TG 07032025 technische vragen 4-3-2025 Handelingsperspectief

nr

Fractie

Vraag

Antwoord

1 D66

1. Uitstel van het onderzoek naar 'Nieuw-voor-oud' In de bijlage over het financiële beeld (p.10) wordt aangegeven dat het onderzoek naar ‘Nieuw-voor-oud’ pas in de volgende bestuursperiode wordt uitgevoerd. 1a. Waarom wordt dit onderzoek doorgeschoven naar een volgende bestuursperiode, terwijl de financiële uitdagingen vanaf 2029 nu al bekend zijn? 1b. Wat zijn de directe gevolgen van dit uitstel voor onze begrotingsruimte en investeringsmogelijkheden? 1c. Wat is de geraamde kostprijs van dit onderzoek (A) en zijn deze kosten gerechtvaardigd als dat betekent dat urgente beslissingen nóg langer worden uitgesteld? (B)

1a. Een onderzoek hiernaar is niet eerder aangekondigd, maar wordt hier als mogelijkheid benoemd voor als het nodig is. Nieuw-voor-oud betekent dat er beleidsmatige keuzes gemaakt worden. In de bijlage Handelingsperspectief bij de PB2025 staat als uitgangspunt opgenomen dat eerst alle financieel-technische oplossingen worden benut vóórdat voor maatregelen wordt gekozen die de Delftenaren negatief raken. 1b. In de Kadernota 2025 worden de technische maatregelen die nodig zijn voor een financieel-sluitende begroting 2026-2029 uitgewerkt en ter besluitvorming voorgelegd. Hierin wordt voor nu ingezet op de maatregelen die in de raadsbrief staan benoemd, waarbij het bestuurlijk uitgangspunt nog steeds van kracht is. 1c. A: Dit is afhankelijk van de diepte waarop een dergelijk onderzoek eventueel in de toekomst uitgevoerd zal worden. In de eerste plaats vraagt dit iets extra van de huidige organisatie, en zal daarna blijken of er nog externe inzet nodig is. B: Dit is een politieke afweging, voor dit moment is dit onderzoek niet noodzakelijk.

2 D66

2. Bestaande financiële ruimte en mogelijke herschikkingen Het Handelingsperspectief (p. 9) benoemt de verkenning naar verruiming van vrij besteedbare middelen en optimalisatie van bestaande reserves. 2a. Zijn er binnen de huidige begroting al middelen of beleidsterreinen geïdentificeerd waar ruimte vrijgemaakt kan worden? 2b. Waarom wordt hierop nu nog geen actie ondernomen? 2c. Kan het college concreet benoemen welke bezuinigingen of herschikkingen al mogelijk zijn zonder eerst een nieuw onderzoek af te wachten?

2a. Dit wordt regulier opgepakt in de bestaande P&C-cyclus, bijvoorbeeld als het gaat om de bestemmingsreserves. O.a. vanuit het jaarverslag 2024 wordt opnieuw naar het realistisch ramen gekeken. De meerjarige analyse van onderschrijdingen vormt daarmee een goede basis om t.b.v. de Kadernota tot een optimaal voorstel te komen. 2b. De actie loopt. 2c. Het effect van financieel-technische maatregelen wordt meegenomen in de besluitvorming van de Kadernota 2025.

3 D66

3. Financiële risico’s bij verdere vertraging Op pagina 7 wordt aangegeven dat toekomstige uitdagingen eerder zullen toenemen dan afnemen, mede vanwege oplopende kapitaallasten vanaf 2029 (p. 10). 3a. Er lijkt veel te worden vooruitgeschoven, terwijl we nu al kunnen zien dat er financiële problemen zijn in 2029. Wat is het plan als blijkt dat we in 2026 of 2027 al financiële tegenvallers krijgen? 3b. Welke scenario’s heeft het college voor een versnelde aanpak van onvoorziene financiële tegenvallers?

3a. Bij de Kadernota 2025 zullen de maatregelen die nodig zijn voor een sluitende Begroting 2026 worden toegepast. Daarbij wordt ook een meerjarig financieel gezond gekeken. 3b. Er zijn diverse maatregelen onderzocht, benoemd in het Handelingsperspectief. Bij de Kadernota 2025 zullen de nodige maatregelen verder worden uitgewerkt voor een blijvende gezonde financiële situatie. In geval van tegenvallers kan worden onderzocht of meer (technische) maatregelen nodig zijn. Verder geldt dat bij onvoorziene tegenvallers in eerste instantie wordt gekeken naar de set Begrotingsregels, die het college in 2020 heeft vastgesteld en aan uw raad heeft verzonden.

1

4 D66

4. Strategisch investeringsplan De Strategische Investeringsagenda (SIA) is aangekondigd in de Kadernota 2024, maar zal pas in de Kadernota 2025 als aanvullende sturingsinformatie worden opgenomen (p. 14-15). 4a. Wanneer krijgt de raad een strategisch plan voor investeringen? 4b. Kan het college vóór de Kadernota 2025 een overzicht geven van álle investeringen, inclusief financiering en prioritering, zodat de raad een goed onderbouwde afweging kan maken?

4a. In de Kadernota 2025 wordt aandacht geschonken aan de investeringsagenda. 4b. Zie bijlage "Totaal aan investeringen bij Programmabegroting 2025-2028" voor het totaal aan investeringen, totaal aan gewijzigde investeringen bij de Programmabegroting 2025-2028 en de fasering van de uitvoering per investering. Een actualisatie van investeringen wordt bij de Kadernota 2025 betrokken..

5 STIP

In het handelingsperspectief staat: “ De andere kant van de medaille is echter dat er destijds keuzes zijn gemaakt om bepaalde investeringen uit te stellen en een klein aantal taken gedekt is met incidentele middelen.” Om welke taken gaat dit?

Na de noodzakelijke bezuinigingen rondom de toenmalige Spoorzone moesten diverse pijnlijke keuzes worden gemaakt op alle denkbare beleidsterreinnen. Noodzakelijke impulsen zijn inmiddels bijv. gerealiseerd via de vastgestelde beheerplannen openbare ruimte. Voor wat betreft de incidenteel gedekte taken: de drie opgaven en de gevel-totgevel-aanpak zijn de belangrijkste voorbeelden van onderwerpen die vanuit incidentele middelen zijn gedekt. Voor de toekomst dient hiervoor de vorm en omvang nog te worden bepaald.

6 STIP

Wat wordt bedoeld met een onderzoek naar nieuw voor oud beleid? Zijn hier voorbeelden voor?

Dat houdt in dat voor nieuw beleid oud beleid wordt geschrapt. Daar wordt nu niet op ingezet: bij de afronding van deze bestuursperiode vergt uitvoeren en afmaken van reeds door de raad vastgesteld beleid de aandacht. Het college is niet voornemens nieuw beleid in te zetten.

7 HartvD

1. reserves: Wat is geoormerkt Hoeveel is dat Kunnen we van deze oormerken af

Voor reserves geldt dat de oormerkingen door de raad zijn vastgesteld, evenals de gepleegde stortingen in die reserves. Er heeft vorig jaar al een door de raad goedgekeurde vrijval vanuit reserves plaatsgevonden. Voor de komende Kadernota wordt hier opnieuw naar gekeken. De beoordeling van de mogelijke vrijval vergt een politieke afweging van uw raad, we kunnen daar dus nu geen concreet bedrag voor noemen.

8 HartvD

2. Parkeren Hoeveel zijn er jaarlijks kwijt aan parkeren (aan bestuur parkeren Delft , handhaaf auto ‘s, boetes uitdelen Hoeveel komt er binnen aan vergunningen, parkeergeld Kunnen we kosten en baten tegen elkaar wegstrepen en wat blijft er dan over? Kunnen we dan van het betaald parkeren in de wijken afscheid nemen

Het betaald parkeren in de wijken dient ook inhoudelijke doelen, zoals het beheersbaar houden van de schaarste van de ruimte. Of daarvan afscheid kan worden genomen is een politieke afweging, die niet technisch is te beantwoorden Op hoofdlijnen zijn de inkomsten genoemd in de paragraaf lokale heffingen en op taakveld niveau achterin het boekwerk onder uitvoeringsinformatie.

9 HartvD

3. Grote uitgaven Nu ineens 3 miljoen extra voor rietveld Miljoenen voor gelatine brug en ecoduct. Geld voor Wij West Terwijl er meestal niks mogelijk is voor zaken uit de oppositie? Kunnen we ook geld reserveren voor Buitenzwembad en theater de veste Zijn lange afschrijf termijnen mogelijk bijvoorbeeld 60 jaar

De drie miljoen hangt samen met een opdracht van de raad aan het college bij de afgelopen programmabegroting. Een deel van de overige vragen vraagt naar politieke afwegingen. In zijn algemeenheid kan worden gezegd dat bij de financieel-technische maatregelen naar opties wordt gekeken die mogelijk, maar ook verantwoord zijn.

10 VVD

1. Wat is de exacte financiële speelruimte van de gemeenteraad? o Binnen welke marges kan de raad nog zelfstandig keuzes maken zonder in strijd te komen met financiële kaders zoals het EMU-saldo of het weerstandsvermogen?

Daar is tussentijds geen precies bedrag op te plakken. De kaders en streefwaarden voor de ratio's worden bij de cyclusdocumenten steeds opnieuw gemonitord en van duiding en maatregelen voorzien. In het a.s. jaarverslag zult u daar opnieuw een weergave van zien. In zijn algemeenheid is toe te lichten, dat de PZH de financiële situatie van Delft als goed beoordeeld. Dit is eind januari door de PZH ook nog eens toegelicht aan de commissie Rekening & Audit.

2

11 VVD

2. Op welke wijze helpt het financieel handelingsperspectief de gemeenteraad om tot structureel houdbare keuzes te komen? o Zijn er scenario’s doorgerekend waarin verschillende keuzes worden gemaakt? o Hoe flexibel is het handelingsperspectief in tijden van economische tegenwind of onverwachte kosten?

In de aanstaande Kadernota wordt een nadere uitwerking opgenomen van de maatregelen die in deze raadsbrief worden genoemd. Daarbij zal ook aandacht worden geschonken aan wendbaarheid en weerbaarheid, voor situaties waarin zich onverwachte ontwikkelingen voordoen.

12 VVD

3. Welke financiële risico’s zijn er als Delft binnen de huidige kaders blijft opereren? o Welke risico’s op tegenvallers zijn niet afgedekt in de huidige begroting en hoe robuust is de meerjarige financiële planning? o Wat zijn de risico’s van het naar voren halen van bepaalde beleidskeuze en projecten?

De meerjarige uitgangssituatie is gezond, zoals ook de PZH bevestigd. Voor de geïdentificeerde risico's heeft de algemene risico's een voldoende robuuste omvang. Daarnaast wordt continue ingezet op structurele maatregelen voor het opvangen van de risico's. Het is niet de inzet om projecten naar voren te halen. Tegelijkertijd is het ook zaak om vereiste investeringen ook niet te lang uit te stellen, omdat dan de lasten door achterstalligheid nog hoger zouden kunnen uitpakken.

13 VVD

4. Is de gemeenteraad nog op tijd om financieel bij te sturen? o Zijn er besluiten die nu al onomkeerbaar zijn? o Welke investeringen zijn al juridisch of contractueel vastgelegd, en welke kunnen nog worden aangepast?

In vergelijking tot andere gemeenten, die voor 2026 al een groot acuut financieel probleem hebben, staat Delft er relatief goed voor. Ten behoeve van de komende Kadernota worden alle relevante dossiers, mede gewogen op basis van bestuurlijke, juridische en contractuele verplichtingen.

14 VVD

6. Welke concrete afwegingen worden gemaakt bij het prioriteren van investeringen? o Hoe worden economische groei, maatschappelijke impact en financiële haalbaarheid gewogen? o Wat betekent het afwegingskader concreet voor grote investeringsbeslissingen?

Dit wordt betrokken bij de afwegingen voor de aanstaande Kadernota.

15 VVD

7. Hoeveel speelruimte heeft de gemeenteraad om het afwegingskader zelf aan te passen? o Kan de gemeenteraad bijvoorbeeld criteria toevoegen of wegingen veranderen? o Wat zijn de consequenties van wijzigingen in het afwegingskader?

De raad heeft de mogelijkheid om per motie criteria toe te voegen of te wijzigen. Of die wijzigingen verstandig zijn, is uiteraard een onderwerp van politiek gesprek tussen fracties onderling en met het college. Veel wijzigingen kunnen ook tot fragmentatie of verruiming leiden, die strakke financiële kaders zouden kunnen bemoeilijken.

16 VVD

8. Welke investeringen zijn politiek en bestuurlijk noodzakelijk en welke zijn beleidsmatig wenselijk? o Welke projecten zijn juridisch verplicht en welke zijn onderwerp van politieke keuze? o Hoeveel procent van de investeringen valt in de categorie “onvermijdelijk”?

Dit is een politieke vraag. In zijn algemeenheid kan worden toegelicht dat het college voor onderwerpen t.b.v. de Kadernota het afwegingskader gebruikt.

17 VVD

9. Is er een dwingende koppeling tussen de strategische investeringsagenda en het financieel handelingsperspectief? o Kan de gemeenteraad investeringen doorschuiven of faseren? En welke gevolgen heeft dat voor de financiële positie?

Investeringsbesluiten zijn zoals altijd onderdeel van het budgetrecht van de raad.

18 VVD

10. Welke impact heeft het afwegingskader op toekomstige begrotingen en collegeakkoorden?

Het afwegingskader beoogt een hulpmiddel te zijn bij het continueren van financieel gezond beleid. Het is uiteraad aan nieuwe coalities in hoeverre men dit middel wenst te blijven gebruiken.

3

19 CDA

In het stuk over het Handelingsperspectief is een en ander te lezen over de uitvoeringskracht. Graag zou ik daar meer over horen. Wat mij betreft staat dit enorm onder druk, mede ingegeven door de huidige arbeidsmarktsituatie, maar ook de tendens in de samenleving dat veel gejuridiseerd wordt;

Dit is inderdaad een landelijke probleem, desgewenst kunnen we daar individueel nog wat meer toelichting op geven.

20 CDA

De oplopende kapitaallasten vragen ook aandacht, zeker tegen de achtergrond van forse investeringen die gevraagd worden in bijvoorbeeld het onderwijsdomein. Hoe kan dit op een verantwoorde manier worden ingeboekt? Het lijkt me raadzaam om hier een aantal woorden aan te wijden;

Dit is juist. Kapitaallasten van besluiten die al noodzakelijk waren om aan de raad voor te leggen, zoals bijv. voor het IHP Onderwijs voor de jaren 2025-2028 worden uiteraard volledig meegenomen. Zoals in dat raadsvoorstel tevens staat toegelicht door het college zijn nieuwe jaarschijven van de onderwijsinvesteringen nog geen gegeven en onderdeel van integrale afwegingen. Daarnaast wordt ook aandacht geschonken aan de hierboven al genoemde uitvoeringskracht.

21 CDA

Verder zou ik denken dat het goed is om ook stil te staan bij de (financiële) ontwikkelingen en sturing op jeugdzorg (zie svp ook de 11 technische vragen die ik gisteren namens onze fractie heb gesteld in opmaat naar de extra bijeenkomsten van de werkgroep Sociaal Domein). Dit drukt ook op de lasten;

Dit krijgt lokaal ook aandacht in de Kadernota 2025 en daarnaast landelijk via de Voorjaarsnota van het Rijk

22 CDA

Een nadere duiding/toelichting op 'nieuw voor oud beleid' lijkt me zinvol.

Zie de antwoorden op de vragen hierover van andere fracties (hierboven).

23 CDA

Ten aanzien van de Decembercirculaire lijkt het me goed om dat de aanwezigen helder verwoord krijgen welke effecten de circulaire heeft op het begrotings- en meerjarenbeeld; Algemeen ook een toelichting op belangrijke begrippen zoals rekeningresultaat en bestemmingsresultaat (ik kan me in de gedachte verplaatsen dat dit niet voor iedereen helder is).

Zie hiervoor de tabel in het besluit over de decembercirculaire.

25 PvdA

ik krijg nu toch ook het beeld dat de (verwachte) bijdragen vanuit het rijk zo ongeveer dagkoersen zijn, vanwege de vele knoppen waaraan ook gedurende het jaar, tot 31 december en daar voorbij wordt gedraaid. Is het mogelijk dit eens in een grafiek met tijdslijn te zetten (indicatief?)

Is mondeling bij de technische sessie toegelicht. Indien nodig kunnen we hiervoor ook nog wat op extra informatie op papier zetten.

26 PvdA

En verder ben ook ik geïnteresseerd om de lange termijn met kapitaallasten te verkennen: de tweede bullet van Frank dus.

Zie antwoord op vraag 20.

27 PvdA

Voorts is het misschien goed om nog even stil te staan met het verschil van incidenteel geld en structureel geld, en welke maatregelen daarop inhaken. Ik meen te weten dat het onderschoud tegenwoordig veel minder strikt hoeft te worden gehanteerd.

Strikt genomen is dit (nog steeds) het kader waarop de Provincie onze begrotingen beoordeeld. Er zijn wel verschillende geluiden/lobbies die betogen dat gemeenten hier meer vrijheid in zouden moeten krijgen. In de financiële bijlage van het Handelingsperspectief wordt ook ingegaan op het structureel of incidenteel karakter van de verschillende maatregelen die Delft zou kunnen toepassen. (blz 11)

28 PvdA

Verder zijn er een aantal indicatoren die de financiële gezondheid van de gemeente aangeven. Deze zijn soms ook relatief, omdat ze een benchmark zijn ten opzichte van andere gemeenten. Nu zijn bijna alle gemeenten in zwaar weer: is die benchmark daardoor ook in beweging?

De BBV-indicatoren en de daarbij horende streefwaarden wijzigen niet. Wel is het inderdaad zo dat andere onderzoeken, zoals bijv. het BDO-vergelijkende onderzoek uitgaat van vergelijking tussen gemeenten, daar speelt dat inderdaad wel een rol.

24 CDA

4

Dit kunnen we toelichten aan alle raads- en commissieleden die hierover graag meer uitleg ontvangen (werkt 1 op 1 vaak het best).

29 GL

in het stuk wordt gesproken over de kapitaallasten en de uitdaging om deze beheersbaar te houden. Wat zijn de mogelijkheden om deze beheersbaar te houden, welke knoppen zijn daarvoor? En op welke factoren hebben we geen invloed?

O.a. ervaringscijfers t.a.v. uitvoeringskracht. Maar ook goed treasurybeleid helpt hierin. Daarnaast moet goed gekeken blijven worden welke impact nieuwe investeringen hebben.

30 OD

ook horen wij graag meer over het stroomnet en mogelijke kosten die hieraan verbonden zijn.

Aan netcongestie zal in de risicoparagraaf van het jaarveslag 2024 aandacht geschonken worden.

31 PvdA

Op pagina 35 van de Programmabegroting 2025-2028 staan alleen de mutaties door de te besluiten voorstellen in de investeringen, ter waarde van ca 94,6 miljoen euro. Maar er is reeds een veelvoud daarvan, namelijk ca 500,4 miljoen euro miljoen geprogrammeerd. Die 500,4 miljoen zijn niet geduid in afzonderlijke regels of categorieën.

Zie bijlage "Totaal aan investeringen bij Programmabegroting 2025-2028" voor het totaal aan investeringen, totaal aan gewijzigde investeringen bij de Programmabegroting 20252028 en de fasering van de uitvoering per investering. Tip: Als u deze leest print, gebruik dan A3 formaat voor betere leesbaarheid.

Kan de griffie ook het totaalbeeld van ALLE investeringen, dus ter waarde van 594,6 miljoen euro in beeld brengen, zoals ook de 94,6 miljoen in beeld wordt gebracht?

5