Uitvoeringsplan Groen & Biodiversiteit
Tekst van het document
Groen & Biodiversiteit De stad als ecosysteem in 2040 Uitvoeringsagenda 2024 - 2027
Inhoudsopgave 1. Inleiding
3
2.
De stad als ecosysteem: Wat willen we bereiken
5
2.1 Doelen en leidende principes 2.2. Samen maken we de stad
6 7
3. De stad als ecosysteem: Hoe gaan we dat doen? 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
8
We voldoen minimaal aan het niveau van de Basis Kwaliteit Natuur (BKN) We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving voor mens, flora en fauna We zorgen voor een aaneengesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leefgebieden We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie Borging
9 12 13 14 15
4. Communicatie vanuit Samen maken we de stad
16
5. Financiën
18
Bijlage 1 Tabel Uitvoeringsagenda 2024 - 2027
20
Visie Groen & Biodiversiteit
2
1. Inleiding
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
3
Het streven om Delft te vergroenen en biodiverser te maken, staat hoog op de gemeentelijke agenda. Doel is te bouwen aan een duurzame, gezonde en toekomstbestendige stad. Een stad van wonen, werken, studeren en verblijven, waarin naast mensen ook dieren en planten hun plek hebben. Vanuit de visie Groen & Biodiversiteit (2024) werken we aan ‘de stad als eco systeem in 2040’. Centraal staat een duurzame relatie tussen mens en natuur. Groen, landschap, water en bodem zijn de belangrijkste bouwstenen. Aanvullend is een gezond ecosysteem ook gebaat bij een eigentijdse benadering van inrichting en beheer van de openbare ruimte, bij innovatief omgaan met de ondergrond en bij participatie van burgers en bedrijven. Het werken aan een groener en biodiverser Delft begint niet vandaag. Daar werken we al jaren aan en blijven dat de komende jaren doen. Tegelijkertijd staan we voor een grotere opgave dan ooit op het gebied van hittestress, leef- kwaliteit, droogte en wateroverlast. Met de projecten en werkzaam heden in deze uitvoeringsagenda werken we volop aan de stad als biologisch ecosysteem. We doen het niet alleen. We gaan de groene beweging, die al op gang is gekomen, nog beter faciliteren om meer bewoners te verleiden om mee te doen aan de vergroening en een biodiverse en klimaatadaptieve stad.
Leeswijzer In deze uitvoeringsagenda is de ambitie “de stad als ecosysteem in 2040” uitgewerkt in concrete acties voor de periode tot en met 2027. In hoofdstuk 3 beschrijven we de nieuwe en/of
bijgestelde werkzaamheden voor de komende jaren. Deze acties dragen direct of indirect bij aan de transitie naar een groene stad en zijn het uithangbord voor Delft als ecosysteem. In de tabel in de bijlage is een overzicht opgenomen van gemeentebrede projecten en/of werkzaamheden die bijdragen aan een groen en biodivers Delft. Dit zijn dus ook de reguliere en al langer lopende activiteiten. In dit overzicht wordt ook aangegeven aan welke doelstellingen uit de visie het betreffende project/activiteit bijdraagt, hoe het budget geregeld is en welke partij verantwoordelijk voor de uitvoering is. De periode van uitvoering is indicatief aangegeven en is afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit.
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
4
2. De stad als ecosysteem: Wat willen we bereiken
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
5
2.1
Doelen en leidende principes
In de visie Groen en Biodiversiteit zijn vier strategische doelenstellingen geformuleerd. 2.1.1 We voldoen minimaal aan het niveau van de Basis Kwaliteit Natuur. De landelijke richtlijn Basis Kwaliteit Natuur is het minimumniveau van aanwezigheid van niet-zeldzame, wilde soorten planten en dieren die kenmerkend zijn voor specifieke landschapstypen. Aan de hand van de Basis Kwaliteit Natuur versterken we de biodiversiteit – zowel in de stad als in de regionale groengebieden rond de stad – en waarborgen we een gezonde leefomgeving.
2.1.2 We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving. Door zorgvuldig, slim en duurzaam om te gaan met de ruimte in de stad, is het mogelijk om te blijven groeien en de positie van Delft op het gebied van groen en biodiversiteit – in samenhang met andere thema’s als milieu, klimaat en gezondheid – in de Randstad verder te versterken.
2.1.3 Delft heeft een aaneengesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leefgebieden.
2.1.4 We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie. De hoofdopgaven voor natuur- en recreatiegebieden rondom Delft zijn gericht op het verbinden en versterken van het recreatief landschap voor twee miljoen omwonenden, het verbinden en versterken van het natuurlijk landschap voor flora en fauna en het versterken van toekomstbestendig agrarischen cultuurlandschap met koe en grutto in de wei. In deze uitvoeringsagenda leggen we de nadruk om samen met de stad invulling te geven aan het biodiverser maken van straat, buurt en wijk. En we spelen in op klimaatverandering door in samenhang met projecten uit de uitvoeringagenda’s “klimaatadaptatie” en “water” huidige en toekomstige knelpunten op te pakken. Het groen van Delft is in beweging en samen zorgen we ervoor dat het in beweging blijft. Samenwerken en maatwerk leveren op alle niveaus, zowel in de fysieke ruimte als bij meer sociale initiatieven is hierbij essentieel. De overkoepelende factor die alle vier doelstellingen verbindt, is ‘Samen maken we de stad’.
Voor een goed functionerend leefgebied voor mens, plant en dier is een juiste samenhang en inrichting van de groenblauwe structuur in en rond de stad van groot belang.
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
6
2.2. Samen maken we de stad Delft kan en doet het niet alleen. We willen in Delft de “Stad als Ecosysteem” aanjagen en daarbij zoveel mogelijk gebruik maken van de kennis en structuren die al aanwezig zijn. Vanuit Samen maken we de stad werken we toe naar een transitie om groen & biodiversiteit tot in de haarvaten van de stad te realiseren. Hierbij willen we vanuit lokale netwerken in de stad onze rol als ambassadeur op het gebied van vergroening en natuur inzetten en provinciaal en landelijk uitdragen.
Wat is onze rol, hoe kunnen we faciliteren of aanjagen, hoe kunnen we een transitie in de stad versterken, maar ook hoe kunnen we daadwerkelijk samen komen tot een toekomst bestendige stad, verankerd in de organisatie. We kijken steeds kritisch naar waar onze toegevoegde waarde ligt ten opzichte van andere partijen en proberen partijen aan elkaar te verbinden. Hierbij zijn we ons ervan bewust dat we ook afhankelijk zijn van beslissingen die op een hoger niveau worden genomen zoals Europese en nationale regelgeving op het gebied van natuur, groen, water en klimaatadaptatie.
Het is van belang dat we kritisch kijken naar wat op het niveau van een straat, buurt of wijk georganiseerd kan worden en wat op een hoger schaalniveau (stad, regio, provincie of landelijk).
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
7
3. De stad als ecosysteem: Hoe gaan we dat doen?
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
8
In de visie Groen & Biodiversiteit staat het bouwen aan een biodivers en vitaal groen Delft centraal met als ambitie behoud en versterking van “de stad als ecosysteem”.
3.1 We voldoen minimaal aan het niveau van de Basis Kwaliteit Natuur (BKN)
Kansenkaarten
We zetten binnen de periode van het uitvoeringsprogramma in:
De Basis Kwaliteit Natuur wordt vanaf 2025 geconcretiseerd in kansenkaarten per buurt. Daarbij wordt geanticipeerd op kansen binnen lopende projecten zoals Wij-West en bewoners initiatieven als het herstellen van een ecologisch evenwicht in het Agnetapark en biodiversiteitsproject binnenstad.
Factsheet icoonsoorten
Programma Wijk-Bij
In 2024 werken we samen met o.a. natuur- en milieu verenigingen, kennisinstellingen, de provincie Zuid-Holland, Naturalis en provinciale en landelijke organisaties aan een generieke aanpak voor BKN en bepalen we streefdoelen inclusief een lijst van mogelijk gerichte maatregelen. Voor de vertaling van beleidsuitgangspunten naar uitvoering worden voor de Delftse soorten factsheets uitgewerkt. Aan de hand van deze Delftse soorten kunnen we doelgericht werken aan het versterken van de intrinsieke waarde van planten- en diersoorten vanuit de Basis Kwaliteit Natuur.
Het programma de Wijk-Bij van de provincie Zuid-Holland, gericht op bewonersparticipatie met aandacht voor de wilde bijen op wijkniveau wordt samen met partijen in de stad uitgerold. In de Multatulibuurt wordt dit al in 2024 opgepakt en vanuit stad-landverbinding in het kader van het groenfonds. Bij alle projecten in de stad wordt nadrukkelijk rekening gehouden met beplanting die bijdraagt aan de Basis Kwaliteit Natuur, bijvoorbeeld in de vorm van aanplant van dracht- en voedselplanten, struiken en nestgelegenheden. Het Beheerplan groen, water en recreatie (2024) biedt de ruimte om de vertaling van beleidsuitgangspunten voor variatie en diversiteit in beplanting en BKN mee te nemen. Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
9
BKN in projecten We actualiseren het beleidskader natuurinclusief bouwen en ontwikkelen (NIB 2.0) en onderzoeken mogelijkheden voor natuurinclusieve maatregelen in de openbare ruimte zoals voorzieningen bij de Gelatinebrug. Het kader NIB 2.0 wordt verankerd in omgevingsplannen.
van maatregelen, gekoppeld aan de duurzame instandhouding van soorten. Ook Rijksopgaven voor gebouwbewonende soorten wordt hierin meegenomen.
In het kader van de Omgevingswet wordt naar verwachting in 2025 landelijk een nieuwe gedragscode Natuur voor beheer en voor ontwikkeling vastgesteld. Aansluitend vindt een vertaling plaats van de gedragscode voor Delft. De basiskwaliteit gaat gemonitord worden aan de hand van Kwaliteit Prestatie Indicatoren (KPI). Deze worden in 2026 uitgewerkt.
We blijven de muurvegetatie in de binnenstad beschermen. De aanpak met muurplanten wordt gecontinueerd. Voor de bescherming van amfibieën nemen we, met de Deftse natuurverenigingen, specifieke maatregelen in de Delftse Hout, Kerkpolder, Kuiperbuurt en Tanthof. Ook ondersteunen we initiatieven voor specifieke soorten, denk aan de aanleg van ijsvogelplekken, maatregelen voor vleermuizen en het realiseren van een bijenlandschap. Bij al deze maatregelen sturen we, meer dan voorheen, op de leefomgeving van icoonsoorten die bij het Basis Kwaliteit Natuur van Delft horen. In de aanpak van soortbescherming staat -Samen met de stad- hoog op de agenda. In samenhang met de verduurzaming van vastgoed en woningen (Isolatieplan, 2023) wordt in samenwerking met o.a. de woningbouwcorporaties op het gebied van beschermde soorten in de vorm van soort management plannen in 2024 gestart met de uitbreiding naar de wijken Tanthof en Wippolder. Voor Buitenhof en Voorhof vindt vanaf 2024 de implementatie plaats
Bomen verdienen, als belangrijke dragers van de groenstructuur van de stad, meer aandacht. Dit geldt met name voor monumentale bomen. De Bomenverordening wordt geactualiseerd net als de lijst met monumentale bomen in Delft. Op deze lijst staan bomen in zowel de openbare ruimte als in particuliere tuinen. In het Beheerplan Groen, water en recreatie is al voorgesorteerd op grondverbetering en voldoende ondergrondse ruimte bij aanplant van nieuwe bomen. Om te voorkomen dat over enkele jaren veel bomen tegelijk gekapt moeten worden vanwege ouderdom wordt voor gesorteerd op een gefaseerde aanpak vanwege het behoud van vleermuisroutes en het in stand houden van een groene, aantrekkelijke wijk. Binnen het beheerplan groen, water en recreatie versterken we de diversiteit aan boomsoorten om uitval als gevolg van ziektes en effecten ten gevolge van klimaatverandering zoals droogte of hitte te minimaliseren. Tegelijkertijd zorgen we zo voor een gevarieerd voedselaanbod en nestgelegenheid voor insecten en vogels.
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
10
Er wordt uitvoering gegeven aan het plan van aanpak “Versterken biodiversiteit Sportparken”, door het nemen van maatregelen voor het versterken van de biodiversiteit in het dagelijks beheer, door nestvoorzieningen te realiseren en voor zover mogelijk ecologisch te beheren. De genomen maatregelen worden gemonitord, geëvalueerd en waar nodig bijgesteld.
Vanuit de strategische wateragenda stemmen we beheer van watergangen en oevers af met het Hoogheemraadschap van Delfland, onder meer vanuit Ecokleurenkoers1. Ook ondersteunen we het voornemen van het hoogheemraadschap van Delfland (HHD) om vanaf 2024 in te zetten op kwaliteitsbaggeren.
Landelijk is gesteld dat bodem en water sturend moeten zijn bij ontwikkelingen. De aandacht voor ecologische kwaliteit van de bodem is tot nu toe ondergeschikt geweest. De komende jaren onderzoeken we op welke wijze we invulling kunnen geven aan het versterken van de bodembiodiversiteit.
Naast lopende projecten en beheer zetten voor de d oelstelling Basis Kwaliteit Natuur gedurende de looptijd van de uitvoeringsagenda in op:
1
https://www.hhdelfland.nl/ontdek-werk/schoon-gezond-water/natuurvriendelijk-maaien-ecokleurenkoers/
Beleid en borging BKN
Beoogd tijdpad, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Actualisatie beleidskader NIB 2.0
Vaststelling 2025
Vaststellen bomenverordening en lijst monumentale bomen
2024
Ontheffing soortmanagementplan Buitenhof Voorhof (omgevingsdienst Haaglanden)
2024
Opstellen Soort Management Plan Tanthof en Wippolder
Aanvang onderzoek september 2024- vaststelling 2026
Gedragscode Natuur-bestendig beheer en onderhoud en ontwikkeling
Vaststelling 2026
Formuleren KPI voor Basis Kwaliteit Natuur
2024
Projecten BKN
Beoogd tijdpad, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Uitwerken BKN principes, opstellen factsheets en toepassing op buurtniveau (2 buurten per jaar)
2024 start uitwerking met kennisinstellingen en lokale experts 2024 Multatulibuurt (meekoppelen met lopende vergroeningsaanpak) en Regio (groenfonds )
Uitwerken aanpak adoptie Wijk-bij Maatregelen amfibieën
2025 (incl. verkeersmaatregelen)
Biodiversiteit op sportparken
Koppeling plan van aanpak
Beheer en kwaliteitsbaggeren HHD
Meekoppelen met strategische waterageda
Onderzoek bodembiodiversiteit
2027
Compensatieverplichting Rijk (BZK) voor vervanging verblijven voor vleermuizen
80 % voor 15 februari 2025, 20% voor 1 april 2026
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
11
3.2 We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving voor mens, flora en fauna Groen en biodiversiteit zijn in natuurlijk evenwicht met de openbare ruimte, de bebouwing en infrastructuur in de stad Data Op basis van data over hitte, droogte of wateroverlast, watersysteemanalyse, bodem en natuur, en in samenhang met de 3-30-300 regel en structuuropbouw, werken we in 2024 naar kansenkaarten voor water, biodiversiteit, klimaatadaptatie, water en bodem. De data worden ook gebruikt voor het opzetten van een borgingssystematiek voor de mate van vergroening.
Gebiedsgericht: stadsbreed Stadsbreed werken we voortdurend aan de vergroening van de stad. Zo voegen we kwaliteit aan de stad toe. Dit doen we door bijvoorbeeld rioolwerkzaamheden te koppelen aan de opgaven voor klimaat, en vanuit het meerjaren programma mobiliteit meer ruimte te geven aan voetganger, fietser en natuur. Dit, in samenhang met o.a. de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie en gebiedsprojecten. Voorbeelden hiervan zijn het project Autoluw Plus waarin het vergroenen van een deel van de binnenstad centraal staat, de
Gasthuisplaats als park wordt vergroot en de herinrichting van de Prinsenhoftuin en Sint Agathaplein in samenhang met de renovatie van het Prinsenhof. Aan de noordkant van Delft vergroenen we de Wateringsevest en wordt invulling gegeven aan een rondje rond de binnenstad. In Hof van Delft zetten tegelijkertijd met het vernieuwen van het riool en gevel tot gevelaanpak de vergroening door, met de realisatie van grote boomvakken met onderbeplanting en geveltuinen (samen met Klimaatmaat). In de wijken Voorhof, Buitenhof en Tanthof wordt al ingezet op behoud van de aanwezige groene waarden, beleving en ecologische kwaliteit. Het vergroenen van de openbare ruimte werken we uit in samenhang met de rioleringsopgave het Wij-West programma. Ook wordt hier met bewoners ingezet op het versterken van de biodiversiteit. In de Molenbuurt, Harnaschpolder, Wippolder, Vrijenban, Tanthof willen we op buurtniveau bewoners betrekken en mobiliseren op het vergroenen van hun straat, of buurt. Het creëren van toegankelijke ontmoetingsplekken of een gezamenlijke moes- of pluktuin past in het beeld van ‘groen als medicijn’. Bij het inrichten nemen we biodiversiteit als randvoorwaarde mee. Per jaar worden 2 buurten verder uitgewerkt, waarbij in eerste instantie die wijken worden opgepakt waar initiatieven zich ontplooien
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
12
Projecten Gezonde leefomgeving
Beoogd tijdpad, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Data analyse groen, biodiversiteit, klimaatadaptatie, water en bodem
2024
Vergroenen binnenstad
2024 - 2027 (meekoppelen)
Rondje binnenstad/singel
2025 – 2026
Prioriteitswijken i.s.m. buurtaanpak BKN
2025 e.v. en/of omvormen van beheer
Opzetten borgingssystematiek
2025
3.3 We zorgen voor een aaneengesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leefgebieden Groen is een goede nutsvoorziening
In TU campus-Zuid wordt in 2025 uitvoering gegeven aan het masterplan voor de inrichting van ecozone. We blijven ons proactief sterk maken voor het versterken van het netwerk en waar mogelijk koppelen we mitigerende maatregelen aan (nieuwe) ontwikkelingen of werkzaamheden Specifiek in de binnenstad nemen we voor de barrièrewerking van de kademuren maatregelen die leiden tot rust- en uitstapplekken voor onder andere watervogels. Ook huisdieren als katten kunnen hiervan profiteren.
In de groen-blauwe structuur is een aantal barrières aanwezig voor zowel mens als dier rond bijvoorbeeld de Westlandseweg, Beatrixlaan, Schoemakerstraat en Kruithuisweg. Concreet wordt in 2025 de studie voor het realiseren van een faunapassage voor de Schoemakerstraat uitgevoerd. Projecten Groene buitenruimte
Beoogd tijdpad, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Uitstapplekken en drijvende eilanden realiseren
2025 (realisatie in voorbereiding)
Studie mitigerende maatregelen barrière Schoemakerstraat
2025 (in combinatie met aanpak Schoemakerstraat)
Inrichting Ecozone TU Campus Zuid
2025
Data analyse groennetwerk i.c.m. BKN
2025
Herinrichting Wateringsevest en tijdelijke inrichting Beatrixlaan2026-2027 zuid
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
13
3.4 We versterken de natuuren recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie Delft is grotendeels omgeven door een groene mal, bestaande uit de natuur- en recreatiegebieden Delftse Hout (als onderdeel van Regiopark Buytenhout), en Abtswoude bos, Kerkpolder en het Ackerdijkse bos (onderdeel van het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland). Voor zowel regiopark Buytenhout als voor het Bijzonder Provinciaal Landschap zijn uitvoeringsprogramma’s opgesteld.
toegang tot het recreatiegebied, bewegwijzing en gezamenlijke marketing.
Provinciaal Landschap Midden-Delfland (BPL) Het Uitvoeringsprogramma van het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden Delfland (BPL) zet in op het verbinden en versterken van het recreatief landschap voor twee miljoen omwonenden; Verbinden en versterken van het natuurlijk landschap voor flora en fauna; Versterken van het agrarisch landschap met koe en grutto in de wei. Om de toegankelijkheid van het Abtwoudse Bos te verbeteren wordt in samenhang met de spoorverdubbeling en mobiliteits aanpak een integrale aanpak uitgewerkt vanaf Station Campus naar het buitengebied.
Regiopark Buytenhout Vanuit het regiopark Buytenhout werken we aan het realiseren van een gevarieerd en aantrekkelijk natuur- en recreatiegebied en marketing.
Delftse Hout Binnen de Delftse Hout wordt met diverse partijen, waaronder de diverse afdelingen binnen de gemeente, de ondernemersvereniging, de Buytenhouttafel en andere betrokkenen, een onderzoek gestart naar het verbeteren van de Korftlaan als
Om de recreatiedruk in de natuur- en recreatiegebieden te reguleren werken we in regionaal verband aan een recreatievisie en de poortontwikkeling bij het Abtswoudse Bos/ Akkerdijkse bos en Kerkpolder. Ook wordt met de natuuren milieuverenigingen in Delft en Staatsbosbeheer invulling gegeven aan het versterken van de biodiversiteit in Kerkpolder. Ter hoogte van TU Zuid wordt invulling gegeven aan de metropolitane fietsroute en de inpassing van het fiets-ecoduct over de A13. Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
14
Projecten Natuur- en recreatiegebieden
Beoogd tijdpad, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Website Buytenhout en gebiedsmarketing
2024 (recreatiekaart en website)
Visie Korftlaan en kwaliteitsverbetering
2024-2025
Bebording Delftse Hout i.s.m. Buytenhout
2024
Recreatievisie BPL (trekker PZH), uitvoering volgend
2024-2027
Inpassingsvoorwaarden viersporigheid
2024 e.v.
Uitwerken maatregelen ecofietsbrug A13
2025
Visie Tanthofdreef
2025
Versterken biodiversiteit Kerkpolder
2025 (uitvoering)
Faciliteren proces korte ketens (i.c.m. Groenfonds MD en BPL) 2025
3.5
Borging
Om de vergroening te borgen wordt een borgingssystematiek uitgewerkt, die normeert en reguleert per schaalniveau van straat, buurt, wijk, stad en regio. Per schaalniveau zullen kwalitatieve en kwantitatieve eisen gesteld kunnen worden op basis van landelijke richtlijnen en maatlat. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van beschikbare data. Lokale, regionale en landelijke inzichten, kennis, informatie en ontwikkelingen leiden ertoe dat de implementatie van de borgingsystematiek een cyclisch proces is.
De ruimtelijke en sociale schaalniveau's van groen & biodiversiteit.
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
15
4. Communicatie vanuit Samen maken we de stad
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
16
Als rode draad door de visie en de uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit loopt: “Samen maken we de stad”. Centraal in het realiseren van de stad als ecosysteem staat het vertellen van het verhaal. Waarom is het belangrijk om groen te realiseren, wat kunnen we doen om hitte of wateroverlast te verminderen, wat kunnen we doen om de biodiversiteit te verbeteren, etc. Het verhaal vertellen loopt via Facebook Delft doet Duurzaam, maar ook via andere kanalen. Met het uitdragen van wat we doen willen we een beweging teweegbrengen. Immers Groen doet goed. De projecten (van de aanleg van een geveltuin, wormenhotel tot collectieve tuin) worden bijgehouden. Via verschillende sporen wordt er gewerkt aan het vergroenen van de stad. Vergroenen van particuliere tuinen wordt veelal opgepakt en gefaciliteerd door de Klimaatmaat. De gemeente zet zelf in op vergroening, veelal gekoppeld aan klimaatadaptatie en rioleringsopgaven. Er wordt vooral ingezet op de meekoppelkansen bij projecten in de openbare ruimte, specifieke vergroeningsprojecten en bij regulier onderhoud. Tips of wensen van bewoners aan de gemeente krijgen daarin een plek. Niet onbelangrijk zijn de initiatieven van natuurorganisaties in onder andere communicatie, deskundigheid, excursies, beheermaatregelen en het uitvoeren en of begeleiden van (bewoners) initiatieven.
En initiatieven van onze inwoners, kennisinstellingen en bedrijven zelf.
Dat er veel leeft in de stad blijkt wel uit het enthousiasme, de gesprekken en resultaten van de participatiebijeenkomst. Vanuit de doelstellingen Basis Kwaliteit Natuur en leefkwaliteit gaan we met bewoners en experts aan de slag om de leefkwaliteit voor mens, dier en plant te verder te versterken. De komende jaren gaan we per buurt workshops per buurt om samen met bewoners en/of bedrijven actief invulling te geven aan het versterken van de biodiversiteit in hun directe omgeving en vooral een beweging in gang zetten. In 2024 willen we starten met het Agnetapark waar op initiatief van bewoners (jong en oud) concreet gewerkt gaat worden aan het herstellen en beleven van de natuur, in samenwerking met de gemeente. Hoe dit proces vormt gaat krijgen wordt het komend jaar duidelijk, maar is en blijft sterk afhankelijk van de inwoners zelf. We zetten de huidige mogelijkheden voor zelfbeheer en groenparticipatie de komende jaren voort aan de hand van heldere kaders. Samen met de Klimaatmaat en andere stakeholders stimuleren we particulieren, woningbouw corporaties en bedrijven om aan de slag te gaan met vergroening van de eigen of openbare ruimte. Voor initiatieven in de openbare ruimte wordt een centraal aanspreekpunt (Samengroen@delft.nl) binnen de gemeente georganiseerd.
Met “Samen maken we de stad” willen we ons vooral richten op het benutten van de kracht van de bewoners. Die kracht kan tot uiting komen in groene bewonersinitiatieven, waarbij bewoners zelf aan de slag gaan in de vorm van bijvoorbeeld de aanleg geveltuinen, buurttuinen tot min of meer gebiedsontwikkelingen van onder af (met als voorbeeld Casper Fagelstraat). We nemen een faciliterende rol aan in het realiseren van een werklandschap van de toekomst in Schieoevers in samen werking met de bedrijvenkring Schieoevers.
Voor het versterken van een groen sociaal netwerk, dat zich inzet voor groen en natuur, bevorderen we de mogelijkheden om initiatieven voor een duurzame en gezonde leefomgeving met elkaar te delen en verder te helpen. We organiseren hiervoor vier keer per jaar een Groen café.
Projecten Samen maken we de stad
Beoogd tijdpad, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Groen Café 4 x per jaar
2024 startbijeenkomst
Workshops per buurt (2 buurten per jaar)
2024: Agnetapark, Binnenstadproject
Groeninitiatieven Bedrijventerrein Schieoevers opschalen
2025-2027
Uitwerken proces groene bewonersinitiatieven
2024, samen met realisatie
Bijdragen aan website Delft doet Duurzaam
2024 (continu)
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
17
5. Financiën
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
18
De ambitie die we met de Visie Groen & Biodiversiteit hebben uitgesproken en deze uitvoeringsagenda uitspreken, stelt ons – naast een ruimtelijke uitdaging – ook voor een financiële opgave. Willen we als stad de komende jaren groeien, dan vraagt dit onomstotelijk om een investering in een groene leefomgeving. Een investering die vanwege het beoogde gezonde leefklimaat ook baten meebrengt. Voor het investeren in groen en biodiversiteit zetten we daarom verschillende financieringsstromen in, waarbij Werk-met-werk maken en het budget voor vergroeningsinitiatieven een belangrijke meerwaarde zijn. In de tabel in bijlage 1 is opgenomen uit welke financieringsbronnen bij de betreffende werkzaamheden/actie geput wordt. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in middelen voor beheer en onderhoud, gebiedsgerichte aanpak, compensatiemiddelen, vergroeningsinitiatieven, reserve recreatiegebieden, Rijksmiddelen voor verduurzaming, externe financiering vanuit o.a de MRDH,
provincie en subsidies. Gezien de extra middelen die voor groen in de begroting structureel beschikbaar zijn gesteld is het UP vooralsnog budgetneutraal, maar wel met een accentverschuiving op basis van de beleidsuitgangspunten. De Visie Groen & Biodiversiteit: De stad als ecosysteem in 2040 vraagt niet om aanvullende middelen. Het uitgangspunten van de visie is dat de beschikbare middelen voor het groen in de openbare ruimte in de stad zodanig worden ingezet dat het bijdraagt aan een toekomstbestendige stad voor mens, dier en plant.
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
19
Bijlage 1 Tabel Uitvoeringsagenda 2024 - 2027
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
20
Tabel 1. Overzicht van nieuwe en lopende projecten
Project/actie
Beoogde periode, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Toelichting en Samenhang
Trekker/Verantwoordelijke
Draagt bij aan
We voldoen aan minimaal Basis Kwaliteit Natuur Natuur
We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving
Delft heeft een aaneen gesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leef-gebieden
We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie
Samenhang Water en Klimaatadaptatie
Budget *
Uitwerken Basis Kwaliteit Natuur (BKN) en opstellen van factsheets voor icoonsoorten
2024
Voor de icoonsoorten van Delft worden per soort de inrichtingsvoorwaarden uitgewerkt. Gezamenlijk met lokale en landelijke partijen wordt invulling gegeven aan BKN Samenhang: Deltaplan Biodiversiteitsherstel, Landelijk netwerk ecologie, PZH, Naturalis, Rijk en intern gemeente (Handboek OR).
RE Advies
x
Regulier werk
Uitwerken BKN met kansenkaarten per buurt
2025 (jaarlijks 2 buurten)
Deltaplan Biodiversiteits-herstel, lokale NM verenigingen, bewoners, corporaties, kennisinstellingen etc. Leerproces. Pilot binnenstad en Agnetapark.
RE Advies
x
x
x
Soortbescherming – biotopen
2025 - 2027
Basiskwaliteit Natuur. Ingezet wordt op o.a. versterken leefgebieden maatregelen voor amfibieën, vleermuizen, Bijenlandschap etc. Deels vanuit reguliere activiteiten,
RE Advies i.s.m. Realisatie, mobiliteit, NM verenigingen
x
x
x
Inzetten op meer structuur in beplanting,
loopt al
Op basis van de kansenkaarten per buurt, en vooral ook vanuit projecten in de stad, nadrukkelijk inzetten op mogelijkheden voor aanplant van struiken. Handreiking voor vertaling beleid naar tactisch kader.
Stadsbeheer & Realisatie met input vanuit RE Advies
x
x
x
x
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen
Ondergrondse ruimte bomen, planmatig boom onderhoud en vervanging
Voortdurend
Binnen het beheerplan groen, water en recreatie wordt al ingezet op het verbeteren van de ondergrondse ruimte voor bomen.
Asset groen, water en recreatie x
x
x
x
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen
Beschermen muurvegetatie in de binnenstad
Continu
Uitvoering geven aan beschermingsplan Muurplanten bij renovatie
Stadsbeheer & Realisatie met input vanuit RE Advies
Natuurvriendelijk beheer (Kleurkeur)
Continu
Het maaibeheer in de geest van Kleurkeur Asset Groen, Water en wordt gecontinueerd Recreatie
x
Regulier werk
Externe financiering, Regulier werk
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen x
x
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
21
Project/actie
Beoogde periode, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Toelichting en Samenhang
Trekker/Verantwoordelijke
Draagt bij aan
We voldoen aan minimaal Basis Kwaliteit Natuur Natuur
We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving
Delft heeft een aaneen gesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leef-gebieden
We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie
Samenhang Water en Klimaatadaptatie
x
Budget *
Uitwerken aanpak adoptie programma Wijk-bij
2024
Meekoppelen met programma Wijk-Bij van de provincie Zuid-Holland en implementeren bij bewonersprojecten (o.a. Multatulibuurt)
De Papaver, lokale kwekers
Externe financiering, Regulier werk
Actualiseren en vaststellen nieuwe Bomenverordening
2024
Aanpassen van de bomenverordening en toelichting aan de omgevingswet en actualiseren lijst monumentale bomen
RE Advies met input van andere afdelingen
Natuurinclusief, actualiseren 2025 beleid
Het kader natuurinclusief bouwen en ontwikkelen wordt geactualiseerd i.s.m. Nest-Inclusief en aantal gemeenten. Botsproeven voor vaststelling.
RE Advies
x
x
x
x
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen ,Regulier werk
Natuurinclusief, uitvoering
lopend
In de openbare ruimte houden we oog voor kansen ten aanzien van voor met natuurinclusieve maatregelen (bv. bij noodzakelijk vervanging van beschoeiing met uitstapplekken voor dieren etc.). Indien beschoeiing moet worden ver vangen wordt altijd bekeken of deze vervangen kan worden door natuurlijke (vriendelijke) oevers.
Stadsbeheer & Realisatie i.s.m. RE Advies
x
x
x
x
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen, Regulier werk
Barrières in netwerk
2025
Bij mitigeren van barrières kan het gaan om het aanpassen van beheer, aanvullen van bomenrijen, aanleg faunapassages etc. Verkenning Schoemakerstraat
Realisatie i.s.m. RE advies
x
x
x
Soortmanagementplan implementeren voor Voorhof en Buitenhof
2024
Energietransitie, Isolatieplan Vaststelling door ODH 2024, gevolgd door implementatie
Opgave energietransitie
x
x
Soortmanagementplan opstellen voor Tanthof en Wippolder (beleid)
2024-2027
Energietransitie, start inventarisatie 2024 looptijd 2027
Opgave energietransitie
x
x
Regulier werk
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen, Werk met werk maken, gebiedsgerichte projecten, Compensatiefonds bomen, Externe financiering P&P
x
P&P
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
22
Project/actie
Beoogde periode, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Toelichting en Samenhang
Trekker/Verantwoordelijke
Draagt bij aan
We voldoen aan minimaal Basis Kwaliteit Natuur Natuur
Hondenbeleid
2025
Ten aanzien van honden wordt een voor- Staatsbosbeheer / RE Advies stel opgewerkt voor het aanpassen van de aanwijzing van losloopgebieden en regels Coöperatief beheer groengevoor honden uitlaatservices in de natuur- bieden Midden-Delfland (CBG) en recreatiegebieden. Pilot Delft - Lean en mean.
Gedragscode Omgevingswet Natuur (beleid)
2026
In het verlengde van een landelijke aanpas- RE Advies sing van de gedragscode Beheer en onderhoud en ontwikkelingen in relatie tot de Omgevingswet onderdeel Natuur zal deze worden vertaald naar Delft. Wettelijke verplichting
x
Bodem en water -kwaliteitsbaggeren
lopend
Strategische Samenwerkings Agenda Water. Pilot 2024 Tanthof
Hoogheemraadschap van Delfland
x
Verkenning bodembiodiversiteit
2027
Vanuit “bodem en water sturend” is inzicht nodig in de ecologische kwaliteit van de bodem.
RE Advies
x
Vergroenen ontmoetingsplek Gasthuisplaats
loopt
Deze opgave valt deels onder het vergroenen van de binnenstad.
P&P
x
Analyse stedelijk weefsel: groene plekken
2025
Data analyse Groen, biodiversiteit, Water, Klimaatadaptatie, bodem - Visie Openbare Ruimte
Opzetten borginssystematiek
2025
Vergroenen Singel Verkenning groene routes door de stad (inclusief barrières, boomstructuur)
We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving
Delft heeft een aaneen gesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leef-gebieden
x
We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie
Samenhang Water en Klimaatadaptatie
Budget *
x
x
Reserve regio/groenfonds, Regulier werk
Regulier werk
x
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen, Externe financiering, Regulier werk x
Regulier werk
x
Werk met werk maken, gebiedsgerichte projecten
x
x
RE Advies
x
x
Aan de hand van landelijke richtlijnen wordt een systematiek uitgewerkt voor de borging van groen op straat, buurt, wijk, stad en regio. Hierbij wordt de link gelegd met de Visie OR en Handboek OR.
RE Advies i.s.m Realisatie
X
2025/2026
Initiatieven uit de stad
2025
x
x
Vergroeningsinitiatieven/ 4b Bewonersinitiatieven
2025
Visie OR
RE Advies & Stadsbeheer & Realisatie
x
x
Regulier werk
x
Regulier werk
Regulier werk
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
23
Project/actie
Beoogde periode, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Toelichting en Samenhang
Trekker/Verantwoordelijke
Draagt bij aan
We voldoen aan minimaal Basis Kwaliteit Natuur Natuur
We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving
Delft heeft een aaneen gesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leef-gebieden
x
x
x
Vergroenen aandachtsgebie- continu den en zoeklocaties groene plekken, prioriteitswijken • Binnenstad • Molenbuurt • Harnaschpolder • Wippolder • Vrijenban • Tanthof • Schieoevers
Samen maken we de stad. Werk met werk maken als vergroenen binnenstad, rioleringsopgave, ontwikkelopgaven, Gevel tot gevel aanpak, etc. Afhankelijk van de resultaten van de analyse zal dit nader worden uitgewerkt.
Integrale opgave
Herinrichting Kalverbos & Wateringsevest
2025
Uitvoering geven aan vergroening van de stad
Realisatie
Realiseren drijvende eilanden en uitstapplekken voor dieren binnenstad
2025
Beheer en onderhoud civiele werken
Realisatie
x
x
x
Stad en land Tanthofdreef
ntb
Het vergroenen van de Tanthofdreef is een van de projecten in het UP van het Bijzonder landschap Midden Delfland. Dit project is nauw verbonden met de ontwikkeling van Station Campus, Meerjaren Programma Mobiliteit en spoorverdubbeling
RE Advies
x
x
x
Vergroening en rioleringsopgave Voorhof en Buitenhof
In uitvoering
Kansen voor vergroening, biodiversiteit en klimaatadaptatie zijn onderdeel van de opgave
Realisatie en Stadsbeheer, i.s.m. RE advies
X
x
Biotoop Kerkpolder
Aanleg 2025
In Kerkpolder is een drastische afname van amfibieën. Inzet is om de biotoop van amfibieën en insecten te versterken. Dit project is opgenomen in het UP BPL-MD en wordt samen met NM verenigingen en SBB opgepakt.
RE advies/SBB/NM Verenigingen
x
We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie
Samenhang Water en Klimaatadaptatie
Budget *
x
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen, Werk met werk maken, gebiedsgerichte projecten
Werk met werk maken, gebiedsgerichte projecten Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen x
x
x
Reserve regio/groenfonds
x
Werk met werk maken, gebiedsgerichte projecten Reserve regio/groenfonds
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
24
Project/actie
Beoogde periode, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
Toelichting en Samenhang
Trekker/Verantwoordelijke
Draagt bij aan
We voldoen aan minimaal Basis Kwaliteit Natuur Natuur
We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving
Delft heeft een aaneen gesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leef-gebieden
We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie
Samenhang Water en Klimaatadaptatie
Budget *
x
x
x
x
Reserve regio/groenfonds – kadernota
Stad-land Korftlaan
Verkenning 2024
Voor het versterken van de toegang tot de Delftse Hout en Buytenhout, wordt een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden om de kwaliteit te versterken. Hierin wordt samen met partijen in het gebied invulling aan gegeven en vanuit de asset civiel. Project is opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Buytenhout.
RE Advies i.s.m. Realisatie
Recreatiekaart Buytenhout
Afgerond
Vernieuwde uitgave van de recreatiekaart Buytenhout. Gerealiseerd
RE Advies
x
Reserve regio/groenfonds
Website Buytenhout
2024
Invulling geven aan website
Pijnacker-Nootdorp i.s.m. Communicatie en Stadsmarketing
x
Regulier werk
Routestructuren/ bewegwijzering Delftse Hout
Uitvoering 2024
Het verbeteren van de bebording in de Delftse Hout, i.s.m. Buytenhout. UP Buytenhout/ beheer en onderhoud groen en recreatie.
RE Advies/Asset groen, beheer en recreatie
x
x
Externe financiering (PZH)
Recreatievisie Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland (BPL)
Visie 2024, uitvoering ntb
In regionaal verband wordt invulling gegeven aan de recreatievisie voor het BPL-MD. Dit zal leiden tot concrete voorstellen voor het versterken van de poort Kerkpolder en Poort Abtswoudse en Akkerdijkse Bos. Dit project is opgenomen in het UP BPL
PZH
x
Fiets-ecopassage A13
Continu Realisatie 2029
Vanuit de MRDH wordt invulling gegeven aan de metropolitane fietsroutes. Een van de schakels betreft het fiets-ecoduct bij de A13.
Cluster RE
x
Samen maken we de stad
2024
Uitwerken van proces bewonersinitiatieven
Realisatie & RE Advies, Asset Groen, water en recreatie, Regie op uitvoering
Vergroeningsinitiatieven/ 4b Bewonersinitiatieven
Bewonersinitiatieven faciliteren, begeleiden
2024 - 2027
De intake van bewonersinitiatieven tot het faciliteren, begeleiden ervan
Gezamenlijke werkgroep Realisatie, RE Advies, Asset Groen, water en recreatie, Regie op uitvoering
Vergroeningsinitiatieven/ 4b Bewonersinitiatieven, Regulier werk
Uitwerken groen sociaal netwerk
2024
Opstarten Groen café
Reserve regio/groenfonds
x
x
Reserve regio/groenfonds, 6 (MRDH/PZH)
Regulier werk
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
25
Project/actie
Inrichten Ecozone TU Campus Zuid
Beoogde periode, afhankelijk van begroting en beschikbare capaciteit
2026
Bomen herplant Julianalaan
Toelichting en Samenhang
Trekker/Verantwoordelijke
Uitvoering geven aan het inrichtingsplan voor de Ecozone
P&P
Herplant bomen
Asset Groen, water en recreatie
Draagt bij aan
We voldoen aan minimaal Basis Kwaliteit Natuur Natuur
We creëren een duurzame en gezonde leefomgeving
Delft heeft een aaneen gesloten groene buitenruimte met een goed functionerend hoofd ecologisch netwerk van groene plekken en leef-gebieden
x
x
x
Continu
Vanuit bomenfonds inzet op o.a. aanplant stationsplein en het vergroenen van de tunnelmond Kalverbos
Asset Groen
KPI monitoring
2026, 2028
Evaluatie van kwaliteit Prestatie Indicator voor Biodiversiteit en Openbare Ruimte i.s.m. Deltaplan Biodiversiteitsherstel
RE advies
x
Revitalisatie parken
2025 e.v.
Revitalisatie parken 1 park per jaar Zowel ecologisch als de waterhuishouding. In een aantal parken is de bodem verdicht of zo laag dat het water blijft staan
Asset Groen, Water en Recreatie
X
X
Opschalen groen initiatieven Bedrijventerrein Schieoevers vanuit Werklandschappen voor de toekomst PZH
RE Advies
X
X
R&E Advies
De Oude Lijn
Continu
Inpassingsvoorwaarden viersporigheid Delft en in samenhang met BPL
Versterken biodiversiteit op sportparken
2026
Uitvoering geven aan basisplan van aanpak Samenleving versterking biodiversiteit sportparken
Korte ketens
2025
Faciliterende rol voor het vermarkten van lokale producten de stad, in samenhang met de regio en nader invulling geven aan programma stad en land verbonden.
RE Advies i.s.m. Publiek ondernemen vanuit BPL en Groenfonds Midden Delfland
Workshops per buurt
2024 e.v.
In 2024 starten met Agnetapark
RE Advies
Samenhang Water en Klimaatadaptatie
Budget *
Externe financiering
x
Projecten compensatie middelen bomen (spoor)
Vergroenen bedrijven terrein
We versterken de natuur- en recreatiegebieden als groenblauwe oase met natuur, landbouw en recreatie
X
x
Compensatiefonds bomen
x
Compensatiefonds bomen
x
Regulier werk
Regulier beheer, groot onderhoud en investeringen, vervangingsinvesteringen
Externe financiering
x x
x
x
x
Regulier werk
Regulier werk
Uitvoeringsagenda Groen & Biodiversiteit 2024-2027
26
Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Delft Postbus 78, 2600 ME Delft Telefoon 14015 Internet www.delft.nl Foto’s: Diny Tubbing Glenn van Haasen Unique Studios
Juni 2024