0. Discussienotite verantwoord datagebruik

Discussienotitie Registratienummer

15089408

Commissievergadering

Commissie Bestuur / 22 juni 2023

Onderwerp

Verantwoord datagebruik

Bestuurlijke boodschap We willen meer richting geven aan verantwoord datagebruik door de gemeentelijke organisatie. Deze discussienotitie is bedoeld om nu een scherpe keuzes te maken, die we meenemen in het raadsvoorstel programmavisie Datastad Aanleiding nog op te stellen raadsvoorstel In het najaar van 2021 verzocht de raad ons middels een motie op om te komen tot: visie op het gemeentelijk gebruik van data, een algoritmen- en sensorenregister en aan raadsvoorstellen voortaan waar nodig een digitaliseringsparagraaf toe te voegen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Wij hebben inmiddels, ook mede in het licht van het bestuursakkoord 2022-2026, ‘het nodige in de steigers staan’. Maar er zijn nieuwe vragen ontstaan. Moeten we alle sensoren en algoritmen in registers opnemen? En welke kernwaarden, specifiek gericht op data, vinden we als gemeente het belangrijkste? In deze discussienotitie nemen we u mee in een aantal van onze bevindingen van de afgelopen periode en vragen we uw input. Uw input nemen we mee bij de verdere uitwerking van de motie en in het eerder genoemde raadsvoorstel ambitie datastad.

Toelichting werkwijze Met deze discussienotitie vragen we uw reactie op: 1. kernwaarden bij het gebruik van data; 2. inrichten van het gesprek over ethische dilemma’s; 3. invullen van het principe transparantie met een sensor- en algoritmeregister. We leggen u een aantal vraagstukken voor. We vragen u in de raadscommissie hierover van gedachten te wisselen. Voor meer achtergrondinformatie over de vragen verwijzen wij u naar de bijlage.

Probleemstelling De ontwikkelingen op het gebied van digitalisering en data gaan snel. Dankzij het gebruik van digitale technologieën komt steeds meer data beschikbaar en wordt data meer en meer gebruikt. Hierdoor groeit ook de maatschappelijke impact van data sterk. Invulling geven aan verantwoord datagebruik vraagt om een doorlopend gesprek over welke richting onze samenleving op moet bewegen (op dit thema) en hoe we daarbij data (verantwoord) inzetten. En dit vraagt om scherpe keuzes bij het gebruik van data. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Voor meer achtergrondinformatie over de probleemstelling verwijzen wij u naar paragraaf 1 en 2 van de bijlage. Relevante besluitgeschiedenis De rekenkamercommissie heeft in de jaren 2018 en 2019 verkennende onderzoeken laten uitvoeren naar privacy en datagebruik door de gemeente (Link). Deze onderzoeken tonen aan dat de beveiliging én bescherming van informatie en persoonsgegevens binnen de gemeente op basis van de wet- en regelgeving op orde zijn. Uw gemeenteraad besloot om niet direct een discussie te voeren over verantwoord datagebruik. Maar zich eerst uitgebreider te laten informeren via een hearing. 31 augustus 2021 vond een Hearing Verantwoord Datagebruik plaats. Vervolgens nam uw gemeenteraad op 22 september de motie vreemd verantwoord datagebruik (Link) aan. Vragen en afwegingen 1.

Kernwaarden zijn de belangrijkste waarden en overtuigingen van een organisatie of individu. Ze vormen de basis van het gedrag en de beslissingen van een organisatie of individu en helpen om richting te geven aan het handelen. En juist voor data is het belangrijk om kernwaarden vast te stellen. Data is namelijk overal. Met kansen èn bedreigingen. Met data moeten we heel bewust omgaan. En kaders die daarbij helpen hebben we nu nog niet. Tada (anagram voor data) staat voor een verantwoorde digitale stad – van èn voor iedereen. We stellen voor om onderstaande kernwaarden uit het Tada-manifest als ethisch datakader te gebruiken. Per waarde geven we aan waarom deze aansluit bij onze gemeentelijke zienswijze. We kiezen voor Tada (Link) kernwaarden omdat we zo duidelijk over data zijn en deze waarden de gebruiker (inwoner) centraal stellen. Inclusief (- onze digitale stad is inclusief), Menselijke maat (- data en algoritmen hebben niet het laatste woord), Zeggenschap (- data en technologie moeten aan de vrijheid van bewoners en data is daarbij dienend), Open en transparant (- data die verzameld wordt in de stad is voor de stad), www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Legitiem en gecontroleerd (- inwoners hebben zeggenschap over de vormgeving van de digitale stad), Van iedereen – voor iedereen (- we zijn transparant over welke data we verzamelen en waarvoor). Kunt u zich vinden in de door ons voorgestelde kernwaarden? 2.

In Den Bosch willen we data dicht bij onze inwoners en bedrijven brengen, tastbaar maken. En met hen hierover in gesprek zijn. Zeker bij ethische dilemma’s rondom het gebruik van data. Ethische dilemma's ontstaan wanneer een organisatie voor een keuze staat waarbij meerdere opties ethisch verantwoord lijken, maar waarbij de keuze voor één optie leidt tot negatieve gevolgen voor een andere partij. Integraal en onafhankelijk advies bij gesprek over ethische dilemma’s kan ondersteunend zijn bij het maken van (politieke) keuzes bij ethische dilemma’s. Dit integraal en onafhankelijk advies is nu onvoldoende ingeregeld. We stellen voor om bij het ontwikkelen van het gesprek over ethische dilemma’s te starten met een reeds bestaande, externe ethische commissie. Zo kunnen we direct leren van ervaringen elders. We kiezen de commissie die ook gebruikt wordt door de gemeente Eindhoven en Brainport Smart District. En in een periode van 2 jaar willen we ervaringen opdoen. Daarbij vinden we het belangrijk om lokale kennishouders aan te laten sluiten. Kunt u zich vinden in de door ons voorgestelde aanpak van een proefperiode met een reeds bestaande ethische commissie, aangevuld met lokale kennishouders?

3.

In de VNG-Principes voor de digitale samenleving wordt gesteld: “We zijn transparant en informeren inwoners en ondernemers actief over technologie en dataverzameling in de openbaar toegankelijke ruimte. Transparantie naar buiten stimuleert ook interne transparantie.” We onderschrijven het belang van transparantie en daarbij richten we ons in eerste instantie op transparantie met een sensor- en algoritmeregister. Maar betekent dat we dan alles in registers moeten vastleggen èn bijhouden? Dit gaat een enorme administratieve last en kost met zich mee brengen. Waarbij het maar de vraag is in hoeverre onoverzichtelijke lange registers bijdragen aan de gewenste transparantie. We moeten daarom kiezen in wat we wel en niet registreren. We stellen voor: www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

om actief te blijven deelnemen aan de initiatieven van een landelijk sensor- en algoritmeregister. het landelijk algoritmeregister aan te vullen met onze algoritmen. Hierbij richten we ons op algoritmen met een hoge impact op inwoners.  het sensorregister via de eigen website te publiceren. Hierbij richten we ons in eerste instantie op camera’s en geluidssensoren in de openbare ruimte. Kunt u zich vinden in deze werkwijze?  

Voor meer achtergrondinformatie over de vragen en afwegingen verwijzen wij u naar paragraaf 3 van de bijlage. Kanttekeningen en risico’s N.v.t. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1.Bijlage discussienotitie verantwoord datagebruik www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Registratienummer Commissie Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

15089408 Commissie Bestuur 22 juni 2023 U. Kâhya /BAZ/O&S Jong de m.dejong@s-hertogenbosch.nl,

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704