Voortgangsrapportage 25 Wij West

Voortgangsrapportage Wij West 2025

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Voortgangsrapportage Wij West 2025 Inhoudsopgave 1.

Voorwoord3

2.

Leeswijzer5

3.

Samenvatting9

Deel A | Voortgang en Doelrealisatie

12

4.

Reflectie Alliantieraad13

5.

Doelen16

6.

5.1 Kansrijk opgroeien

17

5.2 Bestaanszekerheid

23

5.3 Fijn en veilig wonen

29

5.4 Plek voor iedereen

35

5.5 In vertrouwen samenwerken

42

Aanpak Wij West

48

6.1 Lerende aanpak

49

6.2 Samen met bewoners

51

6.3 Netwerksamenwerking

55

6.4 Wijk-/buurtgericht werken

57

Deel B | Verdieping uitvoering en resultaten 7.

65

Deelprogramma’s66 7.1 Kansrijke Wijk

68

7.2 Preventie met Gezag

72

7.3 Regio Deal Delft-West

76

7.4 Wonen in West

80

8.

Plusopgaven resultaten82

9.

Langetermijnindicatoren145

Bijlagen Wij West - Voortgangsrapportage | 2

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Hoofdstuk 1

Voorwoord

Wij West - Voortgangsrapportage | 3

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Voorwoord Met trots presenteren wij de Voortgangsrapportage Wij West 2025. In deze rapportage nemen we u mee in de resultaten, ervaringen en lessen van het afgelopen jaar. We laten zien wat er in 2025 is gedaan, wat dit heeft opgeleverd en in hoeverre we op koers liggen om de gezamenlijke doelen van Wij West te behalen. De rapportage laat de breedte zien van de vele activiteiten, initiatieven en deelprogramma’s die samen met bewoners, partners en organisaties worden uitgevoerd in de Wij West-wijken. Deze gezamenlijke inzet vormt de basis voor duurzame verandering in Delft-West.

2025 markeert het tweede uitvoeringsjaar van het programma

Toch zien we nu al ontwikkelingen die bijdragen aan sterkere en meer

Wij West. In de afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet om

verbonden wijken. We kijken daarbij verder dan alleen cijfers en re-

duurzame verandering in Delft-West in gang te zetten. Veel van deze

sultaten. Juist de ervaringen en verhalen van bewoners, professionals

initiatieven lopen de komende jaren door. Dat is nodig want we

en betrokken organisaties laten zien wat de inzet van Wij West in de

werken in Delft-West aan complexe vraagstukken en realiseren ons dat

praktijk betekent en welke kracht er aanwezig is in de wijk.

het doorbreken van patronen en structuren tijd vergt. Daarbij werken we samen met bewoners, partners en organisaties aan sterke en veer-

Met elkaar blijven we werken aan Buitenhof, Tanthof-West en Voorhof

krachtige wijken, waarin mensen worden ondersteund om vanuit hun

als wijken waar iedereen zich thuis voelt, fijn en veilig kan wonen en

eigen kracht verder te bouwen aan hun leven en wijk of buurt.

de kans krijgt om mee te doen, talenten te ontwikkelen en kansen te benutten.

Het startdocument (2022) en het gebiedsplan (2023) vormen de basis voor deze gezamenlijke koers en geven richting aan de ontwikkeling

Alliantieraad Wij West

van Delft-West in de komende twintig jaar. We werken vanuit een

Alexander Pechtold, Fatima Polat, Karin Schrederhof, Robert Lock,

lerende aanpak: door goed te luisteren en ervaringen en inzichten te

Lisa Kuiken, Richard Jongeneelen, Zakaria el-Khetabi en Chris Kuijpers.

monitoren en mee te nemen, blijven we samen ontwikkelen en sturen we waar nodig bij. In deze voortgangsrapportage leest u meer over de voortgang van de verschillende plusopgaven en de activiteiten die in de wijken plaatsvinden. Veel van de doelen vragen tijd en inzet op de langere termijn.

Wij West - Voortgangsrapportage | 4

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Hoofdstuk 2

Leeswijzer

Wij West - Voortgangsrapportage | 5

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

Leeswijzer In deze rapportage lees je over de voortgang van Wij West in 2025, het tweede uitvoeringsjaar. Hierin staat onder andere of we op koers zijn om de doelen te behalen en in hoeverre het lukt om anders te werken dan gebruikelijk (deel A). Daarnaast wordt beschreven hoe het staat met de deelprogramma’s en initiatieven (deel B). We laten niet alleen zien welke inspanningen er het afgelopen jaar zijn gedaan, maar ook wat de meetbare en merkbare effecten hiervan zijn. De rapportage vormt hiermee de basis voor vervolggesprekken tussen betrokken partijen in Wij West over de duiding van ontwikkelingen in 2025 en de toekomstige koers.

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

De reikwijdte van deze rapportage

De opbouw van deze rapportage

Er wordt ontzettend veel gedaan om de leefbaarheid en veiligheid in

De rapportage is in twee delen opgebouwd: Deel A beschouwt de

de wijken Buitenhof, Tanthof-West en Voorhof te verbeteren. Te veel

voortgang op de doelen van de vijf thema’s en nieuwe aanpak van Wij

om allemaal in één rapportage op te nemen en te beschouwen. Deze

West; en Deel B geeft een verdieping op de uitvoering en de resultaten

voortgangsrapportage richt zich dan ook op de extra initiatieven die

van de deelprogramma’s en van de individuele plusopgaven.

vanuit de Wij West aanpak mogelijk zijn gemaakt, ook wel de plusopgaven genoemd. Daarmee bedoelen we de initiatieven die vanuit

A) Voortgang en Doelrealisatie

de deelprogramma’s en vanuit overige opgaven worden uitgevoerd,

Hoofdstuk 4 geeft de reflectie van de Alliantieraad op 2025: hoe kijkt

als ook de wijkuitvoeringsplannen. De reguliere dienstverlening van

de Alliantieraad naar de progressie op de aanpak en de behaalde

de betrokken partners valt hier buiten. De reguliere dienstverlening

resultaten zoals uiteengezet in deze rapportage? De samenvatting van

en extra initiatieven hebben echter wel een wisselwerking op elkaar.

hoofdstuk 3 geeft een beknopt en visueel beeld van de voortgang van

Meer daarover is te lezen onder ‘beperkingen bij de analyse’.

Wij West in 2025. Per thema beschouwen we in hoofdstuk 5 in hoeverre we op koers zijn om de bijbehorende doelen te halen. Hoofdstuk 6

Bepalen van de voortgang

beschrijft de voortgang van de aanpak Wij West vanuit een helikop-

We belichten de voortgang van Wij West in deze rapportage vanuit

terblik en beantwoordt de vraag: “in hoeverre lukt het om anders te

verschillende perspectieven en op verschillende niveaus. Zo kijken we

werken dan gebruikelijk?”

naar de beweging die we maken in Wij West, naar de voortgang op de vijf thema’s met bijbehorende hoofd- en subdoelen, vertrekpunten en

B) Verdieping uitvoering en resultaten

plusopgaven, en de deelprogramma’s. We kijken hierbij onder andere

Het tweede deel van de rapportage gaat dieper in op de voortgang van

naar langetermijnindicatoren, resultaatcijfers, en ervaringen, passend

de deelprogramma’s Kansrijke Wijk, Preventie met Gezag, Regio Deal

bij het onderwerp.

Delft-West, en Wonen in West. Daarbij bespreken we per plusopgave de resultaten en geleerde lessen van het afgelopen jaar. In hoofdstuk 9

Om de voortgang in 2025 te bepalen is aan meerdere betrokkenen

presenteren we het totaaloverzicht van de langetermijn­indicatoren.

gevraagd input te leveren, waaronder initiatieftrekkers, program-

De bijlage wordt los van deze rapportage gepubliceerd en bevat meer

mamanagers, wijkregie, partners in de stad, en bewoners. Ook de

detailinformatie over de plusopgaven (wat is het, voor wie is het, wie

Alliantieraad Wij West is gevraagd om haar reflectie op 2025 te geven.

zijn er betrokken).

Al deze input is door onderzoekers van de gemeente Delft beschouwd, gewogen, en samengebracht in deze voortgangsrapportage om een zo compleet mogelijk beeld te schetsen van de voortgang in 2025 binnen de gezette reikwijdte van de monitoring.

Wij West - Voortgangsrapportage | 6

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Op koers met de thema’s

Bespreking van de plusopgaven

Bij de plusopgaven hanteren we onderstaande categorieën voor de

Per thema is aangegeven in hoeverre we op koers zijn om (sub)doelen

Bij elk individuele plusopgave is aangegeven tot welk deelprogram-

voortgang van de uitvoering. Let wel, het metertje geeft aan hoe de

te behalen. Dit is bepaald op basis van drie zaken:

ma dit behoort, en aan welk(e) subdoel(en) deze opgave bijdraagt.

uitvoering in 2025 verloopt in relatie tot de planning, en niet of de

• Voortgang van de langetermijnindicatoren

Het subdoel waar de opgave het meest aan bijdraagt is dikgedrukt.

doelen/effecten zijn of worden gehaald.

• Mate waarin de uitvoering volgens de ‘vertrekpunten’ verloopt

Ook wordt beschreven hoe het staat met de uitvoering, weergegeven

• Voortgang van de initiatieven die aan de doelen bijdragen

a.d.h.v. een dashboardmeter.

We onderscheiden vier categorieën voor de mate van op koers zijn:

Dit ziet er bijvoorbeeld als volgt uit:

Vinkje: afgerond • niet op koers om de doelen te behalen (kompas rood) • enigzins op koers om de doelen te behalen (kompas oranje) • redelijk goed op koers om de doelen te behalen (kompas geel)

Groen: in uitvoering en verloopt

• goed op koers om de doelen te behalen (kompas groen)

(grotendeels) volgens plan(ning)

We lichten per thema enkel de langetermijnindicatoren en vertrekpunten voor de uitvoering (zoals geformuleerd in het Gebiedsplan) toe

Geel: in uitvoering, maar loopt

die het meeste zeggenschap hebben over de subdoelen en de koers

achter op plan(ning)

van het thema. Ook bespreken we de plusopgaven eerst overkoepelend – bijvoorbeeld over de verbindingen, lessen of hindernissen – en vervolgens individueel.

Oranje: in voorbereiding

De plusopgaven zijn ingedeeld op de verschillende thema’s, gebaseerd op waar de opgave primair aan bijdraagt. De meesten dragen echter direct of indirect ook bij aan andere thema’s en doelen. In de

Rood: nog niet gestart

algemene beschouwingen van de thema’s houden we daar zo veel mogelijk rekening mee. Het kan dus voorkomen dat er minder plusopgaven onder een thema staan, maar toch wordt aangegeven dat de voortgang op het thema op koers is.

Kruis: gestopt

Per plusopgave geven we de belangrijkste behaalde resultaten in 2025 weer, en welke inzichten of lessen zijn verkregen. Als er relevante achtergrondinformatie is zoals interviews, mediabeelden of rapporten, is dit aangegeven onder het kopje ‘zie ook’. Algemene uitleg over wat de plusopgave is, de doelgroep, en betrokkenen staat in bijlage 1.

Wij West - Voortgangsrapportage | 7

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

Beperkingen bij de analyse

deze invloeden van buiten af is het niet mogelijk om aan te tonen

Het is lastig om definitieve conclusies te trekken over de mate waarin

wat precies het effect van de aanpak Wij West is op de lange termijn

de Wij West-aanpak op koers zit om de gestelde doelen te behalen. Dit

uitkomstmaten. We kunnen wel een inschatting van de bijdrage

heeft verschillende redenen:

maken.

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

• De aanpak Wij West is complex. Het omvat een breed scala aan initiatieven, activiteiten en deelprogramma’s, die niet alleen ver-

Ondanks alle inspanningen is het onvermijdelijk dat deze rapportage

schillen in omvang, maar ook vaak meerdere jaren in beslag nemen

blinde vlekken en onzekerheden bevat. Door het proces van moni-

voordat de uiteindelijke resultaten zichtbaar zijn.

toring een evaluatie continu te verbeteren, werken we eraan deze

• De effectiviteit van de aanpak kan niet altijd eenvoudig in cijfers

gedurende de 20 jaar van Wij West zoveel mogelijk te verkleinen.

of concrete uitkomsten worden gemeten, zeker niet op korte termijn. Veel van de doelen die zijn gesteld, zijn gericht op langetermijnveranderingen in de gemeenschap, zoals sociale cohesie, werkgelegenheid en inclusie. Het vergt tijd om te bepalen of deze veranderingen daadwerkelijk plaatsvinden en welke factoren hierbij invloed hebben gehad. Bij sommige initiatieven kunnen we de outcome en impact bepalen, bij anderen is dit nog te vroeg. • De plusopgaven verschillen sterk in omvang, aard en duur. Daardoor kan het simpel optellen van aantallen misleidend zijn om te bepalen of er in de afgelopen periode een focus is geweest in thema en/of doelgroep. Daartoe zal ook rekening moeten worden gehouden met het bereik en de betekenis van de opgaven. • De plusopgaven zijn sterk verweven met de basisdienstverlening in Delft, zowel binnen als buiten de gemeente. Ze bouwen hier bijvoorbeeld op voort, vullen ontstane gaten op, of worden mogelijk geborgd in het reguliere werk. Ontwikkelingen in het een hebben dus mogelijk effect op het ander, en ook de basisdienstverlening zelf is geen statisch gegeven. In deze rapportage richten we ons op het zichtbaar maken van de plusopgaven en de bijdrage aan de langetermijneffecten, met tegelijkertijd de erkenning dat dit niet compleet los kan worden gezien van de (effecten van) basisdienstverlening.

• De context waarin de Wij West-aanpak zich bevindt is continu in beweging. Veranderingen in de economie, demografie, en technologie kunnen zowel kansen als uitdagingen met zich meebrengen, die de richting van de aanpak mogelijk beïnvloeden. Mede door

Wij West - Voortgangsrapportage | 8

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Hoofdstuk 3

Samenvatting

Wij West - Voortgangsrapportage | 9

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

Doel 1

A | 6. Aanpak Wij West

Doel 2

B | 7. Deelprogramma’s

Doel 3

B | 8. Plusopgaven resultaten

Doel 4

De jeugd krijgt de kans om het beste uit zichzelf te halen

Alle bewoners hebben bestaanszekerheid

In Delft-West is het fijn en veilig wonen

GOED OP KOERS

REDELIJK GOED OP KOERS

REDELIJK GOED OP KOERS

B | 9. Langetermijnindicatoren

Doel 5

Voor iedereen is er een plek om te wonen, leren en werken REDELIJK GOED OP KOERS

Vanuit vertrouwen trekken we samen op en kijken we naar elkaar om GOED OP KOERS

Focus inzet 2025

57% 

• Activering en begeleiding naar

68%

129 

114

18-30 jarigen met vertrouwen in de toekomst

8-27 jarigen verdacht van delict per 10.000

63% 

werk of ondernemerschap • Netwerk en campagne armoede­bestrijding • Ontmoeting en verbinding

64%

6,7

16%

Rapportcijfer voor de buurt

Woning met slecht energielabel (E-G)

Focus inzet 2025

61% 

• Nieuwbouw (betaalbaar) • Renovatie en verduurzaming woningen • Aanleg warmtenet • Nieuwe locaties voor ontmoeten,

63% Voelt zich medeverantwoordelijk voor de buurt

28%

25% 

Zou meer met hun dag willen doen

• Versterken jongerenwerk

Focus inzet 2025

53% 

• Vergroten weerbaarheid

•A  anpak overlast jongeren en

49%

• Talentontwikkeling •O  ndersteunen ouders

dat matig-ernstig eenzaam is

(zwerf)afval •A  anpak energiearmoede, isolatie en 55% 

47% Heeft wel eens geldzorgen

woonfraude/ondermijning •O  ntmoeting en verbinding • Domeinoverstijgende samenwerkingen

6,7

Rapportcijfer vertrouwen in de ambtelijke organisatie

43% 

45%

Ervaart (veel) overlast in de buurt

25%

Focus inzet 2025

6,4 

ondernemen en leren 28% 

Mijn kind(eren) krijgen alle kans

“We praten over school, vriendschappen en alles wat ons bezig houdt. Ik leer hier hoe ik sterker kan worden en beter voor mezelf opkom. Het voelt fijn dat je hier altijd welkom bent en dat we plezier maken.”

6,6 

20% 

Bewoners actief in de buurt

53% 

51%

7,0 

7,2

Aandeel corporatie huurwoningen

Rapportcijfer eigen woning 33% 

32% Heeft weinig contact met buurtgenoten

Focus inzet 2025 • Inzet communitybuilders • Locaties voor ontmoeting en samenwerken • Laagdrempelige ondersteuning • Versterken input en initiatieven van bewoners

“De begeleiding biedt kansen en maakt echt het verschil. En mijn kinderen worden weer blijer nu ik veel blijer ben, dus er is meer winst dan je beseft.”

- Jongere (Meidenwerk)

“Het is fijn dat er iemand (de buurtmaker, red.) is die je gewoon kunt aanspreken; zo voelen we ons gehoord en betrokken bij de wijk.”

“Wij wonen beiden al 35 jaar in Tanthof, maar zijn elkaar pas nu tegengekomen en spreken nu elke week af in de bibliotheek om een kopje koffie te drinken.”

“Je ontmoet mensen en leert ze steeds beter kennen. De verhalen, de verbinding maakt mij gelukkig.”

- Deelnemer Tanthofcafé

- Bezoeker DOK Tanthof

- Deelnemer Cultuurhuis

- Deelnemer Boost Lab programma

De cijfers betreffen het gemiddelde van de Wij West-wijken bij de startsituatie (klein) en de actuele situatie (groot). Meer cijfers en informatie zijn te vinden in hoofdstuk 9.

Wij West - Voortgangsrapportage | 10

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

De aanpak Wij West: anders denken, anders doen

De deelprogramma’s

B | 9. Langetermijnindicatoren

In Wij West streven we ernaar om anders te werken dan gebruikelijk. We bena-

De activiteiten binnen de plusopgaven

deren opgaves op een meer integrale manier en werken samen in partnerschap

worden uitgevoerd via onderstaande

tussen bewoners, praktijkorganisaties, partners en gemeente.

vier deelprogramma’s.

Lerende aanpak Netwerksamenwerking Kansrijke Wijk: Het jaar 2025 stond in het teken van uitvoering en reali-

De lerende aanpak van Wij West heeft nog ontwikkeling nodig. Hoewel monitoring en

In het netwerk Wij West is de samenwerking in 2025

satie. Alle interventies zijn in uitvoering gegaan en een aantal is inmiddels

evaluatie worden meegenomen in de initia-

verder verdiept en tot uitvoering gekomen, bijvoor-

afgerond of geborgd. Ook hebben we een nieuwe aanvraag gedaan voor

tieven, zijn er nog relatief weinig reflectiemo-

beeld in de verschillende deelprogramma’s en in de

2026-2028 waarin we interventies doorzetten, maar ook nieuwe interventies

menten. In 2025 is gestart met diverse dia-

integrale aanpak focusbuurten. Wel kan dit nog be-

gaan starten. Voor de komende jaren is nodig dat we integraal samenwerken

loogtafels waar thema’s met partners worden

ter: we moeten deelprogramma’s beter met elkaar

tussen initiatieven, en dat borging een vaste plek in het ontwerpproces krijgt.

besproken. Dat is een goed begin, maar moet

verbinden, meer zicht krijgen op elkaars activiteiten

breder en meer actiegericht worden. Leer- en

en resultaten, en ervoor zorgen dat de ambities van

Preventie met Gezag: In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de

deelsessies waar men lessen uit de praktijk

Wij West breder gedragen worden.

verdere ontwikkeling en uitvoering, waarbij we hebben voortgebouwd op de

met elkaar deelt en koppelkansen ontdekt

basis uit 2023 en 2024, maar ook nieuwe stappen hebben gezet. De volgende

komen nog onvoldoende aan bod.

fase staat in het teken van verbinding en samenhang. Hierbij richten we ons op het versterken van de onderlinge relaties tussen de interventies binnen het programma, en een bredere koppeling met de overige deelprogramma’s en de bijbehorende interventies.

Regio Deal Delft-West: Na een periode van voorbereiding in 2024 is dit programma in 2025 van start gegaan. Het afgelopen jaar stond vooral in het

Wijk- en buurtgericht werken Samen met bewoners

teken van de opbouw en het opstarten van de verschillende initiatieven, wat grotendeels volgens planning verloopt. Daarnaast is voor de meeste initiatie-

Binnen het wijk- en buurtgericht werken

ven de beschikking afgegeven tot en met 2028. Vanaf komend jaar moet de

Er zijn belangrijke stappen gezet in het vergroten

zijn dit jaar goede stappen gezet: naast de

samenwerking tussen de verschillende initiatieven verder versterkt worden

van bewonersbetrokkenheid en het verbeteren

uitvoering van de wijkuitvoeringsplannen

en borging meer aandacht krijgen.

van de samenwerking tussen bewoners, organi-

(WUP’s) die in 2024 in gang zijn gezet, is in

saties en de gemeente. We hebben beter in beeld

2025 ook gestart met de integrale aanpak

Wonen in West: In 2025 zijn duidelijke stappen gezet, zoals de planvor-

hoe en wanneer bewoners worden betrokken, en

in vier focusbuurten. Een eerste evaluatie

ming voor nieuwbouw, de aankoop van woningen voor de sociale huursector

hebben daaruit eerste leidraden geformuleerd.

laat zien dat deze aanpak waardevol is,

en de start van de aanleg van een warmtenet. Helaas lopen geplande bouw-

De nadruk blijft liggen op het versterken van

vooral door de korte lijnen en gezamenlijke

en renovatieprojecten vertraging op, door verschillende redenen. Voor de

samenwerking, participatie en verantwoordelijk-

doelstelling. Wel kan het nog meer actiege-

komende jaren zetten we in op ‘afmaken waar we mee zijn begonnen’, en

heid in alle fases, en op het verankeren van deze

richt worden, en is er nog winst te behalen

het wegnemen van belemmeringen. Ook zal dit programma verder worden

aanpak waar dit passend is.

rondom de middellange termijn aanpak.

uitgewerkt in nauwe afstemming met partners en de gemeente.

Wij West - Voortgangsrapportage | 11

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Deel A

Voortgang en Doelrealisatie

Wij West - Voortgangsrapportage | 12

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Hoofdstuk 4

Reflectie Alliantieraad

Wij West - Voortgangsrapportage | 13

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

Reflectie van de Alliantieraad op 2025

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

Algemene beeld van de voortgang op de doelen Wij West

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

kwetsbaar. Duurzame inzet van bewoners leidt aantoonbaar tot meer leefbaarheid en veiligheid in de wijk.

In de afgelopen twee jaar zijn binnen de verschillende thema’s veel activiteiten en initiatieven opgestart. Over het algemeen gaan de

Dienstverlening

meeste activiteiten goed en zijn er, ondanks de korte looptijd, al eerste

Met de plusopgave Wij West Dichtbij is een belangrijke stap gezet in

positieve effecten zichtbaar in de cijfers.

het vergroten van de nabijheid van ondersteuning en dienstverlening. Hierdoor zijn betrokken organisaties voor bewoners beter en laag-

In dit hoofdstuk blikt de Alliantieraad terug op 2025 en de voortgang van het programma Wij West. Op basis van verschillende inzichten en ervaringen wordt teruggekeken op de stappen die in het afgelopen jaar zijn gezet, de samenwerking en de leerpunten voor de verdere ontwikkeling van het programma.

Ook de samenwerking tussen betrokken partijen ontwikkelt zich

drempeliger bereikbaar in de wijk. Ook Vangnet in de Wijk speelt hierin

positief. Er is meer onderlinge verbinding en een groeiende bereidheid

een belangrijke rol. In deze buurten is sprake van een groep bewoners

om gezamenlijk op te trekken. De netwerken rondom initiatieven zijn

die psychosociale ondersteuning nodig heeft. Door actief aanwezig te

verder gegroeid en dragen bij aan meer samenhang in de uitvoering.

zijn in de wijk kan sneller worden ingespeeld op vragen en situaties en

Er is een verbreding zichtbaar in het activiteitenaanbod en we zien

kan passende hulp worden geboden.

meer aandacht voor ontmoeting, gezondheid en jongeren. Fysieke en sociale verbinding De zichtbaarheid van Wij West in de wijken neemt toe en de betrok-

In het afgelopen jaar is verder gewerkt aan een integrale aanpak in de

kenheid van bewoners groeit. Daarbij blijft het belangrijk om die

Poptahof en de Gillisbuurt, waarbij sociale en fysieke opgaven steeds

betrokkenheid verder te versterken, met name in de uitvoering en het

nadrukkelijker met elkaar worden verbonden. In deze gebieden wordt

mede-eigenaarschap van initiatieven.

gebiedsontwikkeling gecombineerd met maatschappelijke opgaven, bijvoorbeeld door aanvullende woningbouw en de verduurzaming

Terugblik vanuit de verschillende domeinen

van woningen. Dit gebeurt in samenwerking met corporaties, VvE’s

Bewoners

en particuliere eigenaren. Deze aanpak geeft bovendien beter inzicht

In 2025 zijn er belangrijke stappen gezet: bewoners worden vaker be-

in wat er achter de voordeuren speelt en welke ondersteuning nodig

trokken bij gesprekken, initiatieven worden ondersteund en opgestart,

is. Het verbinden van sociaal en fysiek in deze wijken biedt een mooie

en de verbinding tussen bewoners, maatschappelijke organisaties en

blauwdruk voor de aanpak in Delft-West de komende jaren.

de gemeente is versterkt. Ook is er meer ruimte gekomen voor signalen uit de wijk, waarbij samenwerking steeds vaker vanuit vertrouwen

Onderwijs

tot stand komt.

We hebben gewerkt aan het vergroten van kansen voor jongeren en het versterken van hun ondersteuning. Het aantal initiatieven dat

Er blijven een aantal aandachtspunten. De cijfers laten zien dat op

hierop is gericht, is gegroeid en laat positieve resultaten zien. De

thema’s als armoede, bestaansonzekerheid, kansenongelijkheid

plusopgave Rijke Leerdag is hierin een belangrijk voorbeeld. Deze

en veiligheidsbeleving meer inzet nodig is. In de praktijk blijkt het

wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met DOK, de gemeente,

bovendien soms lastig om domeinoverstijgend en duurzaam samen

schoolbesturen, scholen en andere betrokken partners die het aanbod

te werken. Daar is de afgelopen jaren in geïnvesteerd, maar dit vraagt

verzorgen. Elk kind krijgt de kans om via extra uren op school aan zijn

een lange adem. Daarnaast vraagt de ondersteuning en borging van

talenten te werken. De koppeling met het buitenschoolse aanbod

bewonersinitiatieven aandacht, anders blijven succesvolle initiatieven

ontwikkelt zich verder en krijgt steeds meer samenhang. Opvallend is

Wij West - Voortgangsrapportage | 14

A | 4. Reflectie AR

A | 5. Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

dat meer scholen dan verwacht zijn aangesloten, waaronder ook het

initiatieven. Het verder ontwikkelen van gelijkwaardige samenwer-

voortgezet onderwijs.

king blijft daarmee een belangrijk aandachtspunt voor de komende

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Leerpunten uit 2025

periode. Tegelijkertijd is er nog ruimte voor ontwikkeling. De plusopgaven kun-

• Investeren in vertrouwen, zichtbaarheid en langdurige aanwe-

nen onderling sterker worden gekoppeld. Daarnaast kan een analyse

Vooruitblik

en samenhangende benadering vanuit het perspectief van jongeren

We zitten in een overgangsfase. De afgelopen jaren zijn veel projecten

duurzame impact.

zelf helpen om beter te bepalen wat voor hen relevant, herkenbaar en

gestart en zijn er flinke meters gemaakt in de Alliantie Wij West. De

• Hoewel effecten nog beperkt zichtbaar zijn in cijfers, zijn ze wel

motiverend is. Daarmee kan ook de betrokkenheid van jongeren zelf

komende periode staat in het teken van een meer gerichte en sa-

merkbaar in de praktijk: o.a. in sterker onderling contact, meer

verder worden vergroot.

menhangende aanpak. Daarbij staan de doelen van Wij West voorop.

betrokkenheid en een groeiende beweging richting samenwer-

zigheid in de wijk blijft een essentiële randvoorwaarde voor

Partners hebben de behoefte uitgesproken om dit meer doelmatig uit

king in de wijk.

Wonen

te werken en doelen ook te koppelen aan eigenaren en trekkers. Dat

• Er is behoefte aan meer samenhang in de aanpak. Initiatieven

We zijn positief over de inzet op woningbouw, verduurzaming en sa-

zien wij als een positieve ontwikkeling. Het tekent de betrokkenheid

kunnen beter worden verbonden, met duidelijke regie, minder

menwerking tussen partijen. Aandachtspunten liggen bij vertragingen

in de Alliantie Wij West. We pakken deze handschoen op en gaan vaker

versnippering en een sterkere borging van wat goed werkt.

in projecten in Delft-West. Binnenstedelijk bouwen is niet makkelijk te

het gesprek aan met partners over wat echt bijdraagt aan doelen als

• Thema’s als preventie, mentale gezondheid, ondersteuning

realiseren met een veelheid aan regels, belangen en subsidie-eisen,

bestaanszekerheid en vertrouwen. Zo kunnen we onze aanpak nog

en het versterken van vertrouwen en perspectief dicht bij

terwijl dat wel belangrijk is voor de opgave in Delft-West. Door ver-

effectiever maken.

bewoners blijven cruciaal voor het bereiken van duurzame

dichting met meer verschillende soort woningen kunnen we wooncar-

resultaten.

rières in de buurt mogelijk maken en de samenstelling van buurten,

• De verschillen tussen wijken vragen om nadere duiding en ana-

waar dat nodig is, veranderen, zoals in de Gillisbuurt. Dat vraagt om

lyse. Voorhof lijkt hierbij kwetsbaarder, terwijl Tanthof-West

stevigere besluitvorming.

relatief stabiel is. • Het belang van een bredere mindset: minder redeneren vanuit

Reflectie op de samenwerking tussen bewoners, partners en organisaties

eigen belang, doelgroep of procedures en meer vanuit de

De samenwerking binnen Wij West laat in 2025 een positieve ontwik-

is het belangrijk dat de gezamenlijke opgave en de te behalen

gezamenlijke opgave en het perspectief van bewoners. Hierbij

keling zien. Er is meer verbinding en onderlinge afstemming tussen

doelen voor alle betrokkenen duidelijk zijn.

bewoners, partners en andere betrokken partijen, en de samenwer-

• We mogen meer inzetten op innovatie in plaats van meer van

king wordt steeds vaker gezamenlijk vormgegeven in plaatst van af-

hetzelfde.

zonderlijk georganiseerd. In verschillende wijkverbanden is zichtbaar

• Het perspectief van bewoners kan centraler staan, met meer

dat de koppeling tussen strategie en uitvoering is verbeterd en dat

aandacht voor wat zij nodig hebben en hoe zij worden betrok-

partners zoals corporaties, onderwijs en gemeente nauwer samenwer-

ken. Bewoners kunnen zichzelf ook beter organiseren, wat hun

ken aan de opgaven.

belang tastbaarder maakt. • We mogen meer van elkaar leren. De basis ligt er met een

Tegelijkertijd blijft er een duidelijke behoefte om de rol van bewoners

voortgangsrapportage, nu nog het goede gesprek.

verder te versterken. Bewoners kunnen eerder en structureler worden betrokken bij het maken van keuzes, de uitvoering en de evaluatie van

Wij West - Voortgangsrapportage | 15

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Hoofdstuk 5

Doelen

Wij West - Voortgangsrapportage | 16

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Thema 1

Kansrijk opgroeien

Wij West - Voortgangsrapportage | 17

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Uitgelicht praktijkverhaal

Onwijze moeders delen ideeën over veilig opvoeden Waar in Delft je wieg staat, mag geen invloed hebben op je toe-

samen met de wijkagent naar buiten gegaan en hebben de belangrijk-

komstperspectief. Of de kansen die je krijgt. Bijvoorbeeld om te

ste verkeersknelpunten bezocht. In overleg met de gemeente en de

ontdekken wat je hobby’s zijn en waar je talenten liggen. Om een

wijkagent zijn op deze plekken verkeersdrempels aangelegd.”   

opleiding of carrière te kiezen die bij je past.

De opzet en werkwijze van Onwijze Moeders in Delft is overgenomen van een gelijknamig initiatief in Rotterdam. Artikel en foto hebben op 7 september 2025 in de

Netwerk In Tanthof komt een groep Onwijze moeders elke eerste woensdag van

Om de moeders te ondersteunen zijn er diverse vaste professionals

de maand bij elkaar. Diverse professionals uit de wijk sluiten daarbij

aan de groep verbonden. Zoals een medewerker van Delft voor Elkaar

aan. Samen zoeken ze naar oplossingen voor uitdagingen die anno nu

en een moeder die zelf ontwikkelingspsycholoog is en gespecialiseerd

bij het opvoeden van kinderen komen kijken.   

in opvoedingsvraagstukken. Ook bij hen kunnen de moeders terecht

“Ik wil dat mijn kinderen in een fijne en veilige buurt opgroeien”, zegt

met vragen en voor advies. Manuela: “Maar we doen veel zelf. Om

Marieke. “We wonen graag in Tanthof. Maar er zijn ook dingen die hier

andere moeders bij ons netwerk te betrekken, hebben we afgelopen

beter kunnen. Ik denk daar graag over mee. Via de groep Onwijze moe-

maanden onder meer een verbindingsmaaltijd georganiseerd.”

Stadskrant Delft gestaan.

ders delen we kennis en ervaringen. Zo komen we ook vaak samen tot goede ideeën voor verbeteringen in de wijk. Vervolgens maken we er

De wijkagent en wijkregisseur van de gemeente zijn initiatiefne-

ook werk van.”   

mers. Uiteindelijk is het doel dat het netwerk toegroeit naar zelforganisatie. Een groep die zelfstandig onderwerpen op de agenda zet, de

Sociale media

coördinatie doet en het budget beheert.

Veilig omgaan met sociale media is zo’n thema dat veel moeders bezighoudt. Dus nodigde de groep in juni een medewerker van Bureau

Praatje

Halt uit om hen daar meer over te vertellen. Marieke: “Hij vertelde hoe

“Het is waardevol om andere moeders te leren kennen”, vindt Manu-

makkelijk jongeren verstrikt raken in criminele netwerken via online

ela. “Je kunt veel van elkaar opsteken. En het geeft een prettig gevoel

contact. En ook hoe je daarover in gesprek kunt gaan met je kind om

als je meer moeders in de buurt kent. Je maakt eens wat vaker een

dat te voorkomen. Hij gaf ons goede tips.”  

praatje op straat en samen kun je een oogje in het zeil houden.”

De groep zette ook het thema Verkeersveiligheid op de agenda. Marieke: “Rond de scholen wordt vaak veel te hard gereden. Dus zijn we

Ellemieke Fotografie

Wij West - Voortgangsrapportage | 18

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

5.1 Kansrijk opgroeien Het toekomstbeeld “Kinderen en jongeren hebben een goede start in het leven en groeien op in een veilige omgeving. Kinderen, jongeren en jongvolwassenen van -9 maanden tot 27 jaar krijgen de kans om het beste uit zichzelf te halen. Ze kunnen hun talenten, interesses en passies ontplooien en benutten. Ook zijn jongeren weerbaar, zodat ze niet in de criminaliteit belanden.”

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

STATUS 2025: Goed op koers om doelen te behalen

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

De meeste plusopgaven beogen impact te behalen door het aanbieden van activiteiten om talenten te ontdekken en/of ontwikkelen (zoals de Wijkuniversiteit), het vergroten van weerbaarheid van jongeren

Op basis van de voortgang van de plusopgaven, het werken volgens

(zoals Alleen jij bepaalt wie je bent), het versterken van het jongeren-

de vertrekpunten en de eerste merkbare resultaten liggen we goed op

werk en/of het ondersteunen van ouders (zoals Ondersteuning ouders

koers om de doelen te behalen. Waar 2024 vooral een opstartjaar was,

primair onderwijs).

krijgen plusopgaven in 2025 steeds concreter vorm in de praktijk. De uitvoering verloopt meestal volgens plan en er is weinig achterstand.

De huidige plusopgaven richten zich op een brede doelgroep: kinde-

Hoewel niet alle effecten op dit moment meetbaar zijn, zijn er wel

ren, jongeren en jongvolwassenen tot 27 jaar, maar ook op ouders en

enkele merkbare ontwikkelingen te zien. Er is vooruitgang in samen-

scholen als belangrijke onderdelen van hun leefomgeving. In 2025

werking tussen partners, verjonging van de doelgroep en er wordt

focussen meer plusopgaven zich op de jongere doelgroep. De inzet op

beter aangesloten bij de behoeftes van jongeren. Het is echter nog

het écht jonge kind komt vooral vanuit Kansrijke Wijk, maar daar-

te vroeg om conclusies te trekken over de kernindicatoren. Een deel

buiten blijft de aandacht voor deze doelgroep (en de prenatale fase)

daarvan is nog in ontwikkeling en veel effecten, zoals het behalen van

beperkt. Dit hangt mogelijk samen met de focus op criminaliteitspre-

een startkwalificatie of het gevoel van verbondenheid, zullen pas op

ventie binnen dit thema. Dit roept de vraag op in hoeverre deze focus

langere termijn zichtbaar worden. Wel zien we kleine ontwikkelingen,

een belemmering vormt voor het behalen van Kansrijk opgroeien en of

zoals de afname van jeugdige verdachten en een toename van het

er niet meer ingezet zou moeten worden op de jongste jeugd.

vertrouwen van jongeren in de toekomst. Het blijft echter belangrijk om de ontwikkeling van de kernindicatoren te blijven volgen om te kij-

De inzet in 2025 vanuit de plusopgaven richt zich ook op de directe

ken of de ingezette koers zich ook vertaalt in langdurige en duurzame

omgeving van de jongeren (school, thuis en straat) betrokken, waarbij

veranderingen.

de mate van betrokkenheid van ouders verschilt: soms worden zij geïnformeerd, in andere gevallen zijn zij een directe doelgroep. Bij de

Inzet vanuit de plusopgaven

uitvoering zijn diverse partners betrokken, zoals jongerenwerkers,

In 2025 lag de primaire bijdrage van de plusopgaven vooral bij subdoel

leraren, culturele en sportpartners en welzijnsorganisaties. Uit de

2 (talentonwikkeling in een veilige omgeving) en 3 (voorkomen crimi-

voortgangsrapportage van 2024 bleek dat de samenwerking tussen

Subdoelen

neel gedrag en aansluiting bij criminele organisaties). De plusopgaven

partners soms moeizaam verliep en er beperkt tijd voor was. In 2025

richten zich minder direct op subdoel 1 (startkwalificatie) en 4 (onder-

lijkt hierin duidelijke verbetering zichtbaar: partners, zoals de ver-

1. Elke jongere haalt een startkwalificatie.

deel van de samenleving/gemeenschap), al dragen veel activiteiten

schillende jongerenwerkorganisaties, weten elkaar beter te vinden en

2. Elke jongere krijgt de kans om in een veilige omgeving op zoek te

hier wel secundair aan bij.

werken vaker samen.

gaan naar het eigen talent (leren en spelen). 3. We voorkomen dat jongeren crimineel gedrag vertonen en/of zich aansluiten bij criminele organisaties. 4. Elke jongere voelt zich onderdeel van de samenleving/gemeen schap, bijvoorbeeld door lidmaatschap van een vereniging (sport, cultuur) of andere communities.

Wij West - Voortgangsrapportage | 19

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

Ontwikkeling van de kernindicatoren

menhangen met variaties in meldingsbereidheid. Daarnaast kan juist

Jongeren met een startkwalificatie

meer aandacht en zichtbaarheid rondom het thema ook leiden tot een

Eén van de doelstellingen van Wij West is het behalen van een start-

toename van meldingen. Daarnaast hoeft een verandering in het aan-

kwalificatie door jongeren. Onder startkwalificatie wordt verstaan

tal meldingen niet automatisch te betekenen dat het daadwerkelijk

een afgeronde havo- of vwo-opleiding of een basisberoepsopleiding

aantal slachtoffers huiselijk geweld ook verandert. De ontwikkeling in

(mbo-2 of hoger). Jongeren met een startkwalificatie hebben vaker

het Wij West-gebied sluit aan bij het landelijke beeld dat cijfers over

meer bestaanszekerheid in de vorm van een vast contract dan jonge-

huiselijk geweld voorzichtig geïnterpreteerd moeten worden. De lichte

ren zonder startkwalificatie en vergroot dus hun kans om duurzaam

stijging in Buitenhof past binnen de lokale verschillen die ook elders

te kunnen participeren op de arbeidsmarkt (CBS, 2024). Het percen-

in Nederland zichtbaar zijn. Tegelijk blijft huiselijk geweld landelijk

tage van 18-30 jarigen zonder startkwalificatie in het Wij West-gebied

een hardnekkig maatschappelijk probleem. In de nieuwe Kansrijke

is licht gestegen van 4,6% in 2023 naar 5,3% in 2024. Ook landelijk

Wijk start per 2026 een nieuwe interventie gericht op huiselijk geweld.

zien we een stijging van 9,3% in 2023 naar 10,2% in 2024, waardoor

Mogelijk ontstaat hierdoor in de komende jaren meer duidelijkheid

mogelijk sprake is van bredere maatschappelijke ontwikkelingen die

over de ontwikkelingen.

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Figuur 5.1.1 % 18-30 jarigen met vertrouwen in de toekomst 100% 80%

60%

57%

60%

74%

69%

68%

65%

64%

59%

56%

55%

40% 20% 0% Delft

Wij West

Buitenhof 2023

TanthofWest

Voorhof

2025

Bron: Omnibusenquête gemeente Delft

lokaal doorwerken. Vertrouwen in de toekomst

Figuur 5.1.2 Het aantal meldingen huiselijk geweld

In Wij West-gebied is het percentage jongvolwassenen (18-30 jaar)

900

dat vertrouwen heeft in de toekomst sterk gestegen ten opzichte van

800

2023 (zie figuur 5.1.1). Dit percentage ligt nu licht boven het Delftse ge-

700

middelde. De toename is met name te zien in de wijken Tanthof-West

500 400

nauwelijks verandering is te zien. De relatief sterke stijging in Tan-

300

Het uitblijven van groei in Buitenhof kan duiden op meer hardnekkige sociaaleconomische of sociale belemmeringen. Meer onderzoek is nodig om hier concreet antwoord op te geven.

736

600

(stijging van 14%) en Voorhof (stijging van 18%), terwijl in Buitenhof thof-West en Voorhof wijst mogelijk op wijkspecifieke verbeteringen.

775

363

336 138 148

200 100

147 78

73

115

0 Delft

Wij West

Buitenhof 2023

Tanthof-West

2025

Bron: Veilig Thuis Haaglanden

Meldingen van huiselijk geweld Kansrijk opgroeien betekent ook opgroeien in een veilige, zorgeloze omgeving. Het aantal meldingen huiselijk geweld is in het Wij West-gebied afgenomen ten opzichte van 2023, met uitzondering van Buitenhof, waar een lichte toename zichtbaar is (zie figuur 5.1.2). Het landelijk beeld rondom huiselijk geweld geeft een wisselend beeld voor het aantal meldingen per jaar (CBS Prevalentiemonitor, 2024). De duiding van deze ontwikkeling is complex: veranderingen kunnen sa-

Wij West - Voortgangsrapportage | 20

Voorhof

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Aantal jeugdige verdachten

Het percentage kinderen dat opgroeit in armoede (huishoudens met

Figuur 5.1.3 Het aantal jongeren 8 t/m 27 jaar dat geregistreerd

Jongeren in kwetsbare wijken lopen een verhoogd risico om in de cri-

een inkomen tot 110% van het sociaal minimum) is in het Wij West-­

staat als verdachte van een delict per per 10.000 leeftijdsgenoten

minaliteit te belanden door een opeenstapeling van problemen, zoals

gebied nagenoeg gelijk gebleven. Dit komt overeen met het landelijke

instabiele (thuis)situaties, de invloed van verkeerde voorbeeldfiguren

beeld waar het percentage ook grotendeels stabiel is gebleven (CBS,

en de verleiding van snel crimineel geld. In 2024 is het aantal jongeren

2025). Gezien het tweede uitvoeringsjaar is het mogelijk nog te vroeg

van 8 tot 27 jaar uit het Wij West-gebied dat als verdachte van een

om significante veranderingen te verwachten, maar deze data kan

delict is geregistreerd, gedaald ten opzichte van 2023 (zie figuur 5.1.3). In zowel Nederland als Delft zet de dalende trend van de afgelopen decennia zich voort.

helpen bij het duiden van de bredere context.

250

200

196

190

157

156

161

150

130 150

146

137

129

144 120

100

100

110

95

114

110

103

93 76

50

0 2015

Wat wel opvalt in het Wij-West gebied is de verschuiving in leeftijd

2016

2017

2018

van de geregistreerde jongeren: in 2024 is het aantal verdachten van tussen de 8 t/m 11 jaar gestegen van 0 naar 10. In hoofdstuk 7.2 wordt

2019 Delft

2020

2021

2022*

2023

2024*

Wij West

* voorlopige data. Bron: CBS monitor Preventie met Gezag

deze ontwikkeling verder toegelicht. Kansrijkheid van kinderen

Figuur 5.1.4 % ouders dat aangeeft ‘Mijn kind(eren) krijgen alle

Figuur 5.1.4 geeft de ervaring weer van ouders, woonachtig in de Wij

kans’

West-wijken, over de kansrijkheid van hun kinderen en kan worden gezien als een belangrijke indicator voor de aanwezigheid van voorwaarden voor het kunnen ontwikkelen van je talent. Ouders be-

100% 80%

oordelen kansen van hun kinderen mede vanuit de middelen en steun

60%

die zij zelf kunnen bieden. Denk aan opleidingsniveau, inkomen, tijd,

40%

stabiliteit en mentale gezondheid (CBS, 2023). Het percentage ouders dat aangeeft dat hun kind(eren) alle kans krijgen, is over het algemeen stabiel gebleven ten opzichte van 2023. In Tanthof-West is echter een toename van 5% te zien. Opgroeien in armoede

70%

69%

63%

64%

70% 62%

75%

61%

59%

61%

20% 0% Delft

Wij West

Buitenhof 2023

TanthofWest

2025

Bron: Omnibusenquête gemeente Delft

Opgroeien in armoede heeft een grote impact op kinderen. Een gebrek aan financiële middelen kan hun ontwikkeling belemmeren en vergroot de kans op sociale uitsluiting en mentale problemen. Daarnaast lopen jongeren die in armoede opgroeien een verhoogd risico om in de criminaliteit terecht te komen (ZonMw, 2024).

Wij West - Voortgangsrapportage | 21

Voorhof

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

Werken volgens de vertrekpunten

3. We zorgen dat we er vroeg bij zijn en hebben oog voor de ontwikke-

Om onze werkwijze rondom het thema Kansrijk opgroeien te beschou-

ling van het jonge kind.

wen kijken we naar onderstaande drie vertrekpunten.

In 2025 richten meer plusopgaven zich op een jongere doelgroep. Op

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

het écht jonge kind wordt vooral vanuit deelprogramma Kansrijke Wijk 1. We horen en spelen in op de behoefte en problemen van kinderen,

ingezet, maar daarbuiten blijft de inzet op deze doelgroep (en ook op

jongeren en jongvolwassenen.

de prenatale fase) beperkt.

Een belangrijk speerpunt binnen dit thema is het luisteren naar en inspelen op de behoeften van kinderen, jongeren en jongvolwassenen. Dit aandachtspunt uit 2024 blijft ook in 2025 leidend. Er zijn stappen gezet, bijvoorbeeld met de start van online jongerenwerk en ruimere openingstijden van jongereninloop De Vleugel. Daarnaast zijn in 2025 meerdere plusopgaven vanuit de Regio Deal Delft-West gestart met de ambitie om vanuit de behoeften van jongeren te werken. In hoeverre dit in de praktijk lukt, blijven we volgen. Daarbij is het ook interessant om stil te staan bij de vraag van wie de behoeften centraal staan: gaat het om de behoeften van de hele groep jongeren of van specifieke subgroepen. En gaat het om expliciete behoeften die jongeren zelf

Leervragen rondom Kansrijk opgroeien

uitspreken of ook om impliciete of onderliggende behoeften die door professionals worden gesignaleerd?

• Hoe kunnen we in de Wij West-aanpak kansrijk opgroeien al stimu-

2. We richten ons niet alleen op kinderen, jongeren en jongvolwassenen

• Welke koppelkansen zijn er tussen armoedebeleid en jeugdbeleid

leren tijdens de zwangerschap en vanaf de geboorte? zelf, maar ook op hun directe omgeving, (gezins-) systeem Ook in 2025 richt de inzet binnen Wij West zich niet alleen op jongeren zelf, maar ook op hun directe omgeving en het (gezins-)systeem. In verschillende plusopgaven wordt de driehoek van school, thuis en straat betrokken. Er bestaan wel verschillende gradaties in het betrekken van ouders tussen de plusopgaven. Zo worden ouders soms alleen geïnformeerd, maar zijn zij bij andere plusopgaven een meer directe doelgroep en/of betrokken bij de uitvoering.

en onderwijs? • Hoe kunnen we (mede door verbinding van initiatieven) aanbod en ondersteuning borgen? • Welke rol zien wij voor ouders in het zorgen voor een kansrijke jeugd en hoe kunnen we ouders daarin ondersteunen? • Is de focus van dit thema de gewenste focus voor de komende jaren? • Wat zullen landelijke ontwikkelingen op het gebied van jongeren (zoals mentaal welzijn) betekenen voor de ambitie van een kans rijke jeugd in Delft-West? • Hoe krijgen we meer inzicht en betere aansluiting bij de online wereld van jongeren?

Wij West - Voortgangsrapportage | 22

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Thema 2

Bestaanszekerheid

Wij West - Voortgangsrapportage | 23

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Uitgelicht praktijkverhaal

Terugval voorkomen begint al binnen de muren gezondheidszorg en zinvol werk. Pas als de basis op orde is, heb-

Zijn er al jongeren die weer terug de maatschappij zijn ingegaan?

ben mensen ruimte om aan hun toekomst te werken, mee te doen

“Met een collega begeleidde ik een vrouw van begin twintig. Ze had

in de maatschappij en écht onderdeel te zijn van de samenleving.

geen woning, geen familie, geen netwerk, niets. Via de gemeente

Een dak boven je hoofd, genoeg geld om van te leven, toegang tot

kreeg ze met spoed woonruimte toegewezen. Dankzij een financieel Arnold Langezaal komt in gevangenissen door heel het land. Daar

specialist van Delft Support heeft ze haar financiën op orde. En ze is

bezoekt hij Delftse jongeren die in de cel zitten. En bespreekt met hen

bezig haar oude beroep weer op te pakken. Als een jongere vrijkomt,

wat er nodig is voor een goede start na vrijlating. Tijdige ondersteu-

kijken we naar wat op korte termijn nodig is om iemand op weg te

ning verkleint de kans dat ze opnieuw de fout ingaan.  

helpen. Mijn collega heeft deze vrouw bijvoorbeeld geholpen met dingen in huis. Een bed in elkaar zetten, zo praktisch kan het zijn. En

Arnold is een van de vier coaches van Delft Support die zich hiervoor

tussendoor heb je een goed gesprek.”

inzetten in een proef van een jaar. De coaches begeleiden veroordeelde Delftse jongeren van 18 tot en met 27 jaar al tijdens hun detentie.

Wanneer dacht je: hier doe ik het voor?

Bijvoorbeeld bij het oplossen van schulden, het zoeken naar werk of

“De jongere waarover ik net vertelde, vind ik een mooi voorbeeld. Ik

het vinden van een veilige woonplek. Zo krijgen deze jongeren een

zal niet zeggen dat ze de hoop had opgegeven, maar je zag dat ze de

betere basis om succesvol terug te keren in de maatschappij.  

kluts kwijt was en verdronk in haar problemen. Toen ze haar studie weer ging oppakken en zelf verder kon, gaf dat veel voldoening. Vaak kunnen jongeren al snel zelf uit de voeten als ze iemand hebben waarmee ze kunnen sparren. Ze hebben vooral een duwtje nodig in de

Een bed in elkaar zetten, zo praktisch kan het zijn. En tussendoor heb je een goed gesprek.

juiste richting.”

Wij West - Voortgangsrapportage | 24

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

5.2 Bestaanszekerheid Het toekomstbeeld “Bewoners beschikken over bestaanszekerheid, wat een belangrijke voorwaarde voor een gelukkig en gezond leven is. Iedereen heeft recht op een aantal zekerheden. Dat bewoners zich bijvoorbeeld niet (overmatig) zorgen hoeven te maken over dingen die ze echt nodig hebben om te leven. Denk aan eten, kleding, een dak boven het hoofd, gezondheid en zorg als iemand ziek wordt. Bovendien heeft iedereen zekerheid over een inkomen en zijn bewoners financieel zelfredzaam.”

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

STATUS 2025: Redelijk goed op koers om doelen te behalen

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

stijgende aandeel (jonge) mensen dat angst- of depressiegevoelens ervaart, mogelijke overbelasting van mantelzorgers of achterblijvende ervaren regie over het eigen leven (SCP, 2026). Ook ervaringen uit de

We zijn redelijk goed op koers zijn om de doelen rondom het thema

plusopgave Instapeconomie laten zien dat het creëren van bestaans-

Bestaanszekerheid te behalen. In vergelijking met vorig jaar (toen

zekerheid meer is dan mensen ‘aan het werk krijgen’, en dat aandacht

‘redelijk op koers’) zijn in 2025 flink meer plusopgaven op dit thema in

hebben voor andere (sociale) zaken ook belangrijk (of wellicht nog

uitvoering gebracht, waarbij aandacht is geweest voor het perspectief

belangrijker) is.

van de bewoner op financiële bestaanszekerheid. Ook zien we de eerste effecten terug in enkele langetermijnindicatoren. Op basis van

De plusopgave Instapeconomie draagt primair bij aan subdoel 2

inkomenscijfers kunnen nog geen harde conclusies worden getrokken,

waarbij niet-werkenden worden geactiveerd. Hierbij gaat het in eerste

omdat deze data achterlopen. Wel ervaren bewoners minder vaak

instantie echt om activeren en niet specifiek om de uitkomst van het

geldzorgen dan in 2023. Ook op ervaren gezondheid en eenzaam-

krijgen van een vaste betaalde baan (subdoel 1). Dit kan uiteraard

heid zijn voorzichtige verbeteringen zichtbaar. In de uitvoering van

wel een uitkomst van de interventie zijn. Wel blijft de vraag rondom

de plusopgaven kan nog meer rekening worden gehouden met de

vrijwillige inzet spelen: wanneer verandert vrijwillige inzet nou echt in

vertrekpunten. Ook zien we dat de inzet van de primaire plusopgaven

betaalde arbeid? En welke ondersteuning is bij beide fasen passend?

een bepaalde focus heeft: ze zijn vooral gericht op werk en inkomen. We kunnen dus nog stappen zetten op de brede aanpak van bestaans-

Vijf van de primaire plusopgaven zijn Delft-breed ingestoken en niet

zekerheid.

specifiek gericht op de Wij West-wijken, zoals de Jongerencampagne, Meertalig en Beeldend Communicatiemateriaal en Versterken lokaal

Inzet vanuit de plusopgaven

netwerk. Effecten van deze initiatieven kunnen dan ook in geheel Delft

Er zijn negen plusopgaven die primair bijdragen aan het thema

verwacht worden. In de twee genoemde campagnes zijn communica-

Bestaanszekerheid. Thematisch focussen deze opgaven vooral op

tiematerialen wel (hoofdzakelijk) verspreid in de Wij West-wijken.

werk en inkomen en daarmee het financiële aspect van dit thema. De

Subdoelen

inzet focust zich primair op subdoel 2 (ontwikkelen van talenten en

Vanuit de plusopgaven die primair gericht zijn op bestaanszekerheid

vaardigheden) en subdoel 3 (onbelemmerd meedoen). Tegelijkertijd

wordt hulp en ondersteuning geboden aan algemene doelgroepen

zien we daarmee ook dat de plusopgaven onder dit thema zich niet

(zoals inwoners, jongeren, professionals, en (aspirant-)ondernemers)

direct richten op subdoel 1 (kansrijke betaalde baan) en 4 (gezond-

en op meerdere specifieke doelgroepen, waaronder (niet-)uitkerings-

heid). Dit betekent echter niet dat op deze doelen totaal niet wordt

gerechtigden, (bijna-)18-jarigen, laaggeletterden, anderstaligen, en

ingezet, aangezien meerdere opgaven hier wel indirect aan bijdragen.

kwetsbare jongeren.

1. Bewoners hebben een (vaste) betaalde baan die kansen biedt

Ook wordt vanuit de andere Wij West thema’s indirect gewerkt aan de

2. Bewoners die niet werken, ontdekken en ontwikkelen talenten en

bestaanszekerheid van bewoners, bijvoorbeeld door ontmoeting te

Ontwikkeling van de kernindicatoren

stimuleren, zorg dichtbij te organiseren en voor iedereen een passen-

Financiële bestaanszekerheid

de woning te realiseren. Wel rijst het de vraag in hoeverre de focus op

Geldzorgen, schulden en armoede hebben een negatieve invloed

werk en inkomen een belemmering vormt in het behalen van bredere

hebben op zowel de fysieke als mentale gezondheid. Daarnaast is er

bestaanszekerheid. Zeker met het oog op landelijk trends zoals het

sprake van een wisselwerking: gezondheidsproblemen kunnen ook

vaardigheden 3. Elke bewoner krijgt de kans om onbelemmerd mee te doen in de samenleving 4. Bewoners voelen zich gezond

Wij West - Voortgangsrapportage | 25

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

B | 8. Plusopgaven resultaten

leiden tot schulden (Movisie, n.d.). Wanneer mensen beschikken over

armoedebeleid in Delft, en niet alleen aan de plusopgaven binnen

voldoende en stabiel inkomen om te voorzien in hun basisbehoeften,

dit thema. Sommigen plusopgaven hebben namelijk een kleine doel-

geeft dit hen perspectief. Het stelt hen in staat om weloverwogen keu-

groep (Delftse Bouwdepot kwetsbare jongeren) of waren pas op volle

16,0%

zes te maken, met vertrouwen naar de toekomst te kijken, schulden te

kracht na de peiling van ervaren geldzorgen (Meertalig en Beeldend

14,0%

vermijden of af te lossen, en actief deel te nemen aan de maatschap-

Communicatiemateriaal). Daarnaast moet ook rekening gehouden

12,0%

pij.

worden met het gegeven dat de eerste peiling in 2023 plaatsvond aan

Figuur 5.2.1 % huishoudens met problematische schulden

6,0%

maken hadden met energiearmoede (een laag inkomen, hoge energie-

4,0%

status (SES -WOA-score), bijstandsgerechtigden en aantal huishou-

kosten en een woning van slecht energetische kwaliteit).

10,8% 9,4% 9,0% 8,3%

10,1%

8,7% 8,6% 7,4%

8,0%

het einde van de energiecrisis in Nederland en veel huishoudens te

7,2%

2,0% 0,0% 2023 Delft

ontwikkeling van financiële bestaanszekerheid in het Wij West-gebied. Veel van deze inkomensgegevens lopen standaard een of meerdere

12,4%

10,0%

Op basis van de indicatoren arbeidsparticipatie, sociaaleconomische dens onder de armoedegrens kunnen we nog geen conclusies over de

B | 9. Langetermijnindicatoren

2024 Wij West

Buitenhof

2025 Tanthof-West

Voorhof

Bron: CBS

jaren achter. Bovendien verwachten we op deze uitkomstmaten zichtbare effecten op de middellange termijn (5-10 jaar). Daardoor zijn effecten van de inspanningen in 2025 (en het voorgaande jaar) op deze uitkomsten nog niet meetbaar.

Figuur 5.2.2 % bewoners dat wel eens geldzorgen heeft 100%

Over het percentage huishoudens met problematische schulden hebben we wel actueler inzicht. We zien een minimale daling in dit percentage, al blijft het aandeel bewoners met schulden in het Wij West-gebied en de individuele wijken nog steeds hoger dan in Delft (zie figuur 5.2.1). We zullen de komende jaren goed in de gaten houden of deze vermoedelijke daling daadwerkelijk door zal zetten.

80% 60%

44%

58%

56%

55%

51%

49%

47%

40%

51% 42% 30%

20% 0% Delft

Geldzorgen Merkbare resultaten op het gebied van financiële bestaanszekerheid zien we wel in de beleving van bewoners. Het percentage bewoners

Wij West

Buitenhof 2023

TanthofWest

2025

Bron: Omnibusenquête gemeente Delft

in het Wij West-gebied dat wel eens geldzorgen ervaart is afgenomen in vergelijking met 2023 (zie figuur 5.2.2). Een duidelijk teken dat we goed op weg zijn in het verbeteren van financiële bestaanszekerheid. Er is wel nog steeds een verschil tussen het Wij West-gebied en Delft, en tussen de wijken onderling. Zo ervaart bijna een op de drie bewoners in Tanthof-West weleens geldzorgen, tegenover de helft van de bewoners in Voorhof. Een verklaring voor deze positieve ontwikkeling op geldzorgen moet ook worden gezocht in breder gemeentelijke

Wij West - Voortgangsrapportage | 26

Voorhof

A | 4. Reflectie AR

A || 5. 5.Doelen Doelen

Daginvulling

A | 6. Aanpak Wij West

B | 7. Deelprogramma’s

cognitieve achteruitgang (Movisie, 2026).

Een zinvolle daginvulling kan sociale contacten versterken, persoonlij-

B | 8. Plusopgaven resultaten

B | 9. Langetermijnindicatoren

Figuur 5.2.3 % bewoners dat meer met hun dag wil doen 100%

ke ontwikkeling stimuleren en het gevoel van verbondenheid vergro-

In het Wij-West gebied lijkt de matige tot ernstige eenzaamheid af

ten, wat uiteindelijk eenzaamheid vermindert (Movisie, 2024). In het

te nemen, van 53% in 2023 naar 49% in 2025 (zie figuur 5.2.4). Deze

kader van subdoel 2 wordt daarom gekeken naar de daginvulling van

uitkomst is verrassend, omdat er ook (landelijke) signalen zijn dat de

bewoners van het Wij West-gebied, onder andere naar het percentage

mentale gezondheid onder druk staat, vooral bij specifieke groepen

niet-werkenden dat vrijwilligerswerk doet (30%), en hoeveel bewoners

zoals jongeren en ouderen (SCP, 2026). Hoewel de plusgaven bij dit

meer met hun dag willen doen (25%). Op beide punten zien we weinig

thema niet direct gericht zijn op het bestrijden van eenzaamheid,

ontwikkeling sinds twee jaar geleden. Wel zit er veel verschil tussen

is het aannemelijk dat de plusopgaven wel via ontmoeting en het

de wijken op het ‘meer willen doen met je dag’, variërend van 11% in

bevorderen van meedoen in de samenleving bijdragen aan een betere

Tanthof-West tot 30% in Voorhof (zie figuur 5.2.3). Het aantal en per-

(mentale) gezondheid, bijvoorbeeld bij Circulair Ambachtsnetwerk

centage re-integratietrajecten is sinds 2023 licht gestegen (van 2,4% in

WINNEN! en Delft Boost Lab. Daarnaast zijn er tal van andere plusopga-

2023 naar 3,0% in 2025) maar deze stijging lijkt af te vlakken.

ven die zich richten op ontmoeting en die in deze voortgangsrapporta-

80% 60% 40% 22%

22%

25%

25%

24%

30%

25% 15%

20%

30%

11%

0% Delft

Wij West

Buitenhof 2023

TanthofWest

Voorhof

2025

Bron: Omnibusenquête gemeente Delft

ge bij andere thema’s zijn ingedeeld. Ervaren gezondheid en eenzaamheid Er bestaat een sterke relatie tussen ervaren gezondheid en bestaanszekerheid. Mensen met lagere inkomens, minder financiële zekerheid of beperkte sociale hulpbronnen beoordelen hun gezondheid gemiddeld slechter. Recent onderzoek laat zien dat inkomenszekerheid, sociale bescherming en sociaal kapitaal vrijwel het volledige verschil in ervaren gezondheid tussen sociaaleconomische groepen verklaren (VU Amsterdam, 2025). In de drie Wij West-wijken zien we ten opzichte van 2023 een voorzichtig positieve ontwikkeling (zie hoofdstuk 9). Vooral in Buitenhof neemt het aandeel bewoners met een goed ervaren gezondheid toe van 61% naar 66%, en in Voorhof van 66% naar 71%. Daarmee ligt

Figuur 5.2.4 % bewoners dat matig-ernstig eenzaam is 100% 80% 60%

53% 44%

43%

49%

53%

58%

54%

50%

43% 36%

40% 20% 0% Delft

Wij West

Buitenhof 2023

TanthofWest

2025

Bron: Omnibusenquête gemeente Delft

het gemiddelde van de Wij West-wijken echter nog steeds onder het Delftse gemiddelde. Eenzaamheid ontstaat meestal door een samenloop van factoren, waaronder verandering of verlies van sociale contacten, genetische aanleg en gezondheidsproblemen. Langdurige eenzaamheid kan zowel leiden tot psychische klachten, zoals angst en depressie, evenals fysieke problemen zoals slaapproblemen, hart- en vaatziekten of