Scan Brede welvaart in Delft

Brede welvaart in Delft

Brede welvaart in Delft Wat is de aanleiding? De aanleiding van dit stuk is de motie "Breng de brede welvaart in beeld". Deze motie is besproken door de gemeenteraad van Delft tijdens de vergadering op donderdag 27 juni 2024 en is aangenomen.1 De motie geeft het college van burgemeester en wethouders de volgende opdracht: “Een foto/scan te maken van Delft en in één oogopslag in kaart te brengen hoe Delft ervoor staat wat betreft brede welvaart. Hiervoor kunnen eenvoudig de meest actueel beschikbare CBS-cijfers meegenomen worden. Zo wordt er duidelijk op welke aspecten van brede welvaart de gemeente goed scoort en waar het beter kan, ook ten opzichte van andere gemeenten in de regio. Het doel van de foto/scan is om de resultaten met de gemeenteraad te bespreken en te bepalen welke indicatoren voor de volgende bestuursperiode kunnen worden toegepast”

Wat is brede welvaart?2 Brede welvaart betreft de kwaliteit van leven in het hier en nu en de mate waarin deze ten koste gaat van die van latere generaties of van die van mensen elders in de wereld. Er zijn langs de lijn van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) drie dimensies: 1. Brede welvaart ‘hier en nu’ betreft de persoonlijke kenmerken van mensen en de kwaliteit van de omgeving waarin zij leven. 2. Brede welvaart ‘later’ betreft de hulpbronnen die volgende generaties nodig hebben om een zelfde niveau van welvaart te kunnen bereiken als de huidige generatie. 3. Brede welvaart ‘elders’ betreft de effecten van de keuzes binnen een regio op banen, inkomens, (niet-hernieuwbare) hulpbronnen en het milieu in andere regio’s en andere landen. 1 2

Motie Breng de brede welvaart in beeld CBS Brede welvaart.

De dimensie ‘elders’ is dit jaar voor het eerst toegevoegd in de regionale Monitor Brede Welvaart en is nog in ontwikkeling. Wat betekenen de cijfers? De monitor van het CBS beschrijft brede welvaart. De thema‘s gaan over de aspecten die een rol spelen in de vorming van de brede welvaart. Dit zijn als het ware de ‘onderdelen‘ van brede welvaart. Voorbeelden zijn wonen, veiligheid en materiële welvaart. Om te meten hoe het met deze onderdelen gaat, gebruikt het CBS indicatoren. Indicatoren zijn de instrumenten waarmee brede welvaart per thema in beeld wordt gebracht. Dit is wat gemeten wordt. Iedere indicator is representatief voor een thema van de brede welvaart maar kan een ander aspect van dat thema meten. Daarom is ieder thema waar mogelijk met meerdere indicatoren beschreven. Gezamenlijk geven de indicatoren een beeld van de brede welvaart ‘hier en nu‘, ‘later‘ en 'elders' en van de thema‘s daarbinnen. Een complex fenomeen, zoals de brede welvaart, vereist een zorgvuldig samengestelde, gebalanceerde set indicatoren die alle relevante aspecten adequaat beschrijft. 3 Een daadwerkelijke keuze over eventuele overgang naar een nieuwe set van (brede welvaarts)indicatoren is aan een nieuwe raad en college. Bij de afwegingen daarover lijkt het logisch om ook het nut van al in gebruik zijnde (op lokale situatie toegesneden) indicatoren te betrekken.

In het bijzonder wordt daarbij verwezen naar de onlangs samengestelde set van indicatoren voor Delft-West. Peiljaar Bij elke indicator gebruiken we het meest actuele peiljaar. We zijn daarbij afhankelijk van externe bronnen; vaak zijn actuele cijfers beschikbaar, maar in sommige gevallen niet. Ranglijst De bepaling van de positie van op de ranglijst wordt gedaan zoals in de sport gebruikelijk is. Het bepalen van de ranglijst begint bovenaan. Bij gelijke stand 3

Regionale Monitor Brede Welvaart | CBS

krijgen alle gemeenten met dezelfde waarde dezelfde hoogste plaats op de ranglijst. Bijvoorbeeld, wanneer alle gemeenten exact dezelfde waarde hebben, staan ze allemaal gedeeld eerste op de ranglijst. Het aantal gemeenten waarmee we vergelijken verschilt per indicator, omdat niet elke indicator in elke gemeente wordt gemeten. Zo wordt 'tevredenheid over de woonomgeving' alleen gemeten in gemeenten met meer dan 100.000 inwoners. De rangpositie is dan gebaseerd op 31 deelnemende gemeenten. Voor het 'mediaan besteedbaar inkomen', dat beschikbaar is voor 339 gemeenten, is de rangpositie daarop gebaseerd. Leeswijzer Dit stuk gaat specifiek in op de brede welvaart in Delft. Langs de lijn van de motie “Breng de brede welvaart in beeld” tonen we een overzicht van Delftse indicatoren, die in één oogopslag laat zien hoe de stad ervoor staat, over alle dimensies (hier & nu, later en elders). Vervolgens laten we zien op welke van deze indicatoren de brede welvaart stijgt en op welke indicatoren de brede welvaart daalt. Dit is in lijn met de eerste stap van de Vereniging van Nederlandse Gemeente (VNG) in ‘Aan de slag met brede welvaart’.4 Tot slot vergelijken we Delft met de regio.

4

VNG, Aan de slag met Brede Welvaart als gemeente

Delft: brede welvaart in één oogopslag Hier en nu Subjectief welzijn Tevredenheid met het leven

Delft 83,6%

Nederland Peiljaar 84,2% 2023

Ranglijst Delft 166e van 220

Materiële welvaart Mediaan besteedbaar inkomen Geregistreerde problematische schulden

€28.700 7,4%

€34.000 8,8%

2023 2023

335 e van 339 221 e van 342

Gezondheid Overgewicht bij volwassenen Ervaren gezondheid Levensverwachting bevolking Personen met een of meer langdurige ziekten of

39,1% 71,9% 81,8 jaar 29,4%

50,3% 70,0% 81,6 jaar 33,0%

2022 2022 2022 2022

5 e van 340 150 e van 340 184 e van 342 41 e van 340

Arbeid en vrije tijd Netto arbeidsparticipatie Bevolking met een startkwalificatie Werkloosheid Afstand tot het openbaar vervoer Tevredenheid met vrije tijd

72,0% 82,0% 4,6% 0,3km 70,5%

73,1% ntb 3,6% 0,4km 73,7%

2023 2023 2023 2023 2023

250 e van 342 12 e van 342 337 e van 342 6 e van 342 219 e van 227

Wonen Tevredenheid woonomgeving Tevredenheid woning Afstand tot sportterrein Afstand tot basisschool Afstand tot cafe e.d.

81,5% 73,9% 1km 0,6km 0,8km

83,8% 85,6% 1km 0,8km 1,4km

2021 2021 2017 2023 2023

14 e van 31 31 e van 31 159 e van 342 6 e van 342 25 e van 342

Samenleving Contact met familie, vrienden of buren Vrijwilligerswerk Tevredenheid met sociaal leven

69,9% 50,8% 79,9%

71,3% 48,7% 80,0%

2023 2023 2023

197 e van 238 125 e van 236 155 e van 228

Trend Delft

Veiligheid Vaak onveilig voelen in de buurt Aantal ondervonden delicten Geregistreerde misdrijven (per 1.000 inwoners)

Delft 1,6% 50,8 51

Milieu Natuurgebied per inwoner Emissies van fijnstof naar lucht per km2 Afstand tot openbaar groen Kwaliteit van zwemwater binnenwateren

Nederland 2,2% 39,1 45

Peiljaar 2023 2023 2023

Ranglijst Delft 15 e van 55 39 e van 55 302 e van 341

2,0ha 29,0ha 2.000kg PM2,5 500kg PM2,5 0,5km 0,5km 4 ntb

2017 2022 2017 2023

290 e van 342 335 e van 342 156 e van 342 1 e van 230 *

Economisch kapitaal Gemiddelde schuld per huishouden Mediaan vermogen van huishoudens

€77.200 €16.900

€121.200 €133.300

2023 2023

5e van 342 339e van 342

Natuurlijk kapitaal Particuliere zonne-energie Natuur- en bosgebieden Bebouwd terrein Broeikasgasemissies per inwoner (CO2-equivalent)

490watt 7,2% 53,6% 3,0 ton

1.230watt 14,9% 11,0% ntb

2023 2017 2017 2022

337 e van 342 198 e van 342 331 e van 342 36 e van 342

Menselijk kapitaal Bevolking met een startkwalificatie Ervaren gezondheid Levensverwachting bevolking

82,0% 71,9% 81,8jaar

ntb 70,0% 81,6 jaar

2023 2022 2022

12 e van 342 150 e van 340 184 e van 342

Sociaal kapitaal Sociale cohesie in de woonbuurt Vertrouwen in instituties Vertrouwen in andere mensen

6,0 66,5% 75,8%

6,4 61,20% 66,7%

2023 2023 2023

38 e van 55 13 e van 227 11 e van 225

2022 2022

335 e van 342 36 e van 342

Trend Delft

Later

Elders Sociaal kapitaal Emissies van fijnstof naar lucht per km2 Broeikasgasemissies per inwoner (CO2-equivalent)

2.000kg PM2,5 500kg PM2,5 3,0 ton ntb

*Kwaliteit zwemwater binnenwateren: gedeeld 1ste met 167 regio’s. Geen Delftse data op deze indicatoren: Bruto binnenlands product, kwaliteit zwemwater kustwateren, stikstofuitscheiding landbouw en fosfaatuitscheiding landbouw.

Brede welvaart Delft: trends Het wiel van de brede welvaart op de volgende pagina, toont de trends en geeft een overzicht van de ontwikkeling van de brede welvaart op alle thema's. De binnenste ring van het wiel toont de trendmatige ontwikkeling in de jaren 2016-2023. De buitenste ring geeft de meest recente verandering van jaar op jaar weer.

Hoe scoort Delft: duiding van kleuren en trends – geen normering, wél inzicht De weergegeven kleuren zijn gebaseerd op objectieve, statistische criteria en dienen uitsluitend als signaalfunctie. Ze zijn nadrukkelijk niet bedoeld als normatieve beoordeling. Met andere woorden: de kleuren geven géén waardeoordeel weer. Wat deze wél zichtbaar maken, is de ontwikkeling van de indicatoren in de tijd. De kleur wordt bepaald door zowel de trend als de meest recente score. Zo ontstaat er inzicht in of we op een bepaald thema een positieve (groene) of negatieve (rode) ontwikkeling doormaken. Het is aan de raad en het college om op basis van deze signalen afwegingen te maken. Deze presentatie van informatie ondersteunt een beeldvormend gesprek voor de raad, zonder daar een politiek oordeel in te leggen. Op de lange termijn (binnenste ring) neemt de brede welvaart in Delft toe bij 11 indicatoren (zie volgende pagina), en neemt deze af bij één indicator: de afstand tot de dichtstbijzijnde basisschool. In de meest recente meting (de buitenste ring) is bij 6 indicatoren sprake van een toename van brede welvaart en bij 8 indicatoren van een afname. Een groot aantal indicatoren laat zowel op de lange als de korte termijn geen significante verandering zien. Op de volgende pagina volgt een exact overzicht van alle indicatoren over alle dimensies.

Daarna vergelijken we de toe- en afname van brede welvaart met de regio.

Legenda

Wit: geen data beschikbaar of kan niet berekend worden.

Leesvoorbeeld: De binnenste ring van het wiel toont de trendmatige ontwikkeling. Grijs betekent in dit geval dat de trend in ervaren gezondheid op de langere termijn stabiel is – er is geen sprake van een duidelijke stijging of daling. De buitenste ring geeft de meest recente verandering van jaar op jaar weer. Rood betekent hier een daling van de meest recente score op ‘ervaren gezondheid’. De exacte score staat in de tabel ‘Delft: Brede welvaart in één oogopslag’. Bron: CBS

Legenda

Wit: geen data beschikbaar of kan niet berekend worden.

Leesvoorbeeld: De binnenste ring van het wiel toont de trendmatige ontwikkeling. Groen betekent in dit geval een stijgende trend op particuliere zonne-energie. De buitenste ring geeft de meest recente verandering van jaar op jaar weer. Groen betekent hier een stijging van de meest recente score op ‘particuliere zonneenergie’. De exacte score staat in de tabel ‘Delft: Brede welvaart in één oogopslag.

Bron: CBS

De dimensie ‘elders’ is nog in ontwikkeling, en daarom staan hier slechts enkele indicatoren.

Legenda

Wit: geen data beschikbaar of kan niet berekend worden.

Bron: CBS

Delft in vergelijking met de regio: indicatoren met een stijgende trend voor brede welvaart in het ‘hier en nu’ Deze kaart toont het aantal indicatoren per gemeente dat een stijgende trend / verbetering laat zien van de brede welvaart in het ‘hier en nu’. In Delft zijn dit 7 indicatoren, namelijk ‘Geregistreerde misdrijven’, ‘Vaak onveilig voelen’, ‘Werkloosheid’, ‘Startkwalificatie’, ‘Netto arbeidsparticipatie’, ‘Inkomen’ en ‘Kwaliteit zwemwater binnenwateren’. Delft telt in de regio het grootste aantal indicatoren met een stijgende trend. Gevolgd door Midden-Delftland waar 6 indicatoren stijgen. Wassenaar en Voorschoten tellen met 3 indicatoren het kleinste aantal indicatoren die een stijgende trend laten zien.

Wassenaar Voorschoten Zoeterwoude Leidschendam-Voorburg ‘s-Gravenhage Zoetermeer

Rijswijk Pijnacker-Nootdorp

Delft

Westland

Lansingerland

Midden Delftland

Maassluis Vlaardingen

Bron: CBS

Schiedam Rotterdam

Delft in vergelijking met de regio: indicatoren met een stijgende trend voor brede welvaart ‘later’ Deze kaart toont het aantal indicatoren per gemeente dat een stijgende trend / verbetering laat zien van de brede welvaart ‘later’. In Delft zijn dit 4 indicatoren, namelijk ‘Startkwalificatie’, ‘Broeikasgasemissies’, ‘Particuliere zonne-energie’ en ‘Vermogen’. Veel gemeenten tellen 4 indicatoren met een stijgende trend, zoals Rotterdam, ’s-Gravenhage en Wassenaar. Alleen Zoetermeer telt een groter aantal indicatoren met een stijgende trend (5 indicatoren).

Wassenaar Voorschoten Zoeterwoude Leidschendam-Voorburg ‘s-Gravenhage Zoetermeer

Rijswijk Pijnacker-Nootdorp

Delft

Westland

Lansingerland

Midden Delftland Maassluis Vlaardingen

Bron: CBS

Schiedam Rotterdam

Delft in vergelijking met de regio: indicatoren met een dalende trend voor brede welvaart in het ‘hier en nu’ Deze kaart toont het aantal indicatoren per gemeente dat een dalende trend / verslechtering laat zien van de brede welvaart in het ‘hier en nu’. In Delft is dit 1 indicator, namelijk ‘Afstand tot basisschool’. Voorschoten telt het kleinste aantal indicatoren met een dalende trend (0 indicatoren). ’s-Gravenhage telt met 4 indicatoren het grootste aantal indicatoren met een dalende trend voor brede welvaart.

Wassenaar Voorschoten Zoeterwoude Leidschendam-Voorburg ‘s-Gravenhage Zoetermeer

Rijswijk Pijnacker-Nootdorp

Delft

Westland

Lansingerland

Midden Delftland Maassluis Vlaardingen

Bron: CBS

Schiedam Rotterdam

Delft in vergelijking met de regio: indicatoren met een dalende trend voor brede welvaart ‘later’ Deze kaart toont het aantal indicatoren per gemeente dat een dalende trend / verslechtering laat zien van de brede welvaart ‘later’. Alle gemeenten scoren vergelijkbaar. In Delft specifiek zijn er geen indicatoren die een dalende trend laten zien.

Wassenaar Voorschoten Zoeterwoude Leidschendam-Voorburg ‘s-Gravenhage Zoetermeer Rijswijk Pijnacker-Nootdorp Westland

Delft

Lansingerland

Midden Delftland

Maassluis

Schiedam Vlaardingen

Bron: CBS

Rotterdam

Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Delft Postbus 78, 2600 ME Delft Telefoon 14015 Internet www.delft.nl Mei 2025