Resultaten moitoring 2023

7.2

Oppervlaktewaterkwaliteit De verwachtte effecten van de reductie van de grondwateronttrekking op de oppervlaktewaterkwaliteit zijn gering. In ‘grondwatereffecten aan de oppervlakte gebracht’ (Deltares, 2008) is uitgezocht dat in een beperkt aantal gebieden een omslag kan optreden van infiltratie naar kwel en daar dan ook de chlorideconcentratie iets zal toenemen. In dezelfde studie bleek ook dat de chlorideconcentraties in de boezem aanzienlijk meer worden beïnvloed door de lekverliezen bij de Parksluizen in Rotterdam dan door het stopzetten van de grondwateronttrekking in Delft-Noord. In de periode 2009 tot en met 2011 is t.b.v. het reduceren van de grondwateronttrekking in Delft-Noord een langjarige nulmeting uitgevoerd. Hiervoor is op een veertigtal locaties gedurende drie jaar één keer in de maand een waterkwaliteitsmonster genomen. Dit waren 34 meetpunten in polders en 6 in de boezem. Uit deze metingen bleek dat, op Plas van der Ende na, nergens continu de waterkwaliteitsnorm van 200 mg/l voor chloriden werd overschreden. Met dit inzicht en de geringe verwachte verandering in de waterkwaliteit, heeft het Hoogheemraadschap van Delfland besloten pas een volgende specifieke meetcampagne te willen starten als in de reguliere monitoring van het hoogheemraadschap afwijkingen worden gevonden.

7.3

Stabiliteit van boezemkaden Het Hoogheemraadschap van Delfland heeft aangegeven dat alle waterkeringen voldoende robuust zijn om de afbouw zonder problemen te doorstaan. Om dit te kunnen blijven beoordelen is toch een monitoringsprogramma opgezet waarbij Delfland begin 2015 op 68 locaties peilbuizen in boezemkaden en regionale keringen heeft geplaatst. Deze peilbuizen zijn allemaal voorzien van telemetrie en verzenden hun metingen real time naar de afdeling keringen van het Hoogheemraadschap van Delfland. Het Hoogheemraadschap van Delfland zal de analyse op stabiliteit van de keringen zelf verzorgen. Met het Hoogheemraadschap van Delfland is afgesproken dat deze analyse en ook de monitoringsgegevens van deze 68 peilbuizen voor de Gemeente Delft beschikbaar zijn. Deze metingen worden door de gemeente gebruikt.

- 34 -

definitief

7.4

Parkeergarages, kelders en tunnels Bij de start van de monitoring is afgesproken om niet apart aan alle tunnels, parkeergarages, kelders en onderdoorgangen metingen te verrichten, maar om voorafgaand aan de reductie middels een quick-scan te controleren of deze constructies bestand zijn tegen een verhoging van de grondwaterdruk onder de constructie door de verhoogde grondwaterstand. In 2017 jaar is voor 24 parkeergarages, kelders en tunnels in en om Delft een quick-scan uitgevoerd. Hierbij is gekeken of de uitgangspunten bij de bouw van de constructie nog overeenkomen met de huidige praktijk. Vervolgens is getoetst of de veiligheid van de constructie gewaarborgd blijft bij een hogere grondwaterdruk onder en tegen de constructie. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen de grondwaterdruk die op dit moment al optreedt en een hogere grondwaterdruk die het gevolg is van de reductie van de grondwateronttrekking. Daarnaast is het cumulatieve effect hiervan getoetst. Het resultaat van de analyse is dat voor nagenoeg alle constructies de verhoogde grondwaterdruk geen gevolgen heeft. Wel zijn bij een aantal parkeergarages en kelders een aantal peilbuizen bijgeplaatst. Dit om te kunnen beoordelen of de bij het ontwerp gebruikte grondwaterstand overeenkomt met de grondwaterstand in de praktijk. Deze analyse heeft inmiddels plaatsgevonden.

Bij verschillende parkeergarages is de in de praktijk gemeten hoogste grondwaterstand iets hoger (maar binnen de veiligheidsmarge) dan de ontwerpgrondwaterstand. Ook is de impact van de toename van de stijghoogte op de constructie van de Phoenixgarage nader onderzocht. De garage bestaat uit een split-level systeem. De diepste niveaus, d.w.z. -5 en -6, hebben een vloerpeil van ca. NAP -8.1 m en NAP -9.6 m. De damwand reikt tot -21 mNAP.

Figuur 40 Doorsnede Phoenixgarage

Vóór de afbouw was de stijghoogte in het eerste watervoerend pakket circa -6.3 mNAP. In de huidige situatie is de stijghoogte zo’n -3.6 mNAP. En verwacht wordt dat de stijghoogte zal toenemen tot -1.5 mNAP. Onderzocht is of de vloer en de constructie deze toename kan opvangen. Het gewicht van de vloer van het niveau -5 is bij een stijghoogte van -1.5 mNAP geotechnisch precies in evenwicht. Het gewicht van de vloer van het niveau -6 is dit niet. Op dit niveau zijn echter bij de bouw brede T-balken in de constructie aangebracht. De verwachte opwaartse druk kan door deze T-balken worden opgevangen. Wel kunnen scheurtjes aan de bovenkant van deze T-balken ontstaan. Aanbevolen is om periodiek deze balken op scheuren te controleren en bij scheuren deze te injecteren om de wapening te beschermen. Naast het monitoren en eventueel injecteren van ontstane scheuren zijn er geen verdere mitigerende maatregelen nodig om de Phoenixgarage operationeel te houden.

Grondwateronttrekking Delft-Noord

- 35 -

8

Conclusie en aanbeveling

Op en nabij de locatie van DSM in Delft Noord vindt sinds 1916 een grondwateronttrekking plaats. Deze onttrekking is sinds 2016 van de gemeente Delft. De gemeente is voornemens om de onttrekking zover mogelijk gefaseerd af te bouwen om maatschappelijke kosten te besparen. Voor dit afbouwen is een monitoring opgezet, waarmee de huidige situatie wordt vastgelegd en de gevolgen van een afname van de grondwateronttrekking worden waargenomen, vastgelegd en beoordeeld. Het doel van deze rapportage is inzicht te geven in de huidige situatie tot en met december 2023 en een doorzicht te geven naar de op korte en lange termijn te verwachten veranderingen. Begin 2023 werd 600 m3/uur onttrokken. In de zomer van 2023 is de zesde afbouwstap doorgevoerd. In drie stapjes is het debiet probleemloos teruggebracht naar circa 480 m3 per uur. In de nabijheid van de onttrekking heeft dit geleid tot een toename van de stijghoogte in het eerste watervoerend pakket (het diepe grondwater). Deze toename is echter conform de op voorhand verwachtte toename. De reductie in het debiet heeft niet geleid tot een toename van de freatische grondwaterstanden (het ondiepe grondwater). Met betrekking tot de bodem is de situatie dat bij het reduceren van de grondwateronttrekking het maaiveld in de buurt van de onttrekking kan gaan zwellen. De praktijk is dat het maaiveld eind 2023 ligt zwelt.

Zo komt het DSM-terrein met +0.3 mm per jaar en het centrum van Delft gemiddeld met +0.1 tot 0.3 mm/jaar omhoog. Wel zijn er lokaal verschillen. Zo zakt aan de westkant van het DSM-terrein bij het huidige puttenveld het maaiveld met -0.8 mm per jaar en komt aan de oostkant ter plaatse van het stilgezette puttenveld het maaiveld met zo’n +0.8 tot +1.2 mm omhoog. Dit is binnen de van tevoren opgestelde beleidsuitgangspunten van de gemeente. Voor de deformatie van gebouwen geldt ongeveer hetzelfde. De praktijk is dat veel gebouwen met om en nabij de snelheid van het maaiveld zakken. Voor de grondwateronttrekking is het vooral van belang om te monitoren of bebouwing (ongelijkmatig) omhoogkomt. Op het DSM-terrein komen verschillende gebouwen in de directe nabijheid van het uitgeschakelde puttenveld met zo’n +0.5 tot +1.2 mm per jaar omhoog. Ook in het zuidelijke deel van het centrum komen relatief veel gebouwen met +0.5 t0t +1.2 mm per jaar omhoog. Aanbevolen wordt om de komende maanden door te gaan met het monitoren en in mei te beoordelen of de deformatie van maaiveld en gebouwen stabiel is gebleven. Indien dat het geval is, kan in de zomer van 2024 een afbouwstap worden doorgevoerd van 480 naar 360 m3 per uur. Verdeeld over 40 m3 per uur op 1 juni, 40 m3 per uur op 1 juli en 40 m3 per uur op 1 augustus.

Indien het maaiveld en gebouwen in mei 2024 harder omhoogkomen dan nu het geval is, wordt aanbevolen om de afbouwstap te verkleinen of uit te stellen.

- 36 -

definitief

Grondwateronttrekking Delft-Noord

- 37 -

Referenties • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

• •

Acacia Water, 2021, Grondwateronttrekking Delft-Noord resultaten van de monitoring in 2020, kenmerk 180835. Acacia Water, 2020, Grondwateronttrekking Delft-Noord resultaten van de monitoring in 2019, kenmerk 180835. Acacia Water, 2019, Grondwateronttrekking Delft-Noord resultaten van de monitoring in 2018, kenmerk 180835. Acacia water, 2019, Quickscan vóór de afbouwstap in 2019, kenmerk 180835_oho Acacia water, 2019, Quickscan ná de afbouwstap in 2019, kenmerk 180835_oho Acacia Water, 2018, Grondwateronttrekking Delft-Noord resultaten van de monitoring in 2017, kenmerk 180835. Acacia water, 2018, Quickscan vóór de afbouwstap in 2018, kenmerk 180840_oho Acacia water, 2018, Quickscan ná de afbouwstap in 2018, kenmerk 180840_oho Deltares, 2008, Grondwatereffecten aan de oppervlakte gebracht, Onderzoek naar effecten van stopzetting grondwateronttrekking DSM Delft – Hoofdrapport. DHV, 2007, Gietwater, koelwater, en blijven pompen, Haalbare opties voor benutten van grondwater bij DSM Gist (Delft) Eindrapport. Nelen en Schuurmans, 2014, Grondwateronttrekking Delft-Noord nulmeting dec 2013, kenmerk P0042. Nelen en Schuurmans, 2015, Grondwateronttrekking Delft-Noord resultaten monitoring 2014, kenmerk Q0077. Nelen en Schuurmans, 2017, Grondwateronttrekking Delft-Noord resultaten monitoring 2015, kenmerk R0143.

Nelen en Schuurmans, 2017, Grondwateronttrekking Delft-Noord resultaten monitoring 2016, kenmerk S0027. Nelen en Schuurmans, 2017, Quickscan vóór de afbouwstap in 2017. Nelen en Schuurmans, 2017, Quickscan ná de afbouwstap in 2018. Provincie Zuid-Holland, 1997, Vergunning, Besluit van de Gedeputeerde Staten van ZuidHolland van 16 september 1997, kenmerk DWM/143756. Provincie Zuid-Holland, 2010, Aanvulling op de vergunning, Besluit van de Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland van 16 juni 2010, kenmerk PZH-2010-177411605. Omgevingsdienst Haaglanden, 2015, Wijziging op de vergunning, Besluit van de Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland van 23 april 2015, kenmerk ODH-2015-00004160. TAUW, 2014, MER voor de gedeeltelijke verplaatsing van de grondwateronttrekking DelftNoord, Kenmerk R002-1219436FDD-irb-V02-NL. TNO Bouw en Ondergrond, 2007, Onderzoek naar effecten van stopzetting, grondwateronttrekking DSM Delft, Fase 1: Monitoringstrategie voor grondwaterstijging, waterkwaliteit en geotechniek Hoofdrapport. Van Steenis Geodesie, 2013, rapportage deformatiemeting Delft, kenmerk 33131. Wareco, 2009, Grondwatermeetnet eerste watervoerend pakket provincie Zuid-Holland ten behoeve van monitoring DSM-onttrekking, kenmerk KE34, RAP20091103.

- 38 -

definitief

Bijlagen

- 40 -

definitief

Bijlage 1 monitoring in de vergunning

Grondwateronttrekking Delft-Noord

- 41 -

Aanleiding De huidige vergunning dateert van maart 2015. In deze vergunning zijn enkele paragrafen opgenomen met betrekking tot het monitoren van de grondwateronttrekking. Deze onderdelen zijn in deze bijlage samengevat. Voor de exacte formulering wordt verwezen naar de vergunning. Opgepompt grondwater De vergunninghoudster dient per pompput de opgepompte hoeveelheden te meten en elke vier weken de watermeters af te lezen en registreren. Deze watermeters moeten met een frequentie van 15 minuten meten en een nauwkeurigheid van in ieder geval 95% hebben. Stijghoogte en grondwaterstand nabij de onttrekking De vergunninghoudster dient bij het nieuw aan te leggen puttenveld op drie locatie twee keer per maand de stijghoogte in het eerste watervoerend pakket en de grondwaterstand te meten. De vergunninghoudster dient daarnaast twee keer per maand de stijghoogte in het eerste watervoerend pakket te meten in de peilbuizen B37E0275, B37E0312, B37E3473, B37E3507 en B37E3502.

Zetting van maaiveld De vergunninghoudster dient met deformatiemetingen afgeleid van satellietbeelden de zetting van gebouwen en infrastructuur in de omgeving te monitoren. Het gebied moet minimaal tot 500 meter van de winning reiken en bij iedere meting moeten minstens 100 objecten worden bemeten, waaronder de zettingsgevoelige bebouwing in de omgeving. In de vergunning zijn verder nog enkele eisen opgenomen waaraan deze metingen moeten voldoen. Waterkwaliteit van het grondwater De vergunninghoudster rapporteert het chloridegehalte van het totaal opgepompte grondwater. Daarnaast eenmaal in de 5 jaar het chloridegehalte van het water in het eerste watervoerend pakket in de peilbuizen B37E0275, B37E0312, B37E34743, B37E3507 en B37E3502. Evaluatie De vergunninghoudster dient elke 10 jaar een evaluatie te verrichten waarin de veranderingen in de grondwaterstand, stijghoogte, chlorideconcentratie en de hiervoor beschreven deformatiemetingen aan de orde moet komen.

- 42 -

definitief

Bijlage 2 Stijghoogtes in het 1e wvp

Grondwateronttrekking Delft-Noord

- 43 -

In de tabel hieronder is per peilbuis in het 1e watervoerend pakket de gemiddelde stijghoogte in dat jaar opgenomen. Bij de geel gemarkeerde peilbuizen wordt geen data meer ingewonnen. Dit omdat bijvoorbeeld de peilbuis is verdwenen bij werkzaamheden. peilbuis 13-3.03 2-3.08 29-3.01h B30D0179 B30D0180 B30D0184 B30D0187 B30D0193 B30D1780 B30G0010 B30G0017 B30G0021 B30G0119 B30G0276 B30G0279 B30G0377 B30G0578 B30G0579 B30G0583 B30G0586 B30G0834 B30G4579 B30G4580 B30G4637 B30G4638 B30H0126 B37B0211 B37B0233 B37B3795 B37B3813 B37E0275 B37E0312 B37E0314 B37E0382 B37E0394 B37E0561 B37E3405 B37E3406 B37E3469 B37E3471 B37E3472 B37E3473 B37E3499 B37E3500 B37E3501 B37E3502 B37E3503 B37E3504 B37E3505 B37E3506 B37E3507 B37E3508 B37E3509 B37E3510 B37E3528 B37F2225 B37E4324 B37E4325

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

gemiddelde -8.79 -4.85 -4.44 -1.30 -1.40 -1.58 -1.64 -1.11 -0.46 -2.31 -2.56 -2.81 -2.06 -1.46 -0.59 -3.09 -2.09 -1.71 -2.01 -1.36 -0.24 -1.22 -1.41 -2.98 -3.65 -4.43 -0.98 -2.12 -2.88 -1.85 -7.18 -5.19 -4.90 -4.60 -4.58 -3.66 -4.70 -4.68 -2.49 -4.89 -3.01 -6.18 -2.53

gemiddelde -8.87 -4.81 -4.47 -1.28 -1.28 -1.71 -1.69 -1.11 -0.47 -2.22 -2.51 -2.75 -2.02 -1.35 -0.50 -3.04 -2.04 -1.88 -2.02 -1.43 -0.24 -1.15 -1.39 -2.98 -3.63 -4.50 -0.78 -2.12 -3.10 -1.95 -6.91 -5.20 -4.92 -4.55 -4.53 -3.72 -4.86 -4.55 -2.67 -4.92 -3.00 -6.21 -2.69 -4.53 -4.33 -4.71 -4.79 -4.60 -5.64 -3.65 -7.14 -3.97 -6.79

gemiddelde -8.37 -4.81

gemiddelde -8.16 -4.82 -4.44 -1.25 -1.35 -1.75 -1.63 -1.04 -0.40 -2.24 -2.49 -2.72 -2.11 -1.43 -0.52 -2.97 -2.03 -1.64 -2.06 -1.40 -0.19 -1.19

gemiddelde -7.91 -4.72 -4.37 -1.34 -1.46 -1.77 -1.69 -1.03 -0.39 -2.28 -2.55 -2.70 -2.12 -1.54 -0.65 -2.94 -2.09 -1.68 -2.03 -1.44 -0.26 -1.43 -1.50 -2.98 -3.69 -4.41 -0.89 -2.21 -3.04 -1.91 -6.31 -5.06 -4.83 -4.45

gemiddelde -7.34 -4.70 -4.26 -0.98 -1.44 -1.72 -1.79 -0.98 -0.40 -2.19 -2.37 -2.55 -2.03 -1.49 -0.57 -2.88 -1.99 -1.73 -1.93 -1.39 -0.32 -1.34 -1.43 -2.84 -3.71 -4.42 -0.91 -2.14 -3.12 -1.96 -5.96 -4.80 -4.66 -4.55

gemiddelde -6.67 -4.32 -4.01 -1.38 -1.22 -1.61 -1.46 -0.86 -0.33 -2.06 -2.33 -2.37 -1.90 -1.40 -0.49 -2.66 -1.85 -1.56 -1.79 -1.27 -0.24 -1.16 -1.31 -2.61

gemiddelde -5.92 -4.50 -3.87 -1.13 -1.24 -1.25 -1.11 -0.91 -0.28 -1.96 -2.26 -2.26 -1.81 -1.40 -0.59 -2.48 -1.73

gemiddelde -5.23 -4.48 -3.59 -1.21 -1.18 -1.44 -1.36 -1.01 -0.28 -1.90 -2.20 -2.33 -1.75 -1.33 -0.50 -2.48 -1.77 -1.38 -1.65 -1.20

gemiddelde -4.58 -4.29 -3.28

-1.71 -1.15

gemiddelde -5.70 -4.39 -3.74 -0.90 -1.11 -1.34 -1.30 -0.90 -0.21 -1.84 -2.16 -2.30 -1.80 -1.29 -0.48 -3.31 -1.71 -1.30 -1.58 -1.15

-1.27 -1.25 -2.30

-1.00 -1.10 -2.32

-1.16 -1.18 -2.37

-1.09 -1.09 -2.13

-4.44 -0.63 -1.96 -2.76 -1.68 -5.44 -4.39 -4.39 -4.30

-4.43 -0.87 -1.36 -2.73 -0.88 -5.00 -4.14 -4.27 -4.26

-4.22 -0.68 -1.78 -2.36 -1.40 -4.77 -3.99 -4.16 -4.31

-4.30 -0.83 -2.05 -2.76 -2.24 -4.41 -3.91 -4.17 -4.36

-4.19

-3.17

-3.03

-3.11

-2.73

-2.14 -4.92 -2.94

-3.65 -4.62 -4.71 -2.12 -4.78 -2.86 -5.63

-3.35

-2.16 -4.90 -2.97 -5.98 -2.65 -4.41 -4.37 -4.64 -5.24 -4.42 -5.56 -3.61 -7.52 -3.96

-3.84 -4.72 -5.02 -2.29 -4.81 -2.96 -5.99

-4.34 -2.10

-3.95 -2.28

-3.94 -2.37

-4.01 -2.08

-3.56 -2.04

-2.75 -5.04

-2.66 -4.74

-2.56 -4.56

-2.54 -4.39

-1.67 -3.95

-4.31

-4.25

-4.13

-4.10

-4.00

-4.20

-3.83

-4.62 -5.16 -4.13 -5.39 -3.65 -8.30 -3.8515

-4.51 -4.82 -5.09 -3.50 -7.56 -3.83

-4.22 -4.47 -4.03 -4.68 -3.14 -6.81 -3.72

-4.05 -4.22 -3.51 -4.38 -3.16 -6.30 -3.69

-3.92 -4.09 -3.48 -4.20 -2.99 -5.99 -3.20

-3.93 -4.08 -3.42 -4.07 -3.10 -6.24 -3.14

-3.64 -3.77 -3.05 -3.62 -2.83 -5.37 -3.34

-6.11 -5.10

-5.99 -5.10

-5.99 -5.13

-5.86 -5.04 -7.35 -8.45

-5.62 -5.10 -6.85 -7.73

-5.55 -5.01 -6.19 -7.04

-4.79 -4.88 -5.61 -6.85

-4.60

-4.47

-3.99

-5.41 -6.30

-5.04 -6.63

-4.44 -5.64

-4.23 -4.66 -5.09 -4.65 -5.77 -3.61 -6.75 -3.98 -7.04 -6.81 -6.82 -5.16

-1.30 -1.36 -1.73 -1.65 -1.12 -0.51 -2.23 -2.51 -2.95 -1.99 -1.48 -0.59 -3.01 -2.05 -1.84 -2.00 -1.42 -0.17 -1.30 -1.35 -2.95 -3.64 -4.42 -0.95 -2.17 -3.29 -2.04 -6.65 -5.07 -4.86 -4.53 -4.41 -3.82 -4.51

-2.97 -3.64 -4.27 -0.73 -2.10 -3.16 -1.96 -6.31 -5.01 -4.83 -4.56 -3.86 -4.80

-4.37 -4.27 -4.69 -5.59 -4.23 -5.44 -3.64 -8.49 -3.88

- 44 -

-1.03 -1.31 -1.02 -0.77 -0.20 -1.73 -2.08 -2.19 -1.56 -1.16 -0.42 -2.37 -1.64 -1.24 -1.51 -1.08

-1.76 -2.33 -1.63 -3.93 -3.54 -3.92 -4.22

min -8.87 -4.85 -4.47 -1.38 -1.46 -1.77 -1.79 -1.12 -0.51 -2.31 -2.56 -2.95 -2.12 -1.54 -0.65 -3.31 -2.09 -1.88 -2.06 -1.44 -0.32 -1.43 -1.50 -2.98 -3.71 -4.50 -0.98 -2.21 -3.29 -2.24 -7.18 -5.20 -4.92 -4.60 -4.58 -3.86 -4.86 -5.02 -2.67 -4.92 -3.01 -6.21 -2.69 -4.53 -4.37 -4.71 -5.59 -4.65 -5.77 -3.65 -8.49 -3.98 -7.04 -6.81 -6.82 -5.16 -7.35 -8.45

max -4.58 -4.29 -3.28 -0.90 -1.03 -1.25 -1.02 -0.77 -0.20 -1.73 -2.08 -2.19 -1.56 -1.16 -0.42 -2.37 -1.64 -1.24 -1.51 -1.08 -0.17 -1.00 -1.09 -2.13 -3.63 -4.19 -0.63 -1.36 -2.33 -0.88 -3.93 -3.54 -3.92 -4.22 -4.41 -2.73 -4.51 -3.56 -2.04 -4.78 -1.67 -3.95 -2.53 -3.83 -4.23 -3.64 -3.77 -3.05 -3.62 -2.83 -5.37 -3.14 -6.79 -6.81 -3.99 -4.88 -4.44 -5.64

definitief

verschil 4.29 0.56 1.20 0.48 0.43 0.52 0.76 0.35 0.31 0.58 0.49 0.76 0.56 0.37 0.24 0.94 0.45 0.64 0.56 0.35 0.15 0.43 0.41 0.85 0.07 0.31 0.35 0.86 0.96 1.36 3.25 1.66 1.00 0.38 0.17 1.13 0.35 1.45 0.64 0.14 1.34 2.26 0.16 0.70 0.14 1.08 1.82 1.60 2.15 0.81 3.12 0.83 0.24 0.00 2.82 0.28 2.92 2.81