Raadsoplegger route Delft klimaatneutraal 2050

Oplegger raad Raadsvoorstel Onderwerp

Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050

Portefeuillehouder

Wethouder Zwart

Voorstel ingediend door

S. Niekel

Registratienummer

5778441

Datum

27 februari 2024

Concept-besluit(en)

De raad: - besluit de Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050 (met kenmerk 5778439) vast te stellen en deze in het elektronische gemeenteblad bekend te maken. - Neemt kennis van de volgende raadsinformatiebrieven - Memo terugkoppeling commissievergadering (met kenmerk 5778444) - Memo terugkoppeling consultatieronde (met kenmerk 5778443)

Waarom nu? In het coalitieakkoord Samen werken aan Delft (2022-2026) staat het concrete voornemen om een routekaart op te stellen die de route naar klimaatneutraal in 2050 in kaart brengt. De routekaart is conform de programmabegroting 2023-2026 gedekt uit middelen vanuit het coalitieakkoord voor het opstellen van dit stuk. Inhoud Nederland moet in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat volgt niet alleen uit Delftse ambities, maar ook uit juridisch verankerde doelstellingen vastgesteld op nationaal en Europees niveau. De effecten van deze doelstelling gaan verder dan het tegengaan van klimaatverandering – het gaat evengoed om comfortabele woningen, stabiele energieprijzen, betaalbare energierekeningen, een schone buitenlucht. De routekaart is geen uitvoeringsagenda of financiële claim op toekomstige begrotingsmiddelen, maar een momentopname die verkent wat nodig is om de door de gemeenteraad uitgesproken ambities te behalen en te voldoen aan (inter)nationale wetgeving. Op basis van de routekaart volgt een uitvoeringsagenda met concrete voorstellen, kostenindicaties en dekkingsvoorstellen. De uiteenzetting van vastgesteld beleid schetst een beeld van de verdeling van verantwoordelijkheden. De routekaart besteedt meer aandacht aan onderwerpen waar een rol voor de gemeente is weggelegd en minder daar waar andere organisaties aan zet zijn.

Het doel van de routekaart is om verder grip te bieden op de opgave Energietransitie (circulair en klimaatadaptatie vallen buiten de scope van de routekaart). Dat doet de routekaart door: Het overzichtelijk maken van de opgave – door deze op te delen langs transitiepaden en de handelingsperspectieven (pijlers) daarbinnen; Het inzichtelijk maken van de huidige inzet op de opgave – door het inventariseren van staand beleid en lopende projecten; Het kwantificeren van de opgave – door externe ontwikkelingen (EU wetgeving, nationale wetgeving en autonome ontwikkelingen zoals bevolkingsgroei), beleidsplannen en projecten door te rekenen voor 2030 en 2050; Pagina 1 van 5

-

Het structureren van de discussie rondom de opgave – niet alleen door de restopgave randvoorwaarden te benoemen, maar door toekomstige onderwerpen voor politiek-bestuurlijke besluitvorming in kaart te brengen. Dit gebeurt ook door de introductie van de werkwijze van monitoring.

De kernboodschap van de routekaart is dat Delft goed gepositioneerd is om in 2050 klimaatneutraal te zijn, maar dat er wel werk aan de winkel is. De bestaande plannen en projecten dekken bijna de volledige uitstoot en leiden tot een 92% reductie in 2050. De restopgave – 8% - is voor een groot deel afhankelijk van hogere overheden. Zo ligt bijvoorbeeld de restopgave bij Mobiliteit vooral in zwaar vervoer en mobiele werktuigen, waar (inter)nationaal beleid en technologische innovatie verduurzaming realistisch moeten maken. Dat laat onverlet dat daarnaast Delft de schouders onder haar beleid moet zetten en haar beleidsplannen moet (blijven) vertalen naar projecten met voldoende middelen en mensen, om de doelstelling van Klimaatneutraal 2050 te halen. De stad van het gas afhalen middels warmte-uitvoeringsplannen is de grote uitdaging. De hiervoor benodigde toekomstige beslismomenten worden in elk transitiepad inzichtelijk gemaakt. Toch is een slag om de arm op zijn plaats. De haalbaarheid van de doelstellingen is afhankelijk van anderen. Zo zal het Rijk in de toekomst vast moeten houden aan de ambitieuze koers die de laatste jaren in gang is gezet. Bijzondere aandacht gaat uit naar de financiële ondersteuning vanuit het Rijk die gemeenten in staat stelt om plannen te maken en projecten uit te voeren. De gemeente heeft daar niet of beperkt invloed op.

Maar zonder dat de gemeente haar eigen verantwoordelijkheid neemt, zijn de doelstellingen evenmin haalbaar. Dat betekent dat de gemeente tijdig de juiste beleidsbeslissingen moet nemen, en de voorgenomen plannen tot uitvoering moet brengen zoals voorzien. Kortom: de vooruitzichten zijn gunstig, maar er is nog meer dan voldoende werk aan de winkel. De doelgroep van de routekaart is in eerste instantie de gemeenteraad en het college. Het overzicht, inzicht en de kwantificatie brengen de voortgang op weg naar een klimaatneutraal Delft in kaart. Enerzijds geeft dat het college handvatten om transparant verantwoording af te leggen, en handvatten voor toekomstige uitvoering van beleid. Anderzijds steunt de routekaart en de bijbehorende monitoringssystematiek de raad in haar controlerende en kaderstellende taak. De voorziene beslismomenten geven een indruk van de onderwerpen waar de kaderstellende of budgetterende rol van de raad in de toekomst benodigd is. De routekaart is als volgt opgedeeld: Deel 1: na een korte inleiding en uitleg wordt de essentie van de routekaart op drie manieren naar voren gebracht: de grafiek met het totaalbeeld van de uitstoot, een beknopte samenvatting per transitiepad en een visualisatie van alle mijlpalen en voorziene beslismomenten.

Dan volgt een uitleg van de scope (klimaatadaptatie en circulariteit worden hier buiten beschouwing gelaten), uitgangspunten voortkomend uit een eerder participatietraject, hoe de routekaart handvatten geeft voor sturing en een aantal begrippen. Deel 2: Dan volgt het inhoudelijke gedeelte. De routekaart is opgedeeld in 5 transitiepaden. Vier daarvan zijn gebaseerd op de landelijke klimaattafels ‘wonen’, ‘industrie en commerciële dienstverlening’, ‘publieke dienstverlening’ en ‘mobiliteit’. Van deze categorieën is de uitstoot jaarlijks te monitoren. Het vijfde transitiepad ‘energie infrastructuur’ geeft inzicht in de opgave om te komen tot de infrastructuur die randvoorwaardelijk is voor de opgave als geheel. Bij het begin van elk transitiepad wordt de essentie visueel weergegeven met een uitstootgrafiek, overzicht van mijlpalen en beslismomenten en kerngedachte. De transitiepaden zijn opgedeeld in pijlers: dit zijn de handelingsperspectieven waarlangs we verduurzaming in dat pad realiseren. Per pijler zetten we uiteen wat de opgave is en hoe Delft deze aanpakt. Elk transitiepad sluit af met ‘voorziene beslismomenten’ en haakt in op het ‘sturen met de routekaart’.

Hierin schetst de routekaart grofweg op welke onderwerpen nog plannen nodig zijn en welke plannen moeten worden geborgd in de uitvoering van concrete projecten om daadwerkelijk effect te hebben op de CO2-doelstellingen. Hier wordt expliciet zichtbaar gemaakt wat voorheen impliciet was. Deel 3: Tot slot bespreekt de routekaart in het derde en laatste deel de overkoepelende randvoorwaarden en introduceert het de werkwijze voor het monitoren van de opgave.

Pagina 2 van 5

Monitoringssystematiek De routekaart maakt deel uit van een overkoepelende monitoringssystematiek. Voor een goede interpretatie is het nuttig de routekaart te onderscheiden van de andere elementen van deze systematiek. Dit zijn de halfjaarrapportages, de trendmonitor en het uitvoeringsprogramma.

Korte Termijn, Terugblikkend

Opgavedoelen

Projectresultaten

Trendmonitor 1x per jaar

Halfjaarrapportage 2x per jaar

-

Lange Termijn, Vooruitkijkend

Cijfers van de indicatoren van de 4 sectoren: wonen, dienstverlening, industrie en verkeer

Routekaart 1x per 4 jaar een update van de routekaart

-

Uitvoeringsplan 1x per 4 jaar -

-

Voortgang van projecten en projecten en activiteiten

Inclusief nieuwe raming van de uitstootcijfers (2030 en 2050).

Capaciteit, planning, kostenindicatie, dekkingsvoorstel

Kanttekening doorrekening en monitor De inschatting van uitstootcijfers is onderhevig aan verandering. Met voortschrijdend inzicht worden modellen verbeterd. Als gevolg daarvan worden uitstootdata met terugwerkende kracht aangepast, wat kan leiden tot inconsistenties tussen rapportages, zoals in de uitstoot in 1990. Uitstootdata dienen dus niet geïnterpreteerd te worden als onomstotelijke waarheden. Zo heeft de doorrekening van CE Delft geleid tot een aanpassing van het referentiejaar 1990: in 2022 werd deze geschat op 828. In de routekaart is dit 823 kton CO2-equivalent. Verschillen in uitstootbenaderingen van de Regionale Klimaatmonitor (in kton CO2, excl. overige broeikasgassen) Jaar

2010

2011

2012

Q2 2022 Q3 2023

630

590

603

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

595

607

617

594

560

549

498

457

589

601

609

592

560

553

499

460

2021

2022

487

Zoals in de tabel te zien is, kan de uitstoot van een gegeven jaar met ongeveer 5kton verschillen. De 823 kton van 1990 en 487 van 2021, zoals berekend door CE Delft in Q3 2023, zijn leidend voor de routekaart. Toelichting bijlagen 1. Memo terugkoppeling commissievergadering Op 27 juni 2023 heeft wethouder Zwart het plan van aanpak van de routekaart ter bespreking voorgelegd aan de raadscommissie ruimte en verkeer. Vanuit de commissie zijn waardevolle overwegingen meegegeven. Wethouder Zwart heeft informeel toegezegd de raad te informeren over hoe deze overwegingen zijn meegenomen in het proces en het eindproduct. Het memo terugkoppeling commissievergadering vervult deze toezegging. 2. Memo terugkoppeling consultatieronde Naar aanleiding van de commissievergadering is een consultatieronde in het proces ingepast om het perspectief van de samenwerkingspartners van de gemeente bij het opstellen van de routekaart te kunnen betrekken. Van 12 december tot en met 23 januari hebben samenwerkingspartners de kans gekregen om te reageren. Hieronder vallen deelnemers van het bedrijvennetwerk Delft Energieneutraal 2050 (DEN2050), de Klankbordgroep Energietransitie en projectpartners. Met de TU Delft is gedurende de ontwikkeling van de routekaart daarnaast ook bilateraal afgestemd.

In het memo staat de uitkomst van de consultatieronde en aanpassingen die gemaakt zijn naar aanleiding van de input van partners in de stad. Pagina 3 van 5

3. CE Delft Achtergrondrapportage De inhoud van de routekaart, zo ook de hoofdboodschap dat de CO2-reductiedoelen haalbaar zijn, is in bepalende mate gestoeld op de doorrekening uitgevoerd door CE Delft. De details van de berekeningen zijn te vinden in deze rapportage 4. Raadschecklist Routekaart De raadswerkgroep energietransitie heeft een checklist opgesteld met uitgangspunten voor de opbouw en inhoud van een raadsvoorstel omtrent de energietransitie. Deze is ingevuld en bijgevoegd. Wat verandert er? Met de Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050 wordt in principe geen nieuw beleid geformuleerd. Het brengt bestaande beleids- en uitvoeringsplannen bij elkaar. Het is daarmee het richtinggevende document voor de Delftse energietransitie.

Beleidskaders -

Nota Delft energieneutraal 2050 (2013) Bouwen aan een Duurzaam Delft (2018) Parijsakkoord (2015) Klimaatwet (2019, wijziging 2023) European Climate Law (2021)

Er is een volledige documentenlijst opgenomen aan het eind de routekaart. Financiën De routekaart is een samenvatting van huidig beleid en gaat daarmee geen additionele financiële verplichtingen aan.

Vervolg De routekaart krijgt een vervolg in de uitvoeringsagenda. Deze vertaalt de inzichten van de routekaart naar concrete voorstellen gericht op uitvoering. Participatie Het opstellen van de routekaart is ambtelijk gedaan met inhoudelijke ondersteuning door adviesbureau Van Vieren en kwantitatieve ondersteuning door adviesbureau CE Delft. De raadscommissie heeft tussentijds gedebatteerd over de inhoudsopgave en politieke kaders en de conceptresultaten zijn informeel tijdens de raadswerkgroep en klankbordgroep Energietransitie gepresenteerd (de klankbordgroep bestaat uit bewoners- en belangenverenigingen, huurdersraden en studentenorganisaties). Het ambtelijk concept van de routekaart is ter consultatie aangeboden aan partners in de stad. Geïnteresseerde partijen uit de klankbordgroep, het bedrijvennetwerk Delft Energie Neutraal 2050 (DEN2050) en project partners (zoals onder andere TU Delft, de woningbouwcorporaties, Stedin etc.) kregen de mogelijkheid concrete opmerkingen en aanvullingen aan te dienen. Zie de bijlage Memo terugkoppeling consultatieronde voor concrete informatie over de uitgenodigde partijen en de uitkomst. Na vaststelling van de Routekaart wordt breder gecommuniceerd naar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties.

Communicatie Na vaststelling van de Routekaart wordt breder gecommuniceerd naar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Bijlage(n) Pagina 4 van 5

Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050 (met kenmerk 5778439) Raadsbesluit routekaart Delft klimaatneutraal 2050 (met kenmerk 5778441) Memo terugkoppeling commissievergadering (met kenmerk 5778444) Memo terugkoppeling consultatieronde (met kenmerk 5778443) CE Delft Achtergrondrapportage (met kenmerk 5778438) Raadschecklist Routekaart Delft Klimaatneutraal (met kenmerk 5778440)

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☒ Ja

☐ Nee

☐ Niet van toepassing

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om T230628.4.6.1 als afgedaan te beschouwen

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Martina Huijsmans Loco-Burgemeester

Pagina 5 van 5