"0.RIB Position Paper Spoorzone 's-Hertogenbosch"

Raadsinformatiebrief Registratienummer

11783668

Onderwerp

Position Paper Spoorzone ’s-Hertogenbosch: ‘De Brede Binnenstad; motor van de koploper’ De diversiteit aan huidige en toekomstige plannen en activiteiten in de Spoorzone ’sHertogenbosch vereist een duidelijke profilering om hogere overheden, andere partners, bewoners en lokale initiatiefnemers te betrekken bij de realisatie van onze ambitie.

Aanleiding De tijd is rijp om voor de Spoorzone van ’s-Hertogenbosch met een ‘Position Paper’ te komen, waarmee we richting geven en samenhang tussen de projecten in de Spoorzone duiden en waarmee onze partners ( o.a. Rijk, Provincie, Waterschap, lokale partners) uitgedaagd worden om met ons de doorontwikkeling van de Spoorzone ter hand te nemen. In 2018 heeft uw raad de ontwikkelrichtingen en aanpak voor de Spoorzone vastgesteld. In 2019 en 2020 is uw raad geïnformeerd over ‘de stand van de Spoorzone’.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De Spoorzone ontwikkelt met (veer)kracht door. Opnieuw bewijst het gebied, met al zijn inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, dat het van grote waarde is voor ’s-Hertogenbosch, Brabant en Nederland. Ondanks de coronacrisis gaat de planvorming door. Binnenkort worden er diverse plannen een stap verder gebracht en nieuwe plannen publiek gemaakt. We werken aan diverse opgaven op het vlak van wonen, werken, duurzame mobiliteit, openbare ruimte, duurzaamheid en interactieve kunst. Deze projecten bevinden zich in verschillende fases van ontwikkeling en realisatie. De ontwikkeling van de Spoorzone ’s-Hertogenbosch wordt ook door andere partijen met grote interesse gevolgd. Provincie, Rijk, ‘spoorse’ partners en Waterschap zien het (bovenlokale) belang en werken samen met ons om de opgaven te realiseren en de impact te vergroten. Hierbij gaat het over onderwerpen die veelal project-overstijgend zijn.

Het gaat om de volgende trajecten: • Spoorzone ’s-Hertogenbosch vormt samen met die van Breda en Tilburg het 14e NOVI-gebied • Het Verstedelijkingsakkoord wat in voorbereiding is, samen met het ministerie BZK • Samenwerking met het Waterschap Aa en Maas op het gebied van waterberging en aquathermie • In het kader van ‘knooppuntontwikkeling station ’s-Hertogenbosch’ werken we, op basis van bestuurlijke afspraken, samen met het ministerie van I&W, Provincie, NS en ProRail aan de MIRTverkenning • De intentieovereenkomst die gesloten is met de provincie in het kader van stedelijke transformatie/Spoorzone Voor de voortgang van zowel lopende planontwikkeling als de trajecten van samenwerking met onze partners, is het van belang om de ambitie en richting scherp te verwoorden. Dit doen wij via het voorliggend Position Paper ‘Spoorzone ’s-Hertogenbosch: De Brede Binnenstad; motor van de koploper’. Met deze raadsinformatiebrief informeren we uw raad over dit Position Paper.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Beoogd doel We zetten een scherpe ambitie voor de Spoorzone ’s-Hertogenbosch in het Position Paper neer om de komende periode de contacten met hogere overheden en andere externe partners te gaan aanzetten. Ook inwoners en lokale initiatiefnemers willen we de mogelijkheid bieden om mee te doen. Over deze stap willen wij uw raad informeren. Het Position Paper ‘Spoorzone ’s-Hertogenbosch: ‘De Brede Binnenstad; motor van de koploper’ brengt enerzijds samenhang tussen de lopende projecten, anderzijds schetst het een toekomstbeeld. Hierin wordt de ambitie van de gemeente met dit gebied als onderdeel van De Brede Binnenstad helder neergezet en wordt ook scherp geduid wat we daarvoor moeten doen. Voor de ontwikkeling van De Brede Binnenstad is het belangrijk om de luiken wijd open te zetten. Hiertoe hebben we een externe Stuurgroep Spoorzone gestart, die tweejaarlijks bij elkaar komt. Bestuurlijke en een hoog-ambtelijke vertegenwoordigers van Rijk, Provincie, Waterschap, NS en ProRail, maar ook lokale ondernemers nemen daaraan deel. Op 10 december 2021 hebben we een breed samengesteld bestuurlijk overleg gehad met de betreffende partners. Doel was om de verschillende samenwerkingen die er zijn te bestendigen en in te bedden in het grotere geheel en de samenwerkingen op te starten op basis van keuzes die we maken met dit Position Paper. De reacties van de partners waren zeer positief.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis • • • • • •

Raadsbesluit Ontwikkelrichtingen en aanpak Spoorzone ’s-Hertogenbosch van 6 maart 2018, reg.nr. 7475064 Raadsinformatiebrief De stand van de Spoorzone ’s-Hertogenbosch van 25 juni 2019, reg.nr. 8957559 Raadsinformatiebrief Spoorzone ontwikkelt met (veer)kracht door (stand van de Spoorzone juni 2020) van 7 juli 2020, reg.nr. 10077703 Raadsbesluit Citymarketing: wie kiest wordt gekozen! van 2 juli 2019, reg.nr. 9034696 BW-besluit Toekomstperspectief ’s-Hertogenbosch 2035 “Stad van ontmoeting”, 6 oktober 2020, reg.nr. 10379307 Raadsinformatiebrief Update Bereikbaarheid Spoorzone, 19 oktober 2021, reg.nr. 11307144

Inhoud Ontwikkeling van de Spoorzone De Spoorzone van ‘s-Hertogenbosch kent reeds een lange ontwikkeling. De start daarvan was in de jaren ’90 van de vorige eeuw met het Paleiskwartier en de bouw van een nieuw station ‘s-Hertogenbosch. Beide waren vernieuwende ontwikkelingen voor die periode, ook landelijk gezien. In diezelfde periode is de herstructurering van de wijk Boschveld opgepakt. De Spoorzone ’s-Hertogenbosch kent sinds die tijd een continue doorontwikkeling. Zo is in 2000 aangevangen met de gebiedsontwikkeling voor Willemspoort, nadert Paleiskwartier haar afronding, ontwikkelden de onderwijsinstellingen zich, waardoor we nu een breed aanbod hebben op MBO, HBO en WO-niveau en werken we nu onder meer aan de gebiedsontwikkelingen voor het EKP-terrein Noord, de Bossche Stadsdelta, het Innovatie Kwartier www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Den Bosch en de nieuwbouw voor Weener XL. Tevens werken we met NS, ProRail en Provincie samen aan knooppuntontwikkeling station ‘s-Hertogenbosch en heeft dat laatste geleid tot een BO MIRT besluit en status van MIRT-verkenning. Op het vlak van het publieke domein is het plein aan de Onderwijsboulevard opnieuw ingericht, worden de plannen voor een groene herinrichting van de gehele Onderwijsboulevard gereed gemaakt voor gefaseerde uitvoering en worden er plannen ontwikkeld voor de zogenaamde ‘mobility-hub’. Tevens werken we in de noordelijke Spoorzone met een energie-regisseur aan gecoördineerde oplossingen voor duurzame energie en werken we Spoorzone-breed aan voorstellen voor interactieve kunst in de openbare ruimte. Al deze ontwikkelingen leiden tot een toename van het aantal bewoners, studenten, ondernemers en bezoekers in dit gebied. Met bewoners, ondernemers en instellingen wordt constructief samengewerkt rond voorbereiding van planvorming; ook met Citydeal ‘kennismaken’ worden studenten uitgedaagd om op multi-level niveau samen te werken aan actuele maatschappelijke thema’s.

Kracht van de stad Om tot de duiding van de ambitie te komen, is door een extern bureau een analyse gemaakt over de kracht van de stad, om van daaruit verder te kunnen bouwen. Dit is gedaan op basis van de thema’s die in ons citymarketing-beleid centraal staan: Wij vieren het leven; Cultuurstad van het Zuiden; Toonaangevende datastad en Meest gastvrije stad van Nederland. Daar hebben we een thema aan toegevoegd: De leefbaarste stad van Europa. In deze analyse zijn de volgende aspecten benoemd: Thema ‘Wij vieren het leven’ o Elkaar ontmoeten: we hebben een zuidelijke inslag en maken verbinding in de openbare ruimte o Bossche trots: Bosschenaren vinden hun eigen stad de beste om in te leven

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

o

Elkaar omhoog helpen: we gaan ervoor, ook als het je niet komt aanwaaien; andere steden leren van ons sociaal werk- ontwikkelbedrijf Weener XL Thema ‘De leefbaarste stad van Europa’ o Internationale erkenning: het Duitse Focus heeft 577 steden op 10 categorieën gescoord , daarmee zijn we nummer 2 van de wereld o Ruimte voor Bosschenaren: ons bouwtempo ligt naar verhouding op het niveau van Amsterdam; we bouwen voor onze huidige bewoners en verwelkomen nieuwe Bosschenaren o Veerkrachtigste binnenstad: we worden geroemd om onze vernieuwende retail- en horecaconcepten Thema ‘Toonaangevende datastad’ o Volop knappe koppen: 45% van onze beroepsbevolking is hoogopgeleid o Dataprofessionals van morgen: JADS en Avans leiden toptalent voor een groeimarkt op o Snel groeiende sector: data en ICT is goed voor een kwart van de werkgelegenheid, dat is uniek in Nederland en maakt ons tot een hotspot voor de sector Thema ‘Cultuurstad van het Zuiden’ o Internationaal podium: we zijn top in podiumkunsten en er is meer te beleven; zo verheugt het Noordbrabants Museum zich op 550 topwerken uit privécollectie o Iedereen doet mee: Bosschenaren zijn net zo jong als in andere grote steden; ons culturele aanbod past daar steeds beter bij o Cultuur als onmisbaar ritueel: verbeelding helpt, zeker in moeilijke tijden; de veelgeprezen Bossche zomer 2020-2021 bracht mensen samen Thema ‘Meest gastvrije stad

van Nederland’ o OV-knooppunt van formaat: het drukste overstapstation na Utrecht centraal; met 70.000 reizigers zitten we in de top-10 van Nederland o Een persoonlijk welkom: Bosschenaren vormen het visitekaartje van de stad; vrijwilligers van Kring Vrienden en de Blauwe Engelen laten je graag de stad zien o ‘Schwung’-end de stad door: we maken het je zo gemakkelijk mogelijk om je duurzaam te verplaatsen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Ambitie en versnellingsopgave Deze analyse laat zien dat eeuwenlang werken aan onze stad, met Bossche ambitie en kwaliteit, ons hier heeft gebracht: we zijn top en willen meer dan onze koppositie behouden. Dat bereiken we met het versmelten van de Spoorzone en de historische binnenstad tot één ontmoetings- en innovatiemilieu: een bruisend stedelijk gebied met ontmoeting, cultuur, groen, water, nieuwe banen bij innovatieve bedrijven en nieuwe woningen. Het leeuwendeel van de 25.000 nieuwe woningen in stedelijk milieu voor onze gemeente zal in De Brede Binnenstad worden gerealiseerd. Om deze ambities maximaal in te vullen is er behoefte aan scherpere verwoording van onze ambities en aan onderzoek naar kansen voor de volgende stap binnen dit proces van continue ontwikkeling. Met onze projecten kunnen we de komende jaren flink doorbouwen. Echter, voor het bereiken van onze ambities is het nodig om extra inspanning te leveren. Dit willen we doen aan de hand van vijf kwalitatieve versnellingsopgaves. Hierdoor kan De Brede Binnenstad steeds meer een samenhangend en gevarieerd stuk stad worden. Om dat te kunnen doen bouwen we voort op juist die dingen die ’s-Hertogenbosch nu al kenmerken. Deze ijzersterke basis benutten we als Bossche kracht om te transformeren naar een Europees niveau.

Vanuit de thema’s die de Bossche ‘kracht’ kenmerken zijn de volgende vijf kwalitatieve versnellingsopgaves geformuleerd: o Wij vieren het leven ‘Welkom bij ons’ o De leefbaarste stad van Europa ‘Van moerasdraak naar waterstad’ o Toonaangevende datastad ‘Internationaal innovatie-milieu’ o Cultuurstad van het Zuiden ’Stad als het podium’ o Meest gastvrije stad van Nederland ’Thuiskomen op het station’

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Met deze kwalitatieve versnellingsopgaves geven we een impuls aan de Brede Binnenstad, waarmee deze meer en meer een samenhangend en gevarieerd stuk stad kan worden. De kwalitatieve versnellingsopgaves worden als volgt nader geduid: o ‘Welkom bij ons’ ▪ we maken plekken waar je elkaar onverwacht kunt ontmoeten ▪ we bieden het hele palet aan onderwijs dat je uitdaagt om de volgende stap te zetten ▪ we houden De Brede Binnenstad betaalbaar voor iedereen die echt mee wil doen o ‘Van moerasdraak naar waterstad’ ▪ we nemen de Binnendieze als inspiratie voor groenblauwe ontwikkelingen ▪ we gebruiken het watersysteem als groenblauwe verbinding voor mens, plant en dier ▪ we zorgen dat straten en pleinen in de Spoorzone even mooi worden als in de historische stad o ‘Internationaal innovatiemilieu’ ▪ we bouwen in De Brede Binnenstad aan een Innovatiekwartier waar vernieuwers werken, wonen, leren en floreren ▪ we toveren de Brede Binnenstad om in een aantrekkelijk innovatiemilieu waar voor alle bedrijven uit de stad en ver daarbuiten wat te halen valt ▪ we enthousiasmeren (inter)nationale bedrijven om zich in Datastad ’s-Hertogenbosch te vestigen o ‘Stad als podium’ ▪ we presenteren ’s-Hertogenbosch als Europese cultuurstad waar makers het podium nemen ▪ we creëren een cultureel woon- productie en eventmilieu waar oud en nieuw versmelten ▪ we brengen samen met publieke en private

partners cultuurinstellingen naar het internationale podium o ‘Thuiskomen op het station’ ▪ we houden rekening met de verwachte groei; nabij het station voel je de verstedelijking het meeste en ontmoet je elkaar eerder ▪ we maken van het station een plek om te verblijven en ontmoeten, ook als je niet de trein pakt www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

▪

we verbreden het vervoersaanbod met innovatief en fijnmazig voor- en natransport voor stad en regio

De afgelopen jaren hebben als gemeente gemiddeld 1000 nieuwe woningen per jaar en ruimte voor economische ontwikkeling gerealiseerd. We willen minimaal in dat tempo door en met onze lopende projecten maken we dat in de komende jaren waar. Dat doen we met de juiste combinatie van wonen, werken, voorzieningen, duurzame mobiliteit, groen en water. We zien mogelijkheden voor een verdere doorontwikkeling van De Brede Binnenstad langs twee lijnen: ’Volg de rivier’ en ‘Volg het spoor’. Gezien de lange voorbereidingstijd van complexe projecten is het belangrijk om daar al nu aan te beginnen. Dat kunnen we niet alleen. Met onze bewoners, lokale, regionale, nationale en internationale partners willen we het gesprek aangaan over mogelijkheden om hierin samen te werken en samen te investeren. Met dit document willen we hen laten zien waar wij voor staan en wat onze ambities zijn om op basis daarvan de samenwerking te versterken.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Volg de rivier: Langs de Dieze en Ertveldplas is ruimte om van betekenis te zijn voor De Brede Binnenstad

Volg het spoor: Het spooremplacement zelf is feitelijk een ’gat’ in De Brede Binnenstad www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Voor de studie naar verdichtingsmogelijkheden sluiten we aan op de gebiedsvisie Brede Binnenstad, die in het kader van de Omgevingsvisie gemaakt gaat worden. Voor de uitwerking van de thema’s en de duiding van het benodigde onderzoek verwijzen wij uw raad naar de bijlage ‘Spoorzone ’s-Hertogenbosch: De Brede Binnenstad; motor van de koploper’ bij deze raadsinformatiebrief.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1.

Spoorzone ’s-Hertogenbosch: De Brede Binnenstad; motor van de koploper

Registratienummer

11783668 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Bevoegdheid college Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

Informeren Raad Van der Geld Stadsontwikkeling/PROGRAMMAS & PROJECTEN S. van der Beek s.vanderbeek@s-hertogenbosch.nl (073) 6155355

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704