Voorstellen Bestaanszekerheid (Nota Armoede)

Voorstellen bestaanszekerheid Er is op basis van het tekort in 2022 en door de meerjarenbegroting vanaf 2023 binnen het huidig budget bijzondere bijstand/ armoede geen ruimte voor grote financiële intensivering of uitbreiding van armoedebeleid. De maatregelen vanuit de Nota Armoede zijn daarom een startpunt. Het zijn maatregelen die we deze collegeperiode kunnen oppakken binnen de huidige financiële kaders. Gegeven de financiële situatie van Delft, kiezen we ervoor om in principe geen structureel aanvullend beleid te maken. Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat streven naar een hoger bereik van bestaande regelingen (maatregel uit Nota Armoede) zal betekenen dat het tekort op de bijzondere bijstand oploopt. In deze aparte bijlage staan vier voorstellen met maatregelen waarvoor vanuit de huidige begroting bijzondere bijstand/ armoede geen financiële dekking is, maar die een grote bijdragen zouden kunnen leveren aan de bestaanszekerheid van Delftse inwoners. Bestaanszekerheid is niet alleen de zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen, maar het plaatst financiële problemen in een breder perspectief. Zo vallen onder bestaanszekerheid ook de zekerheid om betaalbaar te wonen, toegang tot betaalbare zorg en de mogelijkheid om een financiële buffer op te bouwen voor onverwachte uitgaven.

Dit zijn allemaal noodzakelijke voorwaarden om de rust en ruimte te vinden die nodig is om je als mens te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. Dat neemt niet weg dat financiële rust nog steeds wel de basis is om de bestaanszekerheid te vergroten. Voorstel

Beoogde Effect

Benodigde budget

S of I * Opmerking

Verhogen Inkomensgrens De bestaanszekerheid van een grotere doelgroep huishoudens verbeteren, door de doelgroep voor Bijzondere Bijstand regelingen te verbreden. Verhogen naar 120% van de bijstand

€

323.916,00 S

Verhogen naar 130% van de bijstand

€

647.832,00 S

€

350.879,00 I

Ophogen inkomensnorm IIT van 105% naar 110%

€

247.904,00 S

Verkorten IIT van 5 naar 3 jaar

€

284.480,00 S

Vergroten bereik Delftpas De Delftpas voor een grotere groep in armoede beschikbaar maken.

€ 54.419,50

Volwassenenfonds Sport en Cultuur

Sport en cultuur toegankelijk te maken voor volwassenen (18+ jaar) die daar zelf geen geld voor hebben.

Uitbreiden Individuele Inkomenstoeslag (IIT)

Beschikbaar inkomen voor huishoudens in langdurige armoede ophogen, zodat hun bestaanszekerheid verbetert.

Bedrag is Incidenteel voor 3 jaar

S

* Structureel of Incidenteel

De eerste twee voorstellen zijn wensen vanuit de gemeenteraad: Uitbreiden bijzondere bijstand naar 120 of 130% van het minimum inkomen (toezegging T 221103.4.5 norm bijzondere bijstand verhogen) en Een sportfonds voor volwassenen (toezegging T 221110.4.1.9 mogelijkheid volwassenenfonds). Het derde voorstel vergroot de bestaanszekerheid op financieel gebied van inwoners in langdurige armoede: Verruimen van de grenzen van de individuele inkomenstoeslag. En het vierde voorstel vergroot de bestaanszekerheid van inwoners op meedoen in de samenleving op het gebied van sport, cultuur en leuke uitjes: Vergroten bereik Delftpas. Een uitwerking van bovenstaande voorstellen is te vinden op bladzijde 2 t/m 8. 1

Uitwerking bij voorstellen bestaanszekerheid • • • •

Verhogen van alle inkomensgrenzen bijzondere bijstand – blz. 2 Volwassenenfonds Sport en Cultuur – blz. 4 Verruimen van de grenzen van de individuele inkomenstoeslag – blz. 5 Vergroten bereik Delftpas – blz. 6 --------------------------------------------------------------

Verhogen van alle inkomensgrenzen bijzondere bijstand van 110 naar 120% of 130% Voorstel Wethouder Gooijer heeft in de commissievergadering van 3 november 2022, toegezegd uit te willen zoeken of er mogelijkheden zijn om de norm voor de kosten bijzondere bijstand naar 120 of 130% te verhogen en wat dat dan gaat kosten. De gemeente mag zelf bepalen welke inkomensgrenzen zij hanteert bij het toekennen van bijzondere bijstand. Door nodige bezuinigingen in 2012 is de bijstandsnorm in Delft van 120 naar 110% gegaan (RIS 1236279). Deze 110% wordt nog steeds gehanteerd voor de meeste regelingen. Voor de AV-Delft (aanvullende zorgverzekering) hanteren we een inkomensgrens van 130% van de bijstandsnorm; voor de compensatie van energiekosten hanteren we 120 en 130%. Doelgroep (aantallen) Om de financiële effecten van een verhoging van de inkomensgrens te kunnen berekenen is het van belang om de omvang van de doelgroep te kennen. Het CBS is onze belangrijkste gegevensbron hiervoor. Het CBS publiceert voorlopige cijfers over het inkomen van 2021, maar het aantal kinderen in die huishoudens over 2021 is nog niet bekend. Om zo actueel mogelijk te zijn gebruiken we cijfers over 2021 als die voorhanden zijn en cijfers van 2020 als ze er niet zijn.

Hieronder de tabel op basis van de meest recent beschikbare inkomensgegevens (bron CBS voorlopige inkomensgegevens 2021, exclusief studenten) totaal aantal huishoudens waarvan met een inkomen tot 101% van het sociaal minimum 105% van het sociaal minimun 110% van het sociaal minimum 120% van het sociaal minimum 130% van het sociaal minimum

43.800 percentage aantal huishoudens 8,4 3.679 10,2 4.468 12 5.256 15 6.570 17,9 7.840

Deze zelfde tabel is bij het CBS beschikbaar naar het aantal personen in deze huishoudens totaal aantal personen in part. Huishoudens met inkomen waarvan met een inkomen tot 101% van het sociaal minimum 105% van het sociaal minimun 110% van het sociaal minimum 120% van het sociaal minimum 130% van het sociaal minimum

85.800 percentage aantal personen 6,5 5.577 8 6.864 9,3 7.979 11,7 10.039 14 12.012

2

Voor het aantal kinderen in deze huishoudens zijn de cijfers over 2021 nog niet bekend gemaakt door het CBS. Daarvoor moeten we ons baseren op de cijfers 2020. leeftijd kinderen aantal kinderen in huishoudens met een inkomen t.o.v. het sociaal minimum 0 tot 6 jaar 6 tot 12 jaar 12 tot en met 17 jaar 105% 505 534 381 110% 568 613 489 120% 686 735 658 130% 779 833 785

Kosten Bij een verhoging van de inkomensgrenzen gaat het over het algemeen om werkenden armen. In de praktijk blijken zij vaak lastiger te bereiken dan bijstandsgerechtigden. Hieronder een zo goed mogelijke inschatting van de kosten van verhoging van de inkomensgrenzen naar 120 % of 130%. We gaan uit van de veronderstelling dat als de inkomensgrenzen met 10% stijgen, de uitgaven ook naar verhouding stijgen. Met 120/110 bij een inkomensgrens van 120% en met 130/110 bij een inkomensgrens van 130%, hoewel de potentiële doelgroep met een veel groter percentage stijgt. Dat leidt tot de volgende inschatting op de regelingen waarbij we invloed verwachten door verhoging van de inkomensgrenzen. 2021

bijzondere bijstand diverse regelingen kinderopvang Sociaal Medische Indicatie Individuele inkomenstoeslag Individuele studietoeslag Sportregeling Cultuurregeling Delftpas Schoolkostenregeling

2021

2022

2022

Begroot Uitgaven

Begroot

1.436.898

839.628

864.198

930.231

941.976

77.778 1.019.754

155.556

593.681 744.362 656.610 651.250 69.432 126.235 267.194 160.000 32.361 30.000 175.829 204.815 336.863 237.404 2.756.621 2.361.475

930.681 657.010 220.332 269.394 32.761 283.129 341.563 3.599.068

836.704 614.868 306.339 250.000 30.000 288.735 273.794 3.530.670

1.014.442 716.141 240.162 293.639 35.709 308.611 372.304

83.761 1.098.204 59.131 775.272 19.830 259.992 24.245 317.885 2.948 38.658 25.482 334.092 30.741 403.044 323.916

167.523 118.262 39.660 48.491 5.897 50.963 61.481 647.832

Prognose grens 120%

meerkosten 120%

grens meerkoste 130% n 130%

De werkelijke uitgaven zal in hoge mate afhankelijk zijn van communicatie en behoeften van inwoners zelf. In hoeverre kunnen we deze mensen, die grotendeels nog niet bekend zijn bij de gemeente, bereiken? En, zijn zij bereid een aanvraag in te dienen?

3

Het volwassenenfonds Sport en Cultuur Voorstel Het Volwassenenfonds Sport & Cultuur zet zich in om sport en cultuur toegankelijk te maken voor volwassenen (18+ jaar) die daar zelf geen geld voor hebben. De gemeente kan een samenwerkingsovereenkomst aangaan met het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Zij kunnen zelf bepalen voor welk bedrag en welke doelgroep(en). Effectiviteit Door aan de behoefte voor een Volwassenenfonds te voorzien zetten we in op verschillende beleidsthema’s. Namelijk armoede, eenzaamheid, sport en gezondheid. Vier thema’s die van grote invloed zijn op de levens van onze Delftse inwoners. Doelgroep Volwassenen van 18 jaar en ouder, omdat verschillende doelgroepen in Delft behoefte hebben aan een volwassenenfonds. Er komen regelmatig signalen uit de stad waarin men aangeeft behoefte te hebben aan een Volwassenenfonds Sport en Cultuur. Bijvoorbeeld door ouderen die alleen of in een groepje willen gaan zwemmen of jongeren en/of statushouders die 18 jaar worden en graag zouden blijven doorsporten. Aansluiten lokale samenwerking Net als bij het Jeugdfonds Sport en Cultuur fungeren intermediairs vanuit alle hulpverlenende instanties als tussenpersoon voor het inschrijven bij het Volwassenfonds. Kosten De samenwerking met het Volwassenenfonds Sport en Cultuur gaat net als bij het Jeugdfonds via een samenwerkingsovereenkomst.

Het is het handigst om dat voor minimaal 3 jaar af te sluiten. Met een bereik van 300 in het eerste jaar en 450 in het 3e jaar komen de kosten uit op € 350.879. Dit is op basis van een offerte die is opgesteld door het volwassenenfonds Sport en Cultuur.

4

Verruimen van de grenzen van de individuele inkomenstoeslag Voorstel Een variant toe te passen waarmee de individuele inkomenstoeslag voor meer mensen beschikbaar wordt. Effectiviteit Langdurig leven van een laag inkomen veroorzaakt veel stress. De individuele inkomenstoeslag is één van de weinige instrumenten binnen de bijzondere bijstand die direct invloed heeft op het inkomen dat beschikbaar is in een huishouden. Als het beschikbaar inkomen voor een huishouden wordt opgehoogd heeft dat als extra voordeel dat mensen wellicht minder andere aanvragen bijzondere bijstand hoeven te doen, omdat ze zelf wat extra budget hebben. Verschillende mogelijkheden Dat verruimen van de individuele inkomenstoeslag kan op verschillende manieren. Hieronder werken we twee mogelijkheden uit: 1. Ophogen inkomensnorm IIT van 105% naar 110% Verhoging van de inkomensnorm voor de Individuele inkomenstoeslag. De inkomensnorm is nu 105% van de bijstandsnorm. Als de gemeente ervoor kiest de doelgroep uit te breiden naar 110% van de bijstandsnorm komen ongeveer 610 huishoudens meer in aanmerking voor de toeslag. Op basis van het huidig percentage gebruik (64%) is de inschatting dat uiteindelijk maximaal 390 mensen hiervan gebruik gaan maken. Het is namelijk veel lastiger om de doelgroep werkenden te bereiken. 2.

Verkorten IIT van 5 naar 3 jaar Er zou ook voor gekozen kunnen worden de periode dat iemand van een laag inkomen moet leven te verkorten. Helaas levert het CBS geen inkomensgegevens voor huishoudens die 3 jaar in armoede leven. We moeten het daarom doen met een inschatting. Daarbij hebben we het verschil tussen het aantal huishoudens dat 4 jaar of langer een laag inkomen heeft (2362) en 1 jaar datzelfde lage inkomen heeft (4468) genomen. Dit verschil hebben we toegerekend aan de 3 jaar via een gemiddelde verdeling. Zo komen we op de inschatting dat ongeveer 3000 huishoudens langer dan 3 jaar op een inkomen van 105% van de bijstandsnorm leven. Omdat het steeds gaat om de extra groei van de doelgroep berekenen we alleen de groei van het aantal huishoudens * het huidige bereik van 64% * het normbedrag. Kosten • Ophogen inkomensnorm IIT van 105% naar 110% - € 247.904 • Verkorten IIT van 5 naar 3 jaar - € 284.480

5

Vergroten bereik Delftpas Voorstel Het voorstel is 2-ledig: 1. Gemeente Delft sluit aan bij het initiatief van de gemeente Rotterdam vanaf pasjaar 2024 waarbij er een extra reductietarief toegevoegd voor inkomens 120%. Hierdoor vergroten we de bestaanszekerheid van een grotere groep inwoners, om mee te doen in de samenleving op het gebied van sport, cultuur en leuke uitjes. 2. We stappen af met een lokale naam Delftpas en gaan ook opereren onder de naam. Rotterdampas. − Voordelen: grotere naamsbekendheid, geen extra werk voor Delft rondom lokale communicatiemiddelen en campagnes, want kunnen gebruik maken van Rotterdamse communicatiecampagnes, meer tijd om Delftse partners te zoeken die willen aansluiten bij de pas. Waarom? In november 2022 heeft gemeente Rotterdam besloten om het percentage voor de minima te verhogen van 120 procent naar 130 procent. Er komt een middengroep bij die voortaan een lager tarief betaalt voor de Rotterdampas ten opzichte van het reguliere tarief. Om dit te kunnen bekostigen heeft gemeente Rotterdam het reguliere tarief van de Rotterdampas verhoogd van €60 naar €65. Gemeente Delft heeft overwogen om mee te gaan in de tariefswijziging. Omdat het collegebesluit ‘Leges 2023’ al in oktober 2022 was goedgekeurd bleek dit geen optie. Het is wenselijk om vanaf 2024 ook een middengroep toe te voegen aan de Delftpas.

Hierdoor kunnen Delftenaren die net boven de inkomensgrens uitkomen ook een Delftpas aanschaffen voor een gereduceerd tarief. Er zal geen sprake zijn van een apart studententarief in Delft. Rotterdampas 2023

Delftpas 2023

Regulier tarief € 65 (volwassenen) € 20 (t/m 17 jaar)

Regulier tarief € 60 (volwassenen) € 17,50 (t/m 17 jaar)

Voorstel Delftpas v.a. pasjaar 2024 Regulier tarief € 65 (volwassenen) € 20 (t/m 17 jaar)

Laag tarief 120% € 5 (volwassenen Gratis voor kinderen

Laag tarief 110% €5 Gratis voor kinderen

Laag tarief 110% € 5 Gratis voor kinderen

Midden tarief 130 – 150% € 32,50 (volwassenen) € 10,00 (t/m 17 jaar)

Midden tarief n.v.t.

Midden tarief 120% € 32,50 (volwassenen) € 10,00 (t/m 17 jaar)

Studententarief € 20

Studententarief n.v.t.

Studententarief n.v.t.

Naamsverandering Delftpas Omdat Delft en Rotterdam verschillende inkomenspercentages en tarieven rekenen, heeft Delft als enige van de 16 aangesloten gemeenten gekozen voor een eigen versie van de Rotterdampas. Twee medewerkers van Regie op Uitvoering besteden 500 uur per jaar aan communicatie, marketinguitingen en het opstellen van brieven vanuit de Delftpas. Voor het vinden van Delftse acties is weinig tot geen tijd, waardoor het minder aantrekkelijk kan zijn om een Delftpas aan te schaffen. De kosten voor marketing en communicatie van de Delftpas bedragen ongeveer € 5000 voor drukwerk. Door aan te sluiten bij de Rotterdampas 6

worden bovengenoemde taken overgenomen door Rotterdam, waardoor er voor de Delftse medewerkers meer tijd is om Delftse bedrijven te werven voor acties. De Rotterdampas wordt niet gezien als een ‘armoedepas’ waardoor de verkoop van de pas met een regulier tarief hopelijk stijgt. Echter komt het Delftse karakter van de Delftpas wel te vervallen bij een naamsverandering naar de Rotterdampas. Kosten De middengroep bestaat volgens de aangeleverde cijfers uit 1314 huishoudens tussen de 110 en 120%. Het betreft 2060 personen in deze huishoudens, waarvan 409 kinderen tot en met 17 jaar. Als wij kijken naar de kosten van de pas voor de middengroep, blijft er van elke verkochte pas van € 60 nog € 10 over. Wij leggen op elke pas voor de middengroep voor volwassen € 21,95 toe. Voor de kindpas t/m 17 jaar is dat € 44,45. Uitgaande van bovenstaande huishoudens geeft dat een kostenpost van € 54.419,50. Berekening 110 – 120%

Kosten pas

Pashouder betaalt

Gemeente betaalt per pas

Kosten gemeente per jaar

2060 huishoudens 1651 volwassenen 409 kinderen

€ 54,45 € 54,45

€ 32,50 € 10,00

€ 21,95 € 44,45 Totaal

€ 36.239.45 € 18.180,05 € 54.419,50

Voor elke verkochte pas – ongeacht het tarief – betalen wij (€45 excl. btw en €54,45 incl. btw) per pas. Momenteel houden wij van elke € 60 pas slechts € 5,55 over. Indien wij meegaan in de prijsstijging zal de reguliere pas € 65 kosten en houden wij €10,55 over per pas. Dit levert ons een bedrag op waarvoor we het budget van de middengroep gedeeltelijk zouden kunnen bekostigen. Berekening: • We betalen ongeacht de verkoopprijs van de pas € 54,45 aan Rotterdampas. De bijdrage aan Rotterdam wordt niet lager als we meer betaalde passen verkopen, de prijs blijft hetzelfde. • Momenteel houden wij van elke € 60 pas slechts € 5,55 over. Alle andere passen kosten ons geld. Dus de € 60 passen draaien op voor de kosten van alle andere passen. Maar we verkopen niet genoeg € 60,- passen om de kosten van de gratis kinderpas en € 5,- pas voor volwassenen in armoede te compenseren. • Mochten we een midden tarief invoeren dan kost een pas van € 32,50 ons € 54,45 - € 32,50 = € 21,95. Dat bedrag komt uit onze eigen zak. Om het te compenseren, moeten we 4 passen van € 60 verkopen. We verdienen dan 4 x € 5,55 = € 22,20 en we kunnen daarmee één middengroep pas compenseren. • Een midden tarief kindpas van € 10 kost ons € 44,45. We betalen dat uit eigen zak. Om dit te compenseren moeten we 9 passen van € 60 verkopen = 9 x € 5,55 = € 49,95.

• Als de het reguliere tarief voor de volwassenenpas € 65 wordt en voor de kindpas € 20,- dan houden we aan elke verkochte pas meer over dan nu. Dan hoeven we iets minder passen te verkopen om te compenseren, maar het kost de gemeente Delft nog steeds geld.

7