Rapportage Verkeersonderzoek Abtswoudseweg 2019
Tekst van het document
RAPPORT
In opdracht van: Gemeente Delft Projectnummer: M06371-R-E05 Datum: 27 augustus 2019
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
1.
INLEIDING
3
1.1
Aanleiding en doel
3
1.2
Leeswijzer
3
2.
VERKEER
4
2.1
Onderzoeksmethode
4
2.2
Verkeersstromen
5
2.3
Wachttijden en wachtrijen
6
2.4
Fietsers naar de TU Delft
9
3.
VERKEERSVEILIGHEID
12
3.1
Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad
12
3.2
Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg
14
3.3
Abtswoudseweg – Zuideinde
17
BIJLAGEN
20
Bijlage 1: verkeersstromen Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad Bijlage 2: verkeersstromen Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg Bijlage 3: verkeersstromen Abtswoudseweg – Zuideinde
Colofon Rapport opgesteld door Eveline de Jong, Jeffrey Pot, Michel Felkers Augustus 2019
Copyright Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.
Pagina 2 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
1. INLEIDING 1.1
Aanleiding en doel
Op 29 november 2018 heeft de gemeente Delft het bestemmingsplan “Nieuw Delft, zuidelijke velden” vastgesteld. Naar aanleiding van dit bestemmingsplan zijn diverse zienswijzen ingediend die met name betrekking hebben op de verkeersveiligheid en verkeersafwikkeling. Naar aanleiding van deze zienswijzen heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college wordt verzocht de verkeersstructuur te monitoren. Om invulling te geven aan de motie heeft u Mobycon gevraagd voor een verkeerstelling, een onderzoek naar de wachttijden en een verkeersveiligheidsanalyse. De gemeente Delft heeft 3 kruispunten vastgesteld waar het onderzoek moet plaatsvinden: • Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad; • Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg; • Abtswoudseweg – Zuideinde.
Op de drie kruispunten zijn cameratellingen uitgevoerd tijdens een werkdag ochtendspits, een werkdag avondspits en een weekendmiddag. Voor de verkeersveiligheidsanalyse is een schouw gehouden op de drie kruispunten op de werkdag, weekenddag en na zondondergang. Aanvullend op de door de gemeente Delft aangevraagde onderzoeken heeft Mobycon onderzoek gedaan naar de verkeersstromen van en naar de TU Delft.
1.2
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 worden de verkeersstromen en wachttijden per kruispunt besproken, daarnaast wordt ingegaan op de verkeersstromen naar de TU Delft. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de resultaten van de verkeersveiligheidsanalyse.
Pagina 3 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
2. VERKEER In dit hoofdstuk zal worden ingegaan op de onderzoeksmethode, de gemeten verkeersstromen, de geregistreerde wachttijden per richting en de verkeersstromen naar de TU Delft.
2.1
Onderzoeksmethode
De verkeersstromen op de kruispunten Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad, Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg en Abtswoudseweg – Zuideinde zijn gemeten met de slimme camera’s van Miovision. De locaties van de camera’s staan in onderstaande afbeelding.
Afbeelding 1: cameralocaties
Er is gefilmd op zaterdag 11 mei en dinsdag 14 mei. De beelden van de volgende tijdstippen zijn geanalyseerd: • Weekendmiddag: zaterdag 11 mei 15.00 – 17.00 • Weekdag ochtendspits: dinsdag 14 mei 7.30 – 9.30 • Weekdag avondspits: dinsdag 14 mei 16.00 – 18.00
Zaterdag 11 mei Dinsdag 14 mei Gemiddeld
Gemiddelde temperatuur 9,3 oC 11,0 oC 13,2 oC
Maximumtemperatuur
Zonneschijn
Neerslag
14,2 oC 16,3 oC 17,8 oC
84% 87% 45%
0 mm 0 mm -
Tabel 1: weer op zaterdag 11 mei en dinsdag 14 mei in weerstation Rotterdam (KNMI, geraadpleegd juni 20191)
Zoals te zien is in tabel 1 was het weer op zaterdag 11 mei en dinsdag 14 mei zonniger dan gemiddeld voor de tijd van het jaar. De temperatuur lag iets lager dan gemiddeld voor de tijd van het jaar. Het heeft niet geregend op beide dagen en er waren geen bijzondere omstandigheden. De tellingen zijn daarom representatief.
1 https://projects.knmi.nl/klimatologie/daggegevens
Pagina 4 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
Na uitvoering van het onderzoek worden de beelden ingelezen in een online user interface en definiëren wij de gewenste analyses. Hierbij stellen we de locatie vast en worden de gewenste modaliteiten ingesteld. We hebben hierbij onderscheid gemaakt in: • Voetgangers; • Fietsers; • Snorfietsers, bromfietsers en motoren2; • licht gemotoriseerd (auto's, bestelbus); • middelzwaar gemotoriseerd (bus, lichte vrachtvoertuigen); • zwaar gemotoriseerd (zware vrachtvoertuigen). De analyse van de wachttijden vindt aan de hand van de camerabeelden plaats. Hierbij worden de beelden teruggekeken waarbij steeds per tak van een kruispunt de wachttijden worden bijgehouden. Dit kan vervolgens vertaald worden naar de wachttijden per richting. De wachttijden zijn onderzocht voor de richtingen die voorrang moeten verlenen aan ander verkeer.
2.2
Verkeersstromen
In deze paragraaf worden de verkeersstromen van het drukste uur per kruispunt besproken. Het drukste uur is per kruispunt verschillend. De stroomdiagrammen van het drukste uur per kruispunt en van de gemeten 2uursperioden zijn te vinden in de bijlagen. 2.2.1
Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad
De stroomdiagrammen van de drukste uren en de 2-uursperioden zijn te vinden in bijlage 1. Op dit kruispunt zijn de oostelijke en westelijke takken (beide Mercuriusweg) fietspaden, de noordelijke en zuidelijke takken (beide Nieuwe Gracht) zijn verboden voor fietsers. Er zijn enkele fietsers die toch gebruikmaken van de Nieuwe Gracht, daarnaast zijn er in de 6 uur die geanalyseerd zijn negen auto’s geteld die over het oostelijke fietspad rijden. Bijna 65 procent van de hoeveelheid verkeer op dit kruispunt op de dinsdag en zaterdag samen is fietsverkeer, 3,5 procent zijn motoren, 31 procent is licht verkeer. Middelzwaar verkeer en zwaar verkeer maken respectievelijk 0,7% en 0,1% uit van het totaal aantal verkeer. In het drukste uur in het weekend steken er kruisen 529 fietsers en 40 snor-/bromfietsers met 4 motoren, 528 lichte motorvoertuigen (auto’s en bestelbussen) en 6 middelzware motorvoertuigen. In het drukste uur doordeweeks (8.15 – 9.15 uur) kruisen er 1311 fietsers en 30 snor-/bromfietsers met 8 motoren, 384 lichte motorvoertuigen, 14 middelzware motorvoertuigen en 4 zware motorvoertuigen. 2.2.2
Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg
Het kruispunt Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg bestaat uit twee kruispunten heel dicht op elkaar, zie afbeelding 3. Dit zijn de kruispunten Nieuwe Gracht – Engelsestraat en Engelsestraat – Abtswoudseweg. De verkeersdiagrammen van de drukste uren en de 2-uursperioden staan in bijlage 2. Het
2 Miovision kan geen onderscheid maken tussen snorfietsers, bromfietsers en motoren omdat deze te weinig verschillen in lengte en
breedte. Op basis van de videobeelden maken we de inschatting dat 1 op de 8 uit deze categorie een motor is.
Pagina 5 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
drukste uur van het kruispunt Nieuwe Gracht – Engelsestraat is op zaterdag 11 mei 16.00 – 17.00 uur. Het drukste uur van het kruispunt Engelsestraat – Abtswoudseweg is dinsdag 14 mei 16.45 – 17.45 uur.
Afbeelding 3: kruispunt Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg
Het grootste deel (80 tot 85%) van het gemotoriseerd verkeer kruist niet met het fietsverkeer van het Mercuriuspad – Abtswoudseweg, maar rijdt tussen de Nieuwe Gracht en de Engelsestraat (zuid). Op de kruising met het fietsverkeer zijn 507 fietsers, 24 snor- en bromfietsers en motoren en 80 lichte geteld in het drukste uur in het weekend (16.00 – 17.00). In het drukste uur doordeweeks (16.45 – 17.45 uur) waren dat 1254 fietsers, 58 snor- en bromfietsers en motoren, 95 lichte motorvoertuigen en 3 middelzware motorvoertuigen. De westelijke tak van het kruispunt Engelsestraat – Abtswoudsweg is een brom-/fietspad, er is hier geen autoverkeer toegestaan. Op de videobeelden is te zien dat de voertuigen uit de categorie snorfietsers, bromfietsers en motoren die deze tak uitkomen of ingaan enkel brom- en snorfietsers zijn. Er zijn in de 6 uur geanalyseerd beeldmateriaal in totaal 9 auto’s geteld die over het fietspad rijden. 2.2.3
Abtswoudseweg – Zuideinde
De verkeersdiagrammen van de drukste uren en de 2-uursperioden staan in bijlage 3. Het kruispunt Abtswoudseweg – Zuideinde is een kruispunt van twee drukke fietsroutes naar de TU Delft. Dit kruispunt heeft vooral veel fietsverkeer, bijna 95% van het verkeer in de spitsuren is fietsverkeer. Dit zijn 936 fietsers per uur in het weekendspitsuur (16.00 – 17.00 uur), 2964 fietsers in het drukste uur doordeweekse ochtendspits (8.00 – 9.00 uur) en 1821 fietsers in het drukste uur avondspits (16.00 – 17.00 uur). De ochtendspits doordeweeks is het drukste moment dat is gemeten. De oostelijke tak is een brom-/fietspad over de Abtswoudsebrug, hier mag enkel fietsverkeer en bromverkeer overheen. De lichte motorvoertuigen die gebruikmaken van het fietspad zijn brommers en lichte elektrische voertuigen zoals de elektrische tuktuks voor toeristen. Het grootste deel van het fietsverkeer (58%) dat in de ochtendspits de brug overgaat komt uit de noordelijke tak Zuideinde, dit is de belangrijkste route vanuit het station richting de TU Delft. In de avondspits is ditzelfde patroon andersom te zien.
2.3
Wachttijden en wachtrijen
Wachttijden en -rijen zijn bepaald aan de hand van de camerabeelden van de drie kruispunten. Het verschil in even stoppen en wachten is vastgesteld op 3 seconden op basis van eerdere ervaring met dit soort
Pagina 6 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
onderzoeken. Dit betekent dat als een fietser even stopt of moet afremmen dit niet wordt meegenomen in de wachttijden en -rijen. 2.3.1
Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad
De gemiddelde wachttijden voor fietsers ligt in het weekend hoger dan doordeweeks vanwege gelijkmatiger aandeel fietsers-auto’s en de gelijkmatiger verdeling van verkeer uit de twee richtingen waardoor er minder hiaten in de autostroom zijn. De maximale wachttijden liggen daar ook hoger. De wachttijden en wachtrijen liggen in de ochtendspits hoger aan de westkant en in de avondspits vanuit de oostkant. Dit heeft te maken met de fietsersstroom die in ochtendspits groot is richting TU Delft (west naar oost) en in de avondspits de andere kant op (oost naar west). fietsers vanuit
zaterdag 11 mei 15.00-17.00 west oost
dinsdag 14 mei 7.30-9.30 west oost
dinsdag 14 mei 16.00-18.00 west oost
gemiddelde wachttijd 00:16 00:14 00:11 00:10 maximale wachttijd 00:43 00:40 00:34 00:22 gemiddelde wachtrij 2 2 4 2 maximale wachtrij 7 6 10 6 Tabel 2: wachttijden en wachtrijen fietsers Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad 2.3.2
00:11 00:27 2 5
00:12 00:32 4 18
Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg
De wachttijden en -rijen zijn voor de twee delen van het kruispunt los geanalyseerd. Zoals te zien in tabel 3 zijn er weinig verschillen in de gemiddelde wachttijden en wachtrijen van de werkdagspituren en weekendmiddag voor gemotoriseerd verkeer op het kruispunt . De maximale wachttijden zijn in de werkdagspitsuren wel veel hoger dan in de weekendmiddag. Doordat het verkeer minder gelijkmatig verdeeld is over de noordelijke en zuidelijke richting duurt het voor automobilisten langer om een hiaat te vinden in de autostroom. Er is één fietser die moet wachten in de 6 geanalyseerde uren (zie tabel 4). De fietser komt vanuit het fietspad Mercuriuspad de Nieuwe Gracht richting het zuiden op en moet 17 seconden wachten. gemotoriseerd verkeer vanuit
zaterdag 11 mei 15.00-17.00 noord zuid
dinsdag 14 mei 7.30-9.30 noord zuid
dinsdag 14 mei 16.00-18.00 noord zuid
gemiddelde wachttijd 00:12 00:13 00:09 00:17 maximale wachttijd 00:29 00:39 00:18 00:37 gemiddelde wachtrij 1 1 1 1 maximale wachtrij 2 2 2 2 Tabel 3: wachttijden en wachtrijen gemotoriseerd verkeer Nieuwe Gracht – Engelsestraat
00:08 00:15 1 1
fietsers
dinsdag 14 mei 16.00-18.00 noord zuid
vanuit
zaterdag 11 mei 15.00-17.00 noord zuid
dinsdag 14 mei 7.30-9.30 noord zuid
00:17 gemiddelde wachttijd maximale wachttijd 00:17 gemiddelde wachtrij 1 maximale wachtrij 1 Tabel 4: wachttijden en wachtrijen fietsers Nieuwe Gracht – Engelsestraat
-
00:16 00:32 1 2
-
-
Pagina 7 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
De maximale wachttijden zijn een factor 2 of 3 hoger doordeweeks vergeleken met het weekend op het kruispunt Engelsestraat – Abtswoudseweg (tabel 5). Dit is verklaren door de hogere aantallen fietsers. De wachtrijlengte is meestal gemiddeld 1 over alle onderzoeksmomenten, de maximale wachtrij is 2. Er is geen enkele fietser die moet wachten op dit kruispunt, de fietsers tussen Abswoudseweg en het Mercuriuspad hebben voorrang. Invoegende fietsers voegen zich tussen de fietsers. gemotoriseerd verkeer
zaterdag 11 mei dinsdag 14 mei 15.00-17.00 7.30-9.30 vanuit noord zuid noord zuid gemiddelde wachttijd 00:11 00:15 00:11 00:11 maximale wachttijd 00:21 00:19 00:59 00:44 gemiddelde wachtrij 1 1 1 1 maximale wachtrij 2 2 2 2 Tabel 5: wachttijden en wachtrijen gemotoriseerd verkeer Engelsestraat – Abtswoudseweg 2.3.3
dinsdag 14 mei 16.00-18.00 noord zuid 00:15 00:14 00:40 01:00 1 1 1 2
Abtswoudseweg – Zuideinde
Bij het kruispunt Abswoudseweg – Zuideinde maken we onderscheid in wachttijden/-rijen door een brugopening en in een normale situatie. In de weekendmiddag en in de ochtendspits vonden er 2 brugopeningen plaats in de geanalyseerde 2 uur. In de avondspits waren er 3 brugopeningen. Tijdens de weekendmiddag stond de brug open bij de start van de opnames, deze brugopening is daarom niet meegenomen in de resultaten van de wachttijd. De gemiddelde wachttijd voor alle brugopeningen is hetzelfde. De maximale wachttijd is in de avondspits langer, de brug stond op dat moment langer open. In de doordeweekse ochtendspits is duidelijk de drukte van het aantal fietsers te zien in de lengte van de wachtrij, hierdoor duurt het oplossen van de wachtrijen ook veel langer. Vanwege de positie van de camera en de lengte van de wachtrijen bevond een deel van de wachtrijen zich buiten beeld. De wachtrijen in tabel 6 zijn indicaties op basis van de beelden en de verkeerscijfers van het oplossen van de wachtrijen. Bij brugopening
zaterdag 11 mei 15.00-17.00 04:263 + 00:22
gemiddelde wachttijd (brugopening + oplossen wachtrij) maximale wachttijd 04:26 + 00:22 (brugopening + oplossen wachtrij) gemiddelde wachtrij 263 maximale wachtrij 34 Tabel 6: wachttijden en wachtrijen voor brugopening
dinsdag 14 mei 7.30-9.30 04:18 + 00:30
dinsdag 14 mei 16.00-18.00 04:20 + 00:16
04:20 + 00:44
05:17 + 00:20
68 105
36 46
Buiten de brugopeningen om moeten automobilisten vaak wachten, vooral doordeweeks leidt dit toch lange wachttijden en wachtrijen. Vooral autoverkeer uit het zuiden, dat voorrang moet verlenen aan verkeer vanaf de brug, heeft lange wachtrijen en wachttijden.
3 De brug was al open voor de start van de telling (voor 15.00 uur), de eerste brugopening van 1,5 minuut is daarom niet meegenomen in de
resultaten. De gemiddelde wachttijd is daarom enkel gebaseerd op de wachttijd van de tweede brugopening. Voor het aantal fietsers in de wachtrij maakt het niet uit dat niet de gehele brugopening te zien is. De wachtrij van de eerste brugopening is wel meegenomen bij de berekening van de gemiddelde wachtrij.
Pagina 8 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
gemotoriseerd verkeer vanuit
zaterdag 11 mei 15.00-17.00 noord oost zuid west
noord
dinsdag 14 mei 7.30-9.30 oost zuid
west
noord
dinsdag 14 mei 16.00-18.00 oost zuid
west
gemiddelde wachttijd
00:14
-
00:10
-
-
-
00:16
00:10
00:15
-
00:26
00:08
maximale wachttijd
00:22
-
00:13
-
-
-
00:32
00:10
00:29
-
01:45
00:08
gemiddelde wachtrij
1
-
1
-
-
-
2
1
1
-
1
1
maximale wachtrij
1
-
1
-
-
-
4
1
1
-
2
1
Tabel 7: wachttijden en wachtrijen gemotoriseerd verkeer Abtswoudseweg - Zuideinde
Fietsverkeer uit de Abtswoudseweg (west) moet voorrang verlenen aan verkeer uit het Zuideinde (zuid), slechts een enkele keer ontstaat hierdoor een wachtrij. Uit Zuideinde zuid moeten fietsers vaker wachten omdat het fietsverkeer uit het noorden dat afslaat richting de brug geen voorrang aan ze verleend. Doordat er weinig hiaten in de stroom zijn moeten fietsers soms lang wachten (54 seconden als langst gemeten wachtrij). fietsers vanuit
zaterdag 11 mei 15.00-17.00 noord oost zuid west
noord
dinsdag 14 mei 7.30-9.30 oost zuid
west
noord
dinsdag 14 mei 16.00-18.00 oost zuid
west
gemiddelde wachttijd
-
-
-
00:05
-
00:10
00:25
-
-
-
00:34
-
maximale wachttijd
-
-
-
00:05
-
00:10
00:54
-
-
-
00:34
-
gemiddelde wachtrij
-
-
-
2
-
2
2
-
-
-
1
-
maximale wachtrij
-
-
-
2
-
2
4
-
-
-
1
-
Tabel 8: wachttijden en wachtrijen fietsers Abtswoudseweg - Zuideinde
2.4
Fietsers naar de TU Delft
Een van de belangrijkste stromen in het onderzoeksgebied is het fietsverkeer van en naar de TU Delft. Om dit in beeld te brengen gebruiken we een extra functie van onze verkeerstelcamera’s. Deze functie verzamelt alle MAC-adressen van weggebruikers. MAC-adressen zijn unieke identificatiecodes van mobiele apparaten, zoals smartphones en tablets (vergelijkbaar met kentekens). Door op de verschillende telpunten deze MAC-adressen te verzamelen, kunnen de reistijden en reissnelheden van de weggebruikers tussen de camera’s bepaald worden. Hiermee kunnen we fietsers uit de dataset filteren. Om het fietsverkeer tussen het onderzoeksgebied en de TU Delft te kunnen meten hebben we een extra camera geplaatst op de Jaffalaan ter hoogte van de ingang van de faculteit Techniek, Bestuur en Management (TBM).
Pagina 9 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
Afbeelding 6: Verkeersstromen tussen kruispunten Abtswoudseweg – Zuideinde en de cameralocatie op de TU Delft
Het aandeel fietsers dat een route heeft die eindigt bij de cameralocatie op de TU Delft (locatie 5 in afbeelding 6) is afgezet tegen het totaal aantal fietsers dat (een deel van) de route volgt tussen 1, 3, 4 en 5. Omdat sommige fietsers geen Mac-adres hebben of meerdere Mac-adressen dient enkel te worden gekeken naar de percentages. Zaterdag 11 mei 15:00-17:00 Aantal % 83 24% 217 64% 26 8% 13 4%
Dinsdag 14 mei 7:30-9:30 Aantal % 168 23% 413 57% 101 14% 46 6%
Dinsdag 14 mei 16:00-18:00 Aantal % 131 18% 547 75% 34 5% 15 2%
totaal
339
100%
728
100%
727
100%
Alle routes die eindigen bij 5
39
12%
147
20%
49
7%
van 1 3 1 3
via 3
via
3 4
naar 4 4 5 5
Tabel 9: verkeersstromen tussen Mercuriuspad/Abtswoudseweg en TU Delft
In de doordeweekse ochtendspits ligt het percentage fietsers richting de Jaffalaan het hoogst met 20%, in de doordeweekse avondspits ligt dit percentage het laagst met 7%. De overige 80% tot 93% is al eerder afgeslagen, dit kan zijn op het Zuideinde richting het station, maar ook zal een deel van het verkeer via de Julianalaan naar de faculteit Bouwkunde gaan, een deel via de Rotterdamseweg naar de faculteiten Lucht en Ruimtevaarttechniek en een deel via de fietsstraat Leeghwaterstraat fietsen in plaats van de Mekelweg. Het percentage dat eindigt bij locatie 5 (Jaffalaan, TU Delft) geeft enkel aan hoe groot het aandeel fietsers is dat deze route volgt naar de TU Delft. Het geeft niet weer wat het totale aandeel TU-fietsverkeer is ten opzichte van het totaal aantal fietsers vanuit het Mercuriuspad/Abtswoudseweg.
Pagina 10 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
Afbeelding 7: Verkeersstromen tussen kruispunten Abtswoudseweg – Zuideinde en de cameralocatie op de TU Delft
Van de fietsers die op het Mercuriuspad fietsen is in het weekend 37% afkomstig uit de Jaffalaan. Doordeweeks ligt dit percentage hoger. Verkeer uit Julianalaan, Rotterdamseweg en Leeghwaterstraat is hierbij niet meegenomen. Het percentage dat begint bij locatie 5 (Jaffalaan, TU Delft) geeft enkel aan hoe groot het aandeel fietsers is dat deze route volgt vanuit de TU Delft. Het geeft niet weer wat het totale aandeel TUfietsverkeer is ten opzichte van het totaal aantal fietsers naar het Mercuriuspad/Abtswoudseweg. Zaterdag 15:00-17:00
Dinsdag 07:30-09:30
Dinsdag 16:00-18:00
van 4 4
via 3
via
naar 1 3
Aantal 31 25
% 35% 28%
Aantal 22 18
% 27% 22%
Aantal 54 41
% 23% 17%
5 5
4 4
3
1 3
13 20
15% 22%
19 24
23% 29%
66 77
28% 32%
totaal
89
100%
83
100%
238
100%
Alle routes die beginnen bij 5
33
37%
43
52%
143
60%
Tabel 10: verkeersstromen tussen TU Delft en Mercuriuspad/Abtswoudseweg
Pagina 11 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
3. VERKEERSVEILIGHEID Op de kruispunten is een korte schouw gehouden om een goed beeld te krijgen van de verkeerssituatie en het verkeersgedrag. Hierbij is aandacht besteed aan de mate van voorrang nemen/voorrang geven en verkeersgevaarlijk gedrag. Om een compleet beeld van de verkeersveiligheid te krijgen zijn de camerabeelden op de overige onderzoeksmomenten bekeken. Naast het gebruik en het gedrag toetsen we de onderzoeklocaties aan de minimale eisen van de Basiskenmerken kruispunten en rotondes (CROW publicatie 315a) en overige CROW richtlijnen voor het ontwerp van kruispunten. Hierbij wordt onder andere aandacht besteed aan de zichtlijnen op de diverse kruispunten en de vormgeving van de voorrang. Op basis van de analyse van de huidige situatie brengen wij in kaart wat de mogelijke consequenties voor de verkeersveiligheid zijn. Daarbij wordt gekeken naar de inrichting van de kruispunten en het gedrag op de kruispunten in relatie tot de verkeersafwikkeling.
3.1
Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad
Het kruispunt Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad is een kruising tussen een gebiedsontsluitingsweg (50 km/uur) en een solitair fietspad aan de westkant en een vrijliggend brom-/fietspad aan de oostkant binnen de bebouwde kom. Volgens de basiskenmerken Kruispunten en rotondes van het CROW wordt bij een kruispunt tussen een gebiedsontsluitingsweg en een (solitair) fietspad het fietspad uit de voorrang gehouden. Afhankelijk van de intensiteiten, oprijzicht en verwachtingspatroon van het gemotoriseerd verkeer kan worden besloten fietsers in de voorrang te plaatsen. N
O
W
Z
Afbeelding 8: Met de klok mee zicht vanuit noord, oost, zuid en west
Pagina 12 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
De oversteek ligt vanuit het zuidoosten gezien vlak na een bocht in de weg. Er is voldoende zicht om de fietsers te zien, maar het is voor het gemotoriseerd verkeer wel moeilijker in te schatten of fietsers voorrang zullen geven omdat ze pas laat remmen. Voor de fietsers is er voldoende oprijzicht, al is het voor fietsers uit het oosten moeilijker om in te schatten of er verkeer uit het zuidoosten komt omdat deze auto’s parallel aan het fietspad komen aanrijden. Het fietspad aan de westkant is nog niet af, er liggen nu tijdelijk grijze betonnen platen. De fietspaden liggen op dit moment een klein beetje verschoven van elkaar en sluiten daardoor niet helemaal goed op elkaar aan voor fietsers uit het westen. Uit de tellingen is gebleken dat er in de ochtend- en avondspits significant meer fietsers rijden dan gemotoriseerd verkeer. In het weekend waren de aantallen gelijk aan elkaar. Tijdens de schouw en op de camerabeelden is te zien dat enkele automobilisten op het kruispunt stoppen om voorrang te verlenen aan de fietsers. Zowel automobilisten uit het zuidoosten en het noorden verlenen soms voorrang aan fietsers. Hieruit concluderen we dat het verlenen van voorrang niet te maken heeft met de parallel ligging van de het fietspad en de autoweg aan de zuidoostkant, maar met de grote stromen fietsers op dit kruispunt.
Het overgrote deel van het gemotoriseerd verkeer volgt de voorrangsregeling op, waardoor de fietsers moeten wachten. De fietsers stoppen over het algemeen wel voor de voorrangstekens, maar remmen in veel gevallen pas op het laatste moment. Vanuit het oosten wijken fietsers vaak uit naar de voetgangersoversteek om te voorkomen dat ze moeten remmen voor auto’s uit het noorden (blauwe lijn in afbeelding 9). Vanuit het westen rijden fietsers veel naar het midden van het fietspad om afstand te behouden van de plastic afscheidingsblokken (groene lijn in afbeelding 9). Dit leidt vooral bij inhaalsituaties tot verkeersonveilige situaties tussen fietsers onderling bij de oversteek. Voetgangers maken in de tijdelijke situatie niet allemaal gebruik van het voetpad aan de noordkant, maar gebruiken vaak de aan het zuiden gelegen ingang voor bouwverkeer. De oversteek van de rijbaan is daardoor schuin en minder overzichtelijk voor de andere verkeersdeelnemers.
N
O
W
Z Afbeelding 9: verkeerssituatie kruispunt Nieuwe Gracht – fietspad Mercuriuspad
Pagina 13 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
Na zonsondergang Na zonsondergang is er veel minder fiets- en autoverkeer te zien tijdens de schouw. Door het gemotoriseerd verkeer wordt voorzichtiger gereden rondom het kruispunt, waarschijnlijk omdat er veel fietsers zonder verlichting rijden. Fietsers versnellen bij het kruispunt om nog over te steken voordat er een auto aankomt. Vergeleken met de schouw bij overdag wordt er minder vaak voorrang verleend aan het gemotoriseerd verkeer. De oversteek met het fietspad uit de voorrang is grotendeels correct vormgegeven volgens de minimale basiskenmerken. De verharding van het fietspad is niet doorgetrokken, er zijn kanalisatiestrepen en voorrangstekens aanwezig, ook zijn er verkeersborden aanwezig. Deze inrichtingskenmerken maken duidelijk dat het fietspad uit de voorrang is. Er is een rijrichtingsscheiding in de vorm van een bolgestrate middengeleider op de gebiedsontsluitingsweg. In de minimale basiskenmerken is aangegeven dat er altijd een rijrichtingsscheiding aanwezig dient te zijn. En indien een middengeleider aanwezig is, deze breed genoeg moet zijn zodat een fietser veilig in twee fasen kan oversteken. In de illustraties bij de basiskenmerken voor een kruispunt tussen een solitair fietspad en een gebiedsontsluitingsweg is wel een middengeleider opgenomen.
De Ontwerpwijzer Fietsverkeer geeft aan dat de oversteekbaarheid redelijk is zonder middengeleider bij een intensiteit tot 800 mvt/uur. In het drukste uur van de zaterdagmiddagspits is het hoogste aantal motorvoertuigen per uur geteld, dit waren er 539 motorvoertuigen. De aanwezig rijrichtingscheiding is niet breed genoeg voor een fietser om te wachten. Er is een rijrichtingscheiding aanwezig, daarmee wordt voldaan aan het basiskenmerk. Tijdens de schouw is een enkele keer te zien dat fietsers toch gedeeltelijk oversteken en daarbij wachten op de rijbaan. Dit kan voor verkeersonveilige situaties zorgen als er ook gemotoriseerd verkeer uit de andere richting komt. Op basis van de intensiteiten, het oprijzicht in de huidige situatie en het vertoonde gedrag van de verkeersdeelnemers kan worden geconcludeerd dat een fietsoversteek met fietsers uit de voorrang een verkeersveilige keuze is op deze plek. De oversteek zorgt niet voor verkeersonveilig rijgedrag, het grootste deel van de fietsers volgt de voorrangsregeling op. Slechts een deel van het gemotoriseerd verkeer verleent onnodig voorrang aan de fietsers.
3.2
Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg
Het kruispunt Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg bestaat eigenlijk uit twee kruispunten; het kruispunt Nieuwe Gracht – Engelsestraat en Engelsestraat – Abtswoudseweg – fietspad Mercuriuspad. De Nieuwe Gracht is een doorlopende gebiedsontsluitingsweg (50 km/uur), de Engelsestraat (een erftoegangsweg 30 km/uur) sluit aan met een uitritconstructie in de bocht van Nieuwe Gracht. Op de uitritconstructie sluiten de fietsstraat Abtwoudseweg en het fietspad Mercuriuspad aan. Deze fietsoversteek op de uitritconstructie is in de voorrang. Een uitritconstructie als 30m km/uur-poort zorgt voor een duidelijke overgang naar de 30 km/uur-zone en een lagere snelheid bij entree. De uitritconstructie biedt voldoende plaats voor gemotoriseerd verkeer om zich op te stellen om voorrang te verlenen aan het fietsverkeer of het verkeer op de fietsstraat. De uitritconstructie sluit niet direct aan op de Nieuwe Gracht, in de bocht is gebruik gemaakt van klinkers, zie afbeelding 8. Dit ontwerp maakt het makkelijker om de uitrit in en uit te rijden omdat men deze niet onder een schuine hoek hoeft te betreden. Tijdens schouw en in de camerabeelden is te zien dat dit zorgt voor hogere snelheden bij het verkeer dat vanuit het zuiden rechtdoor rijdt om de 30 km/uur-zone te betreden.
Pagina 14 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
Afbeelding 10: Materialisatie in bocht Nieuwe Gracht
Gemotoriseerd verkeer vanuit het oosten mag enkel naar links of naar rechts afslaan. De overgang van fietsstraat naar brom-/fietspad is over de uitrit bijna niet zichtbaar. Er is geen verschil in materialisatie, enkel de introductie van een asmarkering op de uitritconstructie, zie afbeelding 11 rechtsboven. De doorlopende materialisatie maakt het duidelijk dat fietsers voorrang hebben, maar zorgt aan de andere kant voor onduidelijkheid dat hier het einde van de fietsstraat is. In de videobeelden is te zien dat een aantal automobilisten rechtdoor rijdt over het fietspad in plaats van af te slaan richting de Nieuwe Gracht. Dit zorgt voor verkeersonveilige situaties op het fietspad en op het kruispunt Nieuwe Gracht – Mercuriuspad. N
O
W
Z
Afbeelding 11: Met de klok mee zicht vanuit noord, oost, zuid en west
Pagina 15 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
N O
W
Z Afbeelding 12: verkeerssituatie kruispunt Nieuwe Gracht – Engelsestraat – Abtswoudseweg
Er wordt altijd voorrang verleend aan de fietsers of voetgangers die de uitritconstructie kruisen. Een enkele keer wordt er door gemotoriseerd verkeer wel extra gas gegeven om snel over te steken voor de fietsers. De hoofdvoorziening voor voetgangers ligt op de oostelijke tak aan de zuidkant, op de westelijke tak ligt deze aan de noordkant. Voetgangers steken daardoor schuin over op het kruispunt (paarse lijn afbeelding 12), dit kan voor gevaarlijke situaties zorgen. Verkeer op de Nieuwe Gracht heeft door het gebouw dat op de uitgang van de spoortunnel staat beperkt zicht in de bocht zoals te zien in afbeelding 12 (gele lijn). Verkeer dat vanuit het westen aankomt en de 30 km-straat in wil rijden moet extra opletten voordat kan worden ingedraaid, er is op de uitritconstructie vervolgens genoeg ruimte om op te stellen voor de fietsoversteek. Na zonsondergang Fietsers hebben op dit kruispunt voorrang en vertonen geen ander gedrag na zonsondergang. Het is voor het gemotoriseerd verkeer vanuit de Nieuwe Gracht of de Engelsestraat soms moeilijk om te zien om fietsers te zien omdat een groot deel zonder licht rijdt. Omdat er echter weinig verkeer (zowel gemotoriseerd als fietsverkeer) is lijdt dit niet tot gevaarlijke situaties. Het kruispunt is ontworpen volgens de minimale en ideale basiskenmerken van Kruispunten en rotondes van het CROW.
Er is een onderscheid in verharding, de voorrang is vormgegeven met behulp van een uitritconstructie en er is enkel een rijrichtingscheiding aanwezig op de gebiedsontsluitingsweg (Nieuwe Gracht).
Pagina 16 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
De vormgeving van de uitritconstructie, met uitritblokken, is volgens de CROW richtlijnen. Er staat in de richtlijnen niets aangegeven over het niet direct aansluiten van een uitritconstructie in een bocht. Op basis van de intensiteiten en het vertoonde gedrag van de verkeersdeelnemers kan worden geconcludeerd dat een fietsoversteek met fietsers in de voorrang een verkeersveilige keuze is op deze plek. Het is voor het verkeer uit de Engelsestraat en de Nieuwe Gracht duidelijk dat ze voorrang moeten verlenen, dit doen ze ook in alle gevallen.
3.3
Abtswoudseweg – Zuideinde
Het kruispunt Abtswoudseweg – Zuideinde is een kruispunt van de fietsstraat Zuideinde (noord en zuid) met de fietsstraat Abtswoudseweg (west) en het fietspad over de Abtswoudsebrug (oost). Het kruispunt is een gelijkwaardig kruispunt, dit sluit aan bij het karakter van de fietsstraat. Het kruispunt is niet verhoogd uitgevoerd. Dit kruispunt heeft vooral veel fietsverkeer, bijna 95% van het verkeer in de spitsuren is fietsverkeer. Dit zijn 1000 fietsers per uur in het weekendspitsuur en 3000 fietsers in het drukste uur doordeweeks (dinsdag 14 mei 8.00 – 9.00 uur). Fietsers houden zich op het kruispunt niet aan de voorrangsregels (bestuurders van rechts gaan voor), maar schuiven in bij de stroom of buigen om andere fietsers heen (groene fietser in afbeelding 13). Een enkele keer moet een fietser stoppen. Autoverkeer krijgt bijna nooit voorrang van fietsers, ook niet als ze van rechts komen. Voetgangers krijgen ook nooit voorrang van fietsers, ook niet als ze rechtdoor oversteken terwijl de fietsers afslaan (en dus voorrang hebben), zie paarse lijn in afbeelding 13. Het gebrek aan voorrang verlenen leidt op dit kruispunt echter niet tot verkeersonveilige situaties. Wel moeten voetgangers en gemotoriseerd verkeer vaker wachten tot er een hiaat is in de fietsersstroom.
Na zonsondergang Er is na zonsondergang slecht zicht op fietsers die vanuit de brug op het kruispunt afkomen omdat er geen verlichting is op de brug en veel fietsers zonder licht fietsen. Vanuit de andere richtingen is er wel goed zicht op het verkeer. Ook na zonsondergang houden fietsers zich niet aan de voorrangsregels (bestuurders van rechts gaan voor), maar schuiven in bij de stroom of buigen om andere fietsers heen.
Pagina 17 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
N
W
O
Z
Afbeelding 13: verkeerssituatie kruispunt Abtswoudseweg - Zuideinde
N
O
W
Z
Afbeelding 14: Met de klok mee zicht vanuit noord, oost, zuid en west
Pagina 18 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
De vormgeving van het kruispunt voldoet aan de minimale en ideale basiskenmerken Kruispunten en rotondes, er is geen onderscheid in verharding, geen rijrichtingscheiding en er zijn geen oversteekvoorzieningen. Zie afbeelding 14.
Afbeelding 15: auto die door fietsersstroom wil rijden (Zuideinde zuid richting Zuideinde noord)
Het rijgedrag van de fietsers (geen voorrang verlenen) lijdt niet tot verkeersonveilige situaties, enkel tot korte opstoppingen en kleine uitwijkmanoeuvres. Het kruispunt functioneert goed in deze vorm omdat er weinig gemotoriseerd verkeer gebruik van maakt. Een potentieel probleem is agressie van automobilisten van Zuideinde zuid naar Zuideinde noord bij lange wachttijden. Op basis van de intensiteiten en het vertoonde gedrag van de verkeersdeelnemers kan worden geconcludeerd dat een gelijkwaardig kruispunt een verkeersveilige keuze is op deze plek. Met de belangrijke fietsstromen van/naar Zuideinde noord en van/naar de Abtswoudseweg is deze kruispuntvorm de meest verkeersveilige kruispuntvorm.
Pagina 19 van 23
Verkeersonderzoek Abtswoudseweg
Pagina 23 van 23