Programma-begroting 2022-2025 (5 - Raad (erratum))

540 7.030 3.757 11.328

683 10.478 3.755 14.916

683 8.520 4.141 13.344

683 9.726 4.141 14.550

Lasten 81 Ruimtelijke ordening 82 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 83 Wonen en bouwen Lasten

4.208 7.404 5.772 17.384

4.225 10.891 5.744 20.861

4.117 9.023 5.745 18.885

3.986 10.357 5.745 20.088

Saldo Goed wonen

-6.056

-5.944

-5.542

-5.539

Begroting 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

Goed wonen Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2021-2024

-4.267

-4.078

-3.788

-3.916

Begrotingswijzigingen t/m 1 mei 2021 ARB 2 - 2020 ARB 3 - 2020 ARB 1 - 2021 Herstelplan Kadernota 2021

-182 -66 -10 50 -119

-202 -66 -10 50 -13

-202 -66 -10 50 -84

-202 -66 -10 50 -81

Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Invullen stelpost subsidies Herijking investeringsplanning Herrekening interne rente doorbelasting Actualisatie kostenverdeling Schie oevers Taakmutaties meicirculaire

14 1 74 18 -173 -1.392 -4

36 1 -89 -70 -148 -1.346 -9

42 1 -174 -47 -149 -1.105 -10

42 1 -174 -49 -150 -974 -10

Totaal - Goed wonen

-6.056

-5.944

-5.542

-5.539

Goed wonen

Overzicht mutaties (bedragen × € 1.000)

Toelichting op de mutaties Taakmutaties meicirculaires • Handhaving energielabel C kantoren: In het Bouwbesluit is vastgelegd dat per 1 januari 2023 een kantoor energielabel C of beter moet hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. De gemeente is het bevoegde gezag en handhaaft de wetgeving. Sira Consulting heeft de handhavingslasten in de periode 2020-2030 voor gemeenten berekend in het onderzoek ‘Actualisatie handhavingslasten verplicht energielabel C voor kantoren’ (april 2020). Voor verdere informatie verwijzen we naar de Meicirculaire 2021.

Beleidsbegroting / Goed wonen

56

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Schone en veilige stad We werken samen aan een schone en veilige stad. In het programma schone en veilige stad zijn de doelstellingen opgenomen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en de veilige stad. Global Goals Het programma schone en veilige stad levert een bijdrage aan de volgende Globals Goals:

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

57

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

1 Wat willen we bereiken? Beheer en onderhoud openbare ruimte In het kader van de basis op orde, zetten we in op de kwaliteit van de openbare ruimte. De kwaliteit van de (binnen-)stad verbetert door het opknappen van de openbare ruimte en verfraaiingen. Daarmee werken we aan het verhogen van de kwaliteit op basis van de Beheervisie Openbare Ruimte 2019. Het beheer en onderhoud heeft als doel het in stand houden van een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte. In de Beheervisie Openbare Ruimte 2019 zijn de ontwikkelingen en belangrijke uitgangspunten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte opgenomen en zijn de onderhoudsniveaus vastgelegd. Het niveau van onderhoud is vastgesteld op de ondergrens van duurzaam technische instandhouding (CROW-niveau 'C') waarbij we kapitaalvernietiging voorkomen. Het merendeel van de stad onderhouden we op niveau 'C', met uitzondering van de binnenstad en het Agnetapark, die op niveau 'B' worden onderhouden. Voor wegen, civiele kunstwerken, groen en water en openbare verlichting zijn specifieke beheerplannen vastgesteld. We werken aan de beheerplannen verkeerssystemen, straatmeubilair en bebording en schoon. De uitwerking van de zorgplichttaken voor hemel-, grond- en vuilwater zijn opgenomen in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2026 (vGRP).

De beheerplannen en het vGRP geven een meerjarige doorkijk in het actuele en geprognotiseerde onderhoud. De nota kapitaalgoederen geeft de doorkijk op de (middel-)lange termijn. In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen staat een en ander nader toegelicht. Overzict beleidsindicatoren Schone en veilige stad Stand: JR 2019 Stand: JR 2020 % Tevreden openbare ruimte % Voldoet aan kwaliteitsniveau Kilogram restafval (BBV) % Afvalscheiding

78% 97% 207kg 39%

78% 97% 209kg 35%

Streven: PB 2022 78% 88% 160kg 55%

Toelichting op de beleidsindicatoren Voor de onderdelen van de goede openbare ruimte binnen het programma schone en veilige stad zijn vier effectindicatoren opgesteld. In de onderstaande tabel zijn deze effectindicatoren opgenomen. % Afvalscheiding en Kilogram restafval (BBV) In 2015 is het besluit genomen over te gaan tot omgekeerd inzamelen. De komende jaren wordt dit systeem ingevoerd. Hiermee streven we naar het behalen van de milieudoelstelling: het realiseren van 75% hergebruik en maximaal 100 kilo restafval per inwoner per jaar. De indicatoren geven duidelijkheid over de mate waarin sprake is van afvalscheiding en hoeveel kilogram huishoudelijk restafval onze inwoners produceren. % Tevreden openbare ruimte en % Voldoet aan kwaliteitsniveau De indicatoren '% tevreden bewoners over de openbare ruimte' en '% van de openbare ruimte dat voldoet aan het afgesproken kwaliteitsniveau' zijn indicatoren die door meting (DIP en technische metingen) gescoord worden. De indicatoren maken inzichtelijk in hoeverre het beeldkwaliteitsniveau voldoet aan de met de raad afgesproken onderhoudniveaus. Openbare Orde en Veiligheid We leveren een actieve bijdrage aan een veilig en aantrekkelijk woon- en leefklimaat in Delft. Bewoners, bezoekers en mensen die in Delft werken, kunnen zich vrij bewegen in een prettige leefomgeving en

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

58

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

worden niet belemmerd door criminaliteit en onveiligheid. De basis is vertrouwen, verantwoordelijkheid en initiatief van mensen zelf en vanzelfsprekend handhaven waar nodig. We werken hierbij samen met inwoners, sociale partners en partners in het veiligheidsdomein en het fysieke domein. In 2022 streven we ernaar dat nog meer inwoners zich veilig voelen in hun eigen buurt en stad. Overzicht beleidsindicatoren Stand: JR 2019 Stand: JR 2020 % Voelt zich veilig in de buurt Veiligheidsindex: misdrijven

86% -12%

* -13%

Streven: PB 2022 88% -5%

Delft 2,3 3,9 5,2 5,3

Delft 3,0 2,2 5,0 5,6

Nederland 2,3 2,3 4,6 6,2

*Het veiligheidsgevoel meten we in het vierde kwartaal van 2021, in het jaarverslag 2021 is nieuwe informatie beschikbaar.

Vergelijkingscijfers BBV Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Aantal diefstallen uit woning per 1.000 inwoners Gewelds- en seksuele misdrijven per 1.000 inw. Vernielen en beschadigingen per 1.000 inw.

Toelichting op de beleidsindicatoren Veiligheidsindex en %Voelt zich veilig in de buurt De veiligheidsindex is aan het begin van de collegeperiode 100. Als de veiligheidsindex stijgt, naar bijvoorbeeld 102, dan neemt de criminaliteit toe. Als de veiligheidsindex zakt naar 98, dan neemt de criminaliteit af. We streven dus naar een afname van de criminaliteit: van 100 naar 98.

2 Wat gaan we ervoor doen? Beheer en onderhoud openbare ruimte Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een samenspel tussen inrichting, beheer en gebruik. Wanneer deze elementen in balans zijn, wordt de openbare ruimte als prettig ervaren: de beleving is goed. Wanneer er een disbalans is tussen deze elementen, merken de gebruikers van de openbare ruimte dit en ervaren ze de openbare ruimte als minder prettig.

Driehoek van beheer: inrichting, beheer en gebruik

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

59

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

In het reguliere onderhoud spelen we in op de directe leefomgeving en de beleving van de openbare ruimte. We zorgen voor schone straten, het inzamelen van huishoudelijk afval, het verwijderen van onkruid, het laten branden van verlichting en het in orde zijn van de speelplekken. Door dit te beheren, dragen we onder andere bij aan het element beheer vanuit de 'driehoek van beheer'. Met het groot onderhoud zorgen we ervoor dat de openbare ruimte de functie kan blijven vervullen en dat de beoogde levensduur behaald kan worden. Werkzaamheden die hieraan bijdragen zijn onder meer regeneratiesnoei, herstraatwerkzaamheden en groot onderhoud aan parken. Bij het vervangen van openbare ruimte ontstaat de mogelijkheid om te kijken naar de inrichting, en die weer te laten aansluiten op het gebruik van de openbare ruimte. Door beperkte budgetten is het niet mogelijk de openbare ruimte 'van gevel tot gevel' te vervangen. Hierdoor vervalt de mogelijkheid om tussentijds aanpassing van de inrichting naar de huidige maatstaven te realiseren. Daarom doteren we € 6 miljoen aan de bestemmingsreserve Investeringsplan (ten laste van de Algemene reserve) die tot doel heeft om individuele projecten te financieren. Hiermee kan een eerste aanzet worden gegeven aan het gevel tot gevel vernieuwen van de openbare ruimte en het groener inrichten van deze openbare ruimte.

Ook de aanpak van hittestress en het toekomstbestendig maken van de openbare ruimte komt hiermee binnen handbereik. Watergerelateerde klimaatmaatregelen kunnen we meenemen bij werkzaamheden en brengen we ten laste van de rioolheffing. De besteding vanuit de bestemmingsreserve Investeringsplan is inclusief de benodigde ambtelijke capaciteit en loopt gelijk op met de vervangingsopgave van de openbare ruimte. Een nadere onderbouwing volgt door middel van een bestedingsplan. In de afgelopen periode is gebleken dat diverse kunstwerken in slechtere staat verkeren dan we op basis van de vorige inspecties verwachtten. Op basis van deze constatering moeten we het Beheerplan civiele constructies tussentijds actualiseren. In 2022 zetten we specifiek in op de volgende werkzaamheden: Afronding vervanging gemaal Slauerhofflaan Het gemaal Slauerhofflaan is aan het einde van de levensduur en moet vervangen worden. Ophoging openbare ruimte en vervangen riolering In het beheerplan Wegen is budget opgenomen voor het ophogen van sterk verzakte buurten en straten in onder andere Tanthof. Tegelijkertijd moet het riool in Tanthof op verschillende locaties vervangen worden. Door het ontbreken van voldoende budget is het niet mogelijk om deze werkzaamheden gevel tot gevel uit te voeren. Hierdoor kunnen we alleen noodzakelijke werkzaamheden uitvoeren en een beperkt aantal klimaatadaptieve maatregelen.

In Voorhof zijn we in 2019 gestart met het voorbereiden van de rioolwerkzaamheden die in 2023 en verder uitgevoerd moeten worden. In 2022 starten we met de voorbereiding van rioolwerkzaamheden in Buitenhof die vanaf 2024 uitgevoerd moeten worden. Renovatie Hoogbrug In 2019 is de Hoogbrug afgesloten voor gemotoriseerd verkeer en in 2021 voor al het verkeer. In 2019 zijn we begonnen met de voorbereiding van de werkzaamheden. In juli 2020 heeft de raad besloten extra middelen beschikbaar te stellen voor de renovatie van de Hoogbrug. De verwachting is dat de renovatie in 2022 afgerond kan worden. Gelet op de complexiteit van het werken aan een rijksmonument kan dit door onvoorziene omstandigheden nog verder schuiven. Stedelijke vernieuwing en waterberging Voor stedelijke vernieuwing en waterberging heeft de gemeenteraad investeringsbudgetten beschikbaar gesteld. Met deze budgetten kunnen in combinatie met vervangingsonderhoud aanpassingen gedaan worden aan de openbare ruimte of kan waterberging gemaakt worden. In het geval van waterberging betrekken we te nemen maatregelen ook bij de doelstellingen uit het programma Duurzaam Delft.

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

60

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Opstellen nota kapitaalgoederen In 2021 zijn we begonnen met het opstellen van de nota kapitaalgoederen. Waar de beheerplannen maximaal 20 jaar vooruit kijken, kijkt de nota kapitaalgoederen verder. In de nota kapitaalgoederen moeten alle kapitaalgoederen in de openbare ruimte inzichtelijk gemaakt worden voor de lange termijn, met uitzondering van riolering (die komen terug in het vGRP). Met de nota kapitaalgoederen kunnen we de financieringsbehoefte op de langere termijn inzichtelijk maken. Aanleg glasvezel De eerste glasvezelkabels zijn in 2021 aangelegd. De gemeente blijft met deze partijen in overleg om dit vorm te geven en voor zover mogelijk de overlast voor bewoners en bedrijven te beperken. Over de aanleg van kabels en leidingen worden leges geheven. Daarnaast is er ook sprake van een degeneratievergoeding voor herstelwerkzaamheden aan de openbare ruimte. Gelet op de omvang van de werkzaamheden en de doorlooptijd is de verwachting dat de degeneratiekosten (inkomsten) hoger zijn dan op dit moment geprognotiseerd. De degeneratievergoeding wordt in de voorziening degeneratie gestort, zodat de komende jaren gefaseerd het herstel van de openbare ruimte kan plaatsvinden. Gladheidsbestrijding In 2021 is de aanbesteding voor nieuwe strooimiddelen gehouden. Met de nieuwe strooimiddelen gaan we ook over op een andere methode: in plaats van curatief strooien we nu preventief.

Dit zorgt voor een lagere milieubelasting en vermindert de belasting op de uitvoerende medewerkers. De investering in de nieuwe strooimiddelen doen we vanuit de beschikbare investeringsbudgetten voor tractie. Openbare orde en veiligheid Door de eigen verantwoordelijkheid, weerbaarheid en burgerbetrokkenheid te vergroten en het nemen van preventieve maatregelen dringen we het aantal slachtoffers van criminaliteit verder terug en dragen we bij aan de verbetering van het veiligheidsgevoel. We zetten gericht in op de thema's high impact crimes, fietsendiefstal en overlast. De inzet op bewustwording en het stimuleren van participatie en weerbaarheid draagt bij aan alle doelen van het veiligheidsbeleid en is een rode draad in de aanpak. Naast het reguliere beleid zetten we extra in op de volgende vijf prioriteiten: * high impact crimes en fietsendiefstal * overlast * veiligheidsbeleving * ondermijning * radicalisering en polarisatie In het kader van de prioriteiten uit het Veiligheidsplan 2019-2022 gaan we door met het voorkomen van high impact crimes (met name woninginbraak) en het verkrijgen van inzicht in wat er in de wijken speelt. Overlast die veel impact heeft op de veiligheidsbeleving, met name drugsoverlast, krijgt nadrukkelijk de aandacht. We doen dit samen met de partners.

We gaan verder met het project ondermijning waarbinnen het versterken van onze informatiepositie en het verbeteren van de structurele samenwerking centraal staan, met speciale focus op (drugs)handel. Ook het versterken van maatschappelijke, bestuurlijke en ambtelijke weerbaarheid zijn belangrijke elementen. Voor radicalisering, extremisme en polarisatie geven we uitvoering aan de in 2020 vastgestelde aanpak. Hierin is een verbreding opgenomen naar andere vormen van extremisme. We stellen een nieuw beleidskader Veiligheid op. Daarin leggen we vast wat de prioriteiten en hoofdlijnen van de aanpak daarvan zijn voor de periode 2023-2026. We ontwikkelen de gemeentelijke crisisorganisatie verder door. Door het invoeren van gemeentelijke teams incidentbestrijding zijn we in staat om niet alleen bij incidenten zoals brand of wateroverlast effectief te reageren, maar ook bij bijvoorbeeld illegale lozingen op het riool, incidenten met verwarde personen, maatschappelijke onrust, of op het gebied van cybersecurity. We investeren in uitgebreidere planvorming en opleidingen en trainingen voor de medewerkers.

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

61

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Veiligheid is niet alleen een taak voor politie, brandweer en gemeente. De stad kan niet zonder de eigen inbreng van burgers, ondernemers en instellingen. Als gemeente werken we daarom nauw samen met diverse partners in de stad. De capaciteit van handhaving is beperkt. Dit zal soms leiden tot het prioriteren van de inzet. Crisisbeheersing en brandweer De Veiligheidsregio Haaglanden verricht haar taken (zoals toezicht en advisering over brandveiligheid en voorbereiding en uitvoering van gemeentelijke crisisbeheersing) voor de gemeente Delft. Dit gebeurt overeenkomstig hun beleidsplan en begroting.

Samenwerking Bestaande samenwerkingsverbanden: • Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden (ZVHH) • Veiligheidsregio Haaglanden (VRH), zie paragraaf: Verbonden partijen: Gemeenschappelijke regelingen • RIEC, Regionaal Informatie en Expertise Centrum • Avalex, zie paragraaf: Verbonden partijen: Gemeenschappelijke regelingen • Netwerk Afvalwaterketen Delfland (NAD), zie paragraaf: Verbonden partijen: Gemeenschappelijke regelingen

3 Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten (bedragen × € 1.000)

Begroting 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

Baten 12 Openbare orde en veiligheid 21 Verkeer en vervoer 57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 63 Inkomensregelingen 72 Riolering 73 Afval 75 Begraafplaatsen en crematoria Baten

66 496 35 30 13.539 17.397 110 31.673

66 489 35 29 13.736 17.397 108 31.860

66 489 35 29 13.875 17.397 108 32.000

66 489 35 29 14.056 17.397 108 32.180

Lasten 11 Crisisbeheersing en brandweer 12 Openbare orde en veiligheid 21 Verkeer en vervoer 57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 63 Inkomensregelingen 72 Riolering 73 Afval 74 Milieubeheer 75 Begraafplaatsen en crematoria Lasten

8.314 5.566 11.801 5.173 1.714 11.037 13.863 33 31 57.532

8.314 5.477 12.387 5.208 1.714 11.219 13.860 33 30 58.242

8.314 5.477 13.000 5.059 1.714 11.348 13.857 33 18 58.819

8.314 5.477 13.374 5.113 1.714 11.519 13.855 33 18 59.418

Saldo Schone en veilige stad

-25.859

-26.381

-26.820

-27.238

Schone en veilige stad

Onderstaande tabel laat voor 2022 de onderverdeling van de gesloten circuits Reiniging en Riolering zien. De baten en lasten zijn de tabel niet in evenwicht. Dit komt doordat de toegerekende kosten voor overhead, btw en perceptiekosten niet op dit taakveld zijn geraamd. In de paragraaf Lokale heffingen lichten we dit nader toe.

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

62

Programma-begroting 2022-2025

(bedragen × € 1.000)

Versie: 01-10-2021

Baten / ontrekkingen

Lasten / stortingen

Saldo

Afvalinzameling en verwerking 63 Inkomensregelingen 73 Afval

17.397

1.422 13.863

-1.422 3.535

Riolering 63 Inkomensregelingen 72 Riolering

13.539

257 11.037

-257 2.502

Actualisatie tarieven gesloten circuits Riolering en Reiniging In de Kadernota 2021 hebben we een indicatie gegeven van de kosten en baten van de gesloten circuits. In de nieuwe begroting zijn nu de definitieve kosten en baten van de gesloten circuits Riolering en Reiniging opgenomen. Zoals eerder aangegeven in het Herstelplan 2021-2024 is het uitgangspunt voor de nieuwe tarieven volledige kostendekkendheid. Conform de Kadernota 2021 hebben we in het gesloten circuit Riolering nu ook rekening gehouden met watergerelateerde klimaatmaatregelen. Ook zijn meer toerekenbare kosten onderdeel van de rioolheffing en afvalstoffenheffing. Overzicht mutaties Begroting 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

-26.445

-27.037

-27.372

-27.687

Begrotingswijzigingen t/m 1 mei 2021 ARB 3 - 2020 ARB 1 - 2021 Herstelplan Kadernota 2021

-90 54 176 525

-90 66 176 525

-90 62 176 525

-90 62 176 525

Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Invullen stelpost subsidies Herijking investeringsplanning Herrekening interne rente doorbelasting Actualisatie kostenverdeling Riool en afval Actualisatie reserves - Ondermijning

-260 -23 121 -25 -301 484 -75

-98 -23 58 -133 -301 476

-98 -23 66 -239 -298 471

-98 -23 66 -340 -298 469

-25.859

-26.381

-26.820

-27.238

(bedragen × € 1.000) Schone en veilige stad Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2021-2024

Totaal - Schone en veilige stad

Toelichting op de mutaties Areaaluitbreiding beheer en onderhoud openbare ruimte Door binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen neemt het te onderhouden areaal toe. Tot nu toe hebben we rekening gehouden met extra kosten voor Nieuw Delft, de Schoemaker Plantage en de Gelatinebrug. In deze begroting is aanvullend de areaaluitbreiding als gevolg van de tunnel bij station Delft Campus verwerkt. Voor de areaaluitbreiding in de komende jaren volgt een nader voorstel bij de Kadernota 2022. Hierbij houden we rekening met gebiedsontwikkelingen zoals Schieoevers, Delfia, De Staal, Gele Scheikunde en extra kosten voor toezicht en handhaving. Doel van het voorstel is om van de areaaluitbreiding een reguliere bouwsteen voor de begrotingsvoorbereiding te maken (afbakening, raming en financiële kaderstelling).

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

63

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Overzict investeringen Investeringen

Toegekend bedrag

(bedragen × € 1.000) Schone en veilige stad Beheerplan civiele constructies- jaarschijf 2021 Beheerplan civiele constructies - jaarschijf 2022-2025 Beheerplan Wegen, jaarschijf 2020-2021 Beheerplan Wegen, jaarschijf 2022-2025 Dijkhoornseweg Kanaalweg (BHP Wegen) Noordeindseweg (BHP Wegen) Beheerplan groen en water - jaarschijf 2021 Beheerplan groen en water - jaarschijf 2022-2025 Beheerplan groen en water t.l.v. reserve jaarschijf 2021 Beheerplan groen en water t.l.v. reserve jaarschijf 2022-2025 Vernieuwen riolen (GRP) Voorziening vernieuwen riolen (GRP) Beheerplan openbare verlichting - jaarschijf 2021 Beheerplan openbare verlichting - jaarschijf 2022-2025 Beheerplan openbare verlichting t.l.v. reserve - jaarschijf 2021 Beheerplan openbare verlichting t.l.v. reserve - jaarschijf 2022-2025 Uitplaatsing Stedin 2020-2024 t.l.v. reserve Vervanging OV toon frequentie Speelplekken - jaarschijf 2021 Speelplekken - jaarschijf 2022 - 2025 Verkeersvoorzieningen - jaarschijf 2021 Verkeersvoorzieningen - jaarschijf 2022-2025 Waterberging (tussen 2,5 en 5 miljoen euro) Waterberging (tussen 2,5 en 5 miljoen euro) - agenda Stadsvernieuwing - jaarschijf 2021 Stadsvernieuwing - jaarschijf 2022-2025 Steunpunt Delfgauw Bomenwijk (Vestia) Tractie - jaarschijf 2019-2022 Tractie - jaarschijf 2022-2025 Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen t.l.v.

reserve Schieoevers bovenwijkse voorzieningen t.l.v. reserve Voorzieningen - Schieoevers Poptahof Foreestplein t.l.v. reserve Projecten Tramlijn 19 Bijdrage projecten Tramlijn 19 Verplaatsen loswal en Gelatinebrug Verplaatsen loswal en Gelatinebrug cofinanciering Totaal

Geplande realisatie t/m 2020

Fasering 2021

4.704 8.914 1.778 9.500 800 600 500 203

22

300

2024

2025

2.077

2.015

4.373

450

2.000

2.500

2.500

2.500

203

203

203

203

300

300

300

300

8.300 -8.300

7.300 -7.300

7.300 -7.300

7.300 -7.300

294

294

294

294

206

206

206

206

166

166

350

350

350

350

300

300

300

300

230

230

230

230

150

150

115

200

8.871

5.033

778 600 500 203

300

1.200 39.500 -39.500

9.300 -9.300

294

294

1.176 206

206

824 105

227 350 300

1.200 1.000

2023

1.000

812

664 250 350 1.400 300

2022

4.704

120

880

1.500

1.500

230 920 1.200 2.000 670 615

230 861 66

339 2.000 789

4.100

4.100

2.100

2.100

3.400 2.590 320 35.141 -3.422 13.376

74 107 28.685 -3.422 449

50 135 4.925

100 78

283

5.758

-4.280 97.435

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

3.400 2.366

6.886 -4.280

27.067

20.593

18.412

15.086

64

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Toelichting op de investeringen De investeringen zijn gebaseerd op de vigerende beheerplannen en het vGRP. Zie hiervoor ook de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen. Beheerplannen openbare ruimte en het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan In de afgelopen jaren zijn de verschillende beheerplannen geactualiseerd. Voor de vervanging van openbare ruimte zijn investeringen nodig conform de vastgestelde beheerplannen. In de bovenstaande tabel is de verdeling van de verschillende investeringen weergegeven. Waterberging en stedelijke vernieuwing Het investeringsbudget waterberging zetten we in voor de creatie van waterberging in de openbare ruimte, waar mogelijk in combinatie met reguliere onderhoudswerkzaamheden of vervanging. Op die manier wordt synergievoordeel behaald. Met het budget Stedelijke vernieuwing is het mogelijk om binnen projecten specifieke aanpassingen te doen, onder andere op basis van wensen van bewoners. Uitplaatsing Stedin Dit betreft de beëindiging van het medegebruik van de distributiestations voor OV-aansteekpunten. Het budget voor de uitplaatsing Stedin is bestemd voor het verplaatsen van de OV-aansteekpunten uit de stations van Stedin. Tractie Het betreft hier de beschikbare investeringsbudgetten voor de vervanging van de tractiemiddelen en de strooimiddelen. Tramlijn 19 Onderdeel van het project Tramlijn 19 is de Sint Sebastiaansbrug.

De brug is in 2020 opgeleverd en in gebruik genomen. Het project is daarmee afgerond. De aanleg van de tramlijn heeft vertraging opgelopen en staat nu gepland voor eind 2022. Openbare ruimte bovenplanse voorzieningen Voor de gebiedsontwikkeling in de rest van de stad (bijvoorbeeld De Staal en Schoemaker Plantage) dekken we de kosten van aanpassingen aan bovenwijkse voorzieningen uit het investeringsbudget Openbare ruimte bovenwijkse voorzieningen. Schieoevers bovenwijkse voorzieningen Voor de beoogde ontwikkeling en transformatie van Schieoevers investeren we in bovenwijkse voorzieningen. Deze investeringen bekostigen we gedeeltelijk met co-financiering en bijdragen van ontwikkelaars. In de Programmabegroting 2020-2023 is een eerste investeringsbudget opgenomen van € 2,1 miljoen in 2020 en € 3,4 miljoen in 2023. In 2021 heeft op basis van de actuele programmaplanning herfasering van deze investeringen plaatsvinden. Van Foreestplein In de Kuyperwijk liggen kansen voor vernieuwing en kwaliteitsverbetering van voorzieningen, openbare ruimte en woningen. De ondernemers van het winkelcentrum werken samen aan verbetering van het winkelgebied aan de Van Foreestweg. De eerste fase is afgerond. Op basis van plannen en wensen van ondernemers en bewoners starten we in 2022 met de uitvoering van fase 2.

Verplaatsen loswal en realisatie Gelatinebrug Vooruitlopend op de realisatie van de Gelatinebrug moet de loswal verplaatst worden. Na verplaatsing kan de Gelatinebrug gerealiseerd worden.

Beleidsbegroting / Schone en veilige stad

65

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Sterk en sociaal Inwoners, maatschappelijke organisaties en de gemeente werken samen aan een sterk en sociaal Delft waar iedereen mee kan doen naar vermogen. Global Goals Het programma Sterk en sociaal levert een bijdrage aan de volgende Global Goals:

Beleidsbegroting / Sterk en sociaal

66

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

1 Wat willen we bereiken? Overzict beleidsindicatoren Sterk en sociaal Stand: JR 2019 Stand: JR 2020 Zelfredzaamheidsscore % Cliëntervaring doelrealisatie % Jeugd doelrealisatie % Goede gezondheid % Eenzaamheid

89% 78% * 77% 42%

* 77% 79% * *

Streven: PB 2022 * 80% 71% 78% 39%

Delft 13 1% 15,2% 0,2% 1,4%

Delft 13 1% 15,3% 0,2% 1,2%

Nederland 11 1% 11,9% 0,4% 1,2%

*De zelfredzaamheidsscore meten we in het vierde kwartaal van 2021, in het jaarverslag 2021 is nieuwe informatie beschikbaar. *De eenzaamheid en goede gezondheidheid meten we in het vierde kwartaal van 2021, in het jaarverslag 2021 is nieuwe informatie beschikbaar. Vergelijkingscijfers BBV Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners 12-17jr % Jongeren met delict voor rechter % Jongeren met jeugdhulp % Jongeren met jeugdreclassering % Jongeren met jeugdbescherming

Toelichting op de beleidsindicatoren Zelfredzaamheidsscore De zelfredzaamheidsscore meten we in het vierde kwartaal van 2021. In het jaarverslag 2021 is nieuwe informatie beschikbaar.

2 Wat gaan we ervoor doen? Volksgezondheid Gezondheidszorg We voeren de notitie Gezondheidsbeleid 2020-2026 uit. In de wijken Voorhof en Buitenhof voeren we in 2022 interventies uit samen met bewoners en maatschappelijke partners. Ook starten we in Tanthof en Wippolder met toepassing van Positieve Gezondheid op basis van de wensen en behoeften van de bewoners in deze wijken. Verder zetten we de interventies voort uit het Preventieakkoord genotmiddelen. In het kader van corona richten we ons op de thema’s leefstijl en het voorkomen van eenzaamheid. GGD Bij de wettelijke taak preventieve gezondheidszorg is GGD Haaglanden de belangrijkste uitvoerende partij. De GGD zet vooral in op preventieve maatregelen voor de gezondheid van de bevolking en risicogroepen. Het gaat onder andere om gezondheidsonderzoek van grote groepen mensen. Gezien de coronapandemie is het belang van een goede gezondheid nog nadrukkelijker naar voren gekomen. De GGD krijgt dan ook een nog steviger rol op het gebied van gezondheidspreventie en bij interventies gerelateerd aan de gevolgen van corona, bijvoorbeeld op het vlak van roken en eenzaamheid. Daarnaast kunnen zij medische hulp bij rampen verlenen, adviseren zij over gezondheidsaspecten in relatie tot het milieu en zijn ze verantwoordelijk voor de vaccinatie van bewoners. Verder voert de GGD voor Delft lokale taken uit.

Dat zijn taken op het gebied van de gezonde schoolaanpak, gezondheidsbevordering van statushouders, sociaal medisch advies (SMA) en geweld in afhankelijkheidsrelaties.

Beleidsbegroting / Sterk en sociaal

67

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Jeugd Maatwerk dienstverlening 18We willen kinderen die écht jeugdzorg nodig hebben tijdige en kwalitatief goede zorg bieden. Daartoe liggen onze prioriteiten bij het verschuiven van de focus van het zo vroeg mogelijk bieden van lichte, geïndiceerde jeugdhulp naar een grotere inzet op beschermende factoren, het sterker sturen op resultaat en meer grip op de verwijsstromen. We geven hieraan uitvoering door: • De maatregelen op het gebied van jeugdhulp binnen het Actieplan Sociaal Domein. Op jeugd betreft dit een totaalpakket aan maatregelen onder de volgende noemers: sturingsinstrumenten specialistische jeugdhulp, versterken verwijzingen huisartsen, beter samenspel en besparen en normaliseren ambulante jeugdhulp. • Het manifest 'Opvoeden en opgroeien in Delft - Uitgangspunten voor de duurzame inrichting van het stelsel’ (RIS: 4414858) met het beleidskader Jeugdpreventie 'Een Delftse (op)voedingsbodem'. De focus ligt hierin op het maken van keuzes die gericht zijn op het versterken van selectieve preventie in Delft. Denk hierbij aan het borgen van de Delftse aanpak ‘Kansrijke Start’ en een sterkere verbindingen tussen onderwijs en maatschappelijke partners op preventieve activiteiten.

• De regiovisie Jeugdhulp Haaglanden met de volgende ambities: versterken van het gewone opvoeden en opgroeien, tijdig inzetten van de best passende hulp, kinderen en jongeren groeien zo thuis mogelijk op, duurzaam veilig opgroeien en jeugdhulp en onderwijs werken effectief samen We geven een impuls aan de inzet aan de verschillenden (kwetsbare) groepen in de stad. Dit doen we voor steunpakketten sociaal en mentaal welzijn en leefstijl, om de negatieve impact van de coronapandemie zoveel mogelijk te beperken. Geëscaleerde zorg 18- / Veilig Thuis De landelijke en (boven)regionale ontwikkelingen vragen onze inzet voor de continuering van het 'Verbeterplan Jeugdbescherming- west (JB-west)', het voorgenomen toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de expertisecentra specialistische jeugdhulp voor jeugdigen met meervoudige, complexe problematiek. Voor de aanpak van kindermishandeling is, via Veilig Thuis (onderdeel van de gemeenschappelijke regeling GGD/VT), de Regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 2019-2022 voor de regio Haaglanden in uitvoering. Wmo 18+: begeleiding, dagbesteding en individuele verstrekkingen Onder maatwerkdienstverlening 18+ vallen de voorzieningen Resultaatgerichte Ondersteuning, zoals begeleiding, dagbesteding en Hulp bij het Huishouden. Daarnaast vallen ook de ontmoetingscentra en de maaltijdvoorziening hieronder.

Delft Support verzorgt de toegang tot deze vormen van ondersteuning. De voorzieningen Resultaatgerichte Ondersteuning worden aanbesteed in 2022, waarna de startdatum van een nieuw contract ingaat per 1 januari 2023. We betrekken in het voortraject van de aanbesteding zorgleveranciers en inwoners. Uitgangspunten worden onder andere strategisch partnerschap en scherper sturen op de verbinding met het voorliggend veld. Daarnaast werken we ook in 2022 aan het uitwerken van de aanbevelingen uit de evaluatie Resultaatgerichte ondersteuning. Onderdelen zijn onder andere minder bureaucratie voor inwoners en zorgleveranciers en verbetering van de communicatie met inwoners. We werken doorlopend aan het steviger sturen door Delft Support en zorgleveranciers op het gebruik van voorliggende en algemene voorzieningen in plaats van maatwerkvoorzieningen. We werken aan een dashboard om te sturen op enerzijds resultaat van deze beweging en anderzijds op het scherper krijgen van problemen in de uitvoering als gevolg van landelijke regelgeving en ketensamenwerking.

Beleidsbegroting / Sterk en sociaal

68

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Maatwerkvoorzieningen Wmo Hulpmiddelen, vervoer en woningaanpassingen zijn voorzieningen die worden verstrekt aan inwoners om hun zelfredzaamheid te versterken en langer thuis te blijven wonen. Het aantal Delftse vervoersbewegingen is in vergelijking met andere gemeenten hoog en vindt veelal ook binnen Delft plaats. Hierom gaan we komend jaar onder meer het vervoer door vrijwilligers bevorderen. Met woningcorporaties maken we afspraken hoe aanpassingen van de woning en omgeving collectief kunnen worden geïmplementeerd en gefinancierd in plaats van individueel geregeld. Het gaat bijvoorbeeld om het realiseren van collectieve scootmobielstallingen op plekken waar veel ouderen wonen, elektrische deuropeners en het weghalen van drempels. Daarnaast worden de woningaanpassingen aanbesteed in plaats van dat per opdracht bekeken wordt welke aannemer het werk op offertebasis kan doen. Geëscaleerde zorg 18+: (O)GGZ Openbare Geestelijke Gezondheidszorg heeft betrekking op signalering, bemoeizorg, toeleiding en ketenzorg voor kwetsbare inwoners. We werken aan inclusiviteit conform de OGGZ-agenda. Met de DWO-gemeenten hebben we afspraken gemaakt over signalering en toeleiding (Meldpunt Bezorgd-functie), waarbij gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor de uitvoering, onder beleidsregie van Delft.

De gemeente Delft blijft de rol van centrumgemeente vervullen voor de regio DWO (Delft, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp en Westland). Op een aantal terreinen, dat samenhangt met de OGGZ (zoals ketenzorg GGZ, verslavingszorg, personen met verward gedrag, forensische GGZ) spoedzorg GGZ, is Delft eveneens centrumgemeente. In de regio Haaglanden is het Veiligheidshuis getransformeerd naar een Zorg- en Veiligheidshuis. Mede onder invloed van de landelijke agenda zorg en veiligheid wordt het aandachtsgebied uitgebreid. Voorbeelden zijn de intensivering van de nazorg ex-gedetineerden en de verschillende persoonsgerichte aanpakken van personen met een hoog veiligheids- en zorgrisico, samengebracht onder de Intensieve Levensloopaanpak Haaglanden (ILA). Geëscaleerde zorg 18+: Beschermd wonen De gemeente Delft krijgt nog tot en met 2030 een regionaal rijksbudget en houdt daarmee een centrumgemeentelijke verantwoordelijkheid. In die periode worden de regionale middelen voor bestaande cliënten en regionale uitgaven afgebouwd en worden lokale budgetten voor nieuwe cliënten en lokale voorzieningen opgebouwd en op die manier uitgekeerd door het Rijk. Alle gemeenten ontvangen vanaf 2023 een lokaal budget voor nieuwe cliënten en zijn individueel en gezamenlijk verantwoordelijk voor het bieden van Beschermd Thuis en Beschermd Wonen.

In de Regiovisie Beschermd Thuis 2022-2026 gaat de DWO-regio ervan uit dat gemeenten lokaal voorzieningen Beschermd Thuis opbouwen en dat regionaal de (intramurale) voorziening Beschermd Wonen beschikbaar blijft. De regiogemeenten blijven samenwerken, met mogelijke verschuivingen wat betreft beleid en uitvoering, om een optimaal zorglandschap voor inwoners te behouden. Daarnaast worden er regionaal een aantal vraagstukken opgepakt, zoals invoering van het woonplaatsbeginsel, bovenregionale samenwerking, en transformatie van vastgoed van leveranciers als gevolg van de uitname van de Wet langdurige zorg (Wlz). We streven naar beter zicht op het aantal cliënten, benodigde aantal plekken en locaties Beschermd Thuis en Beschermd Wonen en de financiële middelen om een goede verdeling van middelen tussen gemeenten te maken voor Beschermd Thuis medio 2023. Uiteraard nemen we hierin ook de uitname Wlz mee.

Beleidsbegroting / Sterk en sociaal

69

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Huiselijk geweld en kindermishandeling – DWO Delft heeft als centrumgemeente voor het DWO-gebied de verantwoordelijkheid om voorzieningen in stand te houden op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarnaast wordt ambulante hulp geboden bij huiselijk geweld en kindermishandeling. Samen met de instellingen die deze taken uitvoeren, gaan we in 2022 verder met uitvoering geven aan de in 2021 ingezette verbeteringen in de opvang en (ambulante) hulpverlening van huiselijk geweld. Regionaal voeren we, samen met medecentrumgemeente Den Haag, regie op de uitvoering van de Regionale visie aanpak huiselijk geweld in Haaglanden. Maatschappelijke opvang Delft is als centrumgemeente voor de DWO-regio verantwoordelijk voor de opvang en begeleiding van dak- en thuislozen. Het besluit tot doordecentralisatie van de middelen voor maatschappelijke opvang is uitgesteld tot 2026. Delft blijft daardoor ook de komende jaren de rol van centrumgemeente vervullen voor de DWO-regio. Binnen de maatschappelijke opvang wordt de transitie van dagopvang naar dagbesteding of werk doorgezet. In het kader van de regionale aanpak dak- en thuisloosheid worden 40 flexwoningen binnen de DWO-regio gerealiseerd en wordt vangnet in de wijk uitgebreid.

Wijkteams: Delft Support In 2022 zal Delft Support als toegangspoort van de Wmo en gedeeltelijk Jeugd sturen op het adagium 'licht waar mogelijk, zwaar waar nodig' en blijven laagdrempeligheid en passende ondersteuning basisvoorwaarden voor de dienstverlening. Daarnaast is Delft Support conform de prestatieovereenkomst een belangrijke partner in het uitvoeren van de maatregelen uit het actieplan. We zetten de werkwijze van het sociaal team voort. Actieplan Sociaal Domein Vanwege de oplopende kosten in het sociaal domein worden er diverse maatregelen uitgevoerd om via innovatie, transformatie en kostenbesparing de kostenstijging te beperken. De maatregelen hebben zowel een innoverend als (deels) versoberend karakter. Bij elkaar zouden de maatregelen vanaf 2023 bijna € 7 miljoen moeten opleveren. Met de inzet van het actieplan willen we de zorg en ondersteuning op lange termijn betaalbaar en beschikbaar houden voor inwoners die dat nodig hebben. Actieplan Sociaal Domein maatregelen In het actieplan ligt de nadruk bij de Wmo op het beter inzetten van het voorveld of algemene voorzieningen. Het betreft maatregelen als de was- en strijkvoorziening voor ouderen, Thuisgekookt, het vrijwilligersvervoer als voorliggende voorziening en het anders omgaan met tredes bij resultaatgerichte ondersteuning.

Daarnaast blijft de focus op doorontwikkeling samenwerking met Delft Support en Delft voor Elkaar om afschalen naar voorliggende voorzieningen mogelijk te maken. Daarnaast wordt ingezet op preventie. Zo wordt Powerful Aging (een beweeginterventie gericht op het versterken van spieren voor ouderen) op brede schaal ingevoerd in de toegang.Ook ouderen die zich melden voor een hulpmiddel of de regiotaxi kunnen nu voorliggend in aanmerking komen voor Powerful Aging. Op het gebied van bedrijfsvoering ronden we het project fraude en toezicht af. Bovenstaande bewegingen moeten ertoe leiden dat de Wmo ook in de toekomst financieel bestendig blijft, ondanks ontwikkelingen als de invoering van het abonnementstarief en de vergrijzing. Op jeugd betreft dit een totaalpakket aan maatregelen onder de volgende noemers: sturingsinstrumenten specialistische jeugdhulp, versterken verwijzingen huisartsen en besparen en normaliseren ambulante jeugdhulp. In het hoofdstuk Werk en Economische Zelfstandigheid staan de overige maatregelen .

Beleidsbegroting / Sterk en sociaal

70

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Samenwerking Bestaande samenwerkingsverbanden (onder meer): • Sociaal Platform • Inkoop H4 • Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (H10), zie paragraaf: Verbonden partijen: Gemeenschappelijke regelingen • Delft Support (volledig ontvlochten uit de gemeente Delft in 2019), zie paragraaf: Verbonden partijen: Vennootschappen • GGD Haaglanden/Veilig Thuis, zie paragraaf: Verbonden partijen: Gemeenschappelijke regelingen • Het Convenant uitvoering JGZ ZHW 2018-2021 • Tactisch Strategisch overleg DSW • Regiegroep Langer en weer Thuis

3 Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten (bedragen × € 1.000)

Begroting 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

Baten 66 Maatwerkvoorziening (WMO) 681 Geëscaleerde zorg 18+ Baten

895 1.304 2.199

895 1.304 2.199

895 1.304 2.199

895 1.304 2.199

Lasten 62 Wijkteams 66 Maatwerkvoorziening (WMO) 671 Maatwerkdienstverlening 18+ 672 Maatwerkdienstverlening 18681 Geëscaleerde zorg 18+ 682 Geëscaleerde zorg 1871 Volksgezondheid Lasten

10.616 4.232 23.183 27.625 25.688 4.215 5.040 100.599

10.091 4.042 22.848 25.824 25.760 4.215 5.032 97.812

10.091 4.042 22.792 25.520 25.770 4.215 5.033 97.463

10.091 4.042 22.791 25.018 25.769 4.215 5.033 96.959

Saldo Sterk en sociaal

-98.400

-95.613

-95.264

-94.760

Sterk en sociaal

Beleidsbegroting / Sterk en sociaal

71

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Overzicht mutaties Begroting 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

Sterk en sociaal Reeds besloten: Stand Programmabegroting 2021-2024

-84.698

-82.929

-82.878

-82.878

Begrotingswijzigingen t/m 1 mei 2021 ARB 3 - 2020 ARB 1 - 2021 Septembercirculaire 2020 Herstelplan Kadernota 2021

821 -247 -3.044 -8.399 -200

821 -247 -3.044 -3.099 -200

821 -247 -3.044 -3.099 -200

821 -247 -3.044 -3.099 -200

-1.345 68

-1.237 68 -2.050 -3.250 1.500 -1.464

-1.225 68 -2.050 -3.250 1.800 -1.477

-1.223 68 -2.050 -3.250 2.300 -1.476

-482

-483

-482

-95.613

-95.264

-94.760

(bedragen × € 1.000)

Nog te besluiten voorstellen: Nominale ontwikkeling Invullen stelpost subsidies Autonome groei Wmo Autonome groei Jeugd Bijsturen Jeugd n.a.v. arbitragecommissie Meicirculaire - taakmutaties Actualisatie reserves - Wijkmarshall Actualisatie reserves - Sociaal Domein Actualisatie kostenverdeling

-1.339 -40 377 -354

Totaal - Sterk en sociaal

-98.400

Toelichting op de mutaties Autonome groei Jeugd en Wmo en bijsturing jeugd De afgelopen jaren was er sprake van aanzienlijke stijging van de Wmo- en jeugdhulpkosten. Verschillende oorzaken lagen hieraan ten grondslag. Bij veel van deze oorzaken, bijvoorbeeld wetswijzigingen en groei van het aantal zorgbehoevende jeugdigen, was de beïnvloedbaarheid van de gemeente beperkt. Aan de andere kant was de rijkscompensatie voor deze stijging van kosten ontoereikend. In de kadernota was de autonome groei van de Wmo- en jeugdhulpkosten na het begrotingsjaar 2022 nog volledig onderdeel van het risicoprofiel. Tegenover dit risico stond de verwachting dat het Rijk extra middelen beschikbaar zou stellen. Doordat vooralsnog onvoldoende middelen zijn toegekend, wordt de autonome groei vanaf 2023 constant gehouden. Hiermee verslechtert het geschetste beeld van 2023, 2024 en 2025. Een eventuele stijging van kosten vanaf 2023 staat opgenomen als risico en is onderdeel van het weerstandsvermogen. De VNG heeft zich namens alle gemeentes gecommitteerd aan de invulling van voorgestelde maatregelen uit de uitspraak van de Commissie van Wijzen. Het Delftse aandeel van de verwachte opbrengst van deze kostenbesparende maatregelen verwerken we in deze begroting.

Daarbij zal wel een nadere analyse plaatsvinden in hoeverre deze opbrengst realiseerbaar is en in hoeverre besparingen al onderdeel zijn van het Actieplan Sociaal Domein of bijvoorbeeld wetswijzigingen vereisen die nog moeten worden geïmplementeerd. Vandaar dat ook dit staat opgenomen als risico en onderdeel is van het weerstandsvermogen. Meicirculaire In de meicirculaire staan twee majeure mutaties opgenomen • Beschermd wonen (€ 577.000 oplopend tot € 710.000). De omvang van de integratie-uitkering Beschermd wonen stijgt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2021 en de toekenning van de volume-indexatie voor het jaar 2022 en verder. Gemeente Delft ontvangt deze middelen voor de centrumfunctie die Delft vervult. • Voogdij 18+ (€ 725.000) Dit is een compensatieregeling voor de wijziging van het Woonplaatsbeginsel per 1 januari 2022.

Beleidsbegroting / Sterk en sociaal

72

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Hierbij dient de gemeente waar de ouders/voogden wonen van de jeugdige die zorg ontvangt de kosten te voldoen in plaats van de gemeente waar de ouders woonden ten tijde dat de jeugdige zorg ging ontvangen. Daarnaast staan er in de meicirculaire een aantal kleine mutaties opgenomen voor vrouwenopvang, maatschappelijke opvang, voogdij 18+, rijksvaccinatieprogramma meningokokken, prenataal huisbezoek en kinderopvang toezicht. Per saldo is dit een verhoging van circa € 40.000.

Beleidsbegroting / Sterk en sociaal

73

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Solide maatschappelijke basis We werken samen aan een solide maatschappelijke basis. Global Goals Het programma Solide maatschappelijke basis levert een bijdrage aan de volgende Global Goals:

Beleidsbegroting / Solide maatschappelijke basis

74

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

1 Wat willen we bereiken? Overzicht beleidsindicatoren Solide maatschappelijke basis Stand: JR 2019 Stand: JR 2020 % Startkwalificatie % Schoolverlaters (BBV) Bereik VVE doelgroeppeuters % Niet-sporters (BBV) Klantwaardering cultuur *De klantwaardering cultuur meten we in het vierde kwartaal van 2021, in het jaarverslag 2021 is nieuwe informatie beschikbaar.

93% 2,6% 72% 39% 7,1

90% 2,4% 54% 42% *

Streven: PB 2022 92% 2,4% 72% 40% 7,3

Delft: JR 2019 1,4 18

Delft: JR 2020 0,8 23

Nederland 2,4 26

Vergelijkingscijfers BBV Absoluut verzuim per 1000 inwoners Relatief verzuim per 1000 inwoners

2 Wat gaan we ervoor doen? Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Het culturele veld in Delft bestaat voor een groot gedeelte uit gesubsidieerde organisaties. De grootste bijdragen van de gemeente gaan naar Theater de Veste, DOK en coöperatie De VAK. Cultuurkader 2021-2031 De uitvoering van het Cultuurkader is komend jaar gericht op het herstel van de sector na de coronacrisis. Daarnaast werken we met onze partners waar mogelijk aan de uitvoering van de programmalijnen. Diverse bestaande activiteiten passen binnen de programmalijnen en waar mogelijk werken onze partners de komende jaren aanvullende activiteiten uit. Bij deze culturele activiteiten wordt een goede verbinding aangegaan met toerisme, economie, evenementen, erfgoed en het sociaal domein. Met de inzet van de Rijksregeling beeldende kunst stimuleren we via subsidies het aanbod van beeldende kunst dichtbij inwoners in de wijken, in combinatie met programmering in stedelijke cultuurgebouwen. Deze beweging vraagt maatwerk en tijd. We zien daarbij 2022 als overgangsjaar om te komen tot nieuwe en aangescherpte subsidieafspraken. OPEN (DOK en De VAK) Op basis van de in 2020 uitgevoerde evaluatie naar het concept OPEN werken DOK en VAK in 2022 verder aan het realiseren van de synergievoordelen en een goede samenwerking. De coronacrisis beperkt echter de programmering van OPEN.

Bovendien ligt de focus bij DOK op het invullen van de bezuinigingstaakstelling. Die wordt over de volle breedte van de activiteiten van DOK ingevuld, waaronder op de programmering van OPEN. VAK krijgt vanaf 2022 structureel € 150.000 extra subsidie om het bestaande activiteitenniveau in stand te houden, maar VAK kan daarmee nog niet volwaardig participeren in de programmering van OPEN. Theater de Veste De theaters in Nederland gaan ervan uit dat ze in 2022 weer de volledige stoelcapaciteit kunnen benutten. Desondanks verwacht Theater de Veste een tekort voor 2022 en verder. Dit tekort is slechts beperkt gerelateerd aan corona. Daarbij is de vraag relevant of binnen circa 10 jaar wel of niet een nieuw theater zal worden gebouwd. De financiële situatie van het theater vraagt om keuzes van de gemeente: op het vlak van subsidies, ten aanzien van de hoogte van het huurbedrag voor de huidige locatie en de nieuwbouw. Dit wordt komend jaar nader uitgewerkt.

Beleidsbegroting / Solide maatschappelijke basis

75

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Musea Museum Prinsenhof Delft heeft in 2022 twee tentoonstellingen geprogrammeerd: Bram Bogart. Schilder van formaat (februari tot en met augustus 2022) en Amalia en Frederik Hendrik (september 2022 tot en met januari 2023). Met deze tentoonstellingen, het goed gevulde activiteitenprogramma en het project De Delftse Blik geeft het museum invulling aan het diversiteit- en inclusiebeleid waarmee we nieuwe doelgroepen (inwoners uit Delft met een migratieachtergrond en inwoners met een lagere sociaaleconomische status) aan ons verbinden. Daarnaast ontvangt het museum ook in 2022 weer circa 8.500 leerlingen uit het primair en voortgezet onderwijs. Renovatie Museum Prinsenhof Delft In 2022 werken we verder aan de ontwerpfase van de restauratie en renovatie van Museum Prinsenhof Delft. In de eerste helft van 2022 presenteert het ontwerpteam onder leiding van architectenbureau Bierman Henket het voorlopig ontwerp en een businesscase aan de gemeenteraad. In de tweede helft van 2022 wordt gewerkt aan het definitief ontwerp, waarover besluitvorming in de raad begin 2023 is voorzien.

Cultureel erfgoed Erfgoed (Archief en Archeologie vallen financieel in het product Musea, Monumentenzorg onder Cultureel Erfgoed) blijft uitvoering geven aan de vier programmalijnen uit de nota Erfgoed, voor zover daarvoor middelen beschikbaar zijn gesteld: • Programma 1: De Delftse collectie: basis op orde (vooral wettelijke taken behoud, beheer, registratie) • Programma 2: Delfts erfgoed van en voor iedereen (zichtbaar maken van erfgoed voor een breed publiek) • Programma 3: Erfgoed als pijler bij gebiedsontwikkeling (culturele waardenkaart, historisch DNA zichtbaar maken van een gebied, inspiratie bieden) • Programma 4: Monumenten duurzaam ontwikkelen (kennis ontwikkelen en delen voor verduurzaming van monumenten). Erfgoed draagt in 2022 vanuit een wettelijke basis en inhoudelijke kennis en expertise bij aan onder meer de volgende projecten: gebiedsontwikkeling Schieoevers, ruimtelijke ontwikkeling en herbestemmingen (waaronder het Prinsenhof(gebied), de Mijnbouwstraat en (oude) hoofdkantoor DSM), en uitbreiding/ ontwikkeling multifunctionele ruimtes Nieuwe Kerk. Media Omroep Delft Omroep Delft stelt zich ten doel om over vijf jaar aan de criteria te voldoen die horen bij een ‘Lokaal Toereikend Media Aanbod’. Daarom is een interactieve website ontwikkeld, waar een koppeling wordt gemaakt met social media en ook bewegend beeld een belangrijkere rol zal spelen.

Mediafonds Delft Het Mediafonds Delft is in 2021 gestart en zet de taken in 2022 voort. Op basis van de resultaten houden we in 2022 de huidige werkwijze kritisch tegen het licht, zodat de beschikbare middelen zo goed mogelijk bijdragen aan kwalitatieve onderzoeksjournalistiek. Een toelichting op de activiteiten van DOK is opgenomen onder het kopje Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie. Wijken We werken aan een sterke stad met sterke wijken, sociaal en fysiek. Mensen moeten goed kunnen wonen, in een veilige omgeving. Samen met woningcorporaties, markt- en zorgpartijen werken we aan fysieke en sociale versterking van wijken, waaronder goede en duurzame woningen, meer woondifferentiatie en doorstroming. Voor het goed samen wonen en leven voeren we de geïntensiveerde aanpak woonoverlast uit.

Beleidsbegroting / Solide maatschappelijke basis

76

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Het programma Kansen voor Buitenhof en het sociaal-economisch programma Poptahof komen samen in één programmatische aanpak. We zetten in op het verbinden van initiatieven en ontwikkelingen en geven ruimte aan experimenten. Succesvolle projecten en processen worden geborgd. Naast een sociaal-maatschappelijke aanpak leggen we ook de verbinding met de (ver)nieuwbouw en verduurzamingsopgaven in beide gebieden. De wijkversterkingsopgave Gillis/Delfia is onderdeel van deze programmatische aanpak. Op basis van het ambitiedocument en het vastgestelde ruimtelijk, functioneel en financieel kader start de geselecteerde gebiedsontwikkelaar met de planuitwerking voor de Delfia-locatie. Onderwijs Binnen het onderwijsbeleid onderscheiden we drie hoofdonderdelen: • brede educatie • onderwijsondersteuning • onderwijshuisvesting Brede educatie Het doel van brede educatie is het versterken van het onderwijs. Onder de noemer brede educatie valt allereerst de gemeentelijke bekostiging van het bewegingsonderwijs in het primair onderwijs (vakleerkrachten, schoolzwemmen voor onderwijsachterstandsscholen, een beperkte plus op de inzet van gymzalen en de inzet van buurtsportcoaches). Boven op de wettelijke taken werken we hierbij samen met onze onderwijspartners in het primair en voortgezet onderwijs aan de strategische onderwijsagenda 2019-2022.

De effecten van corona zullen in 2022 een belangrijke rol spelen. Gezamenlijk werken we vanuit het Nationaal Programma Onderwijs om zoveel mogelijk schade te herstellen die de pandemie heeft aangericht bij jongeren. Ook maken we in 2022 een start met uitwerken van een nieuwe onderwijsagenda 2023-2026. Verder zetten we in op het versterken van de voorschoolse educatie en investeren we in lopende programma’s, zoals het Onderwijs Achterstandenbeleid (OAB) en de Gelijke Kansen Agenda Delft. De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt wordt als gevolg van de snelheid van nieuwe technologische ontwikkelingen steeds belangrijker. We zien landelijk en regionaal al dat de vraag naar juist opgeleid technisch personeel op alle niveaus groot is en dat de behoefte aan praktisch geschoolden enorm toeneemt. Delft is de stad van innovatie en technologie, waarbij we ruimte geven aan de maakindustrie. Dat maakt dat wij initiatieven die hierop inspelen stimuleren en ruimte geven, zoals bijvoorbeeld het Innovatiecentrum Energie en Mobiliteit Delft en het Digital Operations Center. Verder investeren wij in het sluiten van de techniekketen, van vmbo tot wetenschappelijk onderwijs, met het Smart Makers Delft (SMD). Een gezamenlijk initiatief van de onderwijsinstellingen, ROC Mondriaan en het Stanislascollege Krakeelpolderweg en de gemeente en straks ook samen met het bedrijfsleven.

Hiervoor ontwikkelen de partijen gezamenlijk een duurzaam netwerk en fysieke locatie waarmee wij de trots op vakmanschap zichtbaar maken in de stad. In 2022 werken we voor het SMD samen aan een gezamenlijke businesscase, een ontwikkeling op Schieoevers Noord en starten we met een aantal gezamenlijke projecten. Zo leggen we de basis voor de ontwikkeling van Schieoevers Noord tot maakstad aan de Schie. Voorgaande zorgt voor kwalitatief goed en innovatief beroepsonderwijs (vakmanschap) en een optimale uitstroom naar werk en/of doorstroom naar onderwijs (doorlopende leerlijnen). Het sluit daarbij aan op de behoeften van de markt en capaciteiten van studenten (macrodoelmatigheid) in de regio. Onderwijsondersteuning De middelen voor onderwijsondersteuning zijn bedoeld voor het ondersteunen van de kwetsbare groep leerlingen. Het betreft wettelijke taken waarvoor we rijksmiddelen ontvangen. Het gaat hier om de inzet

Beleidsbegroting / Solide maatschappelijke basis

77

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

op het gebied van Voortijdig Schoolverlaten (VSV), de aanpak van Onderwijsachterstanden (OAB/VVE) en het leerlingenvervoer. In regionaal verband werken onderwijs en gemeenten samen om de uitstroom van voortijdig schoolverlaters te verminderen. De inzet van de gemeente richt zich op het begeleiden van uitvallers op scholen en het begeleiden van jongeren die vanuit hun opleiding uitstromen naar werk. Op basis van de opgedane ervaringen met het herijkte beleidskader OAB, streven we in 2022 naar een hoger bereik onder de doelgroep. We gaan ook samen met onderwijspartners in gesprek om de taalachterstanden in het basisonderwijs verder te verkleinen. In het leerlingenvervoer start een aanbesteding voor een vervoerscoördinator vanaf het schooljaar 2022/2023. Met de huidige partner is een overbruggingscontract afgesloten van 01/08/21 tot en met 31/07/22. We werken hierbij samen met de gemeenten Westland, Rijswijk, Midden-Delfland en PijnackerNootdorp. Maatschappelijke voorzieningen Goed toegankelijke en bereikbare maatschappelijke voorzieningen dragen bij aan een leefbare en inclusieve stad. De groei van het aantal inwoners in de stad zorgt voor een grotere vraag naar maatschappelijke voorzieningen op zowel buurt- als stedelijk niveau enerzijds en een intensiever gebruik van de bestaande voorzieningen anderzijds.

We maken gebruik van referentienormen als richtlijn voor maatschappelijke voorzieningen, om in te kunnen spelen op de (toekomstige) behoefte aan maatschappelijke voorzieningen. Hiervoor wordt in 2021 een (normen)kader opgesteld. Uit de evaluatie van het accommodatiebeleid bleek eerder dat de wijkcentra te weinig onderscheidend zijn van elkaar. Er zijn voor twee wijkaccommodaties (de Wending en de Hofstee) ontwikkelingstrajecten gestart om de bestaande accommodaties beter aan te laten sluiten op de wijk, zowel qua 'look & feel', de programmering als het beheer. Samen met maatschappelijke partners en de (eind)gebruikers werken we de ontwerpuitgangspunten in 2022 verder uit, van een voorlopig ontwerp naar een definitief ontwerp. De daadwerkelijke uitvoeringsfase zal starten in 2022. Sportaccommodaties Uitgangspunt is dat de Delftse sportaccommodaties toegankelijk, functioneel en veilig moeten zijn en daarmee voldoen aan de normering van de sportbonden. Om de kwalitatieve en kwantitatieve knelpunten in de Delftse sportinfrastructuur op te lossen, is in 2019 de Investeringsagenda Sportaccommodaties vastgesteld. Om de basis op orde te krijgen, geeft de agenda een investeringsopgave van € 16,2 miljoen aan. Mede als gevolg van de coronacrisis is de uitvoering van de Investeringsagenda Sportaccommodaties vertraagd.

De voorbereidingen voor de realisatie van een extra rugbyveld op Sportpark Biesland wordt in 2022 afgerond. Ook het bestemmingsplan voor de Maria Duystlaan wordt afgerond. Met Sportfondsen stemmen we de realisatie van het Sportcentrum Maria Duystlaan verder af. Verder ronden we het onderzoek naar de realisatie van een extra hockeyveld voor Ringpass in 2022 af en krijgt de skatevoorziening een upgrade. Voor Kerkpolder onderzoeken we in 2022 de haalbaarheid van een gebiedsontwikkeling. Sportbeleid en activering De participatie van sportverenigingen in het beheer van de sportaccommodaties en de bijdragen van sportverenigingen aan het oplossen van maatschappelijke problemen zijn uitgangspunten van het sportbeleid. In het Delftse Sportakkoord ligt voor 2022 de focus op het creëren van een positieve sportcultuur, ledenaantallen, het sport- en beweegaanbod inzichtelijk maken en samenwerking met maatschappelijke partners. Onderwijshuisvesting De gemeente heeft de wettelijke taak voor realisatie en instandhouding van voorzieningen voor onderwijshuisvesting. Aan deze wettelijke zorgplicht geven we invulling met de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Delft 2014 (regelgeving), de jaarlijkse onderhoudsprogramma’s en integrale huisvestingsplannen (beleid).

Beleidsbegroting / Solide maatschappelijke basis

78

Programma-begroting 2022-2025

Versie: 01-10-2021

Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) brengt de huisvestingsbehoefte voor de komende zestien jaar in beeld, verdeeld in perioden van steeds vier jaar. Het IHP is de basis voor beleidsmatige keuzes alsook concrete plannen voor verdere uitvoering in de periode 2020 tot en met 2035. Voor de periode 2022 tot en met 2025 geven we uitvoering aan het realiseren van nieuwbouw van drie schoolgebouwen (voor ISK/Pleysier, Jan Vermeer, IGVO) en een sportzaal voor 4 scholen. In de meerjarenbegroting is hiervoor € 40,5 miljoen opgenomen. Tevens werken we diverse plannen met schoolbesturen verder uit, waaronder nieuwbouw voor de scholen in Tanthof en Smart Makers Delft; waaronder de nieuwbouw voor het vmbo (Stanislas College). De schoolbesturen zijn, volgens de wetgeving, verantwoordelijk voor al het onderhoud van de schoolgebouwen. De gemeente vergoedt alleen aanvragen die betrekking hebben op constructiefouten zoals asbestverwijdering, Kwaaitaal-vloeren en verwijderen van loden waterleidingen. Hiervoor is een reserve binnen de onderwijsbegroting. De gemeente heeft tevens een zorgplicht om voor het primair, (voortgezet) speciaal en voortgezet onderwijs voldoende lesuren bewegingsonderwijs aan te bieden. Voor het primair onderwijs krijgt de gemeente middelen van het Rijk voor instandhouding van de voorziening bewegingsonderwijs.