Raadsinformatiebrief Delftse jeugd(hulp) Q3 2022

Nota Delftse jeugd(hulp) Derde kwartaal 2022 Leeswijzer Hierbij ontvangt u de tweede periodieke raadsbrief jeugd(hulp). Met de toezegging u 2-jaarlijks periodiek te informeren, volgt deze brief na de 1e (kenmerk: 2213180) die op 16 juni is behandeld in de commissie SDW. Wij danken u nogmaals voor de positieve berichten waarmee u de brief heeft ontvangen. De inhoud van deze brief bevat dan ook de input uit de raadswerkgroep en de behandeling van de 1e brief in de commissie SDW met de volgende thema’s en informatievragen uit het jeugddomein: • Preventie in het jeugddomein: de jeugdgezondheidszorg • Kinderen in een scheidingssituatie • Veiligheid in en om de school • Data over de specialistische jeugdhulp Naast deze brief heeft u inmiddels ook de Regiovisie Monitor 2021 (kenmerk 2227382) ontvangen. We kiezen daarmee bewust voor een korte en bondige brief naast de omvangrijke regiomonitor. Uw input op het uitvoeringsplan van de regiovisie organiseren we op een later moment dit jaar. Actualiteit Hervormingsagenda Jeugd De gesprekken tussen VNG en het rijk over de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 zijn inmiddels hervat met het doel dit najaar de agenda vast te stellen.

In deze periode vinden er consultatierondes plaats, waarvoor Delft ook input levert vanuit de strekking: houdt koers, zonder tussentijdse stelselingrepen waarbij we het voorstel van de VNG steunen om de invulling van de hervormingsagenda neer te leggen bij de 42 jeugdhulpregio’s. Jeugdgezondheidszorg Het personeelstekort in de jeugdhulp speelt, zoals in meerdere sectoren in Nederland, al meerdere jaren. Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West (hierna: JGZ) heeft de wethouders van de acht samenwerkende gemeenten recent op de hoogte gebracht van het personeelstekort waar zij mee kampt. Uitval vanwege Covid, krapte op de arbeidsmarkt, maar ook van de gevraagde inzet ten behoeve van Oekraïense vluchtelingen vanuit de wettelijke taak die JGZ uitvoert spelen hierin een rol. JGZ heeft aangegeven dat de uitvoering van de wettelijke taken niet onder druk staat, maar dat de kans zich voordoet dat zij minder maatwerkactiviteiten kan uitvoeren. Vooralsnog heeft JGZ in Delft aan alle subsidieafspraken kunnen voldoen. Week van de opvoeding Tijdens de Week van de Opvoeding (3 t/m 9 oktober) is op verschillende plaatsen in de stad extra aandacht besteed aan opvoedthema’s en opvoedondersteuning.

Bijvoorbeeld tijdens de opening van het opvoedsteunpunt locatie basisschool de Horizon en het verspreiden van het inspiratieboekje ‘Samen delen, samen weten’ op verschillende plekken in de stad. In dit boekje vertellen ouders hoe zij omgaan met opvoeden en delen grootouders en experts hun tips over de mooie en uitdagende opvoedzaken. Jeugdbescherming In september is in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen geëvalueerd door de Universiteit Leiden. We zien de toenemende zorgen en de onrust rond de landelijke berichtgeving en het kamerdebat. Vanuit onze jeugdbeschermingsregio bekijken we nu wat laatste landelijke voor ons betekenen en u ontvangt in oktober een raadsinformatiebrief waarin de impact van het onderzoek nader wordt toegelicht.

1

Data Wellicht ten overvloede, de informatie in deze brief is gebaseerd op verschillende databronnen. Vergelijkingen van Delft op landelijk niveau maken we met behulp van een andere databron dan vergelijkingen in de regio Haaglanden. Gepresenteerde data is zo veel als mogelijk afkomstig uit het eerste halfjaar van 2022. Sommige ontwikkelingen in het jeugddomein zijn beter te duiden over een tijdbestek van meerdere jaren.

2

1. Preventie in het jeugddomein: de jeugdgezondheidszorg Jeugdpreventie in Delft bestaat uit meerdere ondersteuningsvormen en activiteiten. In dit hoofdstuk wordt elke keer een onderdeel uitgelicht. Zoals in het beleidskader jeugd(preventie) (kenmerk: 4661860) te vinden, wordt ruim 60% van het jeugdpreventiebudget besteed aan het uitvoeren van wettelijke taken. Daarom vindt u dit keer meer informatie over de wettelijke taken van de gemeente op het gebied van jeugdpreventie. In Delft is de JGZ te vinden op drie locaties: De Vermeertoren in de wijk Voordijkshoorn, de Nassaulaan in de Wippolder en de Händellaan in de Buitenhof. In Delft, en de omringende zeven gemeenten1, is zij verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke taken jeugdpreventie door bv. te vaccineren, meten en wegen, en door te luisteren naar de vraag van ouders, jongeren en kinderen. Hierbij ondersteunt de professional met advies en zorg op maat en kijkt naar de eigen kracht van kind én gezin. Uiteraard in samenwerking met partners, zoals het onderwijs, welzijnswerk en kraamzorg. Met als resultaat en bedoeling ‘blije en gezonde kinderen’. Er zijn vaste contactmomenten2, waarmee zij een belangrijke rol vervullen om zicht te hebben op de ontwikkelingen van alle kinderen, in het bijzonder in de voorschoolse levensfase van 0 tot 4 jaar zoals blijkt uit onderstaand figuur.

Figuur 1: bereik contactmomenten JGZ 2021 in Delft3

Contactmomenten 100,0% 90,0%

4-7 dagen 93,9%

2 weken- 6 maanden 95,0%

7-12 maanden 95,0%

1-4 jaar

4-12 jaar

12-18 jaar

90,0% 84,9%

80,8%

81,2%

80,0% 70,0% 60,0% 50,0% 40,0%

33,8%

30,0%

22,8%

30,0%

14,3% 10,2%

20,0% 10,0% 0,0% Delft

Norm

H8 gemiddelde

In figuur 1 is te zien hoe groot het bereik is van de contactmomenten met kinderen en hun ouders, afgezet tegen de landelijke norm. De Delftse cijfers komen overeen met de samenwerkende gemeenten. Het bereik in de 8 gemeenten is gelijk gebleven t.o.v. 2020 bij de leeftijdsgroepen 4-7 dagen, 2 weken tot 6 maanden en 4 tot 12 jaar. Het bereik van de overige contactmomenten is gedaald. De daling is voornamelijk te verklaren door de beperkingen van de lockdowns in 2021. Kinderen zijn anders of beperkter opgeroepen waardoor het bereik lager lag.

1

H8: Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Vanaf juli 2022 gaat de JGZ op een prenataal huisbezoek bij gezinnen. Vanaf volgend jaar zijn hier gegevens over bekend. 3 Jaarrapportage jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West 2021. 2

3

Naast de wettelijke taken levert JGZ passende preventieve zorg en ondersteuning die optimaal aansluit bij de behoefte van ouder en kind. Door vroegtijdig te signaleren, aan te geven wat tot de normale ontwikkeling behoort en de eigen kracht van jeugdigen en gezinnen te versterken, draagt JGZ bij aan het voorkomen van (grotere) problemen waardoor zwaardere vormen van zorg minder nodig zijn. Denk hierbij aan verwijzingen naar vroeg- of voorschoolse educatie (VVE) met het doel dat kinderen ‘startklaar’ beginnen aan de basisschool. JGZ is bereikbaar voor Delftse ouders met vragen over opvoeden en opgroeien (zie tabel 1). Tabel 1: aanvragen vragen spreekuren JGZ 2021

Inloopspreekuur Telefonisch spreekuur

0-1 jaar 199 vragen

1-4 jaar 41 vragen

4-19 jaar 3 vragen

385 vragen

181 vragen

81 vragen

Ouders stellen met name vragen over voeding, groei, gewicht en gezondheid. De spreekuren worden vooral gebruikt door ouders van kinderen tussen 1 en 4 jaar. JGZ biedt ouders van kinderen ouder dan 4 jaar, via de contactmomenten, informatie en advies bij de ontwikkelingsfases van het kind, advies bij opvoedingsvragen en indien nodig toeleiding naar het hulpaanbod. Daarnaast benutten ouders andere routes wanneer zij opvoedvragen hebben. Om de drempel voor het stellen van opvoedvragen zo laag mogelijk te maken, is beginnen 2022 een aantal online opvoedcursussen georganiseerd. De cursussen gingen over opgroei- en opvoedthema’s rond de peuter, school en puberteit.

4

2. Thema’s uitgelicht: scheidingen en veiligheid Kinderen in een scheidingssituatie Scheiding is een bekende risicofactor voor het gezond en veilig opgroeien. Vanwege de impact en omvang van het scheidingsvraagstuk wordt in Delft geïnvesteerd in begeleiding van gezinnen in een scheidingsproces. Jaarlijks scheiden ongeveer 200 Delftse inwoners 4. Elk jaar krijgen landelijk zo’n 86.000 kinderen te maken met de (echt)scheiding van hun ouders. In 2018 waren er 151 Delftse kinderen betrokken bij de scheidingssituatie. 10 tot 15% van alle scheidingen in Nederland is een complexe scheiding. 8.7% van de Delftse inwoners is gescheiden. Dit is iets hoger dan het landelijke percentage 7.8%. Delft biedt ondersteuning voor gezinnen in elke fase van een scheidingssituatie; van beginnende relatieproblemen tot complexe scheidingen met betrokkenheid van de rechtbank. Delft voor Elkaar organiseert een spreekuur ‘relaties en scheiding’ waar men in gesprek kan gaan over relatieproblemen of advies kan inwinnen hoe zij op een goede manier uit elkaar kunnen gaan. Delft Support en het Kenniscentrum Kind en Scheiding (hierna Kenniscentrum) hebben in 2022 de samenwerking versterkt. Er is een spreekuur opgezet voor ouders die ondersteuning krijgen van Delft Support. Ook medewerkers van Delft Support kunnen gebruik maken van het spreekuur om advies in te winnen over ondersteuning bij scheidingen.

Het Kenniscentrum is de expert op het gebied van scheidingen in regio Haaglanden. Ouders, kinderen, professionals en mensen uit het sociaal netwerk kunnen contact opnemen met het Kenniscentrum voor advies en ondersteuning bij een scheidingssituatie. Een groeiend aantal professionals neemt contact op met het Kenniscentrum om informatie in te winnen over interventies voor gezinnen, advies over mogelijkheden voor scheidingshulp en scholingsmogelijkheden. Ouders stellen vragen over hoe een kind te informeren over een scheiding, het opstellen van een ouderschapsplan of over een omgangsregeling. Het Kenniscentrum verwijst ook naar andere organisaties, naar preventieve cursussen voor kinderen van gescheiden ouders 5 of naar Villa Pinedo. Kinderen kunnen via het online platform van Villa Pinedo informatie uitwisselen of gekoppeld worden aan een ervaringsdeskundige buddy. Daarnaast neemt Delft deel aan de pilot Scheiden zonder Schade met TNO. Het programma ontwikkelt nieuwe begeleidingsvormen in een scheidingsproces. Denk aan een gezinsvertegenwoordiger en specialisme over contactverlies tussen kind en ouder(s). Het afgelopen jaar is de samenwerking tussen jeugdhulp en de rechtbank versterkt. Met behulp van een beslisboom kan de rechtbank nagaan welke hulp beschikbaar is voor kinderen.

Hierdoor hebben de rechtbank en jeugdhulpaanbieders kortere lijntjes en kan de passende hulp sneller starten.

4 BRP - scheidingen en partnerontbindingen. 5

Cursussen zoals Dappere Dino’s en Stoere Schildpadden.

5

Veiligheid in en om de school In de commissievergadering op 16 juni 2022 stelden raadsleden meerdere vragen over veiligheid en jongeren. Enerzijds over het veiligheidsgevoel op school rond verschillen in geaardheid of gender. Anderzijds over jongeren in (drug)criminaliteit, jeugdgroepen en drillrap. In deze paragraaf lichten we de Delftse inzet op deze thema’s toe. Elke school heeft beleid om pesten tegen te gaan en investeert in een veilige omgeving en goede sfeer. Deze aanpak kan wisselen per school. Daarnaast wordt doormiddel van voorlichtingen en workshops in de klas aandacht besteed aan weerbaarheid en groepsvorming, gecoördineerd door ‘regie op preventie’ vanuit de JGZ. Een voorbeeld is een training waarin gewerkt wordt aan bewustwording over gelijkwaardigheid tussen leerlingen ondanks mogelijke verschillen. Het doel is onder andere om leerlingen (seksueel) weerbaarder te maken om gezonde gelijkwaardige (seksuele) relaties aan te gaan. Delft neemt deel aan de pilot Dealbreakers 6 met als doel het aanpakken van de maatschappelijke voedingsbodem waarin criminaliteit kan floreren waardoor steeds meer jongeren in de georganiseerde drugscriminaliteit terechtkomen. Docenten kunnen risicogedrag bij leerlingen signaleren en bespreekbaar maken. In de pilot leren docenten en ouders hoe zij georganiseerde drugscriminaliteit kunnen herkennen en waar zij terecht kunnen met signalen.

In het onderwijs worden ook verschillende lessen, voorlichting en interventies7 ingezet die jongeren leren weerstand te bieden tegen de verleidingen van georganiseerde (drugs)criminaliteit. Daarnaast wordt geïnventariseerd of Halt een preventieve interventie kan bieden voor jongeren die grensoverschrijdend gedrag vertonen. Halt kan met de interventie inzetten op het versterken van de ‘sociale veerkracht’ (jongeren helpen op te groeien tot volwaardig burgers) in combinatie met ‘sociale begrenzing’ (ongewenst gedrag voorkomen). In de regio hebben meerdere geweldsincidenten plaatsgevonden tussen rivaliserende jeugdgroepen. Delft heeft een lokale aanpak op een jeugdgroep met als doel om het criminele gedrag van (individuele) groepsleden te stoppen, het risico op escalatie en nieuwe incidenten weg te nemen. Vanwege het gemeente overstijgende karakter van de problematiek werkt Delft met de gemeenten Den Haag en Zoetermeer, politie, OM en het Zorg- en Veiligheidshuis aan een regionale aanpak. In dat kader wordt o.a. een netwerkoverleg georganiseerd om een gezamenlijk beeld te krijgen van de groepen en de aanpak op elkaar af te stemmen. Daarnaast is er aandacht voor dataverzameling en -analyse, het signaleren van structurele knelpunten en get definiëren van gewenste interventies.

De raadscommissie economie, financiën en bestuur (EFB) heeft gevraagd om een beeldvormende activiteit over dit onderwerp. De griffie plant een moment in om hen daarover te informeren.

6

De inzichten uit het onderzoek, ingezet door Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC), vormen de basis voor de pilot Dealbrekers: Voorkómen is beter dan vóórkomen. Delft, Zoetermeer, Leidschendam; Voorburg, Gouda en Leiden zijn aangesloten bij de pilot. 7 Onder andere escaperoom ‘foute centen’.

6

3. Specialistische jeugdhulp Tijdens de behandeling van de eerste raadsinformatiebrief jeugd hebben raadsleden indicatoren en onderwerpen benoemd vanuit hun behoefte om meer inzicht in en gevoel te krijgen bij de Delftse jeugdhulp. In deze paragraaf presenteren we de indicatoren die de beweging in de jeugdhulp op hoofdlijnen zichtbaar maakt, zoals instroom, uitstroom en zorgkosten en -duur. In het eerste halfjaar van 2022 ontvingen 2104 Delftse jeugdigen een vorm van jeugdhulp 8. Delftse jeugdigen zijn gemiddeld 11.6 jaar oud wanneer zij instromen in de jeugdhulp. Dit komt overeen met de instroomleeftijd in H10. De gemiddelde kosten per cliënt in 2022 in Delft is €3.887,-. In Haaglanden ligt het gemiddelde iets lager met €3.728,- per cliënt. De tarieven van jeugdhulpverlening variëren afhankelijk van het benodigde expertise en de intensiteit van de zorg. Sommige hulp kan bijvoorbeeld worden geleverd in groepsverband en andere problematiek vraagt juist om een intensieve individuele benadering. Figuur 2: nieuwe instroom, verlengingen en terugkeer in jeugdhulp Delft9

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

131

129

142

460

288

341

592

533

555

2019

2020

2021

terugkeer na een halfjaar of langer Verlenging van hulp/terugkeer binnen een halfjaar Nieuwe instroom

In figuur 2 is de jaarlijkse instroom in en terugkeer naar jeugdhulp in Delft weergegeven. De nieuwe instroom en terugkeer is constant door de jaren heen. De totale instroom is een beetje afgenomen. Jaarlijks stromen er ongeveer 950 Delftse jeugdigen uit de jeugdhulp. De redenen zijn divers, bijvoorbeeld de hulpvraag kan beantwoord zijn, een jeugdige is 18 jaar geworden of ontvangt zorg via de Wet langdurige zorg. De periode waarin jeugdigen aaneengesloten jeugdhulp ontvangen noemen we een jeugdhulptraject. Binnen een jeugdhulptraject kan de zorgvorm en of aanbieder wisselen. Figuur 3 laat de looptijd zien van jeugdhulptrajecten in 2020 in Delft en Nederland. Landelijk zijn er meer jeugdhulptrajecten van 0 tot 1 jaar dan in Delft. In Delft zien we een hoger aantal trajecten van 1 tot 3 jaar. Een jeugdhulptraject in Delft duurt gemiddeld 16 maanden.

Figuur 3: percentage duur jeugdhulphulptraject 2020 Delft en Nederland10

NL

Delft 4,7%

5,0%

0-1 jaar 1-3 jaar

38,6%

31,3% 63,7%

56,7% meer dan 3 jaar

8

Delftse datawarehouse, juli 2022 Delftse datawarehouse, juli 2022 10 CBS Jeugd waarstaatjegemeente.nl 9

7