Oplegger raad Zonnepanelen

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Afdoening Motie 4.1.24.A: Ruimte voor zonnepanelen op monumentale panden én panden in beschermd stadsgezicht

Portefeuillehouder

Frank van Vliet

Voorstel ingediend door

A. Baving, afdelingshoofd erfgoed

Registratienummer

5450561

Datum

21 maart 2023

Concept-besluit(en) N.v.t.

Waarom nu? Toezegging gedaan door wethouder Van Vliet in de Commissie Algemeen van 3-11- 2022, en: Uitwerking van Raadsmotie M 4.1.24.A, gedaan in de Algemene Beschouwingen en Begroting van 10-11-2022. Inhoud De motie zit op het snijvlak van de Erfgoednota en het programma energietransitie. We onderzochten de volgende bouwstenen uit de motie: 1. Klopt de aanname dat Delft streng is / en moeten we versoepelen? 2. Welke verbeteringen zijn mogelijk? 3. Wat kan qua innovatie? Onderstaand informeert het college u over de wijze waarop wij uitvoering gaan geven aan de acties die u ons heeft opgedragen. En vragen wij u de motie én de toezegging als afgedaan te beschouwen. Vraag 1 is op drie manieren bekeken. a) Een feitelijke analyse van de aanvragen in 2022. b) Een beknopte analyse van het beleid in andere gemeenten. En c) Gesprekken met bewoners, ondernemers en andere partijen in de stad. Uit de analyse bleek dat 30 eigenaren van monumenten hebben aangegeven zonnepanelen te willen plaatsen. 29 eigenaren hebben toestemming gekregen, en bij één pand is toestemming gegeven om alleen op een plat dak panelen te leggen. Begin februari 2023 liggen er effectief op 3 panden panelen. Dit komt vanwege praktische redenen (bijv. nog geen omvormer leverbaar). Vrijwel alle gesprekspartners gaven terug dat Delft niet streng is. Wél dat de procedure voor ingewijden geschreven lijkt.

Interessant is de roep of het niet strenger kan: om verrommeling te voorkomen. Verder lijkt het erop dat ondernemers zich meer oriënteren op landelijke signalen. Deze zijn echter strenger. Zie verder bijlage 2. Uit de beleidsanalyse (zie bijlage 3) blijkt ook niet dat Delft streng is. Als enige gemeente hoeven eigenaren niet direct een vergunning aan te vragen (en langs de welstandscommissie). Wél kan de communicatie beter. Onze website bevat nu alleen een tekstuele en zakelijke opsomming. De gemeente Haarlem heeft infografics en bewonersstory’s waarmee het beleid wordt uitgelegd en visueel gemaakt. Daarnaast hebben meerdere gemeenten één webpagina (of landingspagina) waarop monumenteigenaren die willen verduurzamen ‘alles’ kunnen vinden. Zonnepanelen zijn dan één onderdeel van een bredere, totaalaanpak. Een mooi voorbeeld van ‘ontzorgen’. Vraag 2: Uit de gesprekken valt te concluderen dat verbeteringen in het proces en communicatie mogelijk zijn. Dan hebben we het over het ontzorgen van bewoners en ondernemers (helder maken hoe het wél kan). Bestaande initiatieven ondersteunen en versnelling geven (bijvoorbeeld het initiatief Student-in-de-zon). De energiecoöperatie Deelstroom Delft zou een functie kunnen vervullen daar waar geen zonnepanelen geplaatst kunnen worden. En we willen kijken naar een zogenaamde ‘kansenkaart’.

Met zo’n kaart tekenen wij vooraf vanuit onze expertises grote Pagina 1 van 4

dakvlakken in waarop zonnepanelen mogelijk zouden zijn. Daarmee kunnen we proactief bewoners attenderen en hen helpen om daadwerkelijk in actie te komen. Vraag 3: We moesten vaststellen dat de innovatie meer op organisatorische aspecten zit dan op technische. Gevraagd naar de innovatiekansen geven de partners in de stad aan of zonnedakpannen of gekleurde pannen mogelijk zijn. Deze zijn nu al mogelijk om toe te passen op monumenten. Voorgestelde maatregelen 2023-2024 1. Effectief en te bekostigen vanuit bestaande budgetten: Basis op orde: Verbetering communicatie door a) website aanpassen en herschrijven, b) best practices toevoegen, c) betere verbeelding van de criteria. 2.

Effectief en met herprioritering binnen programma’s tot projecten te maken: Ontzorgen en katalyseren: a) monumentenkennis inbedden in de bredere communicatiestrategie van energietransitie, b) één landings(overzichts)-pagina maken, c) bestaande achterbannen als ambassadeurs inzetten, d) bestaande initiatieven omarmen en versnellen tot katalysators (bijv. Student-in-de-zon en Deelstroom Delft)

3.

Aan te raden, maar pas mogelijk indien er bij kadernota extra middelen beschikbaar worden gesteld: Innoveren: a) Haltekaart / beslisboom op website maken, b) maken kansenkaart grote dakvlakken waar zonnepanelen op kunnen, c) tijdelijke campagne waarin we eigenaren en ondernemers proactief benaderen en hen een samenhangend aanbod doen.

Bedacht moet worden dat als gevolg van de versnellingsimpuls onder 3 dit impact zal hebben op de capaciteit. Mede hierom een tijdelijke campagne zodat we open-einderegelingen voorkomen. Daarnaast heeft het college maatregelen onderzocht die niet uitvoerbaar blijken te zijn. De hoge financiële kosten en/of organisatorische lasten wegen niet op tegen de verwachte effecten (‘versnelling van panelen op daken’). Het gaat dan bijvoorbeeld om een ontwerppilot om panelen eigentijds-contrasterend aan te brengen. Wat verandert er? De grootste verandering die we willen bewerkstelligen is de bundeling van specialismen op gebied van erfgoed, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit ten dienste van bewoners. Op een kaart is inzichtelijk gemaakt waar zich de grote dakvlakken (op monumenten) bevinden die het meest logisch zijn om panelen op te plaatsen. De kansenkaart is dan een uitvalsbasis om een (projectmatige) campagne op te zetten waarmee de monumenteigenaren te ontzorgen zijn. Overigens het effect van zonnepanelen op monumentdaken moet in de context worden gezien. Delft telt zo’n 1600 monumentenpanden (898 gemeentelijke monumenten, 739 rijksmonumenten). Het totaal aantal panden bedraagt 23.993. In theorie bedraagt de bijdrage maximaal 7% als iedere eigenaar meedoet. Daarom is het voorstel om de maatregelen binnen het programma van de energietransitie uit te voeren.

Een brede aanpak blijft nodig om de doelstellingen van het coalitieakkoord binnen handbereik te brengen. Samengevat: • Korte termijn– basis op orde (Q3 2023): verbetering communicatie & website. Verbinden monumentenexpertise aan bredere energietransitie-programma; • Middellange termijn – ontzorgen en katalyseren (Q3/Q4 2023): ontwikkelen brede communicatiestrategie, ambassadeurs en initiatieven uit de stad katalyseren. Indien u ervoor kiest om bij de kadernota extra middelen te beschikking te stellen: • Lange termijn – innoveren (2024): expertises bundelen en proactief ten dienste van de bewoners en ondernemers maken – ontwikkelen kansenkaart zonnepanelen op grote dakvlakken met daaraan gekoppeld een tijdelijke stimuleringscampagne.

Pagina 2 van 4

Beleidskaders Vergunningplicht zonnepanelen De kaders voor beleid van zonnepanelen op monumenten zijn getrapt: landelijk en lokaal. In een rijksbeschermd stadsgezicht geldt de verplichting om een omgevingsvergunning aan te vragen voor zonnepanelen. Dit is vastgelegd in het Besluit Omgevingsrecht (BOR). Dit geldt bij het rijksbeschermd stadsgezicht van het Agnetapark, de binnenstad, de Nieuwe Plantage en TU Noord. Binnen beschermde stadsgezichten geldt sowieso een vergunningsplicht bij zonnepanelen die niet op het achterdakvlak zijn gelegen. Op rijks- en gemeentelijke monumenten geldt deze vergunningsplicht formeel voor alle vlakken waar zonnepanelen worden geplaatst. Delft stelt zich meedenkend op bij bewoners die panelen willen plaatsen. Wanneer plaatsing voldoet aan de Delftse ‘sneltoetscriteria’ dan kunnen panelen geplaatst worden en houdt de gemeente hen niet aan deze vergunningplicht. Voldoen plannen niet aan de sneltoetscriteria, dan betekent dit dat plaatsing alleen mogelijk is met een vergunningaanvraag. Het is maatwerk dat aan de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK) wordt voorgelegd. Delft rekt hiermee de landelijke regels maximaal uit. In de ons bekende (monumenten-)gemeenten, is iedere aanvraag vergunning- en legesplichtig en moet altijd langs een adviescommissie worden gegaan.

Erfgoednota Dit voorstel is een uitwerking van Programma 4 - Monumenten duurzaam ontwikkeld in de Erfgoednota 2020-2030. Daarin is de ambitie verwoord om kennis voor eigenaren en adviseurs toepasbaar te maken. Ook is het streven om via goede voorbeelden praktijkkennis te verzamelen en deze kennis delen via het gemeentelijk energieloket. Bij vaststelling van de nota door uw raad waren nog geen middelen beschikbaar gesteld. Programma energietransitie Het verduurzamen van monumenten past binnen de ambitie Delft Energie Neutraal 2050. Deze ambitie is onderdeel van het Delftse duurzaamheidsbeleid zoals beschreven in de nota “Bouwen aan een Duurzaam Delft” uit 2018. Programma energietransitie wordt komende jaren gefinancierd vanuit Rijksmiddelen voor de uitvoering van het Nationaal Klimaatakkoord. Dit zal terugkomen in de kadernota. Financiën De programmabegroting voor Erfgoed én de programmabegroting Energietransitie zijn van toepassing. De voorgestelde maatregelen voor verbetering van communicatie (onder Basis op orde: 1 a,b,c kunnen gedekt worden door het herschikken van de bestaande middelen van erfgoed. De voorgestelde maatregelen onder ontzorgen (2 a,b,c en d) passen binnen het budget van het programma energietransitie. De maatregelen waar projecten voor gestart moeten worden (onder innovatie en 3 a,b en c) kunnen nu nog niet uitgevoerd worden. Er is geen dekking voor.

De middelen zouden gevonden moeten worden door uitbreiding van het budget voor energietransitie en erfgoedbeleid. Pas wanneer U bij de kadernota extra middelen hiervoor beschikbaar stelt in een brede afweging, kunnen we deze maatregelen in 2024 gaan uitvoeren. Vervolg Het college zal uitwerking gaan geven aan de maatregelen op korte termijn (communicatie op orde) en projecten inregelen voor de maatregelen op de middellange termijn. Het college biedt een raadsinformatieavond aan (informatiesessie voor de raadswerkgroep energietransitie) in het najaar. Participatie De volgende partijen uit de stad spraken we: • 015Duurzaam • Delfia Batavorum / Commissie Behoud Stadsschoon • Stadsbouwmeester • Student-in-de-Zon • Enkele ondernemers in de binnenstad Daarnaast hebben we ook gesproken met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE), het Erfgoedhuis ZuidHolland, de Monumentenwacht Zuid-Holland en de TU Delft, afdeling Climate Design & Sustainability en de afdeling Heritage & Technology. Pagina 3 van 4

Communicatie Uiterlijk Q2 2023 zal de website aangepast zijn, en naar verwachting starten we in Q4 2023 met een brede communicatiestrategie energietransitie waar dit onderdeel van zal zijn. Het college biedt aan om een raadsinformatieavond over dit thema te geven in het najaar. Bijlage(n) 1. 2. 3.

Motietekst M 4.1.24A; Samenvatting gesprekken met de stad/stakeholders; Tour d’horizon regelgeving zonnepanelen en bewonerscommunicatie in de belangrijkste monumentgemeenten.

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om motie 4.1.24.A als afgedaan te beschouwen; het college verzoekt de raad om de toezegging gedaan in de commissie algemeen van 3 november 2022 als afgedaan te beschouwen.

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

F.W.J. Vliet, van Loco-burgemeester

Pagina 4 van 4