrijving: Het project 073elektrisch is erop
nu door de omgeving verspreidt. Ervaringen met de
gestimuleerd kan worden.
gericht door onderzoek meer inzicht te krijgen in het
tijdelijke afsluiting worden gebruikt om het ontwerp
Op 4 en 5 juni vond de pilot StreetSense plaats waar-
gebruik van en het gedrag rondom duurzame deel-
van de definitieve inrichting van de Van Berckelstraat
voor het Mobility Lab slimme wegdeksensoren heeft
mobiliteit in verschillende wijken in ’s-Hertogenbosch.
te verbeteren.
geïnstalleerd op tien locaties binnen de gemeente.
Tegelijkertijd stimuleren we het gebruik van elek-
Deze sensoren meten de verkeersdrukte en status
trische deelauto's, zoeken we actief en samen met
van het wegdek t.b.v. tijdig onderhoud.
inwoners naar toepassingsmogelijkheden in de wijken en dragen we bij aan het versnellen van de duurzame beweging die al gaande is. Samenwerking: 073elektrisch is een samenwerkingsproject met voornamelijk Bossche partijen vanuit onderwijs, overheid, ondernemers en de inwoners van Den Bosch (quadruple helix). De betrokken organisaties zijn JADS, GoodMoovs, Gemeente ’s-Hertogenbosch, 1horse4hire en operatie frisse peper. Ook Avans en Brabant Mobiliteitsnetwerk werken mee aan het project.
46
DU U RZAA MH E IDSJAAR VERSL AG ’S -HERTOGENBOSCH 2020
D U U RZAA MH E I D SJAA R VE RS L AG ’S -H E RTOG E N B OSC H 2020
47
48
DU U RZAA MH E IDSJAAR VERSL AG ’S -HERTOGENBOSCH 2020