0.Discussienotitie coffeeshopbeleid

Discussienotitie Registratienummer

11799923

Onderwerp

Discussienotitie coffeeshopbeleid

Commissievergadering

Commissie Bestuur / 20 januari 2022

Het coffeeshopbeleid ziet toe op het beschermen van de volksgezondheid, beheersen van de openbare orde en veiligheid en het tegengaan van criminaliteit.

Aanleiding nog op te stellen raadsvoorstel Het coffeeshopbeleid is toe aan vernieuwing De markt van coffeeshops is de afgelopen jaren sterk veranderd. Coffeeshops zijn door het veranderende bedrijfsmodel meer een ‘afhaalloket’ geworden. Dit is vooral een gevolg van het rookverbod uit 2014. Daarenboven daalde het aantal coffeeshops landelijk gezien elk jaar, echter de laatste jaren lijkt het totale aantal coffeeshops te stabiliseren. Deze, en andere ontwikkelingen, zoals de inzet op drugspreventie, vragen om nieuwe beleidsuitgangspunten. Er is een wens om met de gemeenteraad deze nieuwe uitgangspunten te bespreken. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Toelichting werkwijze Met een discussienotitie vragen we in een vroegtijdig stadium uw reactie over het coffeeshopbeleid. Om die reden leggen we u hier een aantal vraagstukken voor. We vragen u in de raadscommissie hierover van gedachten te wisselen. Uw reacties nemen we mee bij het opstellen van het nieuwe beleid. Aanleiding nog op te stellen raadsvoorstel Het coffeeshopbeleid is toe aan vernieuwing. Hierbij speelt het veranderende bedrijfsmodel (afhaalloket) van een coffeeshop een grote rol. De huidige (locaties van de) coffeeshops zijn niet voldoende goed geëquipeerd om de 'take away'-rol op een goede manier te vervullen. Een afhaalloket heeft immers meer verkeersbewegingen naar de coffeeshop tot gevolg. We zien dat bezoekers zo dichtbij mogelijk parkeren, en dat dit overlast geeft voor de buurt. Hierbij valt te denken aan dubbel parkeren, op vergunningplaatsen, in de auto wachtende bezoekers met draaiende motor en (harde) muziek. De overlast die omwonenden ervaren proberen de coffeeshops te verminderen. Een lastigheid hierbij is dat de coffeeshops in onze gemeente minder goed bereikbaar zijn. Het stratenpatroon rondom de huidige coffeeshops is niet ingericht op dit soort afhaalfuncties. De Hinthamerstraat is hier goed een voorbeeld van.

Deze straat heeft al vele jaren de aandacht van de gemeente vanwege de daarin aanhoudende (verkeers)overlast en gevoelens van onveiligheid bij winkeliers en bewoners. De gemeente ontvangt al jaren van zowel ondernemers als bewoners uit de straat verzoeken om iets aan de overlast te doen. De betreffende ondernemers en bewoners zijn zeer expliciet over de oorzaak van de overlast: de hoofdveroorzakers zijn de talloze bezoekers van de twee coffeeshops in deze straat, te weten Meetpoint, Hinthamerstraat 104, en Chip’ndale, Hithamerstraat 159. Dit probleem doet zich in mindere mate voor bij de overige drie coffeeshops, te weten Expres’zo, Oude Engelenseweg 22-F en The Grass Company Den Bosch, Maastrichtseweg 70 en Emmaplein 24-A. Gelet op het vorenstaande dient gekeken te worden naar welke soort locaties geschikt kunnen zijn voor de take away-rol en aan welke vestigings- en afstandscriteria coffeeshops dienen te voldoen om deze rol voldoende goed te kunnen vervullen. Naast deze problematiek, kan de vraag worden gesteld of het huidige aantal coffeeshops, in vergelijking met andere gemeenten, nog steeds passend is binnen de gemeente. Tot www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

slot, de gemeente zet in op de bewustwording van de gezondheidseffecten onder inwoners. We willen een gezonde leefstijl onder onze inwoners stimuleren zodat zij gezonde keuzes maken. Het beleid dient hierbij aansluiting te vinden. Relevante besluitgeschiedenis -

Beleidsregel inzake gedogen van coffeeshops en de bestuurlijke handhaving 13b Opiumwet 's-Hertogenbosch 2019 Motie ‘Verbeteren veiligheid en leefbaarheid omgeving Hinthamerstraat’ Definitief verkeersbesluit afsluiting Hinthamerstraat

Vragen aan de raadscommissie 1. 2.

3. 4.

In vergelijking met andere gemeenten kan gesteld worden dat de gemeente ’s-Hertogenbosch behoefte heeft aan een extra coffeeshop. Wat is hierover het oordeel van de commissie? Vanwege het veranderende bedrijfsmodel, te weten de ‘take away-rol’, dienen coffeeshops goed bereikbaar te zijn (per auto). Deze rol kunnen de huidige coffeeshops op de huidige locaties, in het bijzonder in de Hinthamerstraat, niet voldoende goed vervullen. Welke soort locaties zijn hier wel geschikt voor en aan welke vestigingscriteria dienen coffeeshops te voldoen om deze rol wel goed te kunnen vervullen? In het verlengde van de vorige vraag, welke afstandscriteria ten aanzien van onderwijsinstellingen is hiervoor gewenst? Is de commissie het ermee eens dat drugspreventie(beleid) van belang is en dat dit via diverse kanalen uitgedragen dient te worden?

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Afwegingen en/ of scenario’s 1.

Het huidige beleid kent een afnemend maximum met een minimum van vier coffeeshops. De vraag is of dit aantal nog steeds passend is binnen onze gemeente. Sinds de start van het gedoogbeleid eind jaren 70 vorige eeuw zijn er slechts in een beperkt aan gemeenten coffeeshops gevestigd. In onze regio zijn er coffeeshops in onze gemeente en Uden. Een betere spreiding in de regio zou gewenst zijn, maar op dit moment is daar op regioniveau geen sprake van. Deze discussienotitie gaat niet over een herverdeling in de regio. Het is op dit moment echter wel wenselijk om ons eigen coffeeshopbeleid te herzien en daar nieuwe standpunten over in te nemen. Gemeente

Aantal toegestane coffeeshops

Aantal coffeeshops

Aantal inwoners

Eindhoven

15

12

235.691

Breda

8

8

184.126

Tilburg

’s-Hertogenbosch Helmond

13 5 2

12 5 1

221.947 155.490 92.627

Aantal inwoners per coffeeshop 19.640 18.495 23.015

Gemiddeld aantal inwoners per coffeeshop (B5)

Gemiddeld aantal inwoners per coffeeshop (landelijk)

36.975

34.082

31.098 92.627

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Vergeleken met de B5-gemeenten ligt het aantal inwoners per coffeeshop binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch (31.098) lager dan het gemiddelde binnen de B5 (36.975). Dit komt met name doordat Helmond met 92.627 inwoners op het moment maar één coffeeshop heeft. Zonder deze gemeente meegerekend zou het gemiddelde uitkomen op 23.062 inwoners per coffeeshop. Daarmee vergeleken ligt het aantal inwoners per coffeeshop binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch relatief hoog en zou de gemeente behoefte hebben aan minimaal één extra coffeeshop. Daarentegen ligt landelijk gezien het aantal inwoners per coffeeshop voor de 102 coffeeshopgemeenten gemiddeld genomen eind 2020 hoger (34.082) dan binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch (31.098). Voor de volledigheid wordt hieronder ook een vergelijking gemaakt met gemeenten met een soortgelijk inwonersaantal. Enkele uitzonderingen daargelaten kan, in vergelijking daarmee, eveneens gesteld worden dat de gemeente ‘s-Hertogenbosch behoefte heeft aan minimaal één extra coffeeshop. Gemeente

Aantal coffeeshops

Aantal inwoners

Aantal inwoners per coffeeshop

Arnhem

10

164.424

16.442

Enschede

10

159.732

15.973

Haarlem

Haarlemmermeer Amersfoort Zaanstad

‘s-Hertogenbosch

16 2 7 2 5

162.543 157.789 157.462 156.901 155.490

10.158 78.894 22.494 78.450 31.098

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

We zien dat andere gemeenten onderzoek doen naar de marktruimte en coffeeshopbehoefte binnen de gemeente. Zo heeft de gemeente Helmond onlangs hier onderzoek naar laten doen. In Helmond is al jarenlang gediscussieerd over de komst van een tweede coffeeshop. Uit het voornoemde onderzoek is gebleken dat er ruimte is voor vijf coffeeshops. Hierbij is vooral gekeken naar de vraag van consumenten. Daarbij was echter ook de vraag of gebruikers die hun wiet of hasj illegaal kopen, zullen overstappen naar legale verkooppunten. Uit het onderzoek kwam namelijk ook naar voren dat veel consumenten zich wenden tot de illegale markt. Vooral de jongere groep gebruikers stapt minder vaak de coffeeshop binnen. Zodoende was het ook nog maar de vraag of een extra coffeeshop daar verandering in zou gaan brengen. Uiteindelijk heeft is in Helmond toestemming gegeven voor de vestiging van maximaal twee coffeeshops. Een dergelijk onderzoek heeft binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch al enige tijd niet plaatsgevonden. Vanzelfsprekend behoort dit ook tot de mogelijkheden om na te gaan of het huidige aantal coffeeshops overeenkomt met de marktruimte en -behoefte. Vraag aan de commissie: In vergelijking met andere gemeenten kan gesteld worden dat de gemeente ’s-Hertogenbosch behoefte heeft aan een extra coffeeshop. Wat is hierover het oordeel van de commissie? 2.

Gelet op het veranderende bedrijfsmodel van coffeeshops dient gekeken te worden naar welke van de onderstaande vestigingscriteria gewenst zijn in het nieuwe beleid en welke soort locaties hiervoor geschikt zouden kunnen zijn. Gemeenten kunnen vestigingscriteria opstellen waaraan de locatie van een coffeeshop moet voldoen. De voornaamste gebruikte criteria zijn: Afstandscriterium: coffeeshops kunnen niet worden gevestigd binnen een bepaalde afstand van een onderwijsvoorziening (dit criterium wordt in de hiernavolgende afweging nader behandeld); Woon- en leefklimaat: de vestiging van een coffeeshop mag geen negatief effect hebben op het woon- en leefklimaat van de directe omgeving;; www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

-

Horecabestemmingsplan: coffeeshops kunnen alleen gevestigd worden op locaties met een horecabestemming; Binnen afgebakend gebied: coffeeshops kunnen alleen worden gevestigd binnen een specifiek afgebakend gebied; Niet bij jongerenvoorziening: coffeeshops kunnen niet worden gevestigd in de nabijheid van een jongerenvoorziening. Sommige gemeenten brengen dit onder in een afstandscriterium; Onderlinge afstand coffeeshops: er moet een minimale afstand zijn tussen twee coffeeshops; Niet bij horeca, winkels en bedrijven: coffeeshops kunnen niet worden gevestigd in de nabijheid van horeca, winkels en bedrijven. Het varieert per gemeente voor welk soort horeca, winkels of bedrijven dit vestigingscriterium geldt; Niet bij daklozen- en of verslaafdenopvang: coffeeshops kunnen niet worden gevestigd in de nabijheid van een daklozen- en of verslaafdenopvang. Sommige gemeenten spreken in plaats daarvan over ‘voorzieningen voor kwetsbare groepen’; Geen verbinding tussen woning en coffeeshop: er mag geen coffeeshop worden gevestigd als deze in verbinding staat met een woning; Parkeergelegenheid: bij de vestiging van een coffeeshop dient voldoende parkeergelegenheid te worden gerealiseerd.

Van de 102 coffeeshopgemeenten hanteren 94 (92,2%) ten minste één vestigingscriterium. Het afstandscriterium is het meest gehanteerde vestigingscriterium. Het is eind 2020 door 86 (91,5%) gemeenten vastgesteld. Van alle vastgestelde additionele criteria is het vestigingscriterium over de parkeergelegenheid om en nabij coffeeshops - door de minste gemeenten vastgesteld, namelijk vier (3,9%). In 2020 hebben 29 (28,4%) gemeenten een vestigingscriterium in het beleid opgenomen, waarbij er een minimale onderlinge afstand tussen coffeeshops moet zijn. Eind 2020 hebben 28 gemeenten (27,5%) een criterium in het beleid opgenomen dat in de categorie ‘overig’ valt. Het gaat hier om zeer specifieke criteria www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

die uitsluitend van toepassing zijn op de lokale situatie, zoals criteria waarmee vestiging in de buurt van specifieke panden en langs specifieke routes wordt uitgesloten. In bijlage 1 is een overzicht opgenomen van de vestigingscriteria die de B5gemeenten hanteren.

Zoals gezegd dienen coffeeshops goed bereikbaar te zijn, temeer vanwege de take away-rol van coffeeshops. Deze rol kunnen de coffeeshops op de huidige locaties, in het bijzonder in de Hinthamerstraat, niet voldoende goed vervullen. De Hinthamerstraat heeft al vele jaren de aandacht van de gemeente vanwege de daarin aanhoudende (verkeers)overlast www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

en gevoelens van onveiligheid bij winkeliers en bewoners. In mei 2020 hebben ruim 500 bewoners, ondernemers en bezoekers van de Hinthamerstraat een petitie getekend en ingediend bij de gemeente met het verzoek maatregelen te treffen. In de petitie wordt de ervaren overlast helder en overzichtelijk opgesomd. Het gaat om (i) verkeersoverlast, (ii) te hard rijden, (iii) parkeeroverlast, (iv) geluidsoverlast (v) vervuiling en (vi) blowen en dealen op straat. Op 9 juni 2020 is een motie aangenomen, getiteld “Verbeteren veiligheid & leefbaarheid omgeving Hinthamerstraat", strekkende tot het (op korte termijn) afsluiten van de Hinthamerstraat in de avond- en nachtelijke uren voor gemotoriseerd verkeer. In navolging daarvan hebben wij bij wijze van “pilot” de Hinthamerstraat afgesloten voor gemotoriseerd verkeer in de avonduren tussen 18:00-02:00 uur van 15 juli 2020 tot en met 15 oktober 2020. Al tijdens de tussentijdse evaluatie van de pilot bleek de overlast en onveiligheid in de Hinthamerstraat sterk afgenomen. Wel werd een waterbedeffect gesignaleerd in de omliggende straten en hebben ondernemers aangegeven een omzetdaling te ervaren. Na de beëindiging van de pilot deed “initiatiefgroep Verbeteren leefbaarheid en veiligheid Binnenstad-Oost” op 4 november 2020 nogmaals de oproep aan de gemeente om maatregelen te treffen.

Concreet werd opgeroepen om de twee coffeeshops in de Hinthamerstraat te verplaatsen. Van de pilot is in januari 2021 de eindevaluatie opgemaakt met de volgende conclusies: “De pilot heeft inzichtelijk gemaakt dat het afsluiten van een enkele weg leidt tot verbetering voor die weg. Echter, door de negatieve effecten in de omliggende straten leidde de afsluiting van de Hinthamerstraat niet tot een structurele oplossing voor het gebied. Tijdens de pilot was intensieve handhaving en toezicht nodig in dit hele gebied, wat geen duurzame aanpak is. We constateren dat de aantrekkingskracht van coffeeshops in het centrum leidt tot een continue verkeersdruk. Dit is vooral in de avonduren zichtbaar, als de andere winkels in de Hinthamerstraat gesloten zijn. Ongeacht de afsluiting van de Hinthamerstraat blijven bezoekers per auto zoeken naar mogelijkheden om bij deze coffeeshops te komen.“ www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Gezien de verschillende klachten, de petitie, de motie en de inhoud van de evaluatie van de pilot is voor ons duidelijk geworden dat in het belang van de leefbaarheid in de Hinthamerstraat en de omgeving ervan, maatregelen met betrekking tot de coffeeshops onontkoombaar zijn. Gelet op het veranderende bedrijfsmodel en om de bovengenoemde overlast te ondervangen zijn additionele vestigingscriteria gewenst. Hierbij kan gedacht worden aan criteria waarmee bijvoorbeeld bepaald wordt dat coffeeshops niet (meer) zijn toegestaan in de binnenstad, bij horeca, winkels en bedrijven en/of voorzien moet worden in voldoende parkeergelegenheid. Vraag aan uw commissie: Welke soort locaties zijn geschikt en aan welke vestigingscriteria dienen coffeeshops te voldoen om als `take away’ goed bereikbaar te zijn? 3.

Op dit moment geldt een afstandscriterium ten aanzien van scholen (voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en speciaal basisonderwijs). De vraag is of dit volstaat, en of er ook criteria opgenomen dienen te worden ten aanzien van andere onderwijsinstellingen, zoals speciaal onderwijs, jeugdinstellingen en/of jongerencentra. In het huidige beleid is opgenomen dat een coffeeshop niet gelegen mag zijn binnen een straal van 200 meter en binnen een loopafstand van 250 meter ten opzichte van scholen voor het voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en speciaal basisonderwijs. Het afstandscriterium is een vestigingscriterium dat door de meeste coffeeshopgemeenten - 86 (84,3%) van de 102 - wordt gehanteerd. Het afstandscriterium zou per 1 januari 2014 aan de landelijke gedoogcriteria worden toegevoegd, in november 2012 liet de minister van Veiligheid en Justitie echter aan de Tweede Kamer weten dat dit criterium niet via de landelijke regels zou worden opgelegd. Het staat gemeenten sindsdien vrij om op basis van de lokale situatie een minimale afstand tussen een coffeeshop en een onderwijsinstelling te hanteren. Gemeenten geven dan ook verschillend invulling aan het afstandscriterium (zie onderstaande figuur).

Zij kunnen zelf bepalen op welke onderwijsinstellingen het afstandscriterium betrekking heeft en wat de minimale afstand moet zijn www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

tussen een coffeeshop en een onderwijsinstelling.

Naast de afstand kunnen gemeenten ook aangeven voor welke onderwijsinstellingen het afstandscriterium geldt. In 81 (94,2%) van de 86 gemeenten met een afstandscriterium geldt het criterium in ieder geval voor het voortgezet onderwijs. In respectievelijk 47 (54,7%) en 64 (74,4%) van de 86 gemeenten met een afstandscriterium geldt dit voor basisscholen en het Middelbaar Beroeps Onderwijs (MBO). Verder zijn er 12 (14%) gemeenten die een afstandscriterium laten gelden voor onderwijsinstellingen die we onder de categorie ‘overig’ scharen. Het gaat hier vooral om scholen voor het speciaal onderwijs, jeugdinstellingen en jongerencentra. Daarnaast zijn er binnen de categorie overig vier (4,7%) gemeenten waar het afstandscriterium voor ‘scholen’ in het algemeen geldt.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Om te voorkomen dat een coffeeshop zich (in de toekomst) in de nabijheid van scholen voor het speciaal onderwijs, jeugdinstelling en/of jongerencentra vestigt is het wenselijk om ook voor deze instellingen een afstandscriterium te bepalen. De vraag aan uw commissie is dan ook of er ook criteria opgenomen dienen te worden ten aanzien van andere onderwijsinstellingen, zoals speciaal onderwijs, jeugdinstellingen en/of jongerencentra. 4.

Rol van drugspreventie Het Bossche bestuursakkoord zet in op de ‘bewustwording van inwoners over de gezondheidsrisico’s van drugsgebruik.’ We willen een gezonde leefstijl onder onze inwoners stimuleren zodat zij gezonde keuzes maken. Preventieve maatregelen zijn erop gericht om de bewustwording over risico’s te vergroten, inwoners aan te zetten tot gezonde keuzes en risicovolle situaties in een vroeg stadium te signaleren. Dit doen we als gemeente in samenwerking met partners, zoals Novadic Kentron, GGD, Bureau Halt en het jongerenwerk PowerUp073. Zo worden voorlichtingsbijeenkomsten voor leerlingen en ouders georganiseerd door de GGD en Novadic Kentron, worden www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

vrijwilligers en professionals geschoold in het herkennen en adequaat handelen bij drugsproblematiek en werkt de gemeente sinds 2020 in de regio samen met 37 gemeenten in het project rondom de denormalisatie van drugs ‘Drugs, wat doet het met jou?’. Is de commissie het ermee eens dat drugspreventie(beleid) van belang is en dat dit via diverse kanalen uitgedragen dient te worden? Hierbij kan aansluiting gezocht worden bij bestaande campagnes en acties zoals hierboven beschreven. Kanttekeningen en risico’s 1.

Trend in het aantal coffeeshops in Nederland Eind 2020 hebben 102 van de 355 Nederlandse gemeenten samen 564 coffeeshops. Sinds 2017 is er een stabilisatie van het aantal coffeeshops. Daarvoor is altijd sprake geweest van een afname.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De belangrijkste redenen voor het verdwijnen van een coffeeshop zijn overtredingen van de landelijke gedoogcriteria, een negatief Bibob-advies en overtreding van de lokale voorwaarden c.q. bijkomende criteria. Ook zijn coffeeshops verdwenen omdat de eigenaar is gestopt met de exploitatie. Wanneer een coffeeshop ‘verdwijnt’ komt daar niet altijd een andere coffeeshop voor terug. 2.

Aanvullende vestigingscriteria kunnen gevolgen hebben voor de huidige coffeeshops Meer vestigingscriteria kan, afhankelijk van de gekozen criteria, tot gevolg hebben dat een aantal van de huidige gevestigde coffeeshops zou moeten verhuizen. Daarnaast wordt het voor exploitanten moeilijker om een geschikte coffeeshoplocatie te vinden, dit zou uitdagingen kunnen opleveren bij het vestigen/verplaatsen van een coffeeshop.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen -

Bijlage 1 overzicht vestigingscriteria B5

Registratienummer Commissie

11799923 Commissie Bestuur 20 januari 2022 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

Mikkers SB/OOV S. Ipek s.ipek@s-hertogenbosch.nl, (073) 615 3029

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704