Verslag nader onderzoek motie watergerelateerde belastingheffing

4631552

Verslag nader onderzoek motie watergerelateerde belastingheffing Inleiding De raadsmotie 8.1.2. van 5 juli 2018 over watergerelateerde belastingheffing verzoektt het college om de mogelijkheden van tariefdifferentiatie en een positieve financiële prikkel te betrekken bij de plannen voor de verduurzaming van leges en belastingen. De commissie EFB heeft op 7 januari 2021 de collegebrief nr.2041789 besproken. Hierin geeft het college aan welke mogelijkheden zij als eerste wil laten uitwerken voor de inzet van belastingen voor verduurzaming. In de brief heeft het college voorgesteld de motie als afgehandeld te beschouwen. De commissie heeft daar niet mee ingestemd. Daarop heeft het college verder onderzoek laten doen naar de mogelijkheden. Tariefdifferentiatie en watergebruik De gemeente kan alleen die belastingen heffen met een wettelijke grondslag, meestal in de gemeentewet. Van die belastingen is alleen de rioolheffing als watergerelateerd te beschouwen. Via de rioolheffing kan de gemeente de kosten bestrijden van: a) de inzameling, het transport en de zuivering van het afvalwater van huishoudens en bedrijven en b) de inzameling en de verwerking van het hemelwater en het beheer van de grondwaterstand. De motie vraagt om twee zaken: 1. de mogelijkheden te onderzoeken voor prikkels om de burger zuinig met water om te laten gaan en 2.

de mogelijkheden te onderzoeken voor prikkels om regenwater zoveel mogelijk in tuin of dak op te vangen. Bij 1. gaat het om de taak van de gemeente onder a), het verwerken van het afvalwater van huishoudens en bedrijven. De relatie met de rioolheffing is daarbij dat het watergebruik de zogenaamde ‘maatstaf’ is die bepaalt welk tarief je betaalt voor het gebruikersdeel van de rioolheffing. Bij de geldende verordening gaat dat volgens deze tabel: Watergebruik Tot 500m3 500 - 500.000m3 boven 500.000m3

Tarief 48,20 48,20 + 0,57 per m3 als 500-500.00 + 0,21 per bijkomende m3

De grens van 500m3 is gekozen omdat daarmee een adequaat onderscheid gemaakt wordt tussen huishoudens en bedrijven. Bij een gemiddeld huishoudelijk watergebruik van 46m3 per persoon vallen ook de grotere huishoudens daaronder. Differentiatie van het tarief kan al snel erg duur worden voor grotere huishoudens. Als voorbeeld een tabel van hoe bij de huidige tarieven een aanpassing van de grens van 500m3 naar 250m3 zou uitpakken:

4631552

n 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

m3 500 m3 250 m3 46 € 48,20 € 48,20 92 € 48,20 € 48,20 138 € 48,20 € 48,20 184 € 48,20 € 48,20 230 € 48,20 € 48,20 276 € 48,20 € 63,02 322 € 48,20 € 89,24 368 € 48,20 € 115,46 414 € 48,20 € 141,68 460 € 48,20 € 167,90

n = aantal personen

Veel mensen zullen deze prijsverschillen als onrechtvaardig ervaren. Er zijn natuurlijk varianten te bedenken zoals een tarief tot 250m3 en een hoger tarief voor 250 – 500m3. Het zal echter altijd gaan om een variant waarbij een hoger watergebruik leidt tot een hogere rioolheffing. Daar zit een aantal bezwaren aan: 1. Water heeft, zoals economen het noemen een lage prijselasticiteit. Dat wil zeggen dat verandering in de prijs een gering effect heeft op de afname van het product. Dit is onderzocht voor de prijs van water zelf1. Er zijn geen gegevens gevonden voor de prijselasticiteit via het tarief van de rioolheffing. Je kunt echter verwachten dat een dergelijke indirecte prijsverhoging nog minder effect zal hebben op de afname van water. 2. Doordat er een indirecte relatie is tussen de rioolheffing en het watergebruik zal de prikkel om het gedrag te veranderen gering zijn, omdat deze extra inspanning vraagt. Als je de prijs van water per m3 (dus op de rekening van het waterbedrijf) hoog vindt is er een eenvoudige manier om de rekening te beïnvloeden, je draait de kraan iets eerder dicht. Bij een prikkel via de rioolheffing moet je extra moeite gaan doen om te bekijken of je de kritische drempel al nadert, je watergebruik geregeld gaan bijhouden e.d. De gewenste gedragsverandering zal daarmee waarschijnlijk niet optreden, zo leert onderzoek naar gedragsverandering.

Het zou ook kunnen gebeuren dat als mensen zien dat ze de grenswaarde gepasseerd zijn, ze juist minder kritisch worden op hun watergebruik, want ze weten toch al dat ze meer moeten betalen. Dan bereik je het tegenovergestelde van wat je wilt. 3. Water is een eerste levensbehoefte, ieder mens kan er maar in beperkte mate op bezuinigen, ongeacht of je huishouden nu uit twee, vier of zeven personen bestaat. Met de huidige grens van 500m3 valt vrijwel ieder particulier huishouden binnen het ‘starttarief’ van € 48,20. Verdere differentiatie kan als onrechtvaardig ervaren worden omdat een deel van de mensen niet het gevoel zal hebben dat ze hun gedrag echt kunnen sturen. Tariefdifferentiatie via de rioolheffing als manier om gedrag te sturen in de richting van minder watergebruik is vanwege deze bezwaren niet effectief.

1

15-Waterstelling; Duurder water draagt niet bij aan het milieu 01-2014.pdf (vewin.nl)

4631552

Verwerking regenwater De tweede vraag uit de motie is om de mogelijkheden te onderzoeken voor prikkels om regenwater zoveel mogelijk in tuin of dak op te vangen. Hierbij gaat het om de gemeentelijke taak bij de verwerking van hemelwater en het beheer van de grondwaterstand. Hiervoor heeft het college voor de rioolheffing een vijftal instrumenten afgewogen bij de voorbereiding van de raadsbrief. Daarbij is gekeken naar de inzetbaarheid en de effectiviteit. Een subsidieregeling voor zogenaamde groene daken heeft volgens die criteria de voorkeur gekregen als het eerste instrument om nader uit te werken. De andere instrumenten hebben bijvoorbeeld nog juridische vraagpunten. Conclusie 1. Tariefdifferentiatie van de rioolheffing is niet effectief als instrument om verbruik van water te beïnvloeden; 2. Voor de verwerking van regenwater heeft het college gekozen voor verdere ontwikkeling van het instrument subsidieregeling groene daken. Deze keuze sluit aan bij de wens van de motie.