Document · PDF

TMPG 2023 versie 090823 DEF

Raadsvergadering 9 november 2023, gemeente DelftBij agendapunt: Begrotingsbehandeling8.799 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Tussentijds MeerjarenProgramma Grondontwikkeling (TMPG) 2023-2026

Flexwoningen Gillis/Delfia

Gemeente Delft Afdeling Vastgoed & Facilitair Grondbedrijf Postbus 78 2600 ME Delft Delft, augustus 2023

Voorwoord Ruimtelijke ontwikkelingen binnen gemeente Delft vinden zowel plaats op eigen gronden als op gronden van derden. Bij eigen gronden stelt de gemeente veelal een grondexploitatie op om actief en risicodragend kavels bouwrijp te maken en deze vervolgens te verkopen, waarna zij het openbaar gebied woonrijp maakt. Hebben derden plannen op hun grond die passen bij de goede groei van Delft dan stelt de gemeente zich positief op en faciliteert deze plannen. De gemeente sluit in dat geval een anterieure overeenkomst waarin zij haar kosten verhaalt. In het MeerjarenProgramma Grondontwikkeling (MPG) rapporteert Delft over de gebiedsontwikkelingen op haar eigen gronden, zowel qua programma en planning als financieel en over het bijbehorende risicoprofiel. Wijzigingen (financieel en in het risicoprofiel) worden verwerkt in de Jaarrekening. Tussentijds actualiseert Delft haar grondexploitaties en risicoanalyses op hoofdlijnen. Het resultaat hiervan wordt vastgelegd in het Tussentijds MeerjarenProgramma Grondontwikkeling (TMPG). In geval van majeure wijzigingen worden deze verwerkt in de Najaarsrapportage. Het TMPG heeft ook een signalerende functie. In de actieve ruimtelijke projecten kan sprake zijn van ontwikkelingen die bij het aanstaande MPG effect kunnen gaan hebben.

In zowel het MPG als het TMPG gaat verder aandacht uit naar de strategische grondposities die Delft nog heeft en die in de toekomst mogelijk tot nieuwe projecten of programma’s met grondexploitaties kunnen leiden. Ook wordt er gerapporteerd over het verloop van de Reserve kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen. Deze reserve heeft de gemeente gevormd naar aanleiding van vaststelling van de Nota Kostenverhaal in 2021. Voor u ligt nu het TMPG 2023-2026. Peildatum is met ingang van deze rapportage 1 juni. Reden is een vervroegde planning van de Programmabegroting, waarvoor het TMPG input levert.

Inhoudsopgave 1.

Het TMPG in hoofdlijnen ................................................................................................................. 4 1.1. Inleiding ........................................................................................................................................ 4 1.2. Samenvatting resultaten grondexploitaties en grondposities ..................................................... 5 1.3. Opbouw rapportage ..................................................................................................................... 7

Actieve Grondexploitaties ............................................................................................................... 8 2.1. In uitvoering ................................................................................................................................. 8 2.1.1. Nieuw Delft............................................................................................................................ 8 2.1.2. Maria Duystlaan .................................................................................................................. 16 2.1.3. Haring .................................................................................................................................. 18 2.1.4. Voorhof Noord-West ........................................................................................................... 19 2.2. In afronding ................................................................................................................................ 23 2.2.1. Harnaschpolder ................................................................................................................... 23 2.2.2. Buitenhof (locatie sporthal) ................................................................................................ 23

Overige gebiedsontwikkelingen en grondposities ........................................................................ 24 3.1. Schieoevers............................................................................................................................. 24 3.2. Kop van de Buitenhof ............................................................................................................. 24 3.3. Gillis/Delfia ............................................................................................................................. 24 3.4. Campus Zuid (voorheen Technopolis) .................................................................................... 25 3.5. Kavels Tanthof ........................................................................................................................ 25

Kostenverhaal ................................................................................................................................ 26

Bijlage 1. Kaders en besluiten ............................................................................................................... 27 Nota Grondbeleid 2017-2020 (raadsbesluit 24 oktober 2017) ..................................................... 27 Nota grondbeleid 2022-2025 (raadsbesluit 10 maart 2022)......................................................... 27 Nota Kostenverhaal (raadsbesluit 15 juli 2021) ............................................................................ 27 Nieuw Delft.................................................................................................................................... 27 Maria Duystlaan ............................................................................................................................ 27 Haring ............................................................................................................................................ 27 Voorhof Noord-West ..................................................................................................................... 28 Bijlage 2. Kaart met locaties .................................................................................................................. 29

1. Het TMPG in hoofdlijnen 1.1. Inleiding De tussentijdse actualisatie van de grondexploitaties leidt nog niet tot significante wijzigingen in de verwachte resultaten. De inschattingen ten tijde van het MPG 2023 voor dit jaar blijken stabiel bij het TMPG 2023. Wel zijn de vooruitzichten somber. In de eerste 5 maanden van het jaar 2023 is het economisch tij in Nederland gekeerd. De stijging van de huizenprijzen is vrijwel tot stilstand gekomen. Er is zelfs even sprake geweest van een daling. De hypotheekrente is gestegen. Hetzelfde geldt voor de financieringsrente voor ontwikkelende partijen. De inflatie blijft verder aanhouden. Planningen staan onder druk, er vindt intensiever overleg plaats met ontwikkelende partijen en er zijn zorgen of de verwachte grondopbrengsten gerealiseerd gaan worden. Uitloop van planningen zal leiden tot extra plankosten. Het MPG 2024 zal financieel een minder rooskleurig beeld gaan geven dan het (T)MPG 2023. Bij het MPG 2023 is gekozen voor het hanteren van onderstaande parameters. Tabel 1 Parameters MPG 2023

PARAMETERS

MPG 2023

Kosten- en opbrengstenstijging

2022

2023

2024

2025 2026 e.v.

Civiel technisch (bouw- en woonrijp maken) Plankosten en overig (overige kosten) Opbrengstenstijging

14,5% 9,9% 0,0%

6,3% 4,8% 2,9%

2,9% 2,9% 2,9%

Overige parameters

2022

2023

2024

2025 2026 e.v.

Rentetoerekening Discontovoet

1,67% 2%

2,9% 2,9% 2,9%

1,67% 2%

De definitieve gegevens voor 2022 zijn bekend. De prijsstijging civiel technisch, op basis van de CBS index voor grond-, weg- en waterbouw (GWW), bedroeg uiteindelijk 15,3%. De CPI index van het CBS, gehanteerd voor de plankosten en overige kosten, kwam uit op 10,0%. De definitieve gegevens wijken 5,5%, respectievelijk 1%, af van de toegepaste parameters. Deze afwijkingen geven geen aanleiding om met terugwerkende kracht de parameters aan te passen. Temeer daar periodiek binnen de grondexploitaties nog uit te voeren werkzaamheden opnieuw worden geraamd tegen het dan geldende prijspeil. Voor het jaar 2023 zijn alleen de eerste kwartaalgegevens beschikbaar voor de index GWW. Deze laten vooralsnog een stabilisatie van de prijzen zien. Voor de CPI index zijn maandelijkse gegevens beschikbaar voor de periode januari tot en met juni. Deze vertalen zich in stijging van de prijzen met 6,1% gemeten over het eerste half jaar van 2023. De tussentijdse cijfers voor 2023 geven geen aanleiding om de parameters tussentijds te wijzigen bij dit TMPG. Bij het MPG 2024 zal de prijsontwikkeling over 2023 en volgende jaren opnieuw in beeld gebracht worden en zullen de parameters hierop worden aangepast.

1.2. Samenvatting resultaten grondexploitaties en grondposities Delft telt zes gemeentelijke grondexploitaties. Deze zijn: In uitvoering: • Nieuw Delft • Maria Duystlaan • Haring • Voorhof Noord-West In afronding: • Harnaschpolder • Buitenhof (locatie sporthal) In tabel 2 zijn per grondexploitatie de belangrijkste gegevens op een rij gezet ten tijde van het TMPG 2023 en het MPG 2023. Dit betreft de netto contante waarde (NCW), de looptijd en het programma. De NCW is het verwachte financieel resultaat op prijspeil 1-1-2023. De looptijd geeft het jaar van afronding van het project aan. Er zijn geen significante wijzigingen te melden. Overige wijzigingen die zich hebben voorgedaan bij de verschillende grondexploitaties worden nader toegelicht in Hoofdstuk 2.

Tabel 2 Financieel overzicht grondexploitaties TMPG 2023 score

Programma Bouwgronden in exploitatie bedragen in 1.000 EUR

NCW TMPG 2023

NCW MPG 2023

Winst of verlies

Looptijd

In uitvoering Nieuw Delft

-4.082

-4.107 verlies

2027

>1000

40.000

Maria Duystlaan

-1.422

-1.422 verlies

2026

>50<100

6.000

Haring

-1.268

-1.268 verlies

2023

>50<100

785

766 winst

2026

>100<1000

15.000

-574*

-574* verlies

2023

>1000

3.500

nvt

2023

>100<1000

Voorhof Noord-West

Totaal aantal Totaal m² nietwonen TMPG 2023 MPG 2023 woningen

J J J J

In afsluiting Harnaschpolder Buitenhof (locatie sporthal)

J K L *

totaal negatief

-7.347

-7.371

totaal positief

785

766

J J NCW

looptijd

programma

Project verloopt volgens bestuurlijk vastgesteld plan (grondexploitatie en stedenbouwkundig plan of overeenkomst)

< € 0,1 mln

gelijk

< 5%

Project wijkt beperkt nadelig af van bestuurlijk vastgesteld plan of vorig MPG op in ieder geval één van de onderdelen:

> € 0,1 - < € 0,2 mln 1 jaar langer

> 5% - < 10%

Project wijkt nadelig af van bestuurlijk vastgesteld plan of vorig MPG op één of meer van de onderdelen:

> € 0,2 mln

> 10%

> 1 jaar langer

Is de Eindwaarde i.v.m. afsluiting

Van het gemeentelijk strategisch bezit is in de eerste 5 maanden van 2023 geen kavel verkocht. De financiële mutaties in de grondexploitaties en grondposities zijn in onderstaande tabel samengevat. Tabel 3 Financiële mutaties grondexploitaties en grondposities TMPG 2023

Verliesgevende grexen in uitvoering (NCW) € Winstgevende grexen in uitvoering (NCW) € Kavels Tanthof (incidenteel) €

MPG 2023

Verschil

V/N*

-7,35 €

-7,37 €

0,02 V

0,79 €

0,77 €

0,02 V

€

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

Bij het TMPG zijn ook de risico’s samenhangend met de in uitvoering zijnde grondexploitaties geactualiseerd. Het totale risicoprofiel is niet significant gewijzigd. Het gezamenlijk risicobedrag dat gedekt dient te worden vanuit het gemeentelijk weerstandsvermogen is gestegen van € 4,76 mln. naar € 4,82 mln. Het risicobedrag van Voorhof Noord-West kan binnen het project zelf worden opgevangen en blijft buiten de berekening van het benodigd weerstandsvermogen. Een nadere toelichting op het risicoprofiel per project is opgenomen in Hoofdstuk 2. Tabel 4 Projectspecifieke risico’s Projectspecifieke risico's

TMPG 2023

Nieuw Delft Maria Duystlaan Haring Voorhof Noord-West

€

3,89 €

MPG 2023

3,88 €

0,01 N

€

0,93 €

0,88 €

0,05 N

€

0,30 €

Totaal projectspecifiek risicobedrag

€

5,12 €

5,06 €

0,06 N

Te dekken door weerstandsvermogen

€

4,82 €

4,76 €

0,06 N

€

Verschil

€

V/N*

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

Bij het MPG 2023 zijn algemene risico’s benoemd in de vorm van 3 scenario’s met afwijkende parameters. Deze scenario’s zijn de volgende. - Scenario 1: 1 jaar extra opbrengstenstijging van 0% (0% in 2023 en 2,9% in de volgende jaren) met een kans van optreden van 50%. - Scenario 2: 1 jaar extra kostenstijging van 14,5% en 9,9% (14,5% in 2023, 6,3% in 2024 en 2,9% in de volgende jaren voor bouw- en woonrijp maken; 9,9% in 2023, 4,8% in 2024 en 2,9% in de volgende jaren voor de overige kosten) met een kans van optreden van 25%. - Scenario 3: scenario 1 en scenario 2 samen met een kans van optreden van 10%. Deze algemene risico’s zijn bij het TMPG 2023 in stand gehouden met het oog op de aanhoudende inflatie en mogelijk onder druk staande grondopbrengsten. Voor de berekening van het door het weerstandsvermogen af te dekken bedrag is het winstgevende project Voorhof Noord-West buiten beschouwing gelaten. Tabel 5 Algemene risico’s Algemene risico's

TMPG 2023

MPG 2023

Verschil

Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3

€

0,32 €

€

0,34 €

€

0,20 €

Totaal algemeen risicobedrag

€

0,86 €

Te dekken door weerstandsvermogen

€

0,69 €

V/N*

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

Voor het afdekken van beide typen risico’s tezamen (projectspecifiek en algemeen) is een weerstandsvermogen nodig van € 5,5 mln. Dit is gelijk aan het bedrag gemeld in het MPG 2023.

1.3. Opbouw rapportage Na het TMPG in hoofdlijnen wordt in Hoofdstuk 2 ingegaan op de wijzigingen in de individuele grondexploitaties. Hoofdstuk 3 schetst gebiedsontwikkelingen binnen de gemeente waarin zich gemeentelijk strategisch grondbezit bevindt. Het gaat hierbij om: • • • • •

Schieoevers: Vulcanusweg 295-305, Stationsomgeving Delft Campus en Nieuwe Haven Kop van de Buitenhof (voorheen Junius locatie) Gillis/Delfia Campus Zuid (voorheen Technopolis) Kavels Tanthof

Tot slot wordt in Hoofdstuk 4 kort stilgestaan bij het gemeentelijk kostenverhaal. In de bijlagen zijn relevante beleidsstukken en besluiten samengevat en is een kaartje met locaties opgenomen.

2. Actieve Grondexploitaties 2.1. In uitvoering 2.1.1. Nieuw Delft Beoogd resultaat Nieuw Delft – op en naast de nieuwe spoortunnel - is de verbindende schakel tussen het oude historische centrum van de stad Delft en de omliggende wijken. De ambitie voor Nieuw Delft is om een economisch vitale en levendige stadswijk te realiseren. Dit vereist naast woningen een mix aan (bijzondere) functies en een mooi stadspark die het gebied een eigen kleuring geven en die mensen naar het gebied trekken. Figuur 1 Overview Nieuw Delft

Programmering en planning In Nieuw Delft realiseren we bijna 2.100 woningen, waarvan 28% huurwoningen onder de liberalisatie grens, en 44.000 m2 aan niet-woonfuncties. In het midden van het gebied wordt er een stadspark aangelegd. De realisatie van het project loopt op basis van de huidige planningsinzichten tot en met 2027. Het programma (wonen en niet-woonfuncties) is in de volgende tabel weergegeven. Tot en met 2022 zijn er 1.662 woningen opgeleverd en 26.511 m2 bvo aan niet-woonfuncties. De woningaantallen vanaf 2023 zijn deels indicatief. Nog niet voor alle velden is het resterende programma vastgelegd in overeenkomsten. Dit geldt ook voor de niet-woonfuncties. De velden 7 en 8 hebben momenteel het meeste risico op vertragingen door lopende gesprekken over de programmatische invulling. Bij het MPG 2024 is er meer duidelijkheid en wordt op basis van de uitkomst de planning herzien.

Figuur 2 Programmering Wonen (aantallen) Appartementen Huur Appartementen Huur Appartementen Koop subtotaal appartementen Eengezinswoningen Huur Eengezinswoningen Huur Eengezinswoningen Koop subtotaal eengezinswoningen Zorgunits huur Studentenwoningen Huur subtotaal sociaal subtotaal vrije sector Totaal wonen Overig programma (m2 bvo) Kantoren Detailhandel Hotel Horeca overig Dienstverlening Maatschappelijke voorzieningen Culturele voorzieningen The Student Hotel Totaal overig programma

sociaal vrije sector vrije sector sociaal vrije sector vrije sector sociaal sociaal

t/m 2022 77 509 361 947

194 194 117 521 598 1.064 1.662

2023 0 0 78 78 0 0 7 7 0 0 0 85 85

2024 0 18 226 244 0 0 19 19 0 0 0 263 263

2025 0 0 52 52 0 0 7 7 0 0 0 59 59

2026 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

2.453 1.081 2.979 1.319 1.858 869 2.428 13.524 26.511

6.127 0 0 0 0 0 0 0 6.127

8.380 200 0 200 500 1.300 400 0 10.980

408 0 0 0 0 0 0 0 408

0 0 0 0 0 0 0 0 0

2027 totaal 0 77 0 527 0 717 0 1.321 0 0 0 0 0 227 0 227 0 117 0 521 0 598 0 1.471 0 2.069

0 0 0 0 0 0 0 0 0

17.368 1.281 2.979 1.519 2.358 2.169 2.828 13.524 44.026

Activiteiten in 2023 en vooruitblik Hierna volgen per veld en voor het park de behaalde resultaten, inclusief de planning voor start bouw en gereedkomen. Verder wordt er vooruitgekeken naar resterende mijlpalen die gepland staan voor 2024 en daarop volgende jaren. Ook wijzigingen in planning, indien relevant, worden benoemd.

Figuur 3 Verbeelding planning Nieuw Delft

Ten opzichte van het MPG 2023 schuift de planning voor een aantal (deel-)velden naar achteren. De leveringsproblemen en de grote stijging van de bouwkosten zijn hier nog steeds debet aan. Ontwikkelende partijen hebben moeite om hiervoor beheersmaatregelen te treffen en vragen daardoor meer tijd om hun bouwplannen haalbaar te krijgen. De gesprekken over de businesscases richten zich ook op de realisatie van de niet-woonfuncties. Deze worden als minder rendabel gezien. Dit uit zich met name in de velden 7 en 8 waar de ontwikkelaar een bouwclaim heeft. De huidige vertragingen op deelplanniveau lijken nog steeds op te vangen met behoud van de eindmijlpaal van het project (afronding van het zuidelijk deel van het park in 2027), maar de planning komt steeds verder onder druk te staan. In het bijzonder de geplande doorlooptijd van de velden 6, 7, 8 en het stadspark worden krap. Door uitlopende onderhandelingen, uitdagingen bij de PO- en CPO-kavels en de onderlinge afhankelijkheden, qua uitvoering openbare ruimte, ligt uitloop nadrukkelijk op de loer. De komende maanden wordt duidelijk of bij het MPG 2024 de planning moet worden aangepast en welke effecten dat zal hebben op de resultaten van de grondexploitatie. Veld 1 De bouw van het Huis van Delft is in volle gang. Dit bouwproject bevat 53 appartementen op de verdiepingen en voorzieningen in de plint.

De woningen zijn bijna allemaal gereed, maar het project heeft een forse vertraging opgelopen vanwege problemen met de tegelleveranties van de gevel en problemen met de interne afbouw van de publieke plint. De prognose is nu dat de ontwikkelaar ook nog heel 2024 nodig heeft om de afbouw af te ronden. De aanbesteding van het aangrenzende Houttuinenplein is afgerond. Hier is enige vertraging opgelopen vanwege de artikel 19 vergunning Spoorwegwet. Deze vergunning is eind juni afgegeven,

zodat het plein na de bouwvak 2023 in uitvoering kan. De prognose is dat begin 2024 het gehele plein opgeleverd wordt. Dit plein is mede mogelijk dankzij de door de raad beschikbaar gestelde kwaliteitsgelden (zie hiervoor ook de paragraaf “Specifieke aandachtspunten: Kwaliteitsgelden”). Veld 2 Alle woningen van de zelfbouwkavels zijn in 2023 opgeleverd. Na de bouwvak zal de ontwikkelaar ook de projecten Gezicht op Delft én Vermeer afronden, waarna deze gebruik worden genomen. Gezicht op Delft bestaat uit 25 koopappartementen, waarvan 4 penthouses. Het project Vermeer, bestaande uit 62 huurappartementen, is in juni 2023 opgeleverd. De ontwikkeling van De Hooghe Delft, met hierin beoogd onder meer filmhuis Lumen, heeft meer tijd gekost dan verwacht vanwege de huidige marktomstandigheden. De planning nu is start bouw op 1 september 2023 en oplevering in Q4 2024. De inrichting van de openbare ruimte wordt nagenoeg geheel in 2023 afgerond, behalve een deel rond het bouwkavel van Hooghe Delft. Veld 3 De zelfbouwwoningen zijn nagenoeg gereed, op enkele gevelafwerkingen na. Deze zullen naar verwachting in 2023 afgerond worden. De openbare ruimte in Veld 3 is gereed en overgedragen. Veld 6 Allereerst wordt het noordelijk deel van dit veld ontwikkeld. Pieter van Foreest/Woonbron realiseert 117 zorgstudio’s en 67 sociale huurwoningen. De grond is in december 2022 geleverd.

De eerste werkzaamheden zijn gestart en de oplevering staat gepland in Q4 2025. De laatste van in totaal 11 zelfbouwkavels in Noord (particulier opdrachtgeverschap=PO) is eind 2022 geleverd. Van de 3 collectief particulier opdrachtgeverschap kavels (=CPO) wordt de laatste naar verwachting in juli 2023 geleverd (GZ02). De grond voor de 33 middenhuur woningen is eind 2022 geleverd en start bouw is naar verwachting in Q3 2023. In het noordelijk deel heeft de gemeente een (permanente) mobiliteitshub gerealiseerd. Deze bestaat uit een parkeergarage met 40 plekken ten behoeve van de omringende ontwikkelingen en 10 plekken ten behoeve van deelmobiliteit. De bouw is eind 2021 gestart en de oplevering heeft begin juli 2023 plaatsgevonden. De ingebruikname is door enkele opleverpunten van de permanente garage en de realisatie van een toegangscontrole-systeem doorgeschoven naar Q3 2023. De 40 parkeerplekken worden verkocht en in september/oktober 2023 aan de kopers geleverd. De permanente hub vervangt ook de tijdelijke hub op veld 7. Voor het zuidelijk deel van veld 6 zijn, door loting, 12 zelfbouwkavels en 6 CPO-kavels op een kavelkiesdag toegewezen aan zelfbouwers (velden 6.3 en 6.6). Alle kavels zijn afgenomen. De partijen zijn hun ontwerptraject gestart. Begin 2023 zijn twee selectieprocedures gestart voor de velden 6.4 en 6.7.

Veld 6.4 betreft een programma van ca 2.000 m2 bvo werken en voorzieningen, 43 woningen voor ouderen en een parkeergarage. De parkeergarage is bestemd voor zowel de bewoners/werknemers van 6.4 als de bewoners van velden 6.3 en 6.6. Veld 6.7 bevat een programma met ca 800 m2 bvo maatschappelijke/culturele functie en 15 woningen. Beide procedures lopen nog. De verwachting is dat in september 2023 de winnende partijen bekend zullen zijn en de koopovereenkomsten kunnen worden getekend. Daarna starten de winnaars hun ontwerptraject. Dit heeft een doorlooptijd van ongeveer een jaar. Veld 7 Dit veld wordt op grond van een reeds afgesloten gronduitgifteovereenkomst ontwikkeld. De gemeente heeft hiervoor een kavelpaspoort opgesteld met een divers programma van onder andere wonen en kantoren. Dit kavelpaspoort is eind 2022 geaccepteerd door de ontwikkelaar, die via de

gronduitgifteovereenkomst een bouwrecht heeft op dit kavel. Deze partij dient uiterlijk in mei 2024 zijn ontwerptraject te hebben afgerond en een start te maken met de aanbesteding. Veld 8 In december 2021 zijn de gronden geleverd voor de Porseleinen Toren en de Porseleinen Hof. De Porseleinen Toren omvat 85 huurappartementen en horeca in de plint én het Porseleinen Hof is een cluster van 17 koop-stadswoningen. De officiële start bouw vond plaats op 30 juni 2022. Februari 2024 worden de woningen opgeleverd. De resterende deelvelden worden ontwikkeld door de ontwikkelaar, die via de gronduitgifteovereenkomst een bouwrecht heeft op dit kavel. Hier komt een programma van woningen en commerciële voorzieningen (met name kantoren-dienstverlening). De gemeente is in overleg over optimalisatie van het programma, consensus over de grondwaardering en bereidt het moment voor dat het kavelpaspoort afgegeven kan worden voor acceptatie. Hierna staat het sluiten van de bijbehorende koopovereenkomst gepland. Ook bij deze kavels zien we dat de planning onder druk staat. De openbare ruimte rond de Porseleinen Hof zal vooruitlopend op de rest van veld 8 in het najaar van 2023 uitgevoerd worden. De aanbesteding is voor de bouwvak afgerond. Veld 9 Het gebouw Poortmeesters is begin 2023 afgerond. Het complex bevat 59 stadswoningen en 55 appartementen, alle in de koopsfeer.

De inrichting van de straten rond dit veld zal in het najaar van 2023 afgerond worden. Veld 10 De grond voor realisatie van het bouwproject The Family is in december 2021 geleverd. Start bouw heeft plaatsgevonden het eerste kwartaal van 2022. De 94 huurappartementen worden in Q4 2023 door de ontwikkelaar opgeleverd. De aanleg van de openbare ruimte rond Veld 10 heeft de gemeente aanbesteed en zal na de bouwvak 2023 in uitvoering gaan. Naar verwachting is de inrichting begin 2024 gereed. Van Leeuwenhoekpark Het park wordt in 2 fases aangelegd: noord en zuid. De planning volgt de oplevering van de omringende bebouwing. Dit betekent dat eerst het noordelijk deel wordt gerealiseerd. Hiervan is het gebied tussen The Social Hub (voorheen The Student Hotel) en Antoni begin 2023 inclusief fontein afgerond. Het tweede deel, dat doorloopt tot aan het bouwkavel van de Hooghe Delft, zal rond september 2023 gereed zijn. Dit is inclusief de brug die over het park loopt. Na gereedkomen van de Hooghe Delft (prognose 2025) zal het laatste deel van Park Noord afgerond worden. Voor Park Zuid wordt maakte de gemeente een begin met het vervolg van de planuitwerking. In samenspraak met de omgeving wordt een Definitief Ontwerp uitgewerkt. De realisatie van het eerste deel wordt naar verwachting rond 2026, na gereed komen van het gebouw van Pieter van Foreest/Woonbron, afgerond.

Als laatste start de gemeente, na oplevering van Veld 6 zuid, met het tweede deel van park Zuid. Financieel resultaat geactualiseerde grondexploitatie Inleiding De financiële situatie per 1-6-2023 wijkt niet wezenlijk af van die per 1-1-2023. Dit geldt voor de totale kosten, totale opbrengsten, netto contante waarde en de eindwaarde. Zie hiervoor de volgende tabel.

TMPG 2023 MPG 2023 Verschil** 132,01 € 131,96 € 127,69 € 127,64 €

V/N*

Totale kosten Totale opbrengsten

€ €

Saldo

€

-4,32 €

0,01 V

Netto contante waarde Eindwaarde

€ €

-4,08 € -4,51 €

-4,11 € -4,53 €

0,02 V 0,03 V

0,04 N 0,05 V

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** door afronding kan het zijn dat bedragen niet exact optellen

Wel is er aan de kostenkant sprake van wijzigingen bij diverse kostensoorten. De belangrijkste wijzigingen worden hieronder nader toegelicht. Verschillen ten opzichte van het MPG 2023 In de volgende tabel zijn de wijzingen in hoofdkostensoorten en hoofdopbrengstensoorten weergegeven. Verschillen groter dan € 0,1 mln. worden nader toegelicht. KOSTEN Verwerving en inbreng Tijdelijk beheer Bouwrijp maken Woonrijp maken Enigineeringskosten Overige kosten Parkeren investeringskosten Plankosten Afdrachten Subsidies Rente Nader te detailleren

TMPG 2023 MPG 2023 Verschil V/N* € 54,03 € 54,03 € € 1,54 € 1,54 € € 5,67 € 5,70 € -0,03 V € 23,28 € 23,00 € 0,28 N € 4,60 € 4,60 € € 3,42 € 3,42 € € 11,12 € 11,13 € -0,01 V € 26,99 € 26,71 € 0,28 N € 0,18 € 0,18 € € € € € -0,17 € -0,17 € € 1,36 € 1,82 € -0,46 V

TOTALE KOSTEN

€

OPBRENGSTEN Verkoop/uitgifte grond € Bijdragen € Risicoreservering opbrengsten € TOTALE OPBRENGSTEN

€

132,01 € 131,96

96,70 € 33,07 € -2,08 €

96,67 € 33,05 € -2,08 €

0,03 V 0,02 V -

127,69 € 127,64

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

Kosten woonrijp maken De toename van de kosten met € 0,28 mln. is het gevolg van: • Voor veld 1 is het budget van de Tuin van Delft met € 0,15 mln. opgehoogd vanwege een tegenvallende tender van het werk. • De resterende toename van € 0,13 mln. aan kosten is het gevolg van kleine mutaties. Plankosten De kosten zijn met € 0,28 mln. gestegen. Dit wordt veroorzaakt door: • De interne plankosten nemen toe met € 0,09 mln. als gevolg van aanpassingen van met name het aantal uren. • Wijziging van uren leidt tot stijging van de overhead met € 0,16 mln. • De tenderkosten voor veld 6 vielen hoger uit en er waren aanpassingen van lopende verplichtingen noodzakelijk. Dit verklaart het restant van € 0,03 mln.

Kosten nader te detailleren De daling van de kosten met € 0,46 mln. is het gevolg van: • Voor de tegenvaller in de tender voor de Tuinen van Delft is € 0,15 mln. ingezet. • Voor dekking van de hogere interne plankosten en overhead is € 0,25 mln. ingezet. • De resterende verlaging van € 0,06 mln. is het gevolg van dekking van hogere tenderbegeleidingskosten voor veld 6 en meerkosten voor het woonrijp maken van veld 2. Wijziging resultaat Per saldo blijft het nominaal resultaat van de grondexploitatie (het verschil tussen de totale nominale kosten en de totale nominale opbrengsten) met - € 4,32 mln. (nadelig) gelijk aan de waarde ten tijde van het MPG 2023. De netto contante waarde wijzigt niet significant. Deze bedraagt per 1-6-2023 - € 4,08 mln. (nadelig). De eindwaarde per 31-12-2027 (einde looptijd project) is stabiel op - € 4,51 mln. (nadelig). Specifieke aandachtspunten De grondexploitatie voor Nieuw Delft bevat een aantal specifieke onderdelen. Deze zijn: kwaliteitsgelden, investeringskosten parkeren, kosten PFAS en kosten mobiliteitshub. Bij deze specifieke elementen wordt hieronder kort stilgestaan. Daarnaast wordt ingegaan op het verloop van de plankosten in 2023. Kwaliteitsgelden De raad heeft een bedrag van € 3 mln. beschikbaar gesteld om de kwaliteit van de openbare ruimte in Nieuw Delft te verhogen. Hiermee werd een bezuinigingsslag uit het verleden teruggedraaid.

Vanuit deze kwaliteitsgelden zijn inmiddels bedragen gelabeld voor het Houttuinenplein in veld 1 en twee waterelementen in het Van Leeuwenhoekpark. Er resteert nog een bedrag van € 2 mln. Voor de besteding van dit bedrag is voor het zomerreces 2023 een voorstel aan de raad voorgelegd. Met dit voorstel heeft de raad ingestemd. Hiermee krijgt de resterende openbare ruimte een door de raad ingevulde kwaliteitsimpuls. Investeringskosten parkeren (onrendabele top parkeren) In de grondexploitatie is per 1-1-2023 nog een bedrag van € 5,5 mln. beschikbaar voor het opvangen van onrendabele toppen of een tekort aan parkeerplaatsen in de velden 6, 7 en 8. Kosten PFAS In 2020 bleek dat er in het projectgebied Nieuw Delft PFAS aanwezig was. De kosten die gemoeid zijn met het verwijderen ervan werden ingeschat op € 3 miljoen. Inmiddels is een groot deel van het aanwezige PFAS verwijderd. Van de oorspronkelijke € 3 mln. is € 2,3 mln. uitgegeven/in opdracht. Bij de afronding van Veld 9 zijn enkele nieuwe PFAS problemen aan het licht gekomen. Er bleek 1.000 m3 meer ontgraven te zijn dan was voorzien. Daarnaast blijkt nu 1.000 m3 zanderige grond en 2.500 m3 kleiachtige grond met PFAS vervuild te zijn. Dit ligt in het gebied dat onderzocht was en schoon had moeten zijn. Deze tegenvallers zullen leiden tot extra kosten. Momenteel wordt onderzocht hoe hoog deze kosten zijn.

In het MPG 2024 zullen deze extra kosten worden toegelicht. Dan zal duidelijk worden of het resterende PFAS budget van € 0,7 mln. voldoende is om deze extra kosten te kunnen dekken. Mobiliteitshub De raad heeft een bedrag van € 1,05 mln. beschikbaar gesteld ter dekking van één of meerdere hubs. Inmiddels is de definitieve hub in aanleg op veld 6. De gemaakte kosten per 1-1-2023 bedragen € 1,5 mln. De verwachte nog te maken kosten en te realiseren opbrengsten zijn apart inzichtelijk. Het bedrag van € 1,05 mln. blijkt vooralsnog voldoende om het negatieve verschil tussen de totale begrote kosten en de verwachte opbrengsten voor de mobiliteitshub in veld 6 te dekken. Een punt van aandacht is de begrote kostprijs dekkende verkoopprijs van de parkeerplaatsen. 14

Het risico bestaat dat niet alle plekken snel verkopen. Dit kan een negatief effect op de grondexploitatie hebben. Bij het MPG 2024 zal er meer inzicht in deze materie zijn. De verkoop van de parkeerplaatsen start september 2023. Plankosten De plankosten en de overhead zijn ten tijde van het MPG 2023 verhoogd. Dit gaat vergezeld van een goede monitoring. De uitputting van de plankosten in jaarschijf 2023, per type plankosten, is samengevat in de volgende tabel. Plankosten Interne uren Externe kosten Overhead TOTAAL

Bedrag TMPG 2023 Besteed 1-6-2023 Besteed in % € 1,21 € 0,52 43% € 0,61 € 0,52 85% € 0,35 € 0,07 21% € 2,17 € 1,12 51%

Bedragen in € miljoen

Per 1-6-2023 is er € 0,52 mln. aan interne plankosten geboekt. Dit is 43% van het totaal begrote bedrag voor het jaar 2023. De getoonde overhead van € 0,07 mln. betreft nog alleen Q1. Per 1-6-2023 is er € 0,52 mln. aan externe plankosten geboekt. Het merendeel van deze plankosten is aangegaan in de vorm van verplichtingen die betrekking hebben op geheel 2023. Dit verklaart waarom de uitputting al op 85% staat. De besteding in percentages laat voldoende ruimte voor de resterende maanden in 2023 en geeft ten tijde van dit TMPG geen aanleiding om de kosten voor 2023 tussentijds verder aan te passen. Bij het MPG 2024 zullen de plankosten voor de resterende looptijd van het project opnieuw worden geraamd. Als de verwachte vertraging in de projecten zich voordoet is de kans reëel dat dit leidt tot extra plankosten. Risico’s Bij het TMPG 2023 is ook de risicoanalyse voor Nieuw Delft opnieuw geactualiseerd. Per 1-6-2023 zijn er 35 risico’s benoemd. Aan ieder risico is een kans van optreden en een financieel effect bij optreden van het risico toegekend. Vermenigvuldiging van kans met bedrag levert het bijbehorende risicobedrag op. Voor alle risico’s samen leidt deze methodiek tot een totaal risicobedrag van € 3,89 mln. De risico’s met een risicobedrag hoger dan € 0,1 mln., in willekeurige volgorde, zijn: •

• • • • • •

De ontwikkelaar met een bouwclaim heeft andere programmatische belangen bij de invulling van de gebiedsontwikkeling en start niet met bouwen. De ontwikkelaar maakt gebruik van zijn maximale verlengingsopties wat leidt tot extra plankosten voor de gemeente. Als gevolg van de wereldwijde gewijzigde economische situatie blijven er materiaal leveringsproblemen. Dit leidt tot vertraging en extra proceskosten. Bouwen naast de tunnel wordt steeds gecompliceerder (restrisico veld 2.5, 6, 7), omdat ProRail aanvullende eisen stelt ten aanzien van het bouwen naast de tunnel. Complexe bouwlogistiek velden Zuid, vanwege beperkte ruimte en de fasering van de ontwikkelingen. Vraag gestuurd bouwen en hoge ambities zorgen voor te lage grondprijs van kavels. Dit is een combinatie van een afvlakkende vraag en stijgende bouwkosten. In het zuidelijk deel van veld 6 moeten parkeerplaatsen aangelegd worden. Deze kunnen mogelijk moeilijk afgezet worden. Claim vanwege start bouw vertraging als gevolg van onder andere vervuilde grond.

• • •

Gemeente wordt verantwoordelijk voor afstemmen van bouwtechnische ontwerpen met ProRail voor bouwwerken langs/tegen het spoor. (Uitvloeisel van de nieuwe Omgevingswet.) Park Zuid wordt later aangelegd dan oorspronkelijk voorzien (2025/2026), vanwege latere start bouw van Pieter van Foreest/Woonbron en omdat veld 6 zuid later wordt ontwikkeld dan beoogd. Minder opbrengsten ontwikkelingen en hogere (bouw)kosten IOR. Door de economische kentering, waardoor: hogere rentes en hogere bouwkosten (materiaal schaarste).

Ten tijde van het MPG 2023 bedroeg het totale risicobedrag € 3,88 mln. Dit bedrag is niet significant gewijzigd. Bij de risicosessie, ten behoeve van het TMPG 2023, zijn wel verschillende nieuwe risico’s gesignaleerd, zijn er risico’s vervallen en zijn risicobedragen en kansen aangepast. Voor de zelfbouwers en de tenders in veld 6 Zuid zijn enkele nieuwe risico’s opgenomen. Deze hebben betrekking op de haalbaarheid, de financiering van de zelfbouwers, het afhaken van partijen, de wens voor sociale woningbouw en het mislukken van de lopende tenders. Vervallen risico’s betreffen de parkeeroplossing van veld 2.3 en het langer beschikbaar zijn van het bouwterrein van veld 8.3/8.5. Verschillende risico’s zijn ook bijgesteld qua bedrag of kans. Deze hebben betrekking op het gelijktijdig bouwen van de woningen en de mobiliteitshub in veld 6 Noord, de planning van veld 2.5, de planning van het park en de lopende tenders van veld 6 Zuid. Het risicobedrag van € 3,89 mln. dient opgevangen te worden door het gemeentelijk weerstandsvermogen. Het voorgaande is cijfermatig samengevat in onderstaande tabel.

Te dekken risicobedrag

TMPG 2023 MPG 2023 Verschil V/N* € 3,89 € 3,88 € -0,01 N

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

2.1.2. Maria Duystlaan Beoogd resultaat Het doel van het project is het realiseren van kwalitatief hoogwaardige stedelijke voorzieningen die, gezien de ligging tegen het centrum aan, goed bereikbaar zijn met de fiets en te voet. Door het combineren van deze voorzieningen met woningen ontstaat een stedelijk milieu met een hoge dichtheid dat gecombineerd wordt met een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte (Clara van Sparwoudestraat). In het TMPG wordt alleen gerapporteerd over de voortgang en verwachte uitkomsten van de grondexploitatie. Realisatie van maatschappelijke voorzieningen als school en sportcentrum maken geen onderdeel uit van de grondexploitatie.

Programmering en planning Het project kent twee deelprojecten (dp) met onderstaand programma. • circa 6.000 m² bvo maatschappelijke voorzieningen: o een basisschool met kinderdagverblijf (dp 1) o sportcentrum (dp 2) o parkeergarage (dp 2) • circa 70 woningen o 15 woningen aan de S. van der Wieleweg (dp 1) o 55 woningen tegen het sportcentrum aan (dp 2) Figuur 4 Situering deelprojecten Maria Duystlaan

Deelproject 1 start als eerste met de bouw van de school (gepland in 2023). De start bouw van de woningen aan de Stalpaert van der Wielenweg nabij de nieuwe school is nog nader te bepalen, afhankelijk van de bouwlogistiek. Medio 2025 zal de bouw van het sportcentrum plus de 55 woningen starten. Activiteiten in 2023 en vooruitblik De voorbereidingen van de sloop van het zwem- en squashcentrum zijn in 2022 gestart (o.a. asbestverwijdering). Als gevolg van het herplaatsen van de trafo zijn de sloopwerkzaamheden in 2023 vertraagd. Inmiddels heeft de gemeente het zwembad en de squashhallen gesloopt en is zij begonnen met het bouwrijp maken van de locatie. Het bestemmingsplan is 15 juni 2023 door de raad vastgesteld, maar nog niet onherroepelijk. Financieel resultaat geactualiseerde grondexploitatie Inleiding De financiële situatie per 1-6-2023 wijkt niet af van die per 1-1-2023. Dit geldt voor de totale kosten, netto contante waarde en de eindwaarde. Zie hiervoor de volgende tabel. Op dit moment vindt herijking van de kosten en opbrengsten van de grondexploitatie plaats. De resultaten worden gepresenteerd en verwerkt in het MPG 2024. TMPG 2023 MPG 2023 Verschil V/N* Totale kosten Totale opbrengsten

€ €

3,52 € 2,14 €

Saldo

€

-1,38 €

Netto contante waarde Eindwaarde

€ €

-1,42 € -1,54 €

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

Verschillen ten opzichte van het MPG 2023 Er zijn geen verschillen te op hoofdkostensoort en hoofdopbrengstensoort. Wijziging resultaat Er hebben zich geen wijzigingen voorgedaan; de netto contante waarde van de grondexploitatie en de eindwaarde blijven gelijk.

Risico’s Het project kent een aantal risico’s. Het hiermee gepaard gaande risicobedrag bedraagt € 0,9 mln. De risico’s met een risicobedrag groter dan € 0,1 mln. zijn: • hogere kosten voor inrichting van de openbare ruimte als gevolg van stijgende kosten; • tegenvallende grondopbrengsten van woningbouw en parkeerplaatsen. Ten opzichte van het MPG 2023 is het risicoprofiel niet significant gewijzigd.

Te dekken risicobedrag

TMPG 2023 €

MPG 2023 0,93 €

Verschil 0,88 €

V/N* 0,05 N

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

2.1.3. Haring Beoogd resultaat Doel van het project is herontwikkeling van het terrein waarop in het verleden het bedrijfspand Haring was gelegen. Programmering en planning Het programma voor de locatie omvat: • 15 vrije sector koop eengezinswoningen; • 39 huurappartementen, waarvan minimaal 20% midden huur; • Commerciële ruimte. De grond is in 2022 geleverd aan de projectontwikkelaar.

Figuur 5 Locatie Haring inclusief uitbreiding exploitatiegebied

Activiteiten in 2023 en vooruitblik Op 31 mei 2022 werd de eerste paal geslagen. Oplevering staat gepland in de tweede helft van 2023. In aansluiting verricht de gemeente nog een aantal werkzaamheden in de openbare ruimte, waarna de grondexploitatie per 31-12-2023, bij de Jaarrekening 2023, zal worden afgesloten. Het project loopt daarmee op schema. Financieel resultaat geactualiseerde grondexploitatie De financiële situatie per 1-6-2023 wijkt niet af van die per 1-1-2023. Dit geldt voor de totale kosten, totale opbrengsten, netto contante waarde en de eindwaarde. Zie hiervoor de volgende tabel.

TMPG 2023 MPG 2023 Verschil V/N* Totale kosten Totale opbrengsten

€ €

3,82 € 2,55 €

Saldo

€

-1,27 €

Netto contante waarde Eindwaarde

€ €

-1,27 € -1,29 €

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

Verschillen ten opzichte van het MPG 2023 Er zijn geen verschillen op hoofdkostensoort of hoofdopbrengstensoort.

Wijziging resultaat Er hebben zich geen wijzigingen voorgedaan. De netto contante waarde van de grondexploitatie en de eindwaarde blijven gelijk. Risico’s Het project kent, net als bij het MPG 2023, geen risico’s meer. 2.1.4. Voorhof Noord-West Beoogd resultaat Het project Voorhof Noord-West heeft als doel het creëren van een prettig woon- en leefmilieu voor bewoners in combinatie met het bieden van economisch perspectief voor winkeliers en andere ondernemers. Programmering en planning Grondexploitatie Voorhof Noord-West kent nog twee actieve deelgebieden. Dit zijn Hovenpassage en AH locatie. Looptijd van het project is tot en met 2026. Het programma voor deelgebied Hovenpassage bestaat uit: • 300 – 400 woningen. • 9.000 m2 bvo aan winkels, horeca en dienstverlening. In maart 2022 heeft de gemeente een addendum gesloten met de ontwikkelaar voor de resterende ontwikkelingen, te weten Blok 6 en Blok 4. Het nog te realiseren programma in Blok 6 en Blok 4 is 250 woningen en 2.400 m2 bvo niet-wonen (gemengde doeleinden). Om de ontwikkelingen uit het addendum mogelijk te maken dient nog een planologische procedure doorlopen te worden, omdat het beoogde aantal woningen niet past binnen het geldende bestemmingsplan. Blok 6 wordt eerst ontwikkeld, hierna volgt Blok 4. Start bouw van Blok 6 is verschoven van 2023 naar 2024. De planvorming van Blok 6 heeft vertraging opgelopen.

Hierdoor schoof ook de bestemmingsplanprocedure op in de tijd. Start bouw van Blok 4 staat gepland in 2025. Door alle betrokkenen wordt gestuurd op Q4 2025. Echter later in 2023 wordt pas duidelijk of dit ook haalbaar is. Mogelijk wordt dit Q1 of Q2 2026. In dat geval zal ook de looptijd van het project met een jaar toenemen. Hierover zal in het MPG 2024 nader worden gerapporteerd. Het programma voor Blok 4 bestaat uit 200 woningen. Het gaat hier om een ‘luxe’ woontoren van stedelijk karakter passend bij de al bestaande woontorens aan de Martinus Nijhofflaan. Hierdoor

wordt Blok 4 de tegenhanger van Delft Hoog met de drie kleinere toren hiertussen. Hierbij wordt tevens voorzien in voldoende parkeervoorzieningen.

Figuur 6 schematische weergave Blok 6 (V6) en Blok 4 (T4) Hovenpassage

Het programma voor deelgebied AH locatie bestaat uit: • 300 woningen. • 6.000 m2 bvo aan winkels. Dit programma is gerealiseerd. Activiteiten in 2023 en vooruitblik Deelgebied Hovenpassage Juni 2023 heeft het college het ontwerpbestemmingsplan Herziening De Hoven Blok 6 vrijgegeven voor inspraak. Het plan ligt sinds half juni ter inzage en op 4 juli 2023 is hiervoor de inloopavond geweest. Afhankelijk van de reacties op het bestemmingsplan is het voornemen om in Q4 2023 naar de raad te gaan met het bestemmingsplan. Tegelijk wordt door de ontwikkelaar het stedenbouwkundig plan opgesteld voor de gehele Hoven, waaronder Blok 4. Voor Blok 4 is al eerder een massastudie en voorstel gedaan. De tijd leert dat de eerdere voorstellen enigszins verouderd zijn. Met de kennis en visie van nu worden deze aangepast en meegenomen in het stedenbouwkundig plan. Verder is er in maart en juli 2023 nog afstemming geweest tussen de verschillende gemeentelijke disciplines om input te leveren voor het stedenbouwkundig plan. Parallel daaraan is er door de ontwikkelaar gewerkt aan een participatieplan en een onderzoek naar het fietsparkeren rondom De Hoven. Naar verwachting is het stedenbouwkundig plan in Q1 2024 gereed om aan de raad voor te leggen. Hierna kan Blok 4 nader uitgewerkt worden.

Hierbij is de ambitie om te starten met de bouw in 2025, maar zoals al eerder aangegeven wordt dit mogelijk begin 2026. Na oplevering maakt de gemeente de directe omgeving nog woonrijp. Deelgebied AH locatie In 2023 is de bouw afgerond en is de grond woonrijp gemaakt. Vanwege logistieke redenen is besloten dat de ontwikkelaar zelf het woonrijp maken van de omgeving verzorgt. Uit de laatste controle is naar voren gekomen dat de riolering niet is aangelegd volgens de standaard van de

gemeente. Dit betekent dat een deel van de werkzaamheden opnieuw moet worden uitgevoerd. Hierover zijn de gemeente en ontwikkelaar met elkaar in gesprek. Over de uitkomst wordt in het MPG 2024 gerapporteerd. Financieel resultaat geactualiseerde grondexploitatie Inleiding De financiële situatie per 1-6-2023 wijkt niet wezenlijk af van die per 1-1-2023. Zie hiervoor de volgende tabel. TMPG 2023 MPG 2023 Verschil V/N* Totale kosten Winstneming 2022 Totale opbrengsten

€ € €

15,74 € 0,70 € 17,29 €

Saldo

€

0,85 €

Netto contante waarde Eindwaarde

€ €

0,79 € 0,85 €

0,77 € 0,02 V 0,83 € 0,02 V

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

Wel heeft de latere start bouw van Blok 6 als gevolg dat de aanvankelijk in 2023 verwachte opbrengsten zijn doorgeschoven naar 2024. Verschillen ten opzichte van het MPG 2023 Ook binnen de hoofdkostensoorten en hoofdopbrengstensoorten hebben zich geen noemenswaardige wijzigingen voorgedaan, zoals blijkt uit de volgende tabel. KOSTEN Plankosten Nader te detailleren Overige kosten

TMPG 2023 MPG 2023 Verschil V/N* € 7,65 € 7,62 € 0,03 N € 0,36 € 0,39 € -0,03 V € 7,73 € 7,73 € -

TOTALE KOSTEN

€

15,74 €

OPBRENGSTEN Verkoop/uitgifte grond Bijdragen Subsidies

€ € €

12,85 € € 4,44 €

TOTALE OPBRENGSTEN

€

17,29 €

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

Wijziging resultaat De netto contante waarde en eindwaarde zijn stabiel. Risico’s Ook het risicoprofiel is ongewijzigd. Er is 1 risico met een risicobedrag hoger dan € 0,1 mln. Dit betreft hogere kosten woonrijp maken als gevolg van het ontbreken van een ontwerp.

Te dekken risicobedrag

TMPG 2023 €

MPG 2023 0,30 €

Verschil 0,30 €

V/N* -

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

2.2. In afronding 2.2.1. Harnaschpolder De grondexploitatie wordt afgesloten zodra de laatste twee kavels verkocht zijn. Mocht dit in 2023 niet meer lukken dan wordt bij het MPG 2024 de looptijd van het project met een jaar verlengd. 2.2.2. Buitenhof (locatie sporthal) Op en rond de locatie van de voormalige sporthal aan de Martinus Nijhofflaan heeft ontwikkelaar Vorm Ontwikkeling B.V. een nieuwe sporthal in combinatie met 88 studentenwoningen en 212 overige woningen gerealiseerd. Vorm heeft ook de openbare ruimte rond deze ontwikkeling opnieuw ingericht. In de eerste helft van 2023 zijn de restpunten van de openbare ruimte op orde gebracht. De grond moet formeel nog terug geleverd worden aan de gemeente voordat het project in het derde kwartaal van 2023 financieel afgesloten kan worden.

3. Overige gebiedsontwikkelingen en grondposities 3.1. Schieoevers De ontwikkelingen in Schieoevers Noord vinden hun grondslag in het Ontwikkelplan Schieoevers van 2019. De gemeente heeft een beperkt aantal grondposities in dit gebied: o

Vulcanusweg 295-305 Deze grond is tijdelijk verhuurd ten behoeve van Tiny Houses en een gedeelte is in 2021 verkocht voor een waterberging in het kader van het programma hoogfrequent spoorvervoer. Stationsomgeving Delft Campus: Noordkavel en De Strip Met ontwikkelaar BPD zijn afspraken gemaakt over de ontwikkeling van de Noordkavel. In De Strip is de gemeente eigenaar van de openbare ruimte en een voormalige BAM locatie. Nieuwe Haven De gemeente beschikt over een deel van de locatie. Dit perceel is gereserveerd voor roeivereniging Laga. Hiervoor wordt een grondexploitatie opgesteld en naar verwachting eind 2023 aan de raad voorgelegd.

Ontwikkelaars hebben grondposities in Kabeldistrict en Nieuwe Haven. Om ontwikkelingen hier mogelijk te maken heeft de raad oktober 2022 een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. Hiertegen is beroep aangetekend. De gemeente is in afwachting van behandeling door de Raad van State. Voor de stationsomgeving wordt eind 2023 een gebiedsvisie aan de raad voorgelegd. Diverse subsidieaanvragen zijn ingediend bij en toegekend door Rijk en Provincie. Voor meer gedetailleerde informatie verwijzen wij naar de Voortgangsrapportage van 30 juni 2023 voor het programma Schieoevers. 3.2. Kop van de Buitenhof Het masterplan voor de Kop van de Buitenhof is de afgelopen maanden verder uitgewerkt met twee kavelpaspoorten voor de nieuwbouw van Basalt en de Maurice Maeterlinckschool enerzijds en het vrijkomende terrein van Basalt anderzijds. Verder is het concept beeldkwaliteitsplan opgesteld en met de omgeving besproken. Met Basalt is gewerkt aan de anterieure overeenkomst voor het her te ontwikkelen Basalt terrein. Al deze informatie dient als input voor de vast te stellen financiële kaders voor de Kop van de Buitenhof, waaronder een gemeentelijke grondexploitatie. Het streven is om deze grondexploitatie in december 2023 aan de raad voor te leggen. In het eerste kwartaal van 2023 is de Kop van de Buitenhof als onderdeel van Delft West aangemeld voor de 5e tranche Woningbouwimpuls (WBI).

Juni 2023 is deze aanvraag gehonoreerd. De toegezegde uitkering zal worden meegenomen in de financiële kaders. 3.3. Gillis/Delfia Samen met woningcorporatie Woonbron werkt de gemeente ten behoeve van de integrale wijkversterkingsopgave in deze buurt het ambitiedocument “Kansen voor een sterk Gillis” verder uit naar een Integraal Ontwikkelplan. De gemeentelijke grondposities hier betreffen de sportvelden van voormalige voetbalclub Delfia, enkele vastgoedobjecten aan de Mozartlaan en het bestaand openbaar gebied. Het gebied Gillis/Delfia is opgenomen in de toegekende 5e tranche WBI (Woningbouwimpuls) voor het Delft West. Deze specifieke uitkering dient ter dekking van tekorten in de openbare ruimte, potentiële grond- en opstalaankopen, het versnellen van woningbouw en de realisatie van een groter percentage betaalbare woningen.

Gedurende 2023 zijn de flexwoningen ten behoeve van de opvang van Oekraïense vluchtelingen op de oude Delfia sportvelden opgeleverd. Deze tijdelijke woonunits staan er vooralsnog voor een periode van 3 jaar. Daarnaast wordt door de initiatiefnemers van de Buurtfabriek gekeken naar een eerste/tijdelijke opzet van de Buurtfabriek op het terrein van het wijkcentrum BuitenGewoon (voorheen Culture). Dit betreft een samenwerking tussen verschillende wijkorganisaties. De gedachte hierbij is dat zij een vaste nieuwe plek krijgen in de toekomstige ontwikkeling van Gillis/Delfia. 3.4. Campus Zuid (voorheen Technopolis) Voor dit gebied is een plan opgesteld met een programma van totaal 360.000 m² bvo (exclusief bijbehorend gebouwd parkeren). Dit programma bestaat uit: - 100.000 m² bvo bestemd voor de TU Delft op grond van de TU Delft. - 225.000 m² bvo voor kennisintensieve bedrijven/samenwerkingspartners van de TU Delft op grond van de TU Delft. - 35.000 m² bvo aan wonen en kennisintensieve bedrijven op grond van de Gemeente Delft voor een tijdelijk theater, sportvelden/accommodaties en een ecologische zone. De totale ontwikkeling bestaat uit meerdere fasen. De eerste fase betreft de ontwikkeling met een bestemmingsplanperiode van 20 jaar. In 2021 werd hiervoor een anterieure overeenkomst met de TU afgesloten. Daarin zijn afspraken opgenomen over het kostenverhaal.

In 2022 is vanwege uitspraken/jurisprudentie in de stikstofwetgeving besloten om het plangebied van het bestemmingsplan te verkleinen. Het plangebied omvat nu alleen ontwikkelingen die passen binnen de normen voor stikstofdepositie. Dit betekent dat het bestemmingsplan de realisatie van circa 70.000 m2 bvo van het totale programma mogelijk maakt. Hiermee worden ontwikkelingen voor de komende 2 tot 3 jaar veiliggesteld. Vervolgens zal onderzocht worden hoe het overig deel van Campus Zuid gerealiseerd kan worden. Het bestemmingsplan gaat in het derde kwartaal van 2023 ter inzage. De gemeentelijke locatie in dit gebied is voor een bepaalde tijd verhuurd voor een tijdelijk theater. In 2023 werkt de gemeente een sportschuif uit en brengt deze in de jaren erna tot uitvoering. 3.5. Kavels Tanthof Er resteert nog één kavel aan de Laan der Verenigde Naties in Tanthof. Hiervoor is nog geen definitieve bestemming.

4. Kostenverhaal Met het vaststellen van de Nota Kostenverhaal in 2021 zijn de kaders gesteld op basis waarvan van ontwikkelaars een bijdrage gevraagd gaat worden in bepaalde investeringen. Dit betreft: - Bovenwijkse voorzieningen De benodigde vergroting van de rioolcapaciteit is door de raad op basis van de criteria profijt, proportionaliteit en toerekenbaarheid (ppt-criteria) als bovenwijkse voorziening aangemerkt. Dit betekent dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan deze investering. - Ruimtelijke ontwikkelingen Voor kostenverhaal voor ruimtelijke ontwikkelingen dient sprake te zijn van functionele samenhang. Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan gebiedsoverstijgende investeringen in onder meer groen, mobiliteit en klimaatadaptatie. De nota vraagt om nadere uitwerking in sturing, besluitvorming en beheersing. Hiermee is in 2022 gestart en deze werkzaamheden zijn nog niet afgerond. Te betalen bijdrages worden inmiddels opgenomen in af te sluiten anterieure overeenkomsten. De gemeente dient rekening te houden met een eigen aandeel in de investeringen. Bij de Jaarrekening 2021 is besloten een bedrag van € 8,3 mln. vooruit, in afwachting van bijdragen van derden, te storten in de daartoe gevormde Reserve kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen. Bij de Kaderbrief 2022 is besloten om in de jaren 2022, 2024 en 2025 in totaal € 3,5 mln.

extra te storten in de reserve. In 2022 heeft verder een toevoeging van € 1,7 mln. plaatsgevonden door een, in de businesscase Schieoevers voorziene, onttrekking vanuit de Reserve Schieoevers. Hier tegenover staat een onttrekking uit de reserve kostenverhaal in 2022 van € 2,85 mln. ten behoeve van investeringen in de rioolcapaciteit. Voorgaande resulteert in een saldo van de reserve kostenverhaal per 1-1-2023 van € 8,7 mln. Per 16-2023 hebben zich geen nieuwe ontwikkelingen voorgedaan. Onderstaande tabel is daarmee gelijk aan die bij het MPG 2023.

Saldo begin boekjaar Storting

2021 -

2022 -

2024 8,66

2025 9,64

8,30 1,50 1,74 11,54

1,00

-2,85 -2,85

-0,03 -0,03

8,69

8,66

9,64

10,61

Resultaatbestemming 2021

Kaderbrief 2022 Bijdrage vanuit Schieoevers 2022

Totaal stortingen Onttrekking Vergroting capaciteit riolering Begeleiding verdere ontwikkeling Hovenpassage Totaal onttrekkingen

2023 8,69

Voorgenomen bestedingen: Saldo einde boekaar Bedragen in € miljoen

Bijlage 1. Kaders en besluiten Nota Grondbeleid 2017-2020 (raadsbesluit 24 oktober 2017) Het beleid is dat per (maatschappelijke) opgave afgewogen wordt welke vorm van grondbeleid de beste invulling kan geven aan de ambities en doelstellingen die de gemeente heeft, op onder andere het gebied van wonen, werken, voorzieningen, recreëren etc. Van een actief grondbeleid naar een op de situatie/locatie afgestemd grondbeleid met een voorkeur voor faciliterend en dienstverlenend grondbeleid, tenzij de gemeentelijke doelstelling, de locatie of de markt een actievere (=meer risicodragende) inzet van de gemeente vereist. Nota grondbeleid 2022-2025 (raadsbesluit 10 maart 2022) Het geactualiseerde grondbeleid geeft ruimte aan het bestuur om waar nodig te kiezen voor een actieve(re) rol binnen het bestaand grondbeleid, in plaats van alleen het faciliterend en dienstverlenend grondbeleid dat Delft nu in hoofdzaak nastreeft. De gemeente zal een actief grondbeleid overwegen, als dit nodig is voor de uitvoering van de beleidsdoelstellingen – binnen het tijdspad dat is voorzien – en past binnen het risicoprofiel van de gemeente.

Nota Kostenverhaal (raadsbesluit 15 juli 2021) Met het vaststellen van de nota kostenverhaal zijn de volgende kaders gesteld: • Maatregelen in de vergroting van de rioleringscapaciteit in Delft, welke direct gevolg zijn van de uitbreidingsopgave, aan te merken als bovenwijkse voorzieningen; • Het vragen van een financiële bijdrage voor ruimtelijke ontwikkelingen aan private initiatiefnemers van nieuwbouwprojecten van € 15 per m² bruto vloeroppervlak (BVO) woningequivalent als basisbedrag, inclusief de correctiefactoren voor specifieke vastgoedtypen zoals opgenomen in de nota (prijspeil 1-1-2021); • Het instellen van een bestemmingsreserve "Kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen en bijdrage ruimtelijke ontwikkeling" voor de ontvangen financiële bijdragen van private initiatiefnemers en eventuele voeding van gemeentelijke middelen ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen. Van de in uitvoering zijnde grondexploitaties worden hierna de belangrijkste besluiten geduid. Nieuw Delft • Het Integraal OntwikkelingsPlan (november 2013). • Scopewijzigingen (waaronder de realisatie van de 3e fietsenstalling, uitscopen locatie Haring). • Nadere concretisering doelstellingen en programmatische invulling (raadsbesluit 8 maart 2018). • Gronduitgifte overeenkomst + addendum (GUO) met ontwikkelaar Ballast Nedam Ontwikkeling.

• Overeenkomsten met andere ontwikkelende partijen en (collectief) particuliere opdrachtgevers. • De grondexploitatieramingen (laatst geactualiseerde en vastgestelde versie). • Besluitvorming inzet kwaliteitsgelden. • Toevoeging mobiliteitshub aan scope nieuw Delft (raadsbesluit d.d.26 september 2019). • Concretisering programmering veld 2.5 (raadsbesluit 17 december 2020). • Toevoeging extra middelen in verband met PFAS sanering (raadsbesluit d.d. 4 maart 2021). • Besteding Kwaliteitsgelden Nieuw Delft (geamendeerd raadsbesluit 6 juli 2023). Maria Duystlaan • Vaststellen en openen grondexploitatie (raadsbesluit d.d. 15 juli 2021). Haring • Vaststellen en openen grondexploitatie (raadsbesluit d.d. 29 november 2018). 27

Voorhof Noord-West Vaststellen en openen grondexploitatie (raadsbesluit d.d. 18-12-2008).

Bijlage 2. Kaart met locaties

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13429784/1