0. RV herhuisvesting Design Museum Den Bosch__14397648

RAADSVOORSTEL Registratienummer Raadsvergadering

14391708 31 januari 2022

Onderwerp

Herhuisvesting Design Museum Den Bosch Met de herhuisvesting van Design Museum Den Bosch willen we het museum de ruimte geven zich verder door te ontwikkelen als een museum van nationaal belang. Daarnaast geeft de verhuizing van het museum naar de Citadelhof een belangrijke impuls aan de gebiedsontwikkeling en de stedelijke dynamiek die we voor ogen hebben in de Bossche Stadsdelta. Door de herhuisvesting van het Design Museum zorgen we er bovendien voor dat Het Noordbrabants Museum de ruimte krijgt om de collectie van JK Art Foundation te kunnen inhuizen aan De Mortel 4. De ontwikkelingen van beide musea dragen bij aan de versterking ons profiel van Cultuurstad van het Zuiden en geven een impuls aan onze brede binnenstad, het toerisme en het vestigingsklimaat in ‘s-Hertogenbosch.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. In te stemmen met het starten van de Planstudiefase van het Structuurfonds en uitwerken van een Voorlopig Ontwerp (VO) voor het nieuwe Design Museum, waarbij we de volgende randvoorwaarden hanteren: 1) Het museum kan doorgroeien tot een museum van nationaal belang en formaat. 2) Een duurzaam museum ontwerpen, met een moderne uitstraling en een onderscheidende eigen signatuur, op een zichtbare en prominente plek. Een museum met een bij de beoogde groei passende functionaliteit www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2. 3. 4.

en voor bezoekers prettige belevingswaarde. Een toegankelijk en gastvrij museum, dat interactie met de omgeving en bezoekers aangaat. Hierdoor kan het een significante bijdrage en impuls leveren aan de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta en aan 's-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden. 3) Bij het ontwerp hoort een haalbare businesscase: sturen op een haalbare exploitatie en investering. 4) Sturen op realisatie voor 2030. Hiervoor een voorbereidingskrediet van € 1.654.400,- uit het structuurfonds beschikbaar te stellen voor het opstellen van een Voorlopig Ontwerp. De vrijkomende middelen uit de verkoop van De Mortel 4 te bestemmen voor de herhuisvesting van Design Museum Den Bosch. Binnen de Bossche Stadsdelta het gebied Citadelhof aan te wijzen als de locatie voor de nieuwbouw van Design Museum Den Bosch, waarmee een belangrijke eerste stap wordt gezet voor de sprong over de Dieze van de Brede Binnenstad.

Aanleiding We willen met de herhuisvesting van Design Museum Den Bosch ontwikkelingen van bovenstedelijke impact een impuls geven. Het Design Museum Den Bosch werkt al enige tijd aan een inhoudelijke en organisatorische doorontwikkeling. De relatie van design tot maatschappelijk relevante thema’s ligt nadrukkelijk ten grondslag aan de programmering. Daarnaast zet het museum in op digitalisering en het bereiken van nieuwe doelgroepen, met name jongeren uit de gemeente en daarbuiten. Met deze ontwikkeling heeft het museum in de afgelopen jaren al successen geboekt. Naast regelmatige aandacht in landelijke pers voor tentoonstellingen als Design van het Derde Rijk, Goth, en Sneakers Unboxed, krijgt het museum ook steeds vaker erkenning in de vorm van subsidies van landelijke fondsen, waaronder Mondriaan Fonds en Fonds 21. Het museum heeft de ambitie deze landelijke financiering structureel te maken en nog meer een speler van nationaal belang te zijn. Daarnaast krijgt Het Noordbrabants Museum de kans om de uitzonderlijke www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

collectie van JK Art Foundation in doorlopende bruikleen te krijgen, waarmee het zich verder kan ontwikkelen tot een van de topmusea van Nederland. Met de Provincie is afgesproken is dat de Provincie primair verantwoordelijk is voor de doorontwikkeling van Het Noordbrabants Museum en de gemeente voor de doorontwikkeling van het Design Museum Den Bosch. In de samenwerkingsovereenkomst m.b.t. de verkoop van De Mortel 4 is afgesproken uiterlijk in 2030 de herhuisvesting van het Design Museum en het inhuizen van de collectie van de JK Art Foundation in Het Noordbrabants Museum gereed te hebben. De ontwikkeling van het museum benutten we om een impuls te geven aan de ontwikkeling van de Bossche Stadsdelta en de stad als geheel. Hier realiseren we een dynamisch stedelijk gebied met ruimte voor ontmoeting, cultuur, sport, werk, wonen en duurzame innovatie. De Bossche Stadsdelta is onderdeel van de Brede Binnenstad. Zoals ook beschreven in het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta en de Position Paper Brede Binnenstad, willen we de binnenstad verbreden door de sprong te maken over de Dieze en ook de noordzijde nadrukkelijk onderdeel te maken van de ontwikkeling met een mix van functies. Dit doen we door ook aan de noordzijde van de Dieze functies te creëren die jong van geest, dynamisch en publieksgericht zijn.

De nieuwe lage Diezebrug vormt als rode loper de uitnodigende verbinding tussen twee levendige gebieden (het zogenaamde haltermodel). Met de herhuisvesting van het Design Museum zetten we hierin een belangrijke eerste stap en geven we invulling aan de ambitie de binnenstad te verbreden. In het bestuursakkoord zijn de kansen die de herhuisvesting van Design Museum Den Bosch biedt, onderschreven. Zowel waar het gaat om de inhoudelijke ambities van het museum als de ontwikkeling van de Bossche Stadsdelta. Daarom is in het bestuursakkoord het voornemen opgenomen om dit project op te voeren als nieuw project in het Structuurfonds. Overeenkomstig de procedure structuurfonds hebben wij uw raad bij de behandeling van de begroting 2023 het voorstel voorgelegd om de herhuisvesting definitief op te voeren in de verkenningsfase van het gemeentelijk structuurfonds. Met dit voorliggende raadsvoorstel zetten we de volgende stap in de ontwikkeling van een nieuwe huisvesting voor het Design Museum. Vanwege de afspraak www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

met de provincie de herhuisvesting uiterlijk in 2030 gereed te hebben en de doorlooptijd van een dergelijk project leggen we uw raad nu dit raadsvoorstel voor. Beoogd doel We willen ons profiel als Cultuurstad van het Zuiden verder versterken en een impuls geven aan de gebiedsontwikkeling en de aantrekkingskracht van de Bossche Stadsdelta als culturele aanjaagplek. En zodoende een impuls geven aan de brede binnenstad, het toerisme en het vestigingsklimaat in ’sHertogenbosch. Met de herhuisvesting van Design Museum benutten we vier kansen: voor het Design Museum, Het Noordbrabants Museum, voor de Bossche Stadsdelta en de doorontwikkeling van de Brede Binnenstad. We geven invulling aan het realiseren van meerdere gemeentelijke ambities en doelstellingen zoals beschreven in het bestuursakkoord. Met deze ontwikkelingen dragen we bij aan een sterkere (inter)nationale positie van de beide musea. Dit straalt af op onze stad en verstevigt ons profiel als Cultuurstad van het Zuiden. Daarmee dragen deze ontwikkelingen ook bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat in ’s-Hertogenbosch en het geeft een impuls aan het toerisme en de economie in onze gemeente. We doen hiermee een investering voor de lange termijn.

De herhuisvesting naar de Bossche Stadsdelta brengt een nieuw cultureel icoon naar dit gebied, en verstevigt daarmee – mede met de al aanwezige culturele organisaties in het gebied – het profiel van de Bossche Stadsdelta. Door een aansprekende culturele speler te huisvesten in de Citadelhof brengen we dynamiek en reuring naar de overkant van de Dieze. Met de herhuisvesting van het Design Museum maakt de Brede Binnenstad de sprong over de Dieze en maken we deze ontwikkeling voelbaar én zichtbaar.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Afbeelding 1: Het gebied de Citadelhof (in uitsnede uit het Gebiedsperspectief De Bossche Stadsdelta, 2020) www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis  Bestuursakkoord “Slagkracht en Ambitie. Met lef en energie de toekomst in” (2022)  RV Kaders Cultuurbeleid vanaf 2021, Cultuurnota “Cultuur maakt Mensen” (2019), reg.nr. 9439246  RV Kaders Citymarketing (2019), reg. nr. 9034696  RV Economisch perspectief Brede Binnenstad | Visie en Actieplan (2021), reg. nr. 10705326  RV Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta (2020), reg.nr. 10126475  Toekomstperspectief 2035, “Stad van Ontmoeting. 's-Hertogenbosch op weg naar 2035” (2020), reg. nr. 10379307  Collegebrief “Ontwikkeling musea Museumkwartier” (2021), reg.nr. 11753760  RIB “Raadsinformatiebrief Intentieovereenkomst van Het Noordbrabants Museum en Design Museum Den Bosch en de daarbij behorende aanvullende overeenkomst” (2022), reg. nr. 11836134  Collegebrief “Ontwikkelingen Het Noordbrabants Museum en Design Museum Den Bosch” (2022), reg. nr. 14059205  RIB “Position paper De Brede Binnenstad. Motor van de Koploper” (2022) reg. nr. 11783668  RV Opnemen herhuisvesting Design Museum Den Bosch in verkenningsfase structuurfonds (2022) reg. nr. 14111066  CV Samenwerkingsovereenkomst koop/verkoop Mortel 4 te ’s-Hertogenbosch (2022) reg. nr. 14389182

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Argumenten 1.1. Het project biedt ons gemeentelijk museum de kans om verder door te groeien naar een museum van nationaal belang Het Design Museum maakt een inhoudelijke en organisatorische ontwikkeling door. Met een programmering gericht op maatschappelijke relevante thema’s (en daarmee een bijdrage aan het maatschappelijke debat hierover), een voorlopersrol op het gebied van digitalisering in het museale veld (passend bij onze ambities met Den Bosch Datastad) en het bereik van nieuwe en vooral jongere doorgroepen. Deze ontwikkelingen dragen bij aan het realiseren van de ambitie van het museum om nog meer een speler van nationaal belang te zijn en zijn (inter)nationale positie verder uit te breiden. In de provincie en daarbuiten neemt het museum een onderscheidende positie in. Met de Dutch Design Week, Design Academy en Future Lab in Eindhoven, het Textiel Museum en Textiellab in Tilburg, het Schoenenkwartier in Waalwijk en EKWC in Oisterwijk kent Brabant een gevarieerd designveld waarin instellingen door een verschillende focus elkaar aanvullen en met elkaar samenwerken. De Provincie Noord-Brabant onderschrijft dan ook het belang van de doorontwikkeling van het Design Museum in onze stad voor het culturele en museale veld in Brabant. Binnen Nederland is het Design Museum Den Bosch het enige Nederlandse museum dat zich volledig richt op design.

Ook beeldende kunstmusea als Boijmans van Beuningen en Stedelijk Museum Amsterdam besteden aandacht aan design en hebben designafdelingen, maar benaderen design als een artistieke (kunst)discipline. Het Design Museum Den Bosch heeft daarbinnen een unieke positie, omdat het niet het artistieke perspectief maar het maatschappelijke perspectief centraal stelt. Functioneel vereisen de ambities van het museum een gebouw dat meer mogelijkheden biedt dan het huidige aan De Mortel 4. Het gaat dan bijvoorbeeld om het tentoonstellen van grote objecten, het tentoonstellen van de vaste collectie en het naar ’s-Hertogenbosch kunnen halen van grotere internationale tentoonstellingen. Ook is de wens dat een nieuw onderkomen meer mogelijkheden biedt om de interactie aan te gaan met de omgeving en toegankelijker en nog laagdrempeliger is. Het museum kan met de verhuizing doorgroeien tot een museum van www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

nationaal belang en formaat. Door het museum te herhuisvesten in een nieuw pand dat past bij de nationale ambities willen we de kansen voor en met het museum benutten, en hiermee onze profilering als Cultuurstad van het Zuiden versterken.

Afbeelding 2: Design Museum Den Bosch– Sneakers Unboxed, 2022. (Foto: Ben Nienhuis)

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1.2. We realiseren unieke meerwaarde voor de stad door het nieuwe museum een prominente plek te bieden in de Bossche Stadsdelta, met een onderscheidende eigen signatuur en een moderne uitstraling, functionaliteit en belevingswaarde We ontwerpen een nieuw museum met een duidelijke eigen signatuur en een moderne uitstraling. Het nieuwe museum heeft een functionaliteit die past bij de beoogde groei en heeft een voor bezoekers prettige belevingswaarde. Hiermee kan het nieuwe museum een significante bijdrage gaan leveren aan de gebiedsontwikkeling van met name de noordzijde van de Dieze, de versterking van het culturele ecosysteem in de Bossche Stadsdelta en aan ’s-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden. De nieuwbouw van het museum in het gebied Citadelhof is een grote kans voor de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta en de stad als geheel. De Bossche Stadsdelta is onderdeel van de Brede Binnenstad en moet een dynamisch stedelijk gebied worden met ruimte voor ontmoeting, cultuur, sport, werk, wonen en duurzame innovatie. Voor de sprong over de Dieze is het van belang een aanjager te hebben die publieksgericht, dynamisch en jong van geest is.

Het profiel van het museum past bij de visie zoals benoemd in de kernwaarde “eeuwig jong” (Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta) en de ambitie “(inter)nationaal aansprekend” zoals beschreven in het Position Paper Brede Binnenstad. Met de verhuizing van het museum naar de Bossche Stadsdelta geven we verder invulling aan het cultuurprofiel in dit gebied en stimuleren we ontmoeting en interactie. We geven daarmee een belangrijke impuls aan de ontwikkeling en aantrekkingskracht van de Bossche Stadsdelta en daarmee aan de stad als geheel. Door de afwisselende tentoonstellingen en de daarbij behorende bezoekers en de open houding naar omgeving draagt het nieuwe museum bij aan de permanente verandering en de dynamiek die we wensen in De Bossche Stadsdelta. Hierbij past een levend gebouw: dat in haar functionaliteit kan meebewegen met de behoeften in de tijd. Inhoudelijk landt het museum op een natuurlijke wijze in dit gebied waar we het experimentele en prikkelende, soms schurende, karakter dat het nu heeft willen behouden voor de toekomst. Met maatschappelijke perspectief, bevragende houding en nadrukkelijk aandacht voor de interessewereld van jongeren geeft het museum hieraan een impuls. Hiermee is het museum zowel een aanjager van experiment en verandering als het www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

kloppende hart van de experimentele vrijplaats die we de Bossche Stadsdelta willen laten zijn. We willen aan de overzijde van de Dieze een plus zetten op de sfeer van experiment en de reuring die de Tramkade nu al biedt in de noordelijke Spoorzone. Gecombineerd met een plek voor urban, evenementen, makers en de aanwezige culturele partners als Willem Twee en Verkadefabriek, maar ook de kunstacademie en het innovatiekwartier creëren we synergie. Met een museum met een onderscheidend profiel op een prominente en zichtbare plek naast de nieuwe Diezebrug en aan de Aa hebben we bovendien de kans om een icoon neer te zetten, die langjarig een meerwaarde kan gaan hebben voor de herkenbaarheid van het gebied en de stad. Het markeert de sprong over de Dieze van de Brede Binnenstad. Met een uitdagende moderne architectuur kunnen we een statement maken dat ‘s-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden stevig onderstreept. De ontwikkeling biedt de kans om het Design Museum zelf ook stevig te positioneren en zo bij te dragen aan de nationale positie van het museum. Dit vergt een bij deze groei passende functionaliteit. Die het mogelijk maakt om zowel grote objecten tentoon te stellen, de vaste collectie jaarrond te kunnen tentoonstellen en internationale designtentoonstellingen naar Den Bosch toe te kunnen halen, die qua omvang niet passen in het huidige gebouw.

Hierbij betrekken we ondersteunende functionaliteiten zoals horeca en ruimte voor makers en externe partners. We beogen een zeer aansprekend gebouw te ontwerpen met een open houding naar de omgeving, toegankelijk en gastvrij. Ook de buitenruimte doet hierin mee. Zodat het nieuwe museum zowel een meerwaarde heeft voor het museum op zichzelf, als voor de ontwikkelingen van het gebied Citadelhof en de Bossche Stadsdelta, het omliggende stedelijke weefsel, omwonenden en de bezoekers aan onze stad. 1.3. Van belang is vast te stellen dat er een haalbare businesscase kan zijn In de verkenning is reeds een globale investeringskostenraming opgesteld en is tevens de mogelijke dekking hiervan in beeld gebracht, zie financiële paragraaf. In de ontwerpfase zal, zowel voor het Voorlopig Ontwerp (VO) als het Definitief Ontwerp (DO), opnieuw de haalbaarheid berekend worden. Dit zodat bij het investeringsvoorstel de financiële haalbaarheid van het ontwerp kan worden onderbouwd. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1.4. Met realisatie voor 2030 wensen we de afspraken uit de intentieovereenkomst tussen Het Noordbrabants Museum, Design Museum Den Bosch, Provincie en gemeente na te komen en hiermee ruimte te bieden voor zowel de doorontwikkeling van het Design Museum als dat van Het Noordbrabants Museum binnen de afgesproken termijn. Na besluitvorming in de gemeenteraad wordt een stedenbouwkundige uitwerking gemaakt voor het nieuwe museum op de Citadelhof en vervolgens het Voorlopig ontwerp (VO) opgesteld en getoetst aan de uitgangspunten. Samen met een eerste doorrekening van de businesscase wordt het VO voorgelegd aan de gemeenteraad, tezamen met het voorstel voor het voorbereidingskrediet voor het opstellen van het Definitief Ontwerp (DO). Na het raadsbesluit wordt het DO opgesteld. Het DO en de bijbehorende businesscase wordt vervolgens voorgelegd ter besluitvorming aan de gemeenteraad. Na besluitvorming in de gemeenteraad voor het starten van de realisatiefase, wordt aanbesteding en vervolgens de realisatie van het nieuwe museum gestart. 2.Ten behoeve van de verdere uitwerking is een voorbereidingskrediet noodzakelijk. Dit is verder uitgewerkt in de paragraaf financiën. 3.

Voor de ontwikkeling van een nationaal toonaangevend museum dat een aanjagende functie heeft in de gebiedsontwikkeling in de Bossche Stadsdelta zijn zowel de vrijkomende middelen uit de verkoop van De Mortel 4 als de middelen uit het Structuurfonds noodzakelijk Als college zijn we voornemens om begin 2023 De Mortel 4 te verkopen aan de Provincie Noord-Brabant ten behoeve van toekomstig gebruik door Het Noordbrabants Museum voor hun nieuwe collectie. Vooruitlopend op besluitvorming in de gemeenteraad ten aanzien van het voorbereidingskrediet zijn hierover door ons college reeds afspraken gemaakt met de Provincie over de randvoorwaarden van de verkoop. Hiermee kunnen de vrijkomende middelen uit de verkoop van de Mortel 4 worden ingezet ter co-financiering en mededekking van een nieuw Design Museum. De vrijkomende middelen bestaan uit de verkoopopbrengst, verminderd met de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

boekwaarde van De Mortel 4; de vrijkomende middelen ter dekking van de resterende kapitaallasten gedekt uit het Structuurfonds en de Reserve Activa; en de vrijkomende middelen uit de voorziening groot onderhoud van De Mortel 4. Zowel de vrijkomende middelen als de middelen uit het Structuurfonds zijn noodzakelijk om een nieuw museum te realiseren dat past bij de ambities van het Design Museum en om het museum in positie te brengen om een aanjagersrol in de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta te vervullen, waarmee mogelijk ook nieuwe ontwikkelingen op gang komen. Belangrijk is dat het Design Museum op de huidige locatie kan blijven functioneren tot aan de verhuizing van het Design Museum naar de nieuwe locatie. Vandaar dat hierover de afspraak met de Provincie als beoogd koper is gemaakt dat zij voor zo lang in het huidige gebouw kunnen blijven huren, onder dezelfde voorwaarden. In de verkoopovereenkomst wordt tevens een terugkoopregeling opgenomen, voor het geval de verhuizing van het Design Museum onverhoopt geen doorgang zal kunnen vinden voor 1 januari 20230 en de gemeente en provincie niet samen tot overeenstemming komen tot verlenging. Deze houdt in dat de gemeente het recht heeft om het pand aan De Mortel 4 voor dezelfde waarde terug te kopen als waarvoor deze wordt verkocht aan de provincie.

En de provincie heeft de plicht het pand terug te verkopen aan de gemeente. De vrijkomende middelen uit de verkoop van het pand aan de Mortel 4 zijn niet toereikend voor de herhuisvesting en doorontwikkeling van Design Museum Den Bosch. Daarmee is een gemeentelijke financiële bijdrage uit het structuurfonds aan deze investering noodzakelijk, zie paragraaf financiën. Met de herhuisvesting van Design Museum Den Bosch komt het gebouw aan De Mortel 4 beschikbaar voor het gebruik door het Noordbrabants Museum voor de inhuizing van de collectie van JK Art Foundation. De doorlopende bruikleen van deze topcollectie versterkt de (inter)nationale positie van het Noordbrabants Museum. Ook deze ontwikkeling draagt bij aan onze profilering als Cultuurstad van het Zuiden, toerisme en een aantrekkelijk vestigingsklimaat in ’s-Hertogenbosch.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4. Verhuizing van het Design Museum naar de Citadelhof geeft een belangrijke impuls aan de ontwikkeling en aantrekkingskracht van de Bossche Stadsdelta Met het karakter van culturele aanjaagplek biedt de Bossche Stadsdelta een logische voedingsbodem voor het vestigen van culturele instellingen zoals het Design Museum. Door de huisvesting in het gebied Citadelhof versterken en verbreden we het bestaande culturele cluster. In het gebiedsperspectief wordt de Bossche Stadsdelta gepositioneerd als een dynamisch stedelijk gebied rondom het water waarin verschillende functies samenkomen. Het gebied moet ruimte bieden voor ontmoeting, cultuur, sport, werk, duurzame innovatie en wonen, al dan niet in slimme combinaties. De herhuisvesting van het museum in de Bossche Stadsdelta past binnen de kaders van het gebiedsperspectief en is een grote kans voor de gebiedsontwikkeling. Het nieuwe Design Museum krijgt hiermee een aanjagende rol in de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta en specifiek in het gebied Citadelhof. Met de nieuwbouw van het museum voegen we een icoon en een publiekstrekker toe aan het gebied, en creëren we meerwaarde voor zowel het gebied als de gemeente. Bovendien geven we hiermee een belangrijke impuls voor de ontwikkeling van het haltermodel van de Bossche stadsdelta: de Brede Binnenstad maakt de sprong over de Dieze.

Met een dergelijke grote trekker zetten we meteen de identiteit van de noordelijke oever van de Dieze op de kaart en brengen we dynamiek en reuring naar deze zijde. Dit doen we door met het gebouw een iconisch statement te maken dat past bij een museum dat gericht is op design en op de toekomst. Het ontwerpen van een nieuw museum vergt een plek waar voldoende zekerheid aanwezig is voor het kunnen slagen van een dergelijke ontwikkeling. Het gebied Citadelhof biedt deze. Hier kan een blikvanger met spraakmakende architectuur worden gerealiseerd op een prominente en zichtbare plek, met voldoende functionele ruimte. Ook biedt het gebied Citadelhof diverse kansen voor het creëren van een aansprekende buitenruimte aan het water die verbindingen legt naar andere culturele spelers in het gebied en de binnenstad. Bovendien kunnen we in dit gebied de herhuisvesting realiseren op gemeentelijk eigendom. Hiermee worden verwervingsrisico’s en onnodige vertragingen en kostenverhogingen als gevolg hiervan, bij voorbaat vermeden. En kunnen we beter sturen op het nakomen van de afspraken uit de eerder gesloten intentieovereenkomst www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

tussen de Gemeente, Provincie, Het Noordbrabants Museum, Design Museum Den Bosch en JK Art Foundation. Gelegen aan nieuwe lage Diezebrug is het station op loopafstand, net als de historische binnenstad, waarmee het voor bezoekers uit ’s-Hertogenbosch en daarbuiten goed bereikbaar is (en eventueel ook via het water). Dit alles samengenomen biedt het gebied Citadelhof de juiste condities voor het nieuwe museum zoals beschreven in het visiestuk “Naar een nieuw Design Museum Den Bosch”, waarmee het museum de kans krijgt zich door te ontwikkelen naar een (inter)nationale speler van formaat en we als gemeente ons profiel van Cultuurstad van het Zuiden kracht bij zetten.

Kanttekeningen en risico’s 1. Kans: Met dit project dragen we bij aan het realiseren van meerdere gemeentelijke ambities Met de nieuwbouw voor het Design Museum benutten we drie kansen tegelijk: voor het Design Museum, voor Het Noordbrabants Museum en voor de Bossche Stadsdelta. Hiermee dragen we niet alleen bij aan het realiseren van onze culturele ambities om ons sterker te profileren als Cultuurstad van het Zuiden, maar ook aan de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta en de Brede Binnenstad, en de economische ambities met betrekking tot vestigingsklimaat en toerisme. 2.

Kans: door het verbinden van opgaven versterken ze elkaar In het gebied van De Citadelhof ontstaat de aanvullende kans om het museum zowel direct goed ingebed in de nieuwe omgeving te laten landen, als het in één keer oppakken van diverse ambities voor het gebied en de stad. Deze locatie voldoet aan de randvoorwaarden en uitgangspunten en biedt vele kansen voor het creëren van allerlei nieuwe verbindingen in het culturele speelveld en biedt ook kansen om ruimtelijke ontwikkeling van de Bossche stadsdelta en de brede binnenstad te versnellen.

3.

Risico: Het budget kan ontoereikend blijken voor de realisatie van de ambities www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De ambities en de rol van het museum in de Bossche Stadsdelta en onze ambities als Cultuurstad van het Zuiden vragen een gebouw van een bijbehorende omvang en uitstraling. Aangezien het gebied nog in ontwikkeling is en bouwkostenontwikkeling in de huidige tijden ongewis zijn, bestaat er een financieel risico. Dit vraagt van ons een gedegen stapsgewijze voorbereiding en het in het vizier houden van de beoogde ambities. Tevens vergt dit van ons gaandeweg het ontwerpproces bijstellen van de kostenramingen aan de actualiteit. We houden hiermee dan ook expliciet rekening in dit proces en in de stappen die we nemen, ook in de besluitvorming. Daarom zullen we na de afronding van het Voorlopig Ontwerp uw raad de volgende stap, het overgaan tot het Definitief Ontwerp, ter besluitvorming voorleggen. 4.

Risico: De locatie vergt een optimale aansluiting en bereikbaarheid om de ambities van het Design Museum te realiseren Voor het museum is het van belang dat het voor bezoekers makkelijk en uitnodigend is om naar het museum te komen. Bereikbaarheid, een aangename route en dynamiek in de omgeving, onder meer door de nabijheid van andere culturele instellingen, is hierin belangrijk. De te verplaatsen binnenstadsgarage (een opgave vanuit het bestuursakkoord) is in dit verband een potentiële kans (zie ook toelichting onder kopje Binnenstadsgarage). Een aangename routing en bereikbaarheid vraagt ook om een nauwgezette placemaking, al in aanloop naar de herhuisvesting, en zorgvuldige bouwplanning afgestemd op de inrichting van de openbare ruimte en routes ernaartoe. Hierdoor kan dit risico worden geminimaliseerd.

Financiën Ten behoeve van het vaststellen van de haalbaarheid van het verplaatsen van het Design Museum is er reeds een initiële investeringskostenberekening gemaakt en een berekening van de mogelijke dekking van de investeringen. Waarmee nu reeds een globaal beeld beschikbaar is van de haalbaarheid van het project. Deze berekeningen zijn als www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

bijlage bij dit raadsvoorstel gevoegd en op basis hiervan is het de verwachting dat het verplaatsen van het Design Museum naar een nieuwe locatie in het gebied Citadelhof haalbaar zal zijn. In de komende fase zal aan de hand van de stedenbouwkundige uitwerking en hieruit voorvloeiend het Voorlopig Ontwerp, hernieuwd de haalbaarheid vastgesteld worden. Zo houden we voortdurend zicht op de financiële haalbaarheid van de nieuwe huisvesting van het Design Museum. Verwachte investeringskosten De investeringskosten voor het nieuwe Design Museum zijn geraamd op € 40.266.000 excl. BTW, prijspeil 1-6-2022. Deze kostenraming is als een eerste verkenning opgesteld voor een nieuwbouw van ca. 5.000 m2 Bruto Vloer Oppervlak (BVO). We willen het nieuwe Design Museum meer armslag bieden dan in het huidige gebouw en een functionaliteit die past bij de groei. De te verwachten investering wordt in de komende fase verder uitgewerkt op basis van de functionele ruimtebehoefte in het nieuwe museum en de inpassing in het gebied Citadelhof. De investering kan worden gedekt vanuit de vrijkomende middelen voortkomend uit de verkoop van het huidige gebouw, aangevuld met aanvullende dekking uit het structuurfonds zoals voorgesteld in het bestuursakkoord.

Deze dekking blijkt op dit moment voldoende voor de geraamde investeringskosten en wordt als taakstellend gehanteerd voor de ontwerpopgave van de museale ruimte van het Design Museum. In de ontwerpfase worden zowel bij het maken van het VO als bij het maken van het DO kostenramingen opgesteld, gebaseerd op het ontwerp en dan geldend prijspeil. Toekomstige prijsstijgingen zijn nu onbekend en moeten dan alsnog gedekt worden uit het structuurfonds. We verwachten momenteel een prijsindexatie van tenminste 3 miljoen euro tot het moment van start bouwrijpmaken. Met het actualiseren van de kostenramingen wordt telkens een meer exact beeld verkregen van de benodigde financiering. We sturen hiermee aan op het creëren van een ontwerp met een haalbare businesscase ten tijde van het nemen van het definitieve kredietvoorstel structuurfonds.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Vastgoedexploitatie De vastgoedexploitatie van het nieuwe gebouw zal naar verwachting hoger zijn dan de huidige vastgoedexploitatie. Immers, er zal een groter gebouw worden gebouwd en het nieuw te ontwerpen gebouw kent andere eigenschappen dan het huidige. Verhuur van vastgoed door de gemeente vindt doorgaans plaats tegen (minimaal) een kostendekkend tarief, o.a. op grond van de Wet markt en overheid. Om er zeker van te zijn dat het Design Museum de nieuw te bepalen huursom zal kunnen dragen, wordt in de ontwerpfase door het Design Museum een exploitatie opgesteld, waarmee ook vanuit de exploitatie van het Design Museum de haalbaarheid van de businesscase kan worden aangetoond. Hierbij sturen we op het huidige subsidieniveau en het vinden van aanvullende dekking in externe financiering. Kantoren en ondersteunende horeca Het heeft de voorkeur de kantoorruimte en ondersteunende horeca in het nieuwe gebouw te huisvesten. Momenteel huurt het Design Museum zelf ca. 400 m2 kantoorruimte in het voormalige Provinciehuis aan de Waterstraat. Tevens deelt het de ondersteunende horecafunctie met Het Noordbrabants Museum (ca. 400 m2). In de ontwerpfase wordt onderzocht of de nieuwe kantoren van het Design Museum ondergebracht kunnen worden in het nieuw te bouwen pand.

Hierbij gaan we ervan uit dat het Design Museum (in lijn met zoals nu het geval is) vanuit haar eigen exploitatie kan voorzien in een huursom om de extra investering hiertoe te dekken. Deze investering wordt dan als gedekt vanuit de huursom meegenomen in het t.z.t. aan de gemeenteraad voor te leggen investeringsvoorstel. Eenzelfde aanpak hanteren we bij het ontwerpen van ondersteunende horeca. In de ontwerpfase worden de benodigde oppervlakten, bijbehorende benodigde investeringssommen en dekking uit de huursommen nader bepaald. In de ontwerpfase wordt daarnaast onderzocht welke andere waardeverhogende functies verbonden kunnen worden aan het initiatief.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Binnenstadsgarage De locatie Citadelhof biedt mogelijk een kans voor het realiseren van een binnenstadsgarage aan de buitenrand van de centrumring, mede ter vervanging van de Tolburggarage. In de komende fase wordt derhalve de nieuwbouw van een binnenstadsgarage onderzocht in een stedenbouwkundige uitwerking van het gebied Citadelhof. De investeringskosten voor een binnenstadsgarage maken momenteel (nog) geen deel uit van de scope van het project. In geval een combinatie van deze functie opportuun blijkt, wordt de nadere uitwerking van een binnenstadsgarage voorgelegd aan de raad en vervolgens toegevoegd aan de scope van het project. Voorbereidingskosten De ontwerpfase wordt in twee deelfasen uitgevoerd, een Voorlopig Ontwerp (VO) en een Definitief Ontwerp (DO). Eerst wordt op basis van een stedenbouwkundige uitwerking een VO opgesteld en getoetst aan de uitgangspunten. Wij vragen u nu hiervoor een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. Na de afronding van het VO zullen we een voorstel voor het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet voor het DO ter besluitvorming voorleggen. Vervolgens wordt een DO opgesteld en getoetst aan de uitgangspunten. Na afronding van het DO leggen wij u dit ter goedkeuring voor. Op dat moment vragen we tevens uw goedkeuring voor het beschikbaar stellen van het uitvoeringskrediet benodigd voor de uitvoeringsfase.

Voor de ontwikkeling van een VO en DO zijn ontwerp- en voorbereidingskosten benodigd. De kosten voor het opstellen van het VO zijn geraamd op € 1.654.400,-. Verkoop De Mortel 4 Ten behoeve van de inhuizing van Het Noordbrabants Museum en uithuizing van het Design Museum, wordt het huidige gebouw aan De Mortel 4 verkocht aan de Provincie Noord-Brabant. Met de provincie zijn de volgende financiële afspraken gemaakt ten aanzien van het voortgezet gebruik van het Design Museum in het huidige gebouw in aanloop naar de verhuizing: De locatie De Mortel 4 wordt verkocht aan de provincie tegen de taxatiewaarde + 15%, zijnde € 14.662.500,Design Museum Den Bosch kan het huidige gebouw tegen dezelfde condities blijven huren tot aan verhuizing van www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

het Design Museum naar de nieuwe locatie (de huidige huurovereenkomst blijft gehandhaafd tot streefdatum 1 januari 2030); De huidige kapitaallasten (420.000,-/jaar) nemen provincie en gemeente ieder voor de helft tot aan verhuizing van het Design Museum naar de nieuwe locatie, te dekken uit de bespaarde kapitaallasten in de begroting; Vanaf de inhuizing van Het Noordbrabants Museum in De Mortel 4 (2030) neemt de provincie 6/7 e deel en de gemeente 1/7e deel van de jaarlijks gemiddelde extra kapitaallasten voor hun rekening voor een periode van maximaal 33 jaar. Dit betekent dat de Provincie € 330.000 per jaar bijdraagt en de gemeente € 55.000,-. De dekking voor deze kapitaallasten wordt vanaf het moment van inhuizing opgenomen en ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad; Er geldt een terugkoopregeling tegen de verkoopprijs mochten de plannen voor een nieuw Design Museum onverhoopt niet realiseerbaar blijken te zijn. Risicobeheersing Ter beheersing van de projectrisico’s wordt in iedere fase van het project, zo ook in de VO- en DO-fase, het risicodossier en de bijbehorende beheersmaatregelen geactualiseerd en bijgehouden. Hiermee wordt het project risicogestuurd uitgevoerd. Bij besluitvormende momenten in college en gemeenteraad wordt een lijst opgenomen van de toprisico’s van het project.

Waarmee er inzicht is in de risico’s en tevens inzicht in de beheersmaatregelen. Duurzaamheid Klimaat en duurzaamheid zijn uitdagingen waar veel designers zich nu al dagelijks toe verhouden, zowel in hun eigen ontwerppraktijk als in het inspireren van anderen. Bij het ontwikkelen van een nieuw Design Museum past toekomstgericht ontwerpen en bouwen. We zetten dan ook hoog in op duurzaamheidsambities conform de visie Duurzaam ’s-Hertogenbosch en het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta. Om zowel duurzaamheidsambities als de energiekosten voor de exploitatie van het museum optimaal vorm te geven, zetten t we in op het bouwen van een energieneutraal gebouw. Onze ambities rijken verder: we onderzoeken de mogelijkheden voor het creëren van gebouw www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

dat biobased elementen bevat, energieleverend is, modulair van opzet (circulair) en natuurinclusief is met een positieve impact van het gebouw op groen en ecologie. . Participatie en communicatie In de haalbaarheidsstudie zullen de directie van het museum, grondeigenaren en andere belanghebbenden, waaronder Brabant Wonen en de roeivereniging en culturele instellingen in het gebied van de Bossche Stadsdelta, betrokken worden.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘sHertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Visiestuk “Naar een nieuw Design Museum in Den Bosch” (Design Museum Den Bosch) 2. Raming dekking investeringen

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

14391708 budgettair Van der Geld 18 januari 2023 SB/CULT F.J.J. van Hest f.vanhest@s-hertogenbosch.nl (073) 6155856

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 14391708 Raadsvergadering 31 januari 2023 Onderwerp

Herhuisvesting Design Museum Den Bosch

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van 6 december 2022, besluit:

Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. In te stemmen met het starten van de Planstudiefase van het Structuurfonds en uitwerken van een Voorlopig Ontwerp (VO) voor het nieuwe Design Museum, waarbij we de volgende randvoorwaarden hanteren: 1) Het museum kan doorgroeien tot een museum van nationaal belang en formaat. 2) Een duurzaam museum ontwerpen, met een moderne uitstraling en een onderscheidende eigen signatuur, op een zichtbare en prominente plek. Een museum met een bij de beoogde groei passende functionaliteit en voor bezoekers prettige belevingswaarde. Een toegankelijk en gastvrij museum, dat interactie met de omgeving en bezoekers aangaat. Hierdoor kan het een significante bijdrage en impuls leveren aan de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta en aan 's-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden. 3) Bij het ontwerp hoort een haalbare businesscase: sturen op een haalbare exploitatie en investering. 4) Sturen op realisatie voor 2030. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2. 3. 4.

Hiervoor een voorbereidingskrediet van € 1.654.400,- uit het structuurfonds beschikbaar te stellen voor het opstellen van een Voorlopig Ontwerp. De vrijkomende middelen uit de verkoop van De Mortel 4 te bestemmen voor de herhuisvesting van Design Museum Den Bosch. Binnen de Bossche Stadsdelta het gebied Citadelhof aan te wijzen als de locatie voor de nieuwbouw van Design Museum Den Bosch, waarmee een belangrijke eerste stap wordt gezet voor de sprong over de Dieze van de Brede Binnenstad.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s--Hertogenbosch van datum 31 januari 2023.

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier, drs. W.G. Amesz

De voorzitter, drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704