Oplegger raad subsidies voor duurzaamheid

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Beantwoording motie Subsidies voor duurzaamheid lage- en middeninkomens

Portefeuillehouder

Maaike Zwart, Joelle Gooijer

Voorstel ingediend door

Agnes van de Linden; Arjen Rijsdijk.

Registratienummer

5655614

Datum

31 oktober 2023

Concept-besluit(en) N.v.t.

Waarom nu? Op donderdag 22 september 2022 is tijdens de behandeling van de “Algemene subsidieverordening Delft 2022” door de raad de motie M 8.1.1 “Subsidies voor duurzaamheid vooral voor lage- en middeninkomens” aangenomen. De raad wordt door middel van deze raadsinformatiebrief geïnformeerd over de afdoening van de motie. Inhoud

Inleiding De raad roept in de aangenomen motie het college op: - te bekijken of het in de eerstvolgende actualisatie van de Subsidieverordening mogelijk is om ook subsidies specifiek voor Delftse huishoudens op te nemen om duurzaam gedrag te stimuleren; - indien dit mogelijk en op inhoud wenselijk is de instrumenten zo te kiezen dat redelijkerwijs kan worden aangenomen dat deze subsidies enkel of vooral terecht kamen bij huishoudens met lage en middeninkomens; - de raad te rapporteren hoe het college aan deze wens van de raad gehoor heeft gegeven. Het college heeft naar aanleiding van deze oproep gekeken in hoeverre bestaande en op te stellen subsidieregelingen in Delft aan deze wens voldoen. Daarnaast is gekeken welke subsidieregelingen andere gemeenten hebben specifiek voor deze doelgroep en welke landelijke subsidies er zijn. Bestaande Delftse regelingen Er zijn al verschillende vormen van regelingen / subsidies op het gebied van duurzaamheid gericht op de doelgroep midden en lage inkomens: Energiehulpen 015 Duurzaam bij energiearmoede De energiehulpen bieden concrete hulp bij energiebesparing voor huishoudens met lage inkomens.

Bij mensen die dat kunnen gebruiken en die dat willen worden direct kleine energiebesparende maatregelen genomen ter waarde van max € 250,- (zoals aanbrengen radiatorfolie, tochtstrips, waterbesparende douchekop, e.d.) en advies gegeven voor meer besparingsmogelijkheden. Een bezoek van de Energiehulp is gratis voor mensen die energietoeslag hebben ontvangen. Ook kunnen de Energiehulpen een waardebon voor de aanschaf van energiezuinig witgoed verstrekken aan mensen die energietoeslag hebben ontvangen.

Pagina 1 van 5

Klimaatmaat De Klimaatmaat helpt bewoners hun tuin te vergroenen zodat deze klimaatbestendiger wordt. Een groep vrijwilligers van de Klimaatmaat biedt diverse soorten praktische hulp en ondersteuning in natura voor klimaatadaptatie bij particuliere woningen. Bijvoorbeeld hulp bij het onttegelen, tegeltaxi, groene tips, planten en subsidieaanvragen. De Klimaatmaat wordt de komende tijd vooral in Delft West ingezet. Isolatieplan Het Isolatieplan Delft is vastgesteld. De uitvoering van dat plan richt zich vooral op eigenaarbewoners met een kleine beurs. Twee van de uit te werken maatregelen zijn een doe-het-zelvers subsidieregeling en gezamenlijke buurt isolatieacties. Warmte-uitvoeringsplannen De Warmte-uitvoeringsplannen worden in nauwe samenspraak met bewoners opgesteld, te beginnen in de Multatulibuurt. Uit dat proces komt ook steeds duidelijker naar voren wat er voor de lage- en middeninkomens nodig is om van het gas af te gaan en te verduurzamen. Bijvoorbeeld een bijdrage voor de omschakeling naar elektrisch koken of de verlaging van de aansluitkosten op het warmtenet. Deze (subsidie)regelingen worden in het kader van een Warmte-uitvoeringsplan opgesteld. Overigens is het college van mening dat de aansluitkosten door het Rijk bekostigd moeten worden. De middelen die beschikbaar zijn gekomen via de motie “Energie in de wijken” acht het college hier niet voor geschikt.

Eenmalige subsidie Uit de bestaande Eenmalige subsidieregeling kunnen onder andere duurzame buurtinitiatieven of projecten een financiële bijdrage ontvangen. Maatregelen aan eigen woningen vallen daar niet onder. Initiatiefnemers worden geholpen bij een aanvraag op basis van deze subsidieregeling. Landelijke regelingen en ontwikkelingen Omdat via het Rijk beleid en regelingen worden opgezet, die van invloed (kunnen) zijn op Delft, hebben we hier aanvullend naar gekeken. Op dit moment is de bestaanszekerheid een nadrukkelijk aandachtspunt bij de landelijke politiek. Dat zorgt ook voor maatregelen (in wording) vanuit het Rijk.

Rapport van de Nationale Ombudsman “Juist mensen voor wie het belangrijk is om hun woning te verduurzamen kunnen dat vaak niet. Hierdoor zijn ze niet in staat om structureel hun energierekening te verlagen en lopen ze het risico om langdurig in de knel te komen.” Hiervoor waarschuwt de Nationale ombudsman in zijn rapport 'Ongelijke toegang tot de energietransitie'. Hij roept dan ook op om de drempel tot voorzieningen voor energietransitie te verlagen.”

Onderzoek naar Rijksregelingen De Rijksoverheid kent enkele regelingen om de verduurzaming van woningen te versnellen. Onderzoeken van TNO en het CBS laten zien hoe de huidige regelingen (met name ISDE en Warmtefonds) het doen: “Uit onderzoek van TNO en CBS blijkt dat alle inkomensgroepen in 2022 gebruik maakten van subsidies om hun woning te verduurzamen, ook huishoudens uit de groep laagste inkomens. Midden- en hoge inkomens gebruiken de regelingen wel vaker dan lage inkomens. waarbij de hoogste inkomens het Warmtefonds juist weer minder gebruiken dan middeninkomens. De ISDE subsidie is gericht op woningeigenaren, maar de meeste huishoudens met een laag inkomen wonen in een huurwoning. Het kabinet heeft een aparte inzet om huurwoningen te verduurzamen. Dat zijn onder andere het afschaffen van de verhuurderheffing, de prestatieafspraken met corporaties, de Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH), de Pagina 2 van 5

Subsidie aardgasvrije huurwoningen (SAH) en de aangekondigde wijzigingen in de Energieprestatievergoeding.

Bereik bij huishoudens met laag inkomen koopwoningen. De uitkomsten van de monitors laten zien dat er ook extra inzet nodig is om huishoudens met een laag inkomen in koopwoningen te bereiken. Daarom worden extra maatregelen genomen om ook deze groep te ondersteunen bij het verduurzamen van hun huis. Zo heeft het kabinet in het Voorjaarspakket Klimaat 425 miljoen euro uitgetrokken voor het versterken van de collectieve aanpak van kwetsbare dorpen en wijken. Een groot deel van deze middelen wordt ingezet voor woningeigenaren in een kwetsbare positie om hun huis te verduurzamen. Landelijke regeling ISDE Deze regeling is de subsidieregeling voor energiemaatregelen bij particuliere woningeigenaren. Onder andere voor warmtepompen, isolatie en elektrische kookvoorzieningen. De regeling is ingewikkeld om aan te vragen. De regeling vergt een forse eigen investering en dekt een klein deel van de kosten. Tijdens Prinsjesdag is uitgesproken dat er extra geld komt voor verduurzamen van woningen voor mensen met lage inkomens. Over de wijze waarop is nog geen invulling gegeven. Warmtefonds Huishoudens met een verzamelinkomen tot €60.000 per jaar betalen vanaf juni 2023 geen rente als ze een Energiebespaarlening aanvragen bij het Nationaal Warmtefonds. Andere gemeenten Een voorbeeld van een subsidieregeling specifiek voor lage inkomens bij andere gemeenten hebben we niet gevonden.

Gemeente Den Haag verstrekt wel subsidie voor het overgaan van koken op gas naar elektrisch koken. Die subsidie is voor iedereen en eenvoudig aan te vragen. Het bedrag dat je kunt aanvragen is hoger met een Ooievaarspas. De Delftpas werkt anders dan de Ooievaarspas. De Ooievaarspas is alleen voor mensen met een laag inkomen. De Delftpas is voor iedereen. De regelingen die nu verbonden zijn aan de Delftpas zijn kind- en jeugdgebonden. Een subsidieregeling past niet binnen de huidige opzet van de Delftpas. Bevindingen Op basis van bovenstaande en landelijke evaluatie(s) komen de volgende bevindingen naar voren: - Subsidies zijn voor veel mensen met lage inkomens in het algemeen een minder toegankelijk instrument. - Hulp in natura en hulp bij het aanvragen van subsidies helpt het meest. - Mensen met lage inkomens hebben relatief minder vaak een eigen huis. - Het is (juridisch) lastig om een specifiek voor lage (en midden)inkomens te bestemmen subsidieregeling op te stellen. - De uitvoeringskosten t.g.v. toetsen inkomens zijn kostbaar voor de gemeente. - Subsidieregelingen voor lage inkomens zijn - vanwege de inkomenstoets - moeilijk voor de aanvrager om aan te vragen. - Bestaande subsidies vragen vaak een flinke investering van aanvrager, zeker naarmate de maatregelen ingrijpender worden. De subsidie vergoed vaak slechts een (klein) deel van de totale kosten.

- De meeste subsidies voor maatregelen aan woningen kunnen pas achteraf worden aangevraagd, dat vraagt een voorinvestering en geeft ook onzekerheid of een subsidie daadwerkelijk toegekend wordt. Conclusies: - Wij zien de noodzaak om zoveel mogelijk publieke middelen te laten landen bij de mensen die het echt nodig hebben; - Delft heeft al een aantal subsidies en regeling gericht op de doelgroep lage inkomens; Pagina 3 van 5

-

Bij het verder uitwerken van het Isolatieplan en de WUP’s is er volop aandacht voor de kwetsbare doelgroep met lage- en middeninkomens. De regelingen die hier uit volgen zullen voor een deel specifiek gericht zijn op de doelgroep lage inkomens. Wij zullen de regelingen zo toegankelijk mogelijk maken.

Bronnen: -

Algemeen Rapport | Ongelijke toegang tot de energietransitie | 30 november 2022 (nationaleombudsman.nl)

-

Kabinet maakt duurzaam huis voor iedereen betaalbaar | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl

-

Budget en voorstellen om verduurzaming woningen en gebouwen te versnellen | Nieuwsbericht | Home | Volkshuisvesting Nederland

Wat verandert er? Er is extra aandacht voor de lage- en middeninkomsens bij de uitwerking van de (subsidie-) regelingen die vallen onder het Isolatieplan en de WUP’s .

Beleidskaders De motie is ingediend tijdens de behandeling van de Algemene subsidieverordening. Het gaat hier om een inhoudelijke vraag. De inhoudelijke thema’s vallen onder begrotingspost Duurzame stad. De uitwerking past binnen de opgave Energietransitie en het programma Klimaatadaptatie.

Financiën Het voorstel heeft géén financiële consequenties. Bij het uitwerken van de regelingen voor het Isolatieplan en bij de WUP’s kunnen voorstellen worden gedaan. Voorstellen kunnen geen structureel karakter hebben, omdat mede hiervoor vanuit de motie “Energie in de wijken” € 15 miljoen incidentele middelen zijn gereserveerd.

Vervolg De (subsidie-) regelingen die vallen onder het Isolatieplan en de WUP’s worden uitgewerkt. Deze regelingen worden te zijner tijd aan de raad voorgelegd. Participatie Het Isolatieplan is besproken met Klankbordgroep Energietransitie en het Platform Energietransitie Delft. De WUP’s zijn een groot participatieproces. De ervaringen van Deelstroom zijn meegenomen bij de werkwijze van de Energiehulpen. De Klimaatmaat voet de acties uit met, door en in de stad.

Communicatie Geen Bijlage(n)

Pagina 4 van 5

M 8.1.1 Motie “Subsidies voor duurzaamheid vooral voor lage- en middeninkomens”

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☒ Niet van toepassing

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om M 8.1.1 motie ‘Subsidies voor duurzaamheid vooral voor lage- en middeninkomens’ als afgedaan te beschouwen

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

M. Berger Loco-secretaris

M. Huijsmans Loco-Burgemeester

Pagina 5 van 5