0 Raadsvoorstel Conceptbegroting 2026

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

18424489 13 november 2025

Onderwerp

Conceptbegroting 2026 Ons college presenteert een reëel structureel sluitende conceptbegroting 2026 met financiële ruimte voor de nieuwe raad. We gaan in het laatste deel van deze bestuursperiode nog vol door met de uitvoering van ambities en opgaven uit het bestuursakkoord. Het gewenste nieuw beleid kan aan deze conceptbegroting 2026 toegevoegd worden inclusief de drie aanvullende voorstellen “Instellen van een Duurzaamheidsfonds Maatschappelijk Vastgoed”, “Voortzetting van de samenwerking in het kader van JADS en “Onderzoek mogelijke vervanging Oosttribune Stadion de Vliert”. Met het oog op toekomstige investeringskracht, storten we opnieuw een fors deel van incidenteel beschikbare middelen in ons Structuurfonds

Voorgesteld besluit

1 2 3 4

Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: De conceptbegroting 2026 vast te stellen; In te stemmen met het voorgestelde nieuw beleid vanaf 2026; De conceptbegroting 2026 van de afdeling Orthen vast te stellen; In te stemmen met het aanwijzen van “de Gebiedsgerichte Aanpak Hambaken” en “de Duurzame Polder” als complexe projecten conform het Handvest Informatievoorziening. Bevoegdheid raad

De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om de begroting vast te stellen (budgetrecht). Dit geldt voor de nieuw op te stellen begroting 2026, inclusief de meerjarenbegroting 2027 tot en met 2029 Aanleiding en doel Aanleiding www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Jaarlijks stelt de gemeenteraad de begroting vast. Dat is afgesproken in de Gemeentewet. De Gemeentewet schrijft voor dat de raad de begroting vaststelt in het jaar voorafgaand aan dat waarvoor zij dient. Het college zendt de door de raad vastgestelde begroting vóór 15 november aan gedeputeerde staten. Doel

In de begroting zijn de plannen voor het komend jaar opgenomen, wat die plannen kosten en welke inkomsten worden verwacht. De begroting is het document waar de gemeentelijke uitgaven (lasten) en inkomsten (baten) bij elkaar worden gebracht. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om financiële middelen beschikbaar te stellen. Dat heet ‘budgetrecht’. Door de begroting vast te stellen geeft de gemeenteraad het college toestemming om geld uit te geven aan de afgesproken activiteiten. Relevante besluitgeschiedenis

-

Actualisatie Begroting 2025 – 3 juni 2025 (reg. nr. 079617728160) Raadsvoorstellen Raadsvoorstel Actualisatie Begroting 2025 Gemeente 'sHertogenbosch Voorjaarsnota 2026 – 3 juni 2025 (reg. nr. 079617761756) Raadsvoorstellen Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2026 Gemeente 's-Hertogenbosch Argumentatie voorgestelde politieke keuzes

1.a Met deze begroting willen we impact blijven realiseren voor onze inwoners en willen we blijven werken aan een toekomstbestendige gemeente. Met deze begroting zijn we begonnen aan het laatste deel van deze bestuursperiode. Ons college levert een sluitende meerjarenbegroting met financiële ruimte voor de nieuwe raad. De onzekerheid vanuit het rijk op de gemeentefinanciën na 2026 is echter nog niet weg. De maatschappelijke, economische en (geo-)politieke dynamiek maakt dat het een blijvende opgave zal zijn om ons financieel beleid solide, maar ook wendbaar in te richten. Tegelijkertijd kunnen we het ons niet permitteren om achterover te leunen. We gaan in het laatste deel van deze bestuursperiode nog vol door met de uitvoering van ambities en opgaven uit het bestuursakkoord. En we kiezen er met deze begroting voor om pro-actief in te spelen op de toekomst. Met het oog op toekomstige investeringskracht, storten we opnieuw een fors deel van incidenteel beschikbare middelen in ons Structuurfonds. 1.b De begroting is kaderstellend voor het komende jaar In de begroting zijn de beleidsmatige plannen voor het komende jaar opgenomen. De raad is verantwoordelijk voor het toekennen van geld aan de diverse gemeentelijke taken. Ons college legt u een reëel structureel sluitende begroting 2026 voor.

1.c Ontwikkelingen rondom wendbaar begroten Het nu voorliggende meerjarenbeeld maakt het naar de opvatting van ons college niet noodzakelijk om een breed ombuigingstraject op te tuigen. Toch wordt het traject om te komen tot een meer wendbare begroten voortgezet. Dit past immers bij ons streven om als organisatie meer wendbaar te worden. Die financiële wendbaarheid vraagt in onze ogen vooral om meer inzicht in de financiële begroting. Om die reden loopt op dit moment ambtelijk een traject, waarbij de huidige vijftien begrotingsprogramma’s verder worden uitgewerkt in zo’n tachtig onderdelen, producten genoemd. Zo brengen wij in beeld welke activiteiten vallen binnen het betreffende product, wat de mate van beleidsvrijheid en mate van beïnvloedbaarheid is binnen het product en

2

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

welke doelstellingen vanuit de programmabegroting bij dit product horen. Hiermee wordt beoogd inzicht te bieden waar college en raad keuzeruimte kunnen vinden als zij die ruimte zoeken voor nieuwe beleidskeuzes. Richting de nieuwe collegeonderhandelingen zal deze nadere uitwerking beschikbaar komen. Dan kan worden beoordeeld of dit structureel een plaats moet krijgen bij de begroting. 2. Nieuw beleid 2026 De in de voorjaarsnota 2026 opgenomen voornemens nieuw beleid vanaf 2026 kunnen na uw besluitvorming volledig aan de conceptbegroting 2026 worden toegevoegd. Met uitzondering van voorstellen op het vlak van onderwijshuisvesting conform het besluit van uw raad van 1 april 2025 over het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2026-2041, heeft dit geen structureel financieel effect op ons meerjarenbeeld. In het licht van het resultaat van de begrotingsvoorbereiding 2026 acht ons college het gewenst en verantwoord om drie aanvullende voorstellen toe te voegen aan de voornemens nieuw beleid 2026 met dekking uit het begrotingsresultaat. Deze drie aanvullingen zullen een nadelig effect hebben op het financiële beeld, maar niet in een tekort resulteren. Het betreft “Het instellen van een Duurzaamheidsfonds Maatschappelijk Vastgoed”, “De voortzetting van de samenwerking in het kader van JADS” en “Onderzoek mogelijke vervanging Oosttribune Stadion de Vliert”.

Dit vraagt een extra (incidentele) investering van respectievelijk € 1.150.000 in 2026 en € 500.000 in de jaren 2026 t/m 2030. Tegelijk met deze begroting informeren wij u middels een Raadsinformatiebrief nader over de voortzetting van de samenwerking in het kader van JADS. 3. Afdeling Orthen heeft een eigen begroting De gemeenteraad van de gemeente ’s-Hertogenbosch heeft op 14 december 1995 besloten om de afdeling Orthen als historische eenheid te laten voortbestaan met handhaving van een eigen begroting en rekening. 4. Complexe projecten Op 8 oktober 2024 heeft uw raad de motie ‘collectieve verantwoordelijkheid voor een zorgvuldig besluitvormingsproces’ aangenomen. Dit heeft geleid tot een raadswerkgroep ‘zorgvuldige besluitvorming in complexe projecten’. Het rapport van deze werkgroep heeft geleid tot een aanpassing van het Handvest Informatievoorziening van de raad. Het doel is om uw raad bij de besluitvorming en het toezicht op complexe projecten beter in positie te krijgen, door helder te definiëren welke besluitvormingsmomenten er zijn en welke informatiebehoefte uw raad op die momenten heeft. Via de volgende link is het handvest te raadplegen: Handvest+Informatievoorziening+Gemeenteraad+2025+inclusief+complexe+projecten. De criteria voor wat complexe projecten zijn, zijn vastgelegd in dit handvest.

Voor deze als ‘complex’ aangemerkte projecten zijn er in het handvest afspraken vastgelegd rondom fasegewijze besluitvorming door uw raad, ruimte voor uw raad om een second opinion uit te laten voeren en het per project voor uw raad beschikbaar te houden projectdossier. In het handvest is het volgende vastgelegd dat ons college jaarlijks bij de begroting het volgende aanlevert: 1. Een lijst met lopende en voorzienbare projecten die op grond van de financiële criteria als complex project worden beschouwd; 2. Een lijst met projecten die op stapel staan en die op grond van de criteria genoemd in het tweede punt van de definitie mogelijk als complex project kunnen worden beschouwd. 3. Een afweging welke van de hierboven genoemde projecten naar mening van ons college als complex project moeten worden beschouwd. Uw raad kan aan de hand hiervan uw eigen afweging maken. Ons college stelt uw raad voor om “de Gebiedsgerichte Aanpak Hambaken” en “de Duurzame Polder” als complexe projecten te benoemen conform het Handvest Informatievoorziening en met deze twee heel verschillende projecten de komende tijd ervaring op te doen bij het werken conform het Handvest. -De gebiedsgerichte aanpak Hambaken hebben we gekozen, omdat het een nieuw project is, waarbij we op basis van een nieuwe methodiek aan de slag gaan met integrale wijkverbeteringen.

Hierbij worden beleidsopgaven gekoppeld aan de kracht en behoeften van het gebied zelf, met actieve betrokkenheid van bewoners en lokale partners. In de Hambaken staat de energieopgave centraal en zijn er koppelkansen op het versterken van sociale cohesie en een opgave in de sociale woningbouw. Een complexe opgave met veel maatschappelijke impact.

3

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

-De Duurzame polder hebben we gekozen, omdat dit een project is waarbij sprake is van een multidisciplinaire beleidsintegratie (energie, natuur, defensie, gezondheid) en er mogelijk substantiële maatschappelijke gevolgen zijn op gebiedsniveau. Daarnaast is het plangebied van de duurzame polder een gedeeld plangebied en kan dit interbestuurlijke risico’s bij de uitvoering geven. Op basis van deze ervaringen kan vervolgens in afstemming tussen de nieuwe raad en het nieuwe college bezien worden of aanscherping in de werkwijze gewenst is en of op dat moment al andere projecten als complex aangemerkt moeten worden. Risico’s en risicobeheersing

1. De uitkomsten van de septembercirculaire zijn niet verwerkt in de begroting 2026 Onze begroting is net als in alle voorgaande jaren gebaseerd op de meicirculaire en niet op de septembercirculaire. Wel informeren we de raad tijdig, dat wil zeggen vóór behandeling in de raadscommissies, over de uitkomsten van de septembercirculaire. De uitkomsten voor de meerjarenbegroting 2026 worden op een later moment aan de begroting toegevoegd. Deze werkwijze hanteren we omdat de conceptbegroting in de loop van september gepubliceerd moet worden. Alleen op die manier kunnen de bestuurlijke termijnen worden gehaald. Verwerking van de septembercirculaire in de begroting is daardoor niet mogelijk, omdat deze pas op Prinsjesdag verschijnt. 2. Gevolgen van de landelijke verkiezingen Ten tijde van het opstellen van deze begroting weten we nog niet wat de landelijke verkiezingen in oktober gaan brengen. Wij zullen u op de reguliere P&C-momenten informeren over de gevolgen voor onze gemeente op onze meerjarenraming hiervan, zover ze op dat moment bekend zijn dan wel in te schatten zijn. Financiën

Na toevoeging van het gewenste nieuw beleid zal de begroting 2026 in een saldo van € 0,- resulteren. Dit is inclusief een incidentele storting in het Structuurfonds van € 4,95 miljoen. Duurzaamheid

Niet van toepassing Participatie en communicatie Participatie

Niet van toepassing Communicatie

Niet van toepassing Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch,

4

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen

1. Conceptbegroting 2026

Registratienummer Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

18424489 M. Craste Alle: 27, 28, 30 oktober en 3 november 2025 DB/F/CF L.W.S. Un l.un@s-hertogenbosch.nl 06-46971227

5

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 18424489 Raadsvergadering 13 november 2025 Onderwerp

Raadsvoorstel Conceptbegroting 2026

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van het college van 23 september 2025 besluit:

1 2 3 4

De conceptbegroting 2026 vast te stellen; In te stemmen met het voorgestelde nieuw beleid vanaf 2026; De conceptbegroting 2026 van de afdeling Orthen vast te stellen; In te stemmen met het aanwijzen van “de Gebiedsgerichte Aanpak Hambaken” en “de Duurzame Polder” als complexe projecten conform het Handvest Informatievoorziening.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 13 november 2025 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

ValidSigned door drs. W.G. Amesz op 14-11-2025

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

6

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704