Uitvoeringsagenda Energietransitie 2025-2028 6289672

Opgave energietransitie Uitvoeringsagenda 2025-2028

1

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ............................................................................................................................................................3

2.

Transitiepad Wonen .....................................................................................................................................5

3.

Transitiepad Industrie en commerciële dienstverlening ......................................................................9

4.

Transitiepad Publieke dienstverlening ................................................................................................... 10

5.

Transitiepad Mobiliteit .............................................................................................................................. 12

6.

Transitiepad Energie-infrastructuur ....................................................................................................... 14

7.

Financiën ....................................................................................................................................................... 17

2

1. Inleiding In mei 2024 stelde de gemeenteraad de

waarvan kan worden verwacht dat daar in de

Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050 vast.

komende 25 jaar ook een oplossing voor zal

De routekaart beschrijft de weg die de

komen. De routekaart maakt wel een

gemeente moet bewandelen om in 2050

belangrijk voorbehoud bij deze vaststelling: er

klimaatneutraal te zijn. Een belangrijke

zijn nog veel plannen die wel eerst nog

conclusie uit de routekaart was dat het beleid,

moeten worden geconcretiseerd, van mensen

de plannen en projecten die de gemeente

en middelen moeten worden voorzien, en

voorziet om de energietransitie vorm te

worden uitgevoerd. Dat geldt ook voor een

geven, voldoende zijn om de doelstelling in

heel aantal doelstellingen die in de routekaart

2050 bijna geheel te halen. Op dit moment

zijn opgenomen voor 2030. Voor deze

blijft nog 8% restemissie over, een hoeveelheid

3

periode zijn in de routekaart ook al een aantal

De Uitvoeringsagenda 2025-2028 is opgesteld

‘voorziene beslismomenten’ opgenomen.

aan de hand van de vijf transitiepaden uit de

De routekaart geeft aan dat er een uitvoeringsagenda moet worden opgesteld om concreet te maken wat er de komende vier jaar moet worden gedaan om de ambities uit de routekaart te verwerkelijken. Die uitvoeringsagenda heeft u nu voor u. De uitvoeringsagenda maakt concreet welke activiteiten tot en met 2028 worden ondernomen over de volle breedte van de opgave Energietransitie. De resultaten zijn niet gegarandeerd: sommige activiteiten vragen om extra middelen of menskracht, die nu nog niet zijn voorzien, soms zijn we ook afhankelijk van partners in de stad, van regionale partners of van het Rijk. Ook in algemene zin moet worden vastgesteld dat de energietransitie niet een lineair lopend, gecontroleerd proces is. Veel van wat er gebeurt in de energietransitie, gebeurt voor de eerste keer en is afhankelijk van een groot aantal externe factoren. Organisatie in een ‘programma’ of ‘project’, maar ook het maken van een ‘uitvoeringsagenda’, doen dan door de bewoordingen een bepaalde mate van controle vermoeden die niet altijd gerechtvaardigd is. Door middel van halfjaarrapportages maken we inzichtelijk in hoeverre wij op koers liggen, en waar bijsturing eventueel noodzakelijk is.

routekaart. De doelstellingen die behaald moeten worden in de jaren die binnen het tijdsbestek van deze uitvoeringsagenda vallen zijn natuurlijk van belang, maar er moet in deze periode ook voor worden gezorgd dat wij goed staan opgesteld om de doelstellingen voor 2030 te behalen. Doelstellingen voor 2030 zijn daarom vertaald naar doelstellingen en activiteiten voor de periode van deze uitvoeringsagenda.

Financiën Het grootste deel van de activiteiten voor de energietransitie, vindt plaats binnen het programma Energietransitie. Deze activiteiten (mensen en out of pocket kosten) worden volledig bekostigd vanuit Spuk-middelen voor de energietransitie (Spuk CDOKE, Spuk Isolatie, Spuk Energiearmoede). In 2024 was daarvoor uiteindelijk ca. € 4 mln beschikbaar1. De vraag of de activiteiten uit de uitvoeringsagenda kunnen worden bekostigd, is derhalve geheel afhankelijk van de vraag hoe deze Spuk-middelen zich ontwikkelen. Vooralsnog ziet dat er positief uit, mede vanwege het feit dat Delft concrete plannen heeft voor het aardgasvrij maken van ca. 15.000 woningen vóór 2032. Andere doelstellingen uit de brede opgave worden op andersoortige wijze bekostigd, via andere subsidies of vanuit gemeentelijke middelen.

1

Uiteindelijk”: omdat Spuk-besluiten in de loop van een jaar worden ontvangen, kan alleen achteraf worden bepaald hoeveel er daadwerkelijk beschikbaar was.

4

2. Transitiepad Wonen Inleiding De gebouwde omgeving is voor ca. 25% verantwoordelijk voor de CO2-uitstoot in Delft. De routekaart geeft aan dat die uitstoot in 2030 moet zijn teruggebracht tot 86kton, van 111 kton in 1990. Daarvoor is het cruciaal dat het warmtenet wordt aangelegd en dat er huizen worden geïsoleerd. Hieronder wordt uiteengezet welke projecten en plannen daarvoor moeten worden ontwikkeld in de komende vier jaar.

Warmteprogramma In 2021 stelde de gemeenteraad de transitievisie Warmte vast, het Warmteplan. Deze moet uiterlijk eind 2026 worden geüpdatet. Door nieuwe wetgeving (Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie) worden er nieuwe eisen aan gesteld, wordt er samenhang met de omgevingswet gecreëerd en gaat het herziene Warmteplan ‘warmteprogramma’ heten. In het warmteprogramma staat onder meer welke buurten binnen 10 jaar op een collectieve oplossing over gaan en welke niet, en of de gemeente het voornemen heeft om de

gemeentelijke aanwijsbevoegdheid toe te passen.

Warmte-uitvoeringsplannen In een warmte-uitvoeringsplan wordt beschreven op welke manier een buurt van het gas afgaat en de overstap maakt naar duurzame alternatieven: het beschrijft het handelingsperspectief van de eigenaren van woningen, scholen en andere panden. Een warmte-uitvoeringsplan kan alleen samen met de buurtbewoners worden gemaakt. Als een warmte-uitvoeringsplan is vastgesteld, moeten de activiteiten die erin zijn opgenomen, samen met de buurt worden uitgevoerd. Dit zijn meerjarige trajecten. De routekaart bepaalt dat in 2026 het eerste warmte-uitvoeringsplan is vastgesteld, en dat in 2030 voor nog eens 12 buurten een warmte-uitvoeringsplan is vastgesteld. Het programma loopt met het eerste warmte-uitvoeringsplan iets voor op het schema: het warmte-uitvoeringsplan voor de Multatulibuurt is in maart 2025 door het college vastgesteld. Om de overige 12 warmte-uitvoeringsplannen conform de doelstelling vóór 31 december 2030 te hebben afgerond, is wel een stevige inspanning benodigd.

5

Tabel 1 Meerjarenplanning warmte-uitvoeringsplannen2

2025

2026

2027

2028

WUP Multatulibuurt

vaststellen

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

WUP 2

voorbereiden

vaststellen

uitvoeren

uitvoeren

WUP 3

voorbereiden

vaststellen

uitvoeren

uitvoeren

WUP 4

voorbereiden

vaststellen

uitvoeren

uitvoeren

WUP 5

voorbereiden

vaststellen

uitvoeren

WUP 6

voorbereiden

vaststellen

uitvoeren

WUP 7

voorbereiden

vaststellen

uitvoeren

WUP 8

voorbereiden

vaststellen

uitvoeren

WUP 9

voorbereiden

vaststellen

WUP 10

voorbereiden

vaststellen

Isoleren

Uiterlijk in 2028 wordt (de toepassing van) het

Grootschalig isoleren is noodzakelijk om in 2050 klimaatneutraal te zijn; in 2050 moet de isolatiegraad van alle woningen in Delft ten minste label C of De Standaard zijn. De routekaart laat zien dat de doelstelling in 2030 10.000 woningen is. Het door de

Isolatieplan 2023 geëvalueerd en wordt een besluit genomen over de voorzetting ervan. Enkele onderdelen van het Isolatieplan 2023 vragen om bijzondere aandacht. Het gaat dan om de VVE-aanpak en om de SoortenManagementPlannen.

gemeenteraad vastgestelde Isolatieplan 2023

Het verduurzamen van VVE’s is een

bevat 12 instrumenten die ervoor moeten

ingewikkeld proces. Het Rijk is aan zet om

zorgen dat deze doelstelling wordt bereikt. De

regelgeving op dit terrein te vereenvoudigen,

gemeente is gestart met de uitwerking en

gemeenten zijn aan zet om VVE’s te

toepassing van deze instrumenten en gaat

ontzorgen. De gemeente Delft heeft middelen

daarmee door in de periode tot aan 2028.

2

Er worden tien WUPs gepland gedurende de looptijd van deze uitvoeringsagenda. De resterende twee WUPs volgen in 2029/2030.

6

vrijgemaakt om de komende 4 jaar die

het warmtenet in Voorhof en Buitenhof speelt

ontzorging vorm te geven.

in dit kader een belangrijke rol en heeft de

Isolatiemaatregelen kunnen een negatief effect hebben op kwetsbare diersoorten zoals gierzwaluwen, huismussen of vleermuizen. Om natuurinclusief isoleren te vereenvoudigen moeten soortenmanagementplannen (SMP) worden opgesteld. Voor Voorhof en Buitenhof is inmiddels een SMP van kracht. Voor de overige wijken in Delft moeten deze

afgelopen jaren veel aandacht gevergd. Vastgesteld moet worden dat met alleen het warmtenet de doelstelling niet wordt gehaald: daarvoor moeten die 10.000 woningen ook de overstap maken naar aardgasvrij koken en aardgasvrij warm kraanwater. In de periode van deze uitvoeringsagenda worden daarvoor de projecten gestart.

wijk voor wijk worden opgesteld.

Communicatie

Ten slotte vraagt energiearmoede ook de

De energietransitie is niet mogelijk als

komende jaren aandacht. Mensen met

inwoners, ondernemers en maatschappelijke

energiearmoede worden onder meer

organisaties niet meedoen. Dat vraagt om een

geholpen door het inzetten van energiehulpen

uitgebreide inzet op communicatie richting

en -coaches, conform het Plan van Aanpak dat

doelgroepen binnen elk van de transitiepaden,

door het college in juli 2024 is vastgesteld. Dit

maar met nadruk ook richting particuliere

Plan van Aanpak loopt gelijk op met de

woningeigenaren. Om die reden is in dit

financiering vanuit het Rijk via de Spuk

transitiepad de inzet op communicatie

Energiearmoede. De looptijd van deze Spuk,

opgenomen. Die vindt uiteraard binnen de

en daarmee de voorziene inzet op

afzonderlijke projecten plaats, maar de basis

energiearmoede, loopt af ultimo 2027.

wordt gelegd met het platform Delft Doet

10.000 woningen aardgasvrij

Duurzaam. In Delft Doet Duurzaam verenigen gemeente en partners zoals 015Duurzaam,

In de Routekaart Delft Klimaatneutraal 2025 is

Stichting Papaver etc. zich om elkaars

de doelstelling opgenomen van ca. 10.000

inspanningen op het gebied van communicatie

woningen aardgasvrij in 2030: 20% van de

te versterken.

totale woningvoorraad. De ontwikkeling van

7

Tabel 2: Resultaten en activiteiten Transitiepad wonen Beoogd resultaat 2025 - 2028

Activiteiten

Jaar

Uitvoeren WUP Multatulibuurt

Afhankelijk van inhoud WUP

2025 e.v.

Vaststellen fasering volgende 12

Participatie en bestuurlijk besluitvormingstraject

2025

Participatie, beleidsvorming, financiering etc.

2025

WUPs Voorbereiding en uitvoering 9 WUPs

2026 2027 2028

Uitvoering Isolatieplan 2023

Uitvoering isolatieplan, waaronder collectieve

2025

isolatieacties, instellen energieambassadeurs,

2026

huurdersbalie, dialoog met woningcorporaties.

2027 2028

Evaluatie Isolatieplan 2023

Doorlichten en doorontwikkelen instrumenten.

2027

VVE-aanpak

Uitvoeren VVE-strategie

2025 2026 2027

SoortenManagementPlannen

Uitvoeren SMP Voorhof/Buitenhof

2025 e.v.

Voorbereiden, vaststellen SMP

2025

Tanthof/Wippolder

2026

Voorbereiden, vaststellen SMP #3

2027

Voorbereiden, vaststellen SMP #4 Aardgasvrij koken en

Vaststellen Plan van Aanpak

2025

warmtapwater voor 10.000

Uitvoering Plan van Aanpak

2026 – 2028

Energiearmoede

Uitvoering PvA

2025 – 2027

Delft Doet Duurzaam

Organisatie Klimaatweek

2025

Versterking partnernetwerk

2026

huishoudens

2027 2028

8

3. Transitiepad Industrie en commerciële dienstverlening De (reductie van de) uitstoot van industrie en

mogelijkheden om slim om te gaan met

commerciële dienstverlening wordt

elektriciteitsvraag. Uitfasering van

grotendeels bepaald door Europees, landelijk

energielabels G (2027) en F (2030) zijn

en provinciaal beleid. De rol van de gemeente

voorzien voor utiliteitsbouw. In dit kader is

is stimuleren, faciliteren en, waar noodzakelijk,

het bovendien van belang om te wijzen op de

handhaven. Waar mogelijk draaien

wettelijke plicht voor kantooreigenaren (sinds

ondernemingen mee in het opstellen van

2023) om hun kantoor op energielabel C te

warmte-uitvoeringsplan nen. Daarnaast is er

houden. De handhavingsbevoegdheid op dit

binnen het InnovatieDistrict Delft een aantal

punt ligt bij gemeenten. In 2024 heeft het

initiatieven geïdentificeerd die een concrete

college de eigenaren per brief op de Label C-

bijdrage aan de energietransitie leveren. Het

plicht gewezen. Voor een meerjarig

gaat dan onder meer om het oprichten van

handhavingstraject zijn tot op heden geen

een energiecoöperatie, het opzetten van een

middelen beschikbaar. Duurzaamheid is

Digital Twin en het opstellen van een

inmiddels opgenomen in de

convenant energiemanagement. De

handhavingsstrategie. Het Rijk heeft geen

afkondiging door TenneT van netcongestie op

middelen ter beschikking gesteld om

het hoogspanningsnet, op 5 december 2024,

daadwerkelijk handhaving te kunnen

heeft een grote impact op de mogelijkheden

financieren. Om de benodigde expertise op te

van partijen in dit transitiepad om de transitie

bouwen zal in de toekomst geld uit de

voor hun eigen organisatie vorm en inhoud te

begroting moeten worden vrijgemaakt voor

geven. Vaak komt dat toch neer op

de handhaving van wettelijke eisen met

elektrificeren van processen, maar als die

betrekking tot de energietransitie. Volgens de

extra elektriciteit niet beschikbaar is zet dat

Routekaart moet een besluit vóór 2030

een rem op het transitieproces. Isoleren en

worden genomen. Tot die tijd vindt slechts

restwarmte benutten blijven in deze context

minimale handhaving plaats.

overigens nog wel overeind. Ook zijn er soms Tabel 3: Resultaten en activiteiten Transitiepad Industrie en commerciele dienstverlening Beoogd resultaat 2025 - 2028

Activiteiten

Jaar

Actieve communicatie richting de

Communicatiecampagnes, aanbieden gratis

2025 –

doelgroep om verduurzaming te

energie-advies, faciliteren netwerken (DEN2050)

2028

Besluit over handhaving

Vrijmaken mensen en middelen voor handhaving

2025 –

duurzaamheidseisen

duurzaamheid.

2028

Evaluatie en vernieuwing bedrijvenaanpak

Desk research en interviews

2026

stimuleren

9

4. Transitiepad Publieke dienstverlening Inleiding Onder de publieke dienstverlening vallen alle organisaties met een maatschappelijke functie. Denk hierbij aan openbaar bestuur (overheidsgebouwen), onderwijs (basisscholen, voortgezet en hoger onderwijs), gezondheids- en welzijnszorg, cultuur, sport en recreatie. Ook de gebouwen van deze organisaties gaan mee in de energietransitie. Soms als onderdeel van een warmteuitvoeringsplan , maar er is ook specifiek beleid zoals bij het Integraal Huisvestingsplan voor onderwijsgebouwen. De rol van de gemeente verschilt per sector. De gemeente heeft direct invloed op het vastgoed in eigendom en in beheer. Maar veel van de bovengenoemde organisaties, zoals een ziekenhuis of de TU Delft, werken en beslissen onafhankelijk van de gemeente. Verduurzaming eigen vastgoed Voor de verduurzaming van het eigen vastgoed wordt in 2025 een routekaart vastgesteld en een uitvoeringsplan voor 20252026. Deze routekaart is gericht op het de maatregelen uit het eerdere uitvoeringsplan en tegelijk onderzoek te doen voor het uitvoeringsplan 2027-2030 waardoor de doelstellingen uit de routekaart Delft Klimaatneutraal 2050 kunnen worden gerealiseerd.. Wel is duidelijk dat voor de

daadwerkelijk kan worden gemeten, een datagedreven aanpak noodzakelijk is die nog moet worden ontwikkeld. De gemeente neemt deel aan het landelijke programma ‘Verduurzamingsaanpak Maatschappelijk Vastgoed’ (VMV) van ministerie Volkshuisvesitng en Ruimtelijke Ordening (VRO). De gemeente neemt in het programma deel via een leerlab ‘datagedreven werken aan een uitvoeringsplan voor maatschappelijk vastgoed’. Via het leerlab werken we uit hoe het daadwerkelijk behalen van de doelstellingen kan worden gemeten. Daarmee verschuift het vaststellen of het doel van 40% minder gasverbruik in 2025 is behaald, naar 2027. Aanpak maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed is een verzamelterm voor diverse soorten vastgoed en beheerconstructies. Gedurende de looptijd van deze uitvoeringsagenda wordt een analyse gemaakt van dit complexe speelveld en, op basis van die analyse, een agenda voor de warmtetransitie binnen dit transitiepad opgesteld. Voor onderwijsgebouwen is dat al duidelijk: voor alle onderwijsgebouwen waar de gemeente financieel verantwoordelijk voor is maken we routekaarten, uitvoeringsplannen of investeringsagenda’s waarin schone energie wordt meegenomen.

vraag of het behalen van die doelstellingen

10

Tabel 4: Resultaten en activiteiten Transitiepad Publieke dienstverlening Beoogd resultaat 2025 - 2028

Activiteiten

Jaar

40% minder energieverbruik

555 objecten (pompen, motoren, armaturen,

2025

eigen vastgoed

regelkasten) worden tijdens instandhouding

2027

verduurzaamd. Meetbaarheid wordt ingeregeld. Gemeentelijk vastgoed minimaal

Verdere verduurzaming panden Begraafplaats

2025,

label C

(Jaffalaan 20), Bagijnetoren (Phoenixstraat 85),

2026

Opvang Oekraïners (Surinamestraat 1).

2027,

Al het gemeentelijk vastgoed

Begraafplaats (Jaffalaan 20), Voormalig

2028

LED-verlichting

Prinsenkwartier (St. Agathaplein 4), Kantoorlocatie (van Bleyswijckstraat 85 / 91) en Woondiversiteit (van Bleyswijckstraat 93), Plantsoenpost (Vulcanusweg 257), Werkse! (Westblok 2), Gymzaal (De Gaullelaan 1), Ateliers (Koornmarkt 48, Nieuwe Langendijk 46-48)

Twee gebouwen eigen vastgoed

Theater de Veste (Vesteplein 1), Plantsoenpost

van label B naar A

(Vulcanusweg 257).

Uitfasering label G naar label C

Analyse maken door extern bureau indien nodig, op

2025

voor publieke dienstverlening

basis daarvan een actie/projectplan

2025

(2027)

2028

2027

Uitfasering label F naar label C voor publieke dienstverlening in 2030 Analyse en vaststellen aanpak

Analyse

2025

Geen (verantwoordelijkheid TU)

2030

Maatschappelijke dienstverlening 100% duurzame warmte TUcampus in 2030

11

5. Transitiepad Mobiliteit Inleiding We geven prioriteit aan schone en actieve vormen van verplaatsen. De basis hiervoor ligt in het klimaatakkoord in samenhang met het Schone Lucht akkoord en het Programma Duurzame Mobiliteit van de MRDH. De activiteiten hiervoor zijn opgenomen in het

gemeentes en diverse belangen- en brancheorganisaties zich in om toe te werken naar nul-emissie stadslogistiek. Vanaf de invoering wordt gestart met de monitoring en evaluatie van het beleid (waaronder mogelijke aanscherpingen, uitbreiding vervoersmiddelen en uitbreiding ontheffingsbeleid).

mobiliteitsprogramma Delft 2040.

Elektrische laadinfrastructuur

Deelmobiliteit

Delft is sinds 2017 aangesloten bij een

Voor deeltweewielers hebben we sinds 2022 een vergunningstelsel en voor de deelauto’s hebben we in 2025 het beleid geactualiseerd. Vanaf 2026 werken we verder aan concrete projecten in de stad. Met de regio wordt gekeken naar regionale vormen van deelmobiliteit zoals inclusieve deelmobiliteit (2025), bewonersinitiatieven (2025) en de leidraad hubs in gebiedsontwikkeling (2026).

Duurzaam zoneren Op 1 januari 2025 is de nul-emissiezone ingevoerd voor bestel- en vrachtauto's in de binnenstad. In meerdere steden in Nederland zijn nul-emissiezones ingevoerd of zullen nog ingevoerd worden. De regelgeving wordt gecoördineerd door het ministerie I&W en is daarmee nagenoeg in elke nul-emissiezone gelijk. Vanaf april 2025 wordt invulling gegeven aan de Uitvoeringsagenda Zero-emissiezones bestel- en vrachtauto’s (op weg naar zeroemissie). Hiermee zetten alle 24 ondertekende

gezamenlijke concessie met 29 gemeenten in Zuid-Holland voor het plaatsen van laadinfrastructuur. Sindsdien zijn er 400 openbare laadpunten gerealiseerd in de gemeente Delft die allemaal duurzame energie leveren. De groei in het aantal laadpunten heeft een grote impact op het elektriciteitsnet en het beslag op de openbare ruimte. Om in 2030 in de laadbehoefte van elektrische personenauto’s en bestelauto’s te voorzien zijn ongeveer 5.000 laadpunten (zowel privé als semi(openbaar) nodig in de gemeente Delft. In 2035 zijn ongeveer 9.700 laadpunten nodig voor deze gebruikersgroepen. Belangrijk is dat de verschillende type laadpunten zorgvuldig en tijdig worden ingepast voor de verschillende doelgroepen. Uitgangspunten zijn een dekkend netwerk van laadpunten, toegankelijk, betaalbaar en veilig. Daarbij moet rekening worden gehouden met de mogelijkheid van netcongestie en het effect dat de uitbreiding van de laadinfrastructuur kan hebben op het elektriciteitsnet.

12

Tabel 5: Resultaten en activiteiten Transitiepad Mobiliteit Beoogd resultaat 2024 -

Activiteiten

Jaar

1 laadpunt bij utiliteitsbouw

Dit is een artikel uit het bouwbesluit dat per 1 januari van

2025

20+ parkeervakken

kracht is. Handhaving ligt bij BBO.

Nul-emissiezone

Invoering nul-emissiezone in de binnenstad is per 1 januari

binnenstad bestelauto’s en

2025. Voor nul-emissie wordt geëvalueerd en gekeken naar

vrachtauto’s

verdere aanscherping, uitbreiding zones en de mogelijkheid

2028

2025

tot uitbreiding met andere verkeersmodaliteiten (bijv. brommers). Dit gebeurt in samenwerking met het ministerie en alle andere deelnemende gemeentes voor uniform beleid. Uitbreiding

Opstart van pilots en initiatieven voor uitbreiding

laadinfrastructuur naar

laadinfrastructuur.

2030

5.000 laadpunten Ontwikkeling deelmobiliteit

In 2025 wordt beleid vastgesteld voor vergunningverlening

hubs.

voor deelmobiliteit-aanbieders en wordt een visie op

2025

deelmobiliteit vastgesteld. Daarmee wordt de basis gelegd voor concrete initiatieven in volgende jaren. Geheel Delft 1 milieuzone

In 2025 geen activiteiten (anders dan nul-emissie)

2027

Alle buslijnen elektrisch via

Concessies lopen via de MRDH. In de bestaande concessie is

2027

concessie

opgenomen dat geleidelijk kan worden overgeschakeld naar elektrisch, maar uiterlijk in 2027 moet dat volledig zijn afgerond.

Verbrandingsmotoren voor

Zie bij nul-emissiezone hierboven.

2030

Emissieloos gemeentelijk

Inkoopregel Delft opgesteld en vervanging wagenpark

2030

wagenpark

uitgevoerd

Doelgroepenvervoer

Analyse uitvoeren

2025

zonder uitstoot

Inkoopregel Delft opstellen en bij nieuwe concessie toepassen

-2030

25% van het eigen

Inkoopregel Delft opgesteld en toegepast

2030

vracht- en bestelauto’s zijn verdwenen uit de binnenstad (2030).

wagenpark gebruikt duurzame energie

13

6. Transitiepad Energie-infrastructuur Inleiding De transitiepaden wonen, industrie en commerciële dienstverlening en publieke dienstverlening en mobiliteit kunnen niet verduurzamen, als niet ook de nodige veranderingen in de infrastructuur worden gerealiseerd. Onder het energiesysteem verstaan we de bouwwerken, putten, buizen, leidingen, technische machines en dergelijke voor winning, productie, transport en distributie, opslag en conversie van energie.

Ontwikkeling warmtenet De routekaart laat zien dat Delft in 2030 20% van de woningvoorraad aardgasvrij wil hebben. Dat zijn ca. 10.000 woningen. Zonder de aanleg van het warmtenet is deze doelstelling niet haalbaar. In april 2024 hebben de partners in het warmtenet-consortium hun handtekening gezet onder de plannen voor de ontwikkeling van het warmtenet in Voorhof en Buitenhof voor ca. 6.000 corporatiewoningen: de eerste fase van het warmtenet. Tevens is door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat in juni 2024 de vergunning afgegeven voor de uitnutting van de geothermiebron op de TU Campus, de beoogde bron van het warmtenet. Op basis hiervan kon de uitvoeringsfase van start gaan. De eerste schop voor de aanleg van het warmtenet is in januari 2025 de grond in gegaan, voor de eerste fase van ca. 6.000 woningen. Parallel daaraan start de gemeente met de voorbereidingen op fase 2 van het

warmtenet, dat erop is gericht nog eens 9.000 woningen aan te sluiten. In dit geval gaat het voornamelijk om particuliere woningbezitters. De gemeente heeft hier nadrukkelijk een regierol. Hoe die regierol eruit komt te zien moet nog worden bepaald. De totstandkoming van de Wet Collectieve Warmte is hiervoor bepalend. Duidelijk is dat zowel in de eerste als in de tweede fase van het warmtenet, woningen geleidelijk aan worden aangesloten. Om de doelstelling van 10.000 woningen aardgasvrij in 2030 te behalen, moet dus fase 1 helemaal zijn afgerond, en fase 2 voor ca. 40%. De vraag welke panden straks wel en niet moeten kunnen aansluiten op het warmtenet is bepalend voor de kosten, de aanleg en de besluitvorming van de gemeente. De aanleg zelf vraagt om enkele ingewikkelde constructieve maatregelen, zoals de kruising van de Schie en de spoortunnel. En zelfs bij de aanleg in een meer ‘reguliere’ omgeving, is de ondergrond zo druk dat ook daar de aanleg geen sinecure is. In deze omstandigheden vraagt het om de nodige inzet, flexibiliteit en aanpassingsvermogen van de gemeente en warmtenet-partners om de aanleg te laten slagen.

Bodemenergie De gemeente stuurt met bodemenergieplannen op het gebruik van de bodem voor warmte- en koudeopslag bij nieuwbouw en gebiedsontwikkelingen. De komende jaren worden bodemenergieplannen gemaakt voor Kabeldistrict en Nieuwe Haven 14

(2025) en voor de Juniusbuurt (2025). Het

piekmomenten overvol elektriciteitsnet, is in

eerste vormt een opstap naar een

grote delen van Nederland al merkbaar. In

bodemenergieplan voor geheel Schieoevers-

Delft is er officieel nog geen sprake van

Noord. De voorbereidingen daarvoor starten

netcongestie op het laag- of

in 2027 of 2028, de vaststelling van het

middenspanningsnet, maar dat is een kwestie

bodemenergieplan zelf wordt niet vóór 2029

van tijd. Sinds december 2024 is er wel

verwacht, en valt dus buiten de scope van

netcongestie op het hoogspanningsnet,

deze uitvoeringsagenda. Het tweede is van

hetgeen vooral op grootverbruikers effect

belang voor de gebiedsontwikkeling Kop van

heeft. De komende vier jaar moet daarom

de Buitenhof.

gewerkt worden aan een toekomstvast

Elektriciteit en netcongestie

elektriciteitssysteem, en het beperken van de effecten van de netcongestie. We maken

De energietransitie leidt tot een grotere vraag

daarvoor systeemstudies, stimuleren

naar elektriciteit door elektrificatie van

duurzame opwek, energiemanagement, opslag

verwarming, koken, bedrijfsprocessen en

en eventueel conversie, en

vervoersmiddelen. Het effect daarvan, een op

uitbreiding/verzwaring van de netten.

15

Tabel 6 Resultaten en activiteiten Transitiepad Energie-infrastructuur Beoogd resultaat 2024 - 2028

Activiteiten

Jaar

Warmtenet: fase 1 uitvoering

Tijdelijke warmtevoorzieningen

2026/2027

Warmtenet: fase 2 uitvoering

- bestemmingsplanprocedure HWC-WOS4;

2026

40%3

- bepalen tracés en inpassen 50-75 WOSsen;

2028

- bewaken samenhang met riolering;

2028

- ontwikkeling partnership warmtebedrijf;

2025/2026

- inpassingskader elektriciteits-infrastructuur;

2025

BEP Kabeldistrict en Nieuwe Haven

2025

BEP Juniusbuurt

2025

Voorbereiden BEP Schieoevers-Noord

2027

40% zon op dak (dan wel 56

Opstellen module zonne-opwek als onderdeel van

2026

Gwh) in 2030

de Energiestrategie Delft.

Besluitvorming over

- Opstellen inpassingskader

2025

ruimtelijke inpassingskaders

- Digital twin elektriciteitssysteem Delft

2025

voor energie-infrastructuur, en

- Visie op batterijopslag

2025

de wijze waarop opwek en

- Realisatie energyhub

2027

gebruik in balans blijven

- Besluit over energiemanagement

2027

100%

Bodemenergieplannen (BEP)

3

In de Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050 was als een van de activiteiten hierbij opgenomen dat de gemeente een besluit zou nemen over een tweede warmtebron. Inmiddels is duidelijk dat een dergelijk besluit aan het warmtebedrijf is en niet aan de gemeente. Deze activiteit is hier daarom niet opgenomen. 4 HWC: Hulpwarmtecentrale, WOS: Warmteoverdrachtsstation

16

7. Financiën De financiële dekking van de activiteiten is een complex geheel van diverse Spuks en een klein deel middelen uit de gemeentelijke begroting. De belangrijkste bronnen zijn: 1. Spuk Cdoke: deze middelen mogen (vrijwel) alleen worden ingezet voor de inzet van mensen en inhuur van expertise. 10% van deze middelen mag worden gebruikt voor communicatie, huur van zalen en catering, teamontwikkeling etc. Deze Spuk loopt vooralsnog enkele jaren door. Er is een jaarlijkse basis van ca. € 1,7 mln. Eind 2024 is aan de gemeente een eenmalig extra bedrag van ca. € 6,2 mln toegekend. Dit bedrag moet eind 2027 zijn besteed. 2. Spuk Energiearmoede: deze Spuk is voor de projecten die bijdragen aan het tegengaan van energiearmoede. Het gaat om een bedrag van ca. € 2,1 mln. 3. Spuk LAI (Landelijke Aanpak Isoleren): het gaat hier eveneens om een bedrag van € 2,1 mln, dat zoveel mogelijk wordt gebruikt om subsidies aan inwoners te verstrekken om labelsprongen te maken. 4. Reserve Beleid en Uitvoering: naar aanleiding van de motie Energie in de Wijken is in 2023 een bedrag van € 15 mln gereserveerd om te investeren in de stad voor energietransitie. Een deel van dit bedrag (ca. 4 mln) is ingezet als co-financiering voor een drietal Volkshuisvestingsfondsaanvragen.

Een deel wordt ingezet voor het financieren van de Stichting Papaver (Klimaatmaat) waarmee de integraliteit van de opgave wordt vormgegeven. Het restant zal de komende jaren worden ingezet om inwoners te helpen om de slag naar aardgasvrij te maken. 5. Volkshuisvestingsfonds: door een drietal toegekende Volkshuisvestingsfondsaanvragen zijn er extra middelen beschikbaar gekomen voor inwoners. Cofinanciering van ca. € 4 mln vanuit de Reserve Beleid en Uitvoering heeft ca. € 8,8 mln Rijksmiddelen opgeleverd. De besteding van deze middelen zal niet alleen gedurende de looptijd van deze actie-agenda plaatsvinden, maar ook daarna doorlopen: de bestedingstermijn is 10 jaar. Onderstaande tabel geeft de verwachting aan voor de bestedingen de komende 4 jaar, overeenkomstig de programmabegroting 2026 – 2029.

17

18

Reserve Beleid en uitvoering - Warmtenet Reserve Energie in de wijken - Warmte uitvoeringsplannen Overig Reserve Stad - Futureproof open warmtenet Reserve Stad - Futureproof Warmtepompcentrale Resere Energie in de wijken - Voorbereidingskosten Warmtenet Reserve beleid en uitvoering - Motie Stip Reserve beleid en uitvoering - Flankerend beleid energiearmoede

Verloop € 15 miljoen en middelen Fonds 2040 Energie in de wijken Reserve Beleid en uitvoering - Isolatieplan (co-financiering aanvragen VHF) Reserve Beleid en uitvoering - Isolatieplan

Energietransitie - uitvoeringskosten (SPUK CDOKE) Warmtenet (incl. Subsidie NetVerder en uitvoeringskosten) Futureproof Warmtepompcentrale Kostenverhaal Aanpak energiearmoede (SPUK) Aanpak energiearmoede (bijdrage gemeentefonds) Lokale aanpak Isoleren (SPUK) Advies en begeleiding bij isolatiemaatregelen bij VVE's Inzet reserve Beleid en uitvoering - Isolatieplan (Subsidies) Inzet reserve Beleid en uitvoering - Warmte uitvoeringsplannen Inzet reserve Beleid en uitvoering - Klimaatmaat

Exploitatie

-213 1.240

3.784 4.000 200 430 343 23.757

-8.632

-3.027 -4.000

-1.635

-220

-110 -131 -1.464

-1.451

-809

-500 -98 -500 -98 -98

-98

3.336 1.700 0 4.915 0 757 0 200 100 0 11.008 -211 -853 -526 -100 -500 -98 -717 -100 -500 -98 -1.407 -100 1.550

5.500 2.000 2.000 5.500

Saldo 2029 ultimo 2029 2028 2027

bedragen x € 1.000 2026 2025

-98 3.801

445

3.453

2024

98 4.131

100

445

3.488

Beschikbaar

98 5.324

120 500 131 400 110 100

3.866

98 6.470

883 220 100

900

4.269

2026

98 12.949

p.m.

863

3.801 3.027 4.000 170 990

2025

bedragen x € 1.000 2029 2028 2027