Paspoorten gebedshuizen Delft 20240314
Tekst van het document
Kerkenpaspoort
1. S L
Kerkenpaspoort
Vm.Waalse Kerk
Rijksmonument
Adres
Oude Delft 181 Delft
600m2
Bouwjaar
1414
Herbestemd
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Gotiek
Denominatie oorspr.
Waals Hervormde Gemeenten
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Museaal
Gebouwcomplex
Deel van middeleeuws klooster, nu Museum Prinsenhof Delft
Gebouwtypologie
Langerekte zaalkerk met veelhoekig gesloten koor
Oorspronkelijk gebouwd als kapel van het Sint Agathaklooster. De kerk ligt verscholen aan de Oude Delftzijde, de zuidflank is zichtbaar aan de doorgang tussen de poorten naar het Sint Agathaplein. Plein en Prinsentuin worden beheerst door de westpartij met bijzondere dubbele galerij en traptoren. De kerk heeft een eigen ingang aan de zuidzijde, de normale toegang is via die van het museum. De geheel bakstenen gevels zijn sober vormgegeven met hoge spitsboogvensters tussen zware steunberen. De westelijke traveeën hebben een tweedeling met op de begane grond kruisvensters. De westpartij is rijker gedetailleerd, en heeft een poortje met natuurstenen randprofilering. Naast de poort naar de Oude Delft de aanbouw van de consistorie. De lange zaalkerk heeft als bijzonderheid een zestiende eeuwse nonnengalerij in het westelijk deel. Dat deel is lang geleden al afge-
1
scheiden. De kerk zelf is een lichte ruimte, met witgepleisterde muren en overdekt met een houten tongewelf.Van de laat achttiende eeuwse inrichting resteren de kansel, en enkele onderdelen van dooptuin en herenbanken. In de hardstenen vloer liggen enkele grafzerken van aangetrouwde leden van het Oranjehuis. Boven de ingang vanuit het museum orgelbalkon met orgel uit 1869 van C.G.F.Witte. De consistorie achter het koor heeft bijzondere netgewelven, en een complete interieurafwerking uit 1775.
Kerkenpaspoort
2.
Kerkenpaspoort
H.H. Maria en Ursulakerk
Rijksmonument
Adres
Bagijnhof 21 Delft
M S
317m2
Bouwjaar
1743
†
Christelijk gebruik
Architect
G. Gise
Bouwstijl
Voorgevel modern, interier Lodewijk XIV
Denominatie oorspr.
Oud-Katholieke Kerk van Nederland
Denominatie huidig
Oud-Katholieke Kerk van Nederland
Gebruik
Religieus met bijgebruik (verhuur)
Gebouwcomplex
Kerk met kosterswoning en pastorie
Gebouwtypologie
Langerekte zaalkerk
Het als schuilkerk gestichte gebouw annex kosterswoning is gelegen aan het van oorsprong middeleeuwse Bagijnhof, dat vanaf de Oude Delft via een poortje is ontsloten. De als schuilkerk gebouwde, gaaf achttiende-eeuwse kerkzaal bevindt zich aan het zicht onttrokken achter de kosterswoning, die is opgenomen in de zuidelijke gevelwand van het hof. Links daarnaast de pastorie. De onopvallende bakstenen zaalkerk onder pannengedekt schilddak herbergt een van de rijkste schuilkerken uit de achttiende eeuw. Rechthoekige vensters in de oostgevel belichten eenzijdig het interieur. De voorgevel aan het Begijnhof is die van de smallere kosterswoning. Dit neogotische huis refereert met de spitsbogen boven de deuropeningen aan de kerkelijke functie daarachter. De kerkzaal is uitzonderlijk weelderig uitgevoerd in een egaal witte stucwerkdecoratie. De ruimte is in heldere venstertraveeën geleed door Ionische pilasters, een indeling die
2
boven het hoofdgestel wordt doorgezet in de velden van het gebogen plafond. Het belangwekkend stucwerkornament bevindt zich stilistisch op de overgang van Lodewijk XIV en rococo. Deze afwerking vormt een sterk contrast met het kerkmeubilair, waaronder de notenhouten preekstoel. Hoogtepunt in de decoratie vormt het driezijdig gesloten en bont geschilderde koorgedeelte met barok altaar, altaarstuk en beelden in nissen tussen de zuilen en pilasters. Bij de ingang balkon met orgel van Witte uit 1867, in oudere kas van Duyschot uit 1722.
Kerkenpaspoort
3. S
Kerkenpaspoort
Génestetkerk
Rijksmonument
Adres
Oude Delft 102
246m2
Bouwjaar
1896
In transitie
Architect
L. Couvée
Bouwstijl
Neorenaissance
Denominatie oorspr.
Remonstrantse Broederschap
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
In transitie
Gebouwcomplex
Kerk met consistorie
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk
Door zijn ligging een ideaaltypische schuilkerk, die op de fundamenten van haar voorgangers is gebouwd. Het kerkgebouw ligt onzichtbaar vanaf de straat op een binnenterrein tussen Oude Delft en Hippolytusbuurt. De toegang is via een overbouwde poort in het vroeger bij de kerk horende huis Oude Delft 102. De kerk wordt herbestemd voor culturele functies.
ƌŬ
3
Aan de Oude Delft wordt de schuilkerk alleen aangeduid door het medaillon met portret van dominee-dichter De Génestet boven de poort. De voorgevel domineert met zijn rondboogvensters en het uitgebouwde ingangsportaal de binnenplaats. De zichtbare gevels zijn gemetseld in bruine baksteen, met bijzondere metselwerkdetails en natuursteen onderdelen bij de vensters. Links naast de kerkzaal de oudere, lagere aanbouw van de consistorie. Het interieur heeft een wat schemerachtige sfeer door de hoog geplaatste, met traceringen gevulde vensters in de gepleisterde zijgevels. De ruimte is overdekt met een donker geschilderd houten tongewelf met
opvallende spantconstructies.Tegen de voorgevel een galerij.Van de oorspronkelijke inrichting zijn nog de banken op de galerij, en het bijzondere ensemble van kansel en ambtsdragersbanken aanwezig. Daarboven orgelbalkon met orgel uit 1900 van de firma Van Dam. Het interieur is nu in verbouwing voor de nieuwe culturele bestemming.
Kerkenpaspoort
4.
Kerkenpaspoort
Zuiderkerk
Gemeentelijk monument
Adres
Achterom 46 Delft
S L
589m2
Bouwjaar
1888
†
Christelijk gebruik
Architect
G. van der Kaaden
Bouwstijl
Eclecticisme
Denominatie oorspr.
Nederduitse Gereformeerde Kerk
Denominatie huidig
Vrije-evangelische gemeenten die niet behoren tot de Bond
Gebruik
Religieus
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
T-vormige zaalkerk
Het kerkgebouw ligt op een groot achterterrein achter enkele huizen aan het Achterom. De kerk is vanaf de gracht goed zichtbaar door een brede, met een smeedijzeren hekwerk afgesloten doorgang tussen de huisnummers 44 en 48. De ingang ligt aan de tot een eigen voorplein verbrede doorgang.
ϰƵŝĚĞƌŬĞƌŬ
4
Het kerkgebouw heeft een T-vormig grondplan, met de, met in de binnenhoeken twee lage, platgedekte aanbouwen voor de vroegere consistorie en kosterwoning. De gevels zijn opgetrokken in twee kleuren baksteen, roodbruin en donkerbruin. De linker arm van de T is vormgegeven als representatieve, vanaf het Achterom zichtbare ‘voorgevel’. Lijsten van roodbruine steen verdelen als pilasters de gevel in vieren, met in elk vak een rondboogvenster. Identieke lijsten verdelen ook de driehoekige, geveltop die de omtrek van het zadeldak volgt. Ze is daarmee als een tympaan vormgegeven met in het middenveld een door de lijsten omringd rondvenster. De deurvleu-
gels hebben opvallend, rijk uitgevoerd smeedijzeren beslag. Van de T-vormige kerkzaal is oorspronkelijke ruimtewerking sterk veranderd door de inbouw van een vloer om daarmee een lage, onderste verdieping voor de nevenruimten te maken. De hoge rondboogvensters, oorspronkelijk hoog aanzettend boven de vroegere vloer, beginnen nu bij het nieuwe vloerniveau. Zij bezitten nog de oorspronkelijke invullingen, met in ijzeren roeden gevat gebrandschilderd glas.
Kerkenpaspoort
5.
Kerkenpaspoort
H.H. Franciscus en Clarakerk
Gemeentelijk monument
Adres
Raamstraat 76 Delft
XL S
1016m2
Bouwjaar
1910
†
Christelijk gebruik
Architect
J. van Gils
Bouwstijl
Neoromaans
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Gebruik
Religieus met bijgebruik (verhuur)
Gebouwcomplex
Kerk met pastorie
Gebouwtypologie
Overkoepelde centraalbouw
Voor het kerkgebouw is de volledige kaveldiepte tussen de Raamstraat en de Pootstraat benut. De voorgevel werd aan de Raamstraat geprojecteerd, waardoor het koor op het noordwesten kwam te liggen. Links naast de kerk staat een blokvormige pastorie onder schilddak. Een sacristie en dagkapel bevinden zich als lagere aanbouwen in de kruisarmen tussen koor en transept.
&ƌĂŶĐŝƐĐƵƐĞŶůĂƌĂŬĞƌŬ
5
Het gebouw is hoofdzakelijk een eenbeukige bakstenen kruiskerk, met kruisende zadeldaken van het schip en transept. Rechts naast de ingang bevindt zich terugliggend een forse vierkante toren onder zadeldak. Deze wordt op de linkerhoek gespiegeld door een smal, rond en lager traptorentje. De vormgeving is consequent neoromaans.Alle gebouwdelen zijn als afzonderlijke volumes afleesbaar, zoals de halfronde koorabsis en de lager aangekapte zijbeuken, De muren, met name de voorgevel en de toren, zijn geleed door rondboognissen tussen lisenen. De dak- en gevellijsten zijn
afgezet met boog- en keperfriezen. Romaans is ook de quasi-dwerggalerij met kleine deelzuiltjes en balustrade in de bovenzone van de koorabsis. De ruimte wordt gedomineerd door roodwit-geblokte rondbogen en een gedrukte koepel op pendentieven op de kruising van schip, transept en koor.Achter de voorgevel bevindt zich onder het roosvenster de orgelgalerij, met orgel van de firma Maarschalkerweerd uit 1912. In de kerk zijn enkele kunstwerken uit de voormalige Pastoor van Arskerk herplaatst.
Kerkenpaspoort
6.
Kerkenpaspoort
Vergadering van Gelovigen
Gemeentelijk monument
Adres
Rietveld 118 Delft
S
58m2
Bouwjaar
1910
†
Christelijk gebruik
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Traditionalisme, invloeden van de Nieuwe Kunst
Denominatie oorspr.
Hervormde Evangalisatie
Denominatie huidig
Vergadering van Gelovigen
Gebruik
Religieus met bijgebruik (verhuur)
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk
Het kleine kerkgebouw ligt tussen twee huizen op een smal perceel.Alleen haar voorgevel, met daarin de ingang, is zichtbaar. In de gevelwand van hogere panden valt het gebouw juist door zijn bescheiden hoogte op.
ďŝƐƚĞŶŬĞƌŬ
De voorgevel heeft de vorm van een flauw hellende puntgevel. Ze is gemetseld in bruine en helderrode baksteen, en is rijk gedetailleerd in de geveltop en rond de vensteropeningen. Allerlei onderdelen van natuursteenimitatie verlevendigen het metselwerk, onder andere met een kruisje boven de rondboog. Het gebouw bevat alleen een ingangshal met aansluitend een rechthoekig zaaltje, ervan gescheiden door een volledig verglaasde pui. Daardoor, en via de achtergevel ontvangt het zaaltje daglicht. Met zijn vlakke plafond en lambrizering toont het als een grote kamer. In de aanbouw achter en naast de binnenplaats liggen enkele nevenruimten.
6
Kerkenpaspoort
7. S
Kerkenpaspoort
Vm. Adventkerk, eerder verenigingsgebouw Conventum
Geen monumentenstatus
Adres
Van der Mastenstraat 11 Delft
127m2
Bouwjaar
1954
Herbestemd
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Traditionalistisch
Denominatie oorspr.
Christelijk Gereformeerde Kerk
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Wonen met bedrijvigheid
Gebouwcomplex
Verenigingsgebouw
Gebouwtypologie
N.v.t.
Dit rechthoekige gebouwtje met flauw hellend zadeldak ligt met een lange zijde aan de Van der Mastenstraat. Het is oorspronkelijk gebouwd als verenigingsgebouw voor de Christelijk Gereformeerde kerk. Deze had in haar kerkgebouw aan de Nieuwe Langendijk slechts zeer beperkt nevenruimten. Later is Conventum als Adventskerk in gebruik geweest bij de Zevende-Dags adventisten. In 2010 is het verbouwd tot woning met kantoor. Aan de brede ingang en de grote verdiepingsvensters is de vroegere bijzondere bestemming nog afleesbaar.
ĚDĂƐƚĞŶƐƚƌĂĂƚ
7
Kerkenpaspoort
8.
Kerkenpaspoort
Bethlehemkerk
Geen monumentenstatus
Adres
Floresstraat 2 Delft
S L
655m2
Bouwjaar
1957
†
Christelijk gebruik
Architect
J.H. Kooreman en J.J. Raue
Bouwstijl
Modernisme
Denominatie oorspr.
Nederlandse Hervormde Kerk
Denominatie huidig
Protestantse Kerk in Nederland (PKN)
Gebruik
Religieus
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk
Het kerkgebouw staat in het na de oorlog aangelegde zuidelijke deel van de Indische buurt. Het is een stedenbouwkundig accent door zijn hoge tentvomige kap, en zijn ligging aan de waterpartij in de centrale groenstrook. De ingang ligt aan de westzijde. Het kerkgebouw is samengesteld uit elementaire hoofdvormen. Op een lage, in schoonmetselwerk opgetrokken platte onderbouw staat een steile, met shingles beklede zadelkap. De kopgevels ervan hebben een invulling van afwisselend verticale stroken hout en glas. Het gebouw is in 2005 vergroot met een qua architectuur bij de oudbouw passende uitbreiding aan de zuidkant. Rechts naast de nieuwe ingang zijn drie gevelstenen ingemetseld, afkomstig van de gesloopte Maranathakerk uit 1956 aan de Charlotte de Bourbonstraat. Ervoor de verplaatste oorspronkelijke vierpotige stalen klokkenstoel. De kerkzaal heeft een boeiende ruimtewer-
8
king, ontstaan doordat de steile, met houten delen beklede kap wordt gedragen door vrijstaande stalen kolommen. Deze bakenen om het hoge middendeel een omgang af, die aan één kant verbreed is tot een ruimere zijbeuk. Bij de verbouwing is de opstelling van het tegelijk geheel vernieuwde meubilair 180 graden gedraaid. Flexibel zitmeubilair uit stoelen, doopvont en lezenaar zijn een opmerkelijke combinatie van hout en glas. De nieuwe, ruime ingangshal ligt in de uitbreiding als schakel tussen de kerkzaal en de nieuwe nevenruimten.
Kerkenpaspoort
9. XL S
Kerkenpaspoort
Vm. Heilige Pastoor van Arskerk
Geen monumentenstatus
Adres
Kappeyne van de Coppellostraat 6 Delft
1389m2
Bouwjaar
1959
Herbestemd
Architect
J.H. Froger
Bouwstijl
Modernisme
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Wonen
Gebouwcomplex
Kerk met pastorie en parochiehuis
Gebouwtypologie
Van oorsprong centraalbouw
Het complex stond op een prominente plek in de Ministersbuurt. Het is in 2021 bijna geheel gesloopt, alleen het voormalige parochiehuis staat er nog. Samen met de tegenoverliggende scholen en pleinen was het bedoeld als ruimtelijk centrum van de buurt. De kerk was een bijzondere centraalbouw, een perfect cirkelvormige ruimte overdekt met een vrij vlakke betonnen koepel. Daarvan zijn alleen de betonnen ringbalken op hun dubbele kolommen over. Rondom deze nu vrijstaande cirkelvormige structuur zijn nieuwe woningen gebouwd. De kunstwerken zijn uitgenomen en opgeslagen, enkele werken zijn in de Franciscus en Clarakerk herplaatst.
9
Kerkenpaspoort
10.
Kerkenpaspoort
Apostolisch Genootschap
Geen monumentenstatus
Adres
Van Adrichemstraat 277 Delft
M S
365m2
Bouwjaar
1960
†
Christelijk gebruik
Architect
J.H. Kooreman en J.J. Raue
Bouwstijl
Modernisme
Denominatie oorspr.
Apostolisch Genootschap
Denominatie huidig
Apostolisch Genootschap
Gebruik
Religieus met bijbestemming (verhuur, sociaal-maatschappelijk)
Gebouwcomplex
Kerk met vroeger jeugdgebouw
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk
Het kerkgebouw ligt verscholen achter flatgebouwen en de winkelgalerij aan de wijkas Van Foreestweg. De ingang, oorspronkelijk bij een doorsteek naar die weg, is in 2011 verplaatst naar de westzijde. Hier staat het vroegere jeugdgebouw, nu vergader- en opslagruimte.
ƚŽůŝƐĐŚĞŬĞƌŬ͕ǀĂŶĂĚƌŝĐŚĞŵƐƚƌĂĂƚϮϳϳ
Het rechthoekige gebouw heeft door zijn platte dak de pure hoofdvorm van een kubus. De geheel vlakke gevels zijn van schoonmetselwerk in lichtgele baksteen, verlevendigd met bruine strooistenen. Grote stalen vensters zitten vlak met het metselwerk, en wisselen af met daarin terug liggende kleine vensters.Tegen de westgevel is als nieuwe ingang een strakke glazen kubus gebouwd.
10
Het gebouw is bij de renovatie van 2011 anders ingedeeld en kreeg een licht interieur met witgeschilderde wanden. Natuurstenen vloeren duiden de oude entreehal en gangen aan. Ook in de kerkzaal wordt de sfeer bepaald door licht geschilderde nieuwe voor-
zetwanden. Daarmee contrasteren de kleuren van de glas-in-lood vensters. Oorspronkelijk lattenplafond tussen betonnen dakliggers. Bij de gedeeltelijke vernieuwing van het meubilair zijn de banken gehandhaafd. Rechts in de hoek naast het liturgische centrum staat het orgelbalkon op een slank staalkolommetje.
Kerkenpaspoort
11.
Kerkenpaspoort
Immanuëlkerk
Gemeentelijk monument
Adres
Schoemakerstraat 1 Delft
S L
960m2
Bouwjaar
1959
†
Christelijk gebruik
Architect
F.A. en F. Eschauzier, A. van den Berg en P. de Vletter
Bouwstijl
Modernisme, wederopbouw
Denominatie oorspr.
Gereformeerde Kerken in Nederland
Denominatie huidig
Gereformeerde Kerken in Nederland vrijgemaakt (GKV)
Gebruik
Religieus
Gebouwcomplex
Kerk (met vroeger inpandige kosterswoning)
Gebouwtypologie
Vierkante zaalkerk
Het kerkgebouw staat op de kop van een langgerekt bouwblok, tegenover de begraafplaats Jaffa aan de knik in de Schoemakerstraat. De daar staande hoge kerkzaal is beeldbepalend in de zichtlijn van deze straat. De hoofdingang ligt aan de Schoemakerstraat.
ĞƌŬ
Het kerkgebouw heeft een vijfhoekige plattegrond door de terreinvorm. De hoge kerkzaal is aan drie zijden omringd door lage aanbouwen. Ze heeft een opvallende achtzijdige vorm door knikken in de vier zijden, en afgeronde hoeken.Alle gevels zijn van schoonmetselwerk, het licht hellende dak van de kerkzaal is bekleed met groen mastiek. In twee gevels hoge vensters met daarin betonnen vensterkaders. De hoofdingang is geaccentueerd door een betonnen balk met daarop het Christus-teken.
11
De hal om de kerkzaal en de nevenruimten zijn in 2019 gerenoveerd en uitgebreid. De kerkzaal heeft muren van schoonmetselwerk,
met een bijzonder baksteenverband in reliëf. Slanke, geknikte stalen vakwerkliggers dragen het dak. De oorspronkelijke inrichting, met lange houten banken, is nog bijna compleet aanwezig. Bijzonder is de liturgische opstelling, met een aparte avondmaalsruimte achter preekstoel en doopvont. Daarin staat een lange betonnen avondmaalstafel. In het grote venster rechts glas-in-loodvoorstelling van de storm op het Meer van Galilea.Aan de halzijde een betonnen orgelbalkon, daarop orgel uit 1963 van Leeflang.
Kerkenpaspoort
12.
Kerkenpaspoort
Hofkerk
Geen monumentenstatus
Adres
Cort van der Lindenstraat 1 Delft
S L
785m2
Bouwjaar
1960
†
Christelijk gebruik
Architect
A. Komter
Bouwstijl
Modernisme, wederopbouw
Denominatie oorspr.
Nederlandse Hervormde Kerk
Denominatie huidig
Protestantse Kerk in Nederland (PKN)
Gebruik
Religieus
Gebouwcomplex
Kerk (met vroegere inpandige kosterswoning)
Gebouwtypologie
Zallkerk met annexen
De oorspronkelijke naam Sionskerk werd Hofkerk bij het samengaan van twee kerkelijke wijkgemeenten. De kerk staat vrij in een strook met bijzondere gebouwen aan de zuidkant van de Ministersbuurt, tegenover het Wilhelminapark. De hoofdingang ligt aan de westzijde. De kerkzaal, nevenruimten en de kosterwoning zijn in een compact gebouw gevat. Dat is samengesteld uit vier verschillend vormgegeven bouwvolumes. De kerkzaal bij de straathoek is het meest beeldbepalend met zijn afgeronde, L-vormige muur. De gevels zijn een combinatie van schoonmetselwerk en allerlei betonnen onderdelen. Meest opvallend zijn reeksen van kleine rechthoekige en ronde venstertjes in betonkaders. De zuidzijde naar het park is geaccentueerd door een torenachtige schijf, met erin een rechthoekig gat en luidklokje. Het gebouw heeft binnen veel verschillende
12
vloerniveaus, die samenhangen met de diverse afzonderlijke functies. De hoge kerkzaal heeft aan de zuidkant een zijbeuk met een galerij. Muren, betonkolommen en -liggers in de zaal zijn licht geschilderd. Daarmee contrasteren donkerrode gelamineerde liggers met ertussen gelakte houten plafonds. De oorspronkelijke inrichting is in 2000 compleet vervangen door nieuw, anders geplaatst meubilair. Het liturgisch centrum ligt tegen de lange wand aan de noordzijde. Orgel van Flaes uit 1871, in een moderne kas van de firma Steendam uit 2000.
Kerkenpaspoort
13. M S
Kerkenpaspoort
Vm. Gereformeerde Kerk vrijgemaakt, Kerkloft
Geen monumentenstatus
Adres
Maerten Trompstraat 29 Delft
380m2
Bouwjaar
1961
Herbestemd
Architect
C.J. de Rijk
Bouwstijl
Modernisme
Denominatie oorspr.
Gereformeerde Kerken in Nederland (vrijgemaakt)
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Wonen
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk
De kerk is in 2007 door de kerkelijke gemeente verkocht, welke is verhuisd naar de Immanuelkerk. Het op zijn eigen perceel vrijstaande gebouw voegt zich als een soort grote villa in de losse bebouwing van deze straat. Rechthoekig volume met flauw aflopend plat dak en bakstenen gevels, rechts lage aanbouw met ingang. De vroegere kerk is verbouwd tot woning. De grote puien van de vroegere kerkzaal, en het Christus-teken naast de ingang tonen de oorspronkelijke bestemming als kerk.
ĞƌŬůŽĨƚ͕ǀŽŽƌŵĂůŝŐĞŐĞƌĞĨŽƌŵĞĞƌĚǀƌŝũŐĞŵĂĂŬƚĞŬĞƌŬ͕DĂĞƌƚĞŶdƌŽŵƉƐƚƌĂĂƚϮϵ
13
Kerkenpaspoort
14. S L
Kerkenpaspoort
Vm. Mattheüskerk
Geen monumentenstatus
Adres
Ada van Hollandstraat 52 Delft
669m2
Bouwjaar
1964
Herbestemd
Architect
J. Kruger
Bouwstijl
Modernisme
Denominatie oorspr.
Nederlandse Hervormde Kerk
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Zorg, dagbesteding
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk
De kerkelijke wijkgemeente die deze kerk gebruikte is uiteindelijk verhuisd naar de Marcuskerk. Deze kleine voormalige kerk vormt een opvallend stedenbouwkundig accent op de overgang van het oudere Westerkwartier naar een naoorlogse wijk. De vroegere kerkzaal, geaccentueerd door zijn lessenaarsdak, staat in een kleine waterpartij. Die markeert de bajonetvomige knik in de toegangweg tot de Krakeelpolderbuurt. Ook de lage aanbouw met ingang en het voorplein grenzen aan de vijver. De kerk is in 2011 verbouwd tot dagactiviteitencentrum Westhoek van stichting Ipse de Bruggen.
DĂƚŚĞƵƐŬĞƌŬ͕ĚĂǀĂŶ,ŽůůĂŶĚƐƚƌĂĂƚϱϮ
14
Kerkenpaspoort
15.
Kerkenpaspoort
Adelbertkerk
Geen monumentenstatus
Adres
Minervaweg 7 Delft
S L
930m2
Bouwjaar
1967
†
Christelijk gebruik
Architect
H.J. Meijsing
Bouwstijl
Modernisme
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Gebruik
Religieus met bijgebruik (verhuur, sociaal-maatschappelijk)
Gebouwcomplex
Kerk, pastorie en parochiegebouw, rond een binnenhof
Gebouwtypologie
Zaalkerk met annexen
Onder invloed van de liturgische vernieuwingen van het Tweede Vaticaanse Concilie (1962-65) ontstond dit experimentele kerkcomplex langs de Minervaweg op de hoek met de Apolloweg. Eenvoud, gemeenschapszin en ontmoeting vormden de uitgangspunten voor een compositie, bestaande uit een georiënteerde zaalkerk en sacramentskapel, met rond een besloten hofje ten westen daartegenaan gebouwd: een dagkerk, ontmoetingsruimte, pastorie, sacristie en kosterskamer.
ϱ͘ĚĞůďĞƌƚŬĞƌŬ͕DŝŶĞƌǀĂǁĞŐϳ
15
Het bescheiden karakter benadrukt hoe de kerk geen dwingend ijkpunt maar een dagelijks onderdeel van de wijk wil zijn. De lage muurvlakken zijn gemetseld in een lichtgele baksteen en voorzien van een smalle daktrim. De kerkzaal zelf rijst op met een flauwhellend dak en houten daklijst, die uitloopt in een lage hoektoren. Hier geen spits maar vier gemetselde hoekpunten en een stompe diamantspits.Alleen de oostelijke koorwand kreeg een plastische behandeling in vorm en met sier-
metselwerk.Tussen vier quasi-steunberen lijken is de muur steeds licht geknikt. De vijfhoekige plastiek op de zuidgevel symboliseert de wijken die hier kerken: Poptahof,Voorhof I en II, Buitenhof en Tanthof. De waaiervormige kerkzaal wordt onder opgaand dak breed ontsloten tegenover de iets verhoogde altaarruimte. De draagconstructie van gelamineerde spanten (in de holle steunberen) is vrij gehouden van de wanden en geleedt de ruimte. Diverse geglazuurde plastieken van de kunstenaars Gerard Héman en Cor Dam vormen kleurige accenten.
Kerkenpaspoort
16.
Kerkenpaspoort
Marcuskerk
Gemeentelijk monument
Adres
Roland Holstlaan 755 Delft
XL S
1005m2
Bouwjaar
1968
†
Christelijk gebruik
Architect
H.W.M. Hupkes
Bouwstijl
Modernisme, wederopbouw
Denominatie oorspr.
Nederlandse Hervormde Kerk
Denominatie huidig
Protestantse Kerk in Nederland (PKN)
Gebruik
Religieus met bijgebruik (verhuur)
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk
Het kerkgebouw ligt goed zichtbaar aan de centrale wijkas Voorhofdreef. Het markeert op de hoek met de Roland Holstlaan deze wijktoegang. Het gebouw is vergeleken met de omringende flatgebouwen relatief klein, maar onderscheid zich door zijn afwijkende architectuur. De hoofdingang ligt aan de Menno ter Braaklaan.
ϭϲ͘DĂƌĐƵƐŬĞƌŬ͕ZŽůĂŶĚ,ŽůƐƚůĂĂŶϳϱϱ
16
Het gebouw is een compact, bijna vierkant volume dat de kerkzaal en de nevenruimten bevat.Alle gevels bestaan uit schoonmetselwerk, en zijn decoratief behandeld met bijzondere metselwerkdetails en kleine venstertjes. De kerkzaal is van buiten zichtbaar aan de gekromde lichthapper op het platte dak, en aan de twee aan twee gekantelde venstertjes in de noordgevel. In de westgevel is de verdiept liggende hoofdingang geaccentueerd door een kwartcirkelvormige afronding, en een gekartelde, open klokkestoel erboven. De kerkzaal is omgeven door enkele grotere
nevenruimten en de hal. Ze staat via schuifwanden ermee in verbinding. De sfeer in de kerkzaal wordt bepaald door de lichtgeschilderde muren in contrast met het gegolfde lattenplafond en de gewassen grindbeton vloer. De oorspronkelijke inrichting, met lange houten banken, is bijna compleet aanwezig. Het liturgisch centrum is verbijzonderd door het hoog invallende, indirecte licht vanuit de lichthapper. Doopvont, kansel en avondmaalstafel zijn alle drie een opvallende combinatie van hout en beton. Orgel van firma de Koff uit 1970
Kerkenpaspoort
17.
Kerkenpaspoort
Oude Kerk
Rijksmonument
Adres
Heilige Geestkerkhof 25 Delft
XL S
2772m2
Bouwjaar
1324-1350
†
Christelijk gebruik
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Laatgotiek
Denominatie oorspr.
Nederlandse Hervomde Kerk
Denominatie huidig
Protestantse Kerk in Nederland (PKN)
Gebruik
Religieus met bijgebruik (tentoonstelling, muziek, verhuur)
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Onvoltooid gebleven driebeukige kruisbasiliek
Oudste parochiekerk van Delft, oorspronkelijk gewijd aan Sint Hippolytus. De scheefstaande toren domineert van ver al het Delftse stadsbeeld. De kerk ligt prominent in de binnenstad tussen Oude Delft en Voorstraat. De vooruitspringende toren beheerst de zichtlijnen vanaf de Oude Delft, de koorpartij is beeldbepalend tussen Hippolytusbuurt en Voorstraat. De ingang is aan de zuidzijde bij het Heilige Geestkerkhof, naast de doopkapel bij de toren. De toren heeft een hoge stenen spits omgeven door vier kleine hoekspitsen. Het kerkgebouw zelf is zeer onregelmatig door de voortdurende verbouwingen en vergrotingen. Het latere dwarsschip is onvoltooid gebleven met alleen aan de noordzijde een kruisarm. Schip, zijbeuken en hoofdkoor zijn sober uitgevoerd in baksteen met weinig details, en met hoge spitsboogvensters tussen zware steunberen. Het dwarsschip en het zijkoor zijn bekleed met licht getinte natuursteen en rijk gedetailleerd.
17
Door haar onregelmatigheid heeft de kerk een bijzondere ruimtewerking met verrassende perspectieven. De sfeer van het lichte interieur word bepaald door de gepleisterde muren en pijlers. Het geheel is met houten gewelven overdekt. Gevarieerd interieurensemble met bijzondere onderdelen vanaf de zestiende tot in de twintigste eeuw. Onder andere de gesneden kansel uit 1548, enkele zeventiende eeuwse grafmonumenten, en gebrandschilderde vensters uit de periode 1956-1972.Tegen de toren orgelbalkon met orgel uit 1857 van C.G.F.Witte, in de noordbeuk hangt het orgel uit de vroegere Armenkerk.
Kerkenpaspoort
18.
Kerkenpaspoort
Nieuwe Kerk
Rijksmonument
Adres
Markt 80 Delft
XL S
3005m2
Bouwjaar
1383-1390
†
Christelijk gebruik
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Gotiek
Denominatie oorspr.
Nederlandse Hervormde Kerk
Denominatie huidig
Protestantse Kerk in Nederland (PKN)
Gebruik
Religieus met bijgebruik (tentoonstelling, muziek, verhuur)
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Driebeukige kruisbasiliek
Tweede middeleeuwse parochiekerk van Delft, oorspronkelijk gewijd aan Sint Ursula. De hoge toren domineert al van ver het Delfts stadsbeeld. De kerk ligt prominent aan de oostzijde van de Markt, frontaal tegenover het Stadhuis aan de andere korte zijde daarvan. De complete zuidflank van de kerk is zichtbaar vanaf de Oude Langendijk, de brede koorpartij beheerst het Vrouwjuttenland. De hoofdingang is aan de Markt, in het torenportaal. Sinds 1584 koninklijke grafkerk. De toren vertoont een levendige afwisseling van een bakstenen vierkante onderbouw met een natuurstenen achtkantige bovenbouw, bekroond door een steile spits uit 1875, haar derde al. Het kerkgebouw zelf heeft een veel soberder vormgeving, met slechts zeer beperkt gebruik van natuursteen in de eenvoudige bakstenen gevels. Kleinere onderdelen zoals de doopkapel naast de toren en de sacristie tegen het koor zijn wat rijker gedecoreerd.
18
Door haar regelmaat heeft het interieur een grootste ruimtewerking. Het beeld wordt beheerst door de donkere tinten van de ontpleisterde bakstenen muren en de houten tongewelven. In het schip combinatie van moderne inrichting met enkele oudere onderdelen, waaronder de bankenblokken in de noorderzijbeuk. In het hoogkoor het grafmonument uit 1625 voor Willem I, boven de koninklijke grafkelder. Koorplafond met een bijzondere expressionistische beschildering uit 1921 van Jacob Por; gebrandschilderde vensters uit de periode 1923-1936, en het Jaïrusvenster uit 2008.Tegen de toren orgelbalkon met orgel uit 1839 van Bätz.
Kerkenpaspoort
19.
Kerkenpaspoort
Lutherse Kerk
Rijksmonument
Adres
Noordeinde 4 Delft
M S
420m2
Bouwjaar
1407
†
Christelijk gebruik
Architect
N.Terburgh (voorgevel 1768)
Bouwstijl
Gotiek
Denominatie oorspr.
Evangelisch-Lutherse Kerk
Denominatie huidig
Protestantse Kerk in Nederland (PKN)
Gebruik
Religieus met bijbestemming (deelgebruik, verhuur, muziek)
Gebouwcomplex
Kerk met vrijstaande pastorie
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk met afgescheiden veelhoekig koor
Oorspronkelijk gebouwd als kapel van het Sint Jorisgasthuis, het tweede middeleeuwse gasthuis. Sinds 1764 Lutherse Kerk. De kerk staat ingebouwd, met tegen haar zuidmuur de bebouwing aan de Kolk. De voorgevel met torentje is beeldbepalend aan het Noordeinde. De ingang is daar, naast de kerk eigen steeg naar de kosterwoning op het achtererf. Voorgevel met drie hoge spitsboogvensters naast en boven de ingang. De oorspronkelijke gevel is bekleed met achttiende eeuws metselwerk, met een in- en uitzwenkende geveltop. Op de nok het middeleeuws torentje met uurwerk, met het oorspronkelijke metselwerk zichtbaar. Links naast de gevel gemetseld poortje. Alleen in de noordgevel zitten hoge spitsboogvensters, de zuidmuur is blind vanwege de bebouwing van de Kolk. Het koor is lang geleden al met een dwarsmuur afgescheiden van het ondiepe schip. Dat is overdekt met
19
een houten tongewelf, en heeft een galerij tegen de voorgevel.Tegen de dwarsmuur delen van de achttiende eeuwse inrichting, de van achter toegankelijke kansel en ambtsdragersbanken. Erboven orgelbalkon en orgel uit 1889 van Van Oeckelen, in orgelkas uit 1765. Het vroegere koor bevat over later ingebouwde verdiepingen de nevenruimten. Onder de kap zitten bijzondere laatmiddeleeuwse schalkbeelden.
Kerkenpaspoort
20.
Kerkenpaspoort
H. Maria van Jessekerk
Rijksmonument
Adres
Burgwal 18 Delft
XL S
1845m2
Bouwjaar
1875-1881
†
Christelijk gebruik
Architect
E.J. Margry
Bouwstijl
Neogotiek
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Gebruik
Religieus met bijgebruik (muziek)
Gebouwcomplex
Kerk met sacristie en Mariakapel en parochiehuis
Gebouwtypologie
Driebeukige kruisbasiliek
Oorspronkelijk ingewijd als Sint Jozefkerk. De kerk staat over de volle diepte van het bouwblok tussen Burgwal en Oude Langendijk. Met haar tweetorenfront is ze prominent aanwezig in het stadsbeeld, ook uittorenend boven de zuidkant van de Markt. De hoofdingang is in de voorgevel aan de Burgwal, aan de Molenpoort een aparte toegang naar de Mariakapel naast het koor. De kruisvorm is gemarkeerd door een breed uitstekend dwarsschip. Het front staat met zijn twee hoge torens in de gevelwand van de Burgwal.Aan de Oude Langendijk springt de koorpartij terug tussen de bijgebouwen. Alle gevels zijn een combinatie van donkere baksteen met beperkte toepassing van natuursteen voor onderdelen. Rijk vormgegeven front met drie ingangsportalen, bij het middenportaal beeld van St.Antonius van Padua met het Christuskind. Daarboven een grote spitsboog met roosvenster in de top.
20
De zijbeuken en de koorpartij zijn met gemetselde kruisribgewelven overdekt, de overige delen hebben rijk gedecoreerde houten tongewelven.Al het metselwerk is veelkleurig beschilderd. De kerk heeft een nog geheel gave, zeer rijke interieurafwerking en inrichting uit de periode tussen 1884 en 1917. Het varieert van altaren tot smeedijzeren lichtkronen. Ook de oorspronkelijk banken zijn nog grotendeels aanwezig. Liturgische herinrichting uit 1988 ontworpen door Dom Van der Laan, met in de kruising een nieuw hoofdaltaar.Tegen de voorgevel orgeltribune met orgel uit 1893 van de firma Maarschalkerweerd.
Kerkenpaspoort
21.
Kerkenpaspoort
Sacramentskerk
Rijksmonument
Adres
Poortlandplein 1 Delft
XL S
1220m2
Bouwjaar
1938-1840
†
Christelijk gebruik
Architect
H.Thunissen
Bouwstijl
Traditionalisme (Delftse School) met neoromaanse kenmerken
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Gebruik
Religieus met bijgebruik (verhuur)
Gebouwcomplex
Kerk met pastorie en parochiehuis
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk met halfrond gesloten koor
Met zijn robuuste toren op de punt van een driehoekig bouwblok domineert de kerk het Poortlandplein en de daar samenkomende hoofdwegen. Het hele blok tot aan de Prins Mauritsstraat werd bij aanleg bestemd voor katholieke instellingen. Behalve de kerk, pastorie en parochiehuis waren dat een kloostergebouw, een jongensschool en de hulpkerk, die alle in aangepaste vorm nog (gedeeltelijk) bewaard zijn. Een dergelijk gebouwencluster is karakteristiek voor de vooroorlogse katholieke kerkbouw. De romaans geïnspireerde hoofdvorm van de geöriënteerde kerk is in volumes helder afleesbaar, bestaande uit een toegangstoren, schip, transept en koor met halfronde absis. De ambachtelijk gemetselde gevels met ornamentale versieringen bevatten een hooggeplaatste lichtbeuk met ronde en rondboogvensters. Lagere aanbouwen en een tussenlid tussen toren en schip verlenen de kerk daarentegen een getrapt verloop. Hiermee werd
21
een opmerkelijke combinatie tussen zaalkerk en kruiskerk verkregen in een gevarieerd samenstel van volumes. De volledig in zicht gelaten constructie van geknikte ijzeren vakwerkspanten en een open dakstoel binden de kerkruimte tot een ononderbroken geheel.Tegenover het entreeportaal onder orgelbalkon ligt de door twee spitse bogen trapsgewijs versmalde altaarruimte. Een geraffineerde zijbelichting versterkt het ruimtelijk effect daarvan. Op balkon boven de ingang orgel van de firma Pels uit 1940, vrijstaand pijpwerk zonder orgelkas.
Kerkenpaspoort
21a. S
Kerkenpaspoort
Noodkerk Allerheiligst Sacrament
Geen monumentenstatus
Adres
Simonsstraat 109-111 Delft
Onbekend
Bouwjaar
1921
Herbestemd
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Traditionalisme
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Maatschappelijk
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Oorspronkelijk rechthoekige zaalkerk
Aan de Simonsstraat ligt de voormalige noodkerk van de parochie van het Allerheiligst Sacrament. Het gebouw is in 1921 in gebruik genomen en heeft de functie als noodkerk vervuld tot aan de opening van de nabijgelegen Sacramentkerk in 1940. De noodkerk is ontworpen in de stijl van het traditionalisme. De toepassing van deze stijl is met name herkenbaar aan de voorzijde van het gebouw. Het kerkgebouw met zadeldak is opgetrokken uit baksteen en heeft een doorlopende voorgevel. Door de kleine ramen gesloten oogt het gebouw zeer gesloten, wat aansluit op het traditionalisme.Aan beide zijde van de voorgevel staan uitbouwen met eveneens gesloten overkomende topgevels. De traditionalistische stijl komt daaruit ook hier duidelijk aan bod. Na de ingebruikname van de Sacrementkerk werd de voormalige noodkerk voor meerdere bestemmingen ingezet. Het gebouw is
22
gedurende de bestaansgeschiedenis zo herbestemd tot kinderdagverblijf en wordt het op dit moment gebruikt als woonruimte voor verstandelijk beperkte jongeren en als sportschool. Door de herbestemmingen van het gebouw is het oorspronkelijke interieur sterk veranderd. Het gebouw is al enige tijd niet meer vanuit een religieuze functie in gebruik. Desondanks is het nog steeds eigendom van de parochie en maakt het vanuit de gebruikshistorie en de herkenbaarheid als kerkgebouw nog altijd onderdeel uit van het ensemble van de rooms-katholieke enclave, samen met de Sacramentkerk en het voormalige patronaatsgebouw.
Kerkenpaspoort
22. S
Kerkenpaspoort
Vm. Oosterkerk, Hart van Delft Adres
Vlamingstraat 44 Delft
Rijksmonument
Bouwjaar
1882 (achterkerk), 1972 (nieuwe kerkzaal)
140m2
Architect
W.C. Koepijn (oude achterkerk), G. Kok (nieuwe kerkzaal)
Herbestemd
Bouwstijl
Eclecticisme (voorgevel), modernisme (nieuwe kerkzaal)
Denominatie oorspr.
Gereformeerde Kerken in Nederland
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Wonen
Gebouwcomplex
Onderdeel van verdwenen kerkgebouw
Gebouwtypologie
N.v.t.
Dit pand is het voorgebouw van de voormalige gereformeerde Oosterkerk. Het pand valt in de gevelwand op door zijn hoogte, het ingangsportiek over de volle breedte en het kleine dakruitertje.Aan de ingang en het torentje voor de luidklok is de oorspronkelijke kerkelijke functie nog herkenbaar. De oude kerkzaal lag op het achterterrein en is in 1972 vervangen door de nieuwbouw van sociaal centrum ‘Hart van Delft’, dat later gebruikt is door het Leger des Heils. Dat deel is recent gesloopt en vervangen door een woning, waarbij ook het oude voorgebouw is betrokken.
23
Kerkenpaspoort
23. 24.
Kerkenpaspoort
Vierhovenkerk
Geen monumentenstatus
Adres
Obrechtstraat 50 Delft
XL S
1093m2
Bouwjaar
1972
†
Christelijk gebruik
Architect
T.C. Bos
Bouwstijl
Onbekend
Denominatie oorspr.
Gereformeerde Kerken in Nederland
Denominatie huidig
Protestantse Kerk in Nederland PKN)
Gebruik
Religieus
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Vierkante zaalkerk
De oorspronkelijke naam Goede Herderkerk werd Vierhovenkerk bij het samengaan van twee kerkelijke wijkgemeenten. De kerk ligt verscholen naast het viaduct van de Martinus Nijhofflaan over de Prinses Beatrixlaan. De ingangen zijn aan de parkeerplaats bij de Obrechtstraat.
ϮϯsŝĞƌŚŽǀĞŶŬĞƌŬ͕KďƌĞĐŚƚƐƚƌĂĂƚϱϬ
Ook in zijn architectuur toont het kerkgebouw zich bescheiden. Het uitgestrekte, lage gebouw onderscheid zich alleen door haar dakvorm. De hogere kerkzaal is boven de plat afgedekte onderbouw geaccentueerd door een merkwaardig afgeknot tentdak, bekleed met shingles.Aan de kant van de Beatrixlaan zet deze kap bijna vanaf het maaiveld aan. De rechte gevels zijn van eenvoudig schoonmetselwerk.
24
De kerkzaal is omgeven door enkele nevenruimten en de hal. Met een schuifwand is ze te openen naar de grote bijzaal. Ze wordt verlicht door een groot venster, met daarin
glas-in-lood, tegenover de halzijde, en door horizontale glasstroken tussen muren en plafond. De kerkzaal had oorspronkelijk al een diagonale opstelling van de stoelenblokken naar het liturgische centrum in de afgeschuinde hoek. Het podium ervan is enkele keren vergroot, bij de laatste aanpassing zijn tegen de omringende muren licht geschilderde voorzetwanden geplaatst. Ook het houten liturgisch meubilair is van de verbouwing. Het orgel is een Schots instrument, in 1998 aangekocht uit een kerk bij Glasgow.
Kerkenpaspoort
24. S
Kerkenpaspoort
Vm. Ontmoetingskerk
Geen monumentenstatus
Adres
Cornelis de Wittstraat 9 Delft
175m2
Bouwjaar
1983
Herbestemd
Architect
J.E. Barth
Bouwstijl
Onbekend
Denominatie oorspr.
Gereformeerde Kerken in Nederland
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Wonen
Gebouwcomplex
Kerk, was onderdeel van een woningcomplex
Gebouwtypologie
Oorspronkelijk vierkante zaalkerk
De voormalige Ontmoetingskerk is gebouwd als vervanging van de gesloopte gereformeerde Westerkerk uit 1923 van architect Tjeerd Kuipers. Deze kerk, met een forse toren, lag prominent op de kop van het bouwblok aan de Hugo de Grootstraat. Op het grote terrein is een U-vormig woningblok gebouwd, waarin aan de kant van de Cornelis de Wittstraat de kleinere Ontmoetingskerk werd opgenomen. Deze manifesteerde zich aan die straat door de ronde traptoren naast de ingang. De kerk is in 2015 ingrijpend verbouwd tot enkele woningen, maar ze is nog herkenbaar aan deze traptoren met het slanke kruisje bovenin.
25
Kerkenpaspoort
25.
Kerkenpaspoort
Koninkrijkszaal
Geen monumentenstatus
Adres
Guido Gezellelaan 1A Delft
M S
300m2
Bouwjaar
2009
†
Christelijk gebruik
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Modernisme
Denominatie oorspr.
Jehovah’s Getuigen
Denominatie huidig
Jehovah’s Getuigen
Gebruik
Religieus
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk
Het kerkgebouw ligt, omgeven door enkele hoge(re) flatgebouwen, aan een buurtontsluitingsweg van de wijk Voorhof-west. Het nieuwe gebouw is vervanging van de oorspronkelijke Koninkrijkszaal op deze locatie. De ingang is aan de Guido Gezellelaan.
ƌŝũŬƐnjĂĂů͕'ƵŝĚŽŐĞnjĞůůĞůĂĂŶϭ
Het gebouw bestaat uit twee verspringend aan elkaar geschakelde, verschillend hoge bouwdelen. Het lagere deel bevat enkele nevenruimten en de ingang, het hogere deel is de eigenlijke koninkrijkszaal. Beide bouwdelen zijn platgedekt, benadrukt met omlopende brede, luifelvormig overstekende dakranden. De gevels hebben een sterk horizontale geleding waarbij twee kleuren helderrode en donkergrijze baksteen afgescheiden door betonbanden elkaar afwisselen.
Het nog vrij nieuwe gebouw heeft een in lichte tinten en strakke afwerkingen gehouden interieur. De zaal is functioneel ingericht, met
26
systeemplafond en flexibel, verplaatsbaar meubilair. Op het podium staan de attributen, waaronder enkele fauteuils, voor de voorganger(s). Het achterste deel van de zaal is met schuifwanden af te scheiden tot een kleinere vergaderzaal.
Kerkenpaspoort
26.
Kerkenpaspoort
Sultan Ahmet Moskee
Geen monumentenstatus
Adres
Duke Ellingtonstraat 201
S L
725m2
Bouwjaar
1995
†
Islamitisch gebruik
Architect
B. Sevincsoy
Bouwstijl
Historizerend Ottomaans
Denominatie oorspr.
Islam
Denominatie huidig
Islam
Gebruik
Religieus met bijbestemming (cultureel-maatschappelijk)
Gebouwcomplex
Onderdeel van complex met DOK (vroegere bibliotheek)
Gebouwtypologie
Overkoepelde centraalbouw
De moskee staat naast het viaduct van de Martinus Nijhofflaan over de Prinses Beatrixlaan. Ze is daarmee de jongere tegenhanger van de aan overzijde staande Vierhovenkerk. In tegenstelling tot de bescheiden kerk valt ze op door haar grootte en de beeldbepalende hoge minaret. Het aansluitende lange bouwdeel aan de Martinus Nijhofflaan was en is bestemd als bibliotheek, nu DOK. Ernaast de toegang naar de moskee, over het eigen voorplein. De grote gebedszaal onderscheid zich door zijn onder 45 graden ten opzichte van de rest van het complex gedraaide plaatsing, en door zijn gedrukte koepel en de slanke, ernaast staande minaret.Alle gevels zijn afgewerkt met stucwerk op gevelisolatie, geschilderd in twee kleuren.Verticaal tot banen gekoppelde vensters worden hier en daar afgewisseld met grote vlakken glazen bouwstenen.
27
De gedraaide ligging van de hoge gebedszaal verklaart zich van binnen door de zo frontaal in de wand geplaatste Mihrab, de naar Mekka gerichte halfronde gebedsnis. Nis en de aansluitende wandvelden zijn bekleed met gekleurde, gekalligrafeerde tegels. In de rechterhoek staat de hoge, met snijwerk versierde houten spreekplaats, de ‘Minbar’. De gebedszaal maakt ruimtelijk een grootse indruk door de slanke kolommen, de galerijen en de hoge koepel op een ring van kleine vensters. De ook voor diverse culturele activiteiten ruim bemeten nevenruimten zijn gerangschikt om de centrale hal en gebedszaal.
Kerkenpaspoort
27.
Kerkenpaspoort
Al-Ansaar Moskee
Geen monumentenstatus
Adres
Vulcanusweg 265 Delft
S L
505m2
Bouwjaar
2007
†
Islamitisch gebruik
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Onbekend
Denominatie oorspr.
Islam
Denominatie huidig
Islam
Gebruik
Religieus met bijbestemming (verhuur, cultureel-maatschappelijk)
Gebouwcomplex Gebouwtypologie De moskee ligt aan de Minervaweg tussen enkele bedrijven op de strook bedrijfsterreinen langs de spoorlijn. De toegang is via het eigen, omheinde voorplein naar ingangen in de kopgevel voor de nevenruimten, in de zijgevel naar de gebedszaal.
ůŶƐĂĂƌDŽƐŬĞĞ͕sƵůĐĂŶƵƐǁĞŐϮϲϱĂ
28
De moskee is een de voorzijde drie, achter twee bouwlagen hoog rechthoekig, plat afgedekt volume. De gebedszaal is aangeduid door de op de linker hoek staande vierkante minaret, met lantaarnvormige glazen opbouw en bekroning met koepeltje. Gevels van schoonmetselwerk met ter afwisseling van de creme steen horizontaal omlopende bruinrode banden. Opvallende reeksen vierkante venstertjes met een diafragmavormige omranding, verwijzing naar complexe geometrische figuren uit de Islamitische architecturen. Deze worden afgewisseld onder andere met hoge rondbogen van gekoppelde vensters. Over het interieur van de moskee is op dit moment minder bekend.
Kerkenpaspoort
28.
Kerkenpaspoort
Synagoge
Rijksmonument
Adres
Koornmarkt 12 Delft
S
175m2
Bouwjaar
1862
†
Joods gebruik
Architect
L.Winkel
Bouwstijl
Neoclassicisme
Denominatie oorspr.
Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap
Denominatie huidig
Open Joodse Gemeente Klal Yisrael te Delft
Gebruik
Religieus met bijbestemming
Gebouwcomplex
Synagoge
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaal
De synagoge stond bij de bouw naar achter tussen twee in de rooilijn staande huizen, waardoor ze een voorplein kreeg, afgescheiden door een smeedijzeren hek. De rechter zijgevel is door sloop van de bebouwing na 1968 in het zicht gekomen. De synagoge is niet lang na de oorlog buiten gebruik geraakt, maar is sinds 1991 weer in eigendom van een Joodse stichting. Sinds 2006 worden weer diensten gehouden door de toen opgerichte Joodse gemeente. Het gebouw heeft een monumentale voorgevel in de vorm van een zuilenportico, waarbij vier Ionische zuilen het ver overkragende tympaan dragen. Het gehele front is gepleisterd en witgeschilderd, de terugliggende muur heeft een blokbepleistering die metselwerk simuleert. De zijgevel is eenvoudig uitgevoerd in donkerbruine baksteen, door vlakke lisenen onderverdeeld met in elk vak een groot rondboogvenster.
Vanaf medio 20e eeuw in gebruik door naast-
29
liggende ziekenhuis. Het na de sloop van het ziekenhuis onttakelde interieur is de afgelopen decennia weer hersteld. De Heilige Ark, in een nis omkaderd met vier zuilen waarop een gekromd tympaan, kreeg weer de afsluitende houten deuren. Boven het tympaan een rondvenstertje, met evenals in de rondboogvensters links en rechts ervan een uit gekleurd glas samengestelde Davidsster. De gepleisterde, witgeschilderde muren zijn onderverdeeld door lisenen, een forse kroonlijst vormt de overgang naar het stucplafond. De Bima , de verhoogde spreekplaats met lessenaar, staat tijdens een dienst in het midden, maar kan voor ander gebruik van de zaal in de hoek rechts van de ingang geplaatst.
Kerkenpaspoort
29. M S
Kerkenpaspoort
Kapel St. Joris Gasthuis (Historisch Joris)
Rijksmonument
Adres
Sint Jorisweg 2a Delft
315m2
Bouwjaar
1893
Herbestemd
Architect
M.A.C. Hartman
Bouwstijl
Eclecticisme
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Museum
Gebouwcomplex
Onderdeel van museum Historisch Joris
Gebouwtypologie
Rechthoekige zaalkerk met halfrond gesloten koor
De kapel is onderdeel van museum Historisch Joris, in het hoofdgebouw van het vroegere buitengesticht van Sint Joris, op het terrein van GGZ Delfland.Het hoofdgebouw staat prominent aan de Sint Jorisweg, de aan de achterzijde aangebouwde kapel is alleen vanaf het terrein zichtbaar. De toegang is via het hoofdgebouw. Kleine rechthoekige kapel met zadeldak, met een iets lagere en smallere ronde absis. Licht interieur door grote, met traceringen en gebrandschilderd glas gevulde rondboogvensters. De zaalvormige ruimte is overdekt met een bijzondere, Engelse ‘Hammerbeam’-kap met vanaf de muren verspringende, rijk gedecoreerde houten spanten. De absis heeft een stenen ribgewelf. Boven de toegang vanaf het hoofdgebouw een balkon met een rijk bewerkte balustrade. In de absis kabinetorgel van Vool uit 1806.
30
Kerkenpaspoort
30. S L
Kerkenpaspoort
St.-Stanislaskapel
Gemeentelijk monument
Adres
Westplantsoen 73 Delft
520m2
Bouwjaar
1954
Herbestemd
Architect
J.A. van der Laan en J.B. Hermans
Bouwstijl
Traditionalisme
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Onderdeel Stanislascollege
Gebouwcomplex
Onderdeel van schoolcomplex
Gebouwtypologie
Rechthoekige centraalbouw met omgang
De kapel is onderdeel van het Stanislascollege en staat op het schoolterrein naast de hoofdtoegangsweg ervan. Ze vormt met het vroegere broederhuis en een verbindende gang een halfopen voorhof naast het eigenlijke schoolgebouw. De ingang is in de gevel aan de hof. De bijna vierkante kapel heeft een basilicale opbouw met een hoog middendeel en lage aanbouwen aan alle de vier zijden. Het middendeel heeft een flauw hellend tentdak, de aanbouwen hebben platte daken. Rechts tegen de voorgevel het uitgebouwde entreeportaal, met boven de ingang een keramisch reliëf van Maria met kind. De gevels zijn van schoonmetselwerk met rechthoekige vensters, en met bijzondere, decoratieve metselwerkdetails.
Het middendeel is als een hoge kernruimte aan vier zijden omringd door een lage omgang.
31
De sfeer wordt bepaald door het hoog invallende licht in de kernruimte. De muren zijn een combinatie van schoonmetselwerk met betonnen constructiedelen, waaronder kolommen, balken en een prefab dak, met verdiepte ‘cassetten’. De oorspronkelijke inrichting met bankenblokken is nog voor een groot deel aanwezig, de voorste rijen bij het hoofdaltaar zijn vervangen door stoelen. In de kapel staan enkele beelden en beeldengroepen van diverse kunstenaars uit de periode van 1956 tot 1962. Orgel uit 1947 van de firma Pels, afkomstig van een noodkerk in Den Haag.
Kerkenpaspoort
31. S L
Kerkenpaspoort
Barbarakapel
Rijksmonument
Adres
Oude Delft 18
527m2
Bouwjaar
1775
Herbestemd
Architect
Frits Peutz
Bouwstijl
-
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Culturele ruimte sociëteit Alcuin
Gebouwcomplex
Onderdeel van woonhuis
Gebouwtypologie
N.v.t., ondergebracht in huiskamers
Oorspronkelijk kapel voor het katholieke studentenpastoraat, verbonden aan de studentenvereniging Sanctus Virgilius (‘Virgiel’). Ze ligt op de begane grond van het woonhuis Oude Delft 18, de toegang is nu binnendoor via de huisgang. Het huis is bezit van de vereniging en wordt door leden bewoond. Het enig zichtbare van de kapel is de vroegere buitentoegang links naast het huis. Boven het afsluitende poortje is een kruis ingemetseld. Voor de kapel zijn in 1949 de linker achterkamer en de aanbouw daarachter ingericht. De wandafwerking van deze kapel is nog geheel aanwezig. Deze eenvoudige ruimten hebben een tussen 1949 en 1968 uitgevoerd beeldprogramma, ontworpen en uitgevoerd door de Bergense kunstenaar Jaap Min. In de achterkamer zijn beschilderingen op doek toegevoegd, van de aanbouw is één muur bekleed met mozaïek, de andere heeft een wandbeschildering. De nis van de oude en-suitedeuren naar de voorkamer was als
32
kleine altaarruimte ingericht. De altaarstenen zijn in 2018 naar de Maria van Jessekerk overgebracht.
Kerkenpaspoort
32.
Kerkenpaspoort
Kapel vm St.-Barbaraklooster
Rijksmonument
Adres
Oude Delft 55-57
S L
530m2
Bouwjaar
1405
†
Herbestemd
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Gotiek
Denominatie oorspr.
Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Sociëteitszaal studentenvereniging Alcuin
Gebouwcomplex
Onderdeel van middeleeuws klooster
Gebouwtypologie
N.v.t.
Het complex van de studentenvereniging Virgiel was oorspronkelijk het vrouwenklooster van Sint Barbara, gesticht in 1405. Na de Delftse hervorming werd het in 1579 geseculariseerd en kreeg het een bestemming als weeshuis. De sociëteitszaal en eetzaal liggen aan de kant van de Barbarasteeg in het volume van de vroegere kloosterkapel. Die was al voor de hervorming verbouwd met een tussenvloer over de volle lengte. Daarin is de oorspronkelijk al aanwezige nonnengalerij opgenomen. De tussenvloer is op de begane grond herkenbaar aan de zware moerbalken. Aan de Barbarasteeg is de oorspronkelijke kapel nog herkenbaar door de steunberen, en aan het dichtgemetselde spitsboogvenster in de kopgevel. De later ingebouwde vloer is herkenbaar aan de twee rijen kruisvensters.
33
Kerkenpaspoort
33.
Kerkenpaspoort
St.-Hippolytuskapel
Rijksmonument
Adres
Oude Delft 118 Delft
S
235m2
Bouwjaar
1412
†
Christelijk gebruik
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Gotiek
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Gebruik
Religieus met bijbestemming (verhuur, muziek)
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
Langerekte zaalkerk met driezijdig gesloten koor
Prominent gesitueerd op de hoek van de Oude Delft en de Nieuwstraat vormde de kapel oorspronkelijk onderdeel van het naastgelegen Heilige Geestzusterhuis. Diverse keren herbestemd, tot 1966 als Aula van de Technische Hogeschool.Vanaf dat jaar kreeg het zijn kerkelijke functie terug, vanaf 1972 als Hippolytuskapel, vernoemd naar de stadspatroon. De ligging van de kapel aan de hoofdgracht herinnert aan het belang van deze historische zorginstelling voor de stad. Het bakstenen zaalkerkje onder zadeldak op enigszins taps toelopende plattegrond en een driezijdig gesloten koor herkreeg na reconstruerende restauraties haar karakteristieke laatgotische uiterlijk. De symmetrische voorgevel bevat de bescheiden hoofdingang en drie lancetvensters met traceringen. De puntgevel wordt bekroond door een zeshoekig natuurstenen klokkentorentje met leien spits. In de vlakke zijgevel bevinden zich vijf spitsboogvensters, voorzien van een alternerende gemet-
34
selde visblaastracering. In de hoeknis is in 1930 een beeld geplaatst, vervaardigd door Henk Etienne. De eenbeukige kerkzaal is een eenzijdig verlichte witgeschilderde ruimte. Het houten kerkmeubilair bestaat uit vaste banken in het schip en koor. Het houten tongewelf is beschilderd door Jacob Por. Orgelbalkon boven het ingangsportaal met orgel samengesteld uit onderdelen van elders. Herkomst van de orgelkas is onbekend, binnenwerk komt uit Steenwijk, waarschijnlijk van de bouwers Bakker en Timmenga. Onder de kerkruimte is in 1924 een betonnen kelder uitgediept, voor het gebruik toen als aula.
Kerkenpaspoort
35
34. S
Kerkenpaspoort
Vm. Marthakapel
Rijksmonument
Adres
Papenstraat 20 Delft
180m2
Bouwjaar
16e eeuw (Jerusalemkapel), 1860 (gasthuis)
Herbestemd
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Neoclassicisme
Denominatie oorspr.
Rooms-katholiek Kerkgenootschap in Nederland
Denominatie huidig
N.v.t.
Gebruik
Wonen
Gebouwcomplex
Vroeger deel van verzorgingshuis, nu studentenhuisvesting
Gebouwtypologie
Combinatie van centraalbouw met rechthoekige zaalkerk
In het gebouwencomplex van het vroegere Oude Mannen en -Vrouwenhuis, het Huyse van Sint Christoffel, zijn delen van een zeer bijzondere middeleeuwse kapel uit 1504 opgenomen. Deze oorspronkelijk aan Sint Martha gewijde kapel was resultaat van een gelofte van een Delftse pelgrim naar het Heilige Land, Ze heeft een twaalfhoekige vorm, met aan de oostkant een rechthoekige aanbouw. De twaalfhoek verwijst symbolisch, als eenvoudiger afbeelding ervan, naar de Heilige Grafkerk in Jeruzalem, een enorme centraalbouw.Van het twaalfhoekige gedeelte zijn alleen de onderste delen van de muren, met enkele in de hoeken staande wandpijlers nog over.Van het rechthoekige deel is de middeleeuwse kap nog compleet behouden. Bij de verbouwing in 2008 tot appartementencomplex zijn deze onderdelen behouden en gerestaureerd.Vorm en ontstaansgeschiedenis maken deze kapel tot een bijna uniek monument, dat in ons land als bijzonder type verder alleen met de Jeruzalemkapel in Gouda is overgeleverd.
Kerkenpaspoort
35.
Kerkenpaspoort
Mount Zion International Parish
Geen monumentenstatus
Adres
Hermesstraat 65 Delft
S L
625m2
Bouwjaar
1970
†
Christelijk gebruik
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Modernisme
Denominatie oorspr.
N.v.t.
Denominatie huidig
Redeemed Christian Church of God
Gebruik
Religieus
Gebouwcomplex
Kerk
Gebouwtypologie
N.v.t.
Het pand aan de Hermesstraat 65 in Delft is in 1970 oorspronkelijk gebouwd als garage en uitgiftestation voor melk. Enkele jaren later is het verbouwd tot autoshowroom en kantoor. In 2006 werd het bedrijfspand verbouwt voor de huidige bijeenkomstfunctie. Daarbij zijn verschillende samenkomstruimtes en een nieuwe, grote bijeenkomstruimte gebouwd gerealiseerd. Het gebouw is gesitueerd op de overgang van de woonwijk Voorhof naar een industrie- en bedrijvengedeelte van die wijk. De ingang is bij het parkeerterrein aan de oostzijde.Voor de diensten is achter tegen het bestaande gebouw een hogere, functioneel ingerichte hal aangebouwd. Momenteel wordt het gebouw als kerk gebruikt door Mount Zion International Parish, een internationaal en multicultureel georiënteerde kerk.
36
Een deel van het gebouw, ‘The Mall,’ is in gebruik door Youth for Christ Delft, een christelijke jongerenorganisatie.
Kerkenpaspoort
36.
Kerkenpaspoort
Het Boek
Geen monumentenstatus
Adres
Sandinoweg 151 Delft
M S
480m2
Bouwjaar
1995
†
Christelijk gebruik
Architect
Cepezed
Bouwstijl
Modernisme
Denominatie oorspr.
N.v.t. (voormalige bibliotheek)
Denominatie huidig
Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland (CGK)
Gebruik
Religieus met bijgebruik (verhuur, sociaal-maatschappelijk)
Gebouwcomplex
Onderdeel van voorzieningencomplex met kinderdagverblijf
Gebouwtypologie
N.v.t.
De Christelijk Gereformeerde Kerk verhuisde in 2013 naar deze voormalige bibliotheek, vandaar de meerduidige naam Het Boek. De bibliotheek is als een geheel ontworpen met het tegelijk gebouwde kinderdagverblijf ernaast. Het complex staat in een voorzieningencluster aan de rand van TanthofWest, bij de Kruithuisweg en de oude route Abtswoudseweg. Het beeld van het langgerekte, rechthoekige gebouw wordt bepaald door een hoog, vanaf een lage langszijde oplopend lessenaarsdak. In de kopgevels is de staalconstructie zichtbaar als een raster, ingevuld met glas of met dichte panelen. Door de kerk is op de zuidwesthoek een geknikt bouwdeel aangebouwd, met bijpassende gevels. Het kruis tegen de hoge hoekpui duidt de nieuwe functie aan. De kerkzaal, vroeger de bibliotheekruimte, maakt een lichte indruk door de grote glaspuien in de kopgevels en de bij de verbou-
37
wing aangebrachte afwerking. De ruimte wordt gedomineerd door de stalen vakwerkliggers en het steil oplopende lessenaarsdak. Dat lijkt boven de beide langsgevels te zweven op horizontale glasstroken. De zaal heeft door verplaatsbaar zitmeubilair een flexibele inrichting. Kansel en avondmaalstafel hebben een opvallende vormgeving in hout.Aansluitend aan de zaal, en in de latere aanbouw bevinden zich de nevenruimten.
Kerkenpaspoort
37.
Kerkenpaspoort
Gereformeerde Gemeente
Rijksmonument
Adres
Oosteinde 175 Delft
S
187m2
Bouwjaar
1975 (kerkzaal)
†
Christelijk gebruik
Architect
de Valk
Bouwstijl
N.v.t.
Denominatie oorspr.
N.v.t. (woonhuis)
Denominatie huidig
Gereformeerde Gemeenten (in Nederland en Noord-Amerika)
Gebruik
Religieus
Gebouwcomplex
Kerkzaal achter door de kerk gebruikt vroeger woonhuis
Gebouwtypologie De kerkzaal ligt op het achterterrein van het huis aan Oosteinde 175, met daarin de consistorie. Begin twintigste eeuw waren huis en terrein in gebruik bij De Porceleijne Fles. Het huis valt in de gevelwand op door zijn brede voorgevel. Het complex is toegankelijk via de poort aan de zijde van buurpand nummer 173. Het oorspronkelijk laatmiddeleeuwse huis heeft een ingezwenkte lijstgevel. In de gemetselde gevel zitten historiserende kruisvensters met luiken, links ernaast gemetseld poortje.Van de achterliggende rechthoekige kerkzaal zijn alleen de voorzijde en het flauw hellende schilddak zichtbaar. Deze voorgevel is in 1980 vernieuwd, met erin gemetseld enkele oude elementen uit bouwkeramiek van De Porceleijne Fles. Het interieur van de kerkzaal is in 1993 compleet vernieuwd. De staalconstructie is deels zichtbaar onder het als schijnkap
38
geknikte plafond. Dat is evenals de wanden licht geschilderd. Het complete meubilair is in hout uitgevoerd. Orgel uit 1976 van J. Hoogenes. In het voorhuis is de middeleeuwse oorsprong ervan zichtbaar aan het plafond, met zijn zware moerbalken op sleutelstukken en muurstijlen.
Kerkenpaspoort
38.
Kerkenpaspoort
De Open Deur
Geen monumentenstatus
Adres
Achterom 88 Delft
S
90m2
Bouwjaar
1920
†
Christelijk gebruik
Architect
Onbekend
Bouwstijl
Traditionalisme
Denominatie oorspr.
N.v.t. (woonhuis)
Denominatie huidig
Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland (CGK)
Gebruik
Religieus
Gebouwcomplex
Kerkzaal met door de kerk gebruikt vroeger verenigingsgebouw
Gebouwtypologie
Langerekte zaalkerk
Het kerkgebouw bestaat uit een voorhuis aan de gracht met een aangebouwde kerkzaal erachter. Het gebouw was oorspronkelijk wijkgebouw van de Hervormde gemeente. Het valt in de gevelwand op door zijn grotere breedte en hoogte ten opzichte van de buurpanden. De toegang tot het gehele complex is via een overdekte poort achter de ingang links. Het voorhuis lijkt op een groot woonhuis door zijn lijstgevel en schuifvensters. De brede, geheel verglaasde dubbele stalen deur links, wijst op een bijzonder functie. De rechthoekige kerkzaal heeft een zadelkap en gevels van schoonmetselwerk in gele en bruine baksteen. De langsgevel aan de poort is onderverdeeld met iets vooruitspringende muurdammen, ertussen telkens twee verticale vensters. De kerkzaal is door belending aan de rechterkant eenzijdig verlicht van links. Het plafond vormt een geknikte houten schijnkap. Het complete meubilair is in hout uitgevoerd. In