Nota van Zienswijzen Warmteplan Delft 2021

Nota Zienswijzen Samenvatting en beantwoording zienswijzen Ontwerp Warmteplan Delft 2021

Gemeente Delft Ruimte Advies 10 september 2021

Inleiding Van 17 juli 2021 tot en met 13 september 2021 heeft het ontwerp Warmteplan Delft 2021 (Transitievisie Warmte) ter inzage gelegen. Tijdens deze periode hebben we in totaal 21 zienswijzen ontvangen, die hieronder op volgorde van binnenkomst zijn opgesomd. De NAW-gegevens van natuurlijke personen hebben we niet weergegeven, omdat deze beschermd zijn op grond van de Wet bescherming persoonsgegevens. Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Huurdersraad Vidomes, Vereniging Bewonersorganisatie Delft Woonbron, Huurdersraad Vestia Indiener zienswijze 2 Indiener zienswijze 3 Indiener zienswijze 4 Indiener zienswijze 5 Indiener zienswijze 6 Woningbouwcorporatie Vidomes Indieners zienswijze 8 A. Th. Van Wissen Belangenvereniging TU Noord Indiener zienswijze 11 Belangenverenigingen Binnenstad Noord, Oude en Nieuwe Delf en Zuidpoort Indiener zienswijze 13 Belangenvereniging Voorhof II West Woningbouwcorporatie Vestia Woningbouwcorporatie Woonbron Belangenvereniging Onze Indische Buurt VVE Foulkeslaan Stichting Platform Energietransitie Delft Belangenvereniging Binnenstad Noord Stichting DUWO

Algemene beantwoording Het Warmteplan Delft 2021 is een eerste visie van de gemeente op het lange proces tot 2050 om de bebouwde omgeving aardgasvrij te maken. De visie geeft een indicatie op hoofdlijnen welke alternatieven voor energie we waar kunnen toepassen. Ook geven we aan waar we het beste het eerste kunnen beginnen met het aardgasvrij maken. Wij zijn trots en verheugd over de betrokkenheid van zoveel inwoners bij het opstellen van het warmteplan. Heel veel inwoners, ondernemers en partijen in de stad hebben deelgenomen aan de participatiebijeenkomsten, de enquête, de stadsgesprekken en de klankbordgroep. In meerdere zienswijzen geven de indieners aan dat we in het Warmteplan nog niet duidelijk genoeg hebben onderbouwd waarom we voor een buurt een bepaald alternatief hebben gekozen. Ons antwoord hierop is dat dat het Warmteplan een hoog abstractieniveau kent. Dat is een bewuste keuze en (deels) ook inherent aan het doel en de strekking van de visie. In het plan staat letterlijk dat nog niet alles ‘in beton gegoten’ is. In de warmte-uitvoeringsplannen, die volgen op het Warmteplan, moeten we veel aspecten nog concreter onderzoeken en onderbouwen. Het is dan goed mogelijk dat er voor (delen van) buurten andere alternatieven uitkomen. Om die Warmte Uitvoeringsplannen te maken, bepalen we eerst hoe we slim energietransitie buurten kunnen definiëren.

Dat zijn niet per se de buurten zoals wij ze in Delft kennen, of zoals het CBS ze noemt. We gaan op zoek naar logische clusters: bijvoorbeeld delen met dezelfde typen gebouwen of gebouwen waarvan we denken dat ze geschikt zijn voor dezelfde warmtetechniek. In het Warmteplan hebben we 13 buurten aangewezen die voor 2030 een warmte-uitvoeringsplan gaan maken. Wij willen voor deze buurten een gezamenlijk product van bewoners, gemeente en andere betrokkenen maken. Het proces om een warmte-uitvoeringsplan te maken, duurt tien jaar en is verdeeld over vier fasen: 1. We maken een buurtpaspoort. Daarin gaan we op zoek naar het ‘DNA’ van de buurt, naar wensen van bewoners en andere kenmerken; 2. We bepalen de ambities voor de buurt en kijken onder welke voorwaarden de transitie een succes kan worden; 3. We maken een ontwerp voor de energietransitie in de buurt; 4. De transitie kan van start gaan. Fase 1, 2 en 3 duren samen circa 2 jaar. Fase 4 is de daadwerkelijke uitvoering en duurt circa 8 jaar. Naast het maken van de warmte-uitvoeringsplannen voor specifieke buurten willen we de komende jaren een isolatieplan voor de gehele stad maken, zodat iedereen in Delft aan de slag kan. Hiervoor zijn we wel afhankelijk van de maatregelen en financiële ondersteuning die de rijksoverheid ons hopelijk gaat bieden. Ook gaan veel zienswijzen over het bereik van de participatie en communicatie.

De energietransitie is een onderwerp dat uiteindelijk alle inwoners van de stad raakt. Bij het opstellen van het Warmteplan hebben we zeker niet alle inwoners van de stad bereikt of geraadpleegd. Dat is bij het opstellen van een visiedocument ook bijna niet mogelijk. Bij de warmte-uitvoeringsplannen gaan we echter wel buurt voor buurt, straat voor straat bij de mensen aan de deur langs om te vertellen over de ingrijpende verandering waarmee ieder huishouden te maken krijgt. Dat is ook het moment dat de mensen kunnen meepraten over het warmtealternatief voor hun eigen woning. 3

Beantwoording zienswijzen In dit onderdeel hebben we de zienswijzen samengevat en van een reactie voorzien. Ook de onderdelen van de zienswijzen die we niet expliciet noemen, hebben we betrokken bij de beoordeling. Elke zienswijze is in zijn geheel beoordeeld. Hierbij geven we ook steeds aan of de reactie leidt tot een aanpassing of niet.

1. Huurdersraad Vidomes, Vereniging Bewonersorganisatie Delft Woonbron, Huurdersraad Vestia 1a Samenvatting De huurdersraden vinden het Warmteplan een goede visie en een uitstekende basis voor een correcte aanpak bij het maken van Wijk Uitvoerings Plannen. Er zijn drie onderwerpen die de bijzondere belangstelling van de huurders hebben en waar de raden graag bij betrokken willen blijven: de Wijk Uitvoerings Plannen, het Isolatieprogramma en de verdere uitwerking van het thema energie-rechtvaardigheid. Beantwoording We zijn blij om te lezen dat de huurdersorganisaties enthousiast zijn over het Warmteplan. Wij danken hen voor de complimenten. Wij kijken ernaar uit om samen verder te werken aan de energietransitie. Dat krijgt onder andere vorm bij de warmte-uitvoeringsplannen, waarbij we ervoor zorgen dat de huurdersorganisaties nauw betrokken blijven. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het Warmteplan. 2. Indiener zienswijze 2 2a

Samenvatting

Beantwoording

Aanpassing

De indiener van zienswijze 2 vindt het een mooi plan en is blij dat er een isolatieprogramma gerealiseerd gaat worden. Hij vraagt aandacht voor de stijgende koude- en koelingsvraag. Een goede energiezuinige en geluidloze oplossing is zonwering en zonneschermen. Helaas is deze kans niet gepakt bij de bouw van de woningen rondom het station. Daarbovenop mag je als bewoner niet eens zelf zonwering/zonneschermen aanschaffen. We zijn het met u eens dat er aandacht moet zijn voor de stijgende vraag naar koeling. Daaraan ontstaat in de toekomst een steeds grotere behoefte. Dit kunnen we op twee manieren aanpakken: via schaduw en groen aan de ene kant en via airco's en warmte-koude systemen aan de andere kant. Met het oog op hittestress hebben we geen voorkeur voor airco's, maar wel zo veel mogelijk voor schaduw en groen - mits dat mogelijk is binnen de omgevingsplannen en beeldkwaliteitsplannen die er zijn. We passen de tekst aan met uw input. De zienswijze leidt tot aanpassing van het Warmteplan. In het warmteplan wordt in paragraaf 3.4 in het kader "Koudevraag en koeling" op bladzijde 20 de volgende zin toegevoegd: "Bij het maken van nieuwe bestemmingsplannen en beeldkwaliteitsplannen houden we rekening met de plaatsing van zonwering en zonneschermen."

4

3. Indiener zienswijze 3 3a

3b

Samenvatting

De scores in de laatste tabel komen niet overeen met de scores die ervoor staan.

Beantwoording

De scores in de kolom "resultaat" van Tabel 11 en 12 zijn de optelsom van de scores die ervoor staan, na vermenigvuldiging met de wegingsfactoren in de tweede rij. Het resultaat is dus een gewogen score. De scores kloppen. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het Warmteplan. Er gaat weinig gebeuren als de uitvoering van dit plan afhankelijk is van eigen initiatieven van bewoners. Niemand gaat op eigen initiatief (in het slechtste geval € 5.500 per jaar) extra betalen voor het warmte-initiatief van de gemeente. Uiteindelijk gaat het bij 85% van de mensen om wat er onderaan de streep betaald moet worden.

Samenvatting

Beantwoording

De gemeente zal de regie nemen om in een buurt met de warmte-uitvoeringsplannen te starten. Daarbij kunnen zich bewoners aanmelden die enthousiast zijn om ook een uitvoeringsplan op te stellen. Er is nog veel onduidelijk over de exacte kosten op woningniveau en over welke financieringsregelingen er komen. Wij realiseren ons dat de indiener zich daarover zorgen maakt. Wij hebben in het Warmteplan op buurtniveau bekeken wat de laagste nationale kosten zijn. In de uitvoeringsplannen bekijken we op individueel woningniveau wat de daadwerkelijke kosten zijn. Hierbij brengen we ook alle financieringsregelingen in beeld. Daarbij streven wij ernaar dat de woonlasten niet hoger worden dan wanneer de aardgasaansluiting zou blijven. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het Warmteplan. 4. Indiener zienswijze 4 4a

Samenvatting

Wat mist is de naamsaanduiding van de verschillende buurten die op de kaart zijn aangegeven.

Beantwoording

Een overzichtskaart met de namen van de buurten volgens CBS-indeling is niet opgenomen in het plan. Dit zorgt voor onduidelijkheid bij de lezer. Wij zullen een kaart met de CBS-buurtindeling en de namen van de buurten toevoegen. Na de vaststelling van het Warmteplan komt er ook een interactieve kaart met de buurten op de website Aardgasvrij van de gemeente Delft. De zienswijze leidt tot aanpassing van het Warmteplan. Een kaart met CBS-buurtindeling met de namen van de buurten wordt toegevoegd als bijlage G bij het Warmteplan.

Aanpassing

5. Indiener zienswijze 5 5a Samenvatting "Als hernieuwbaar gas de voorkeurstechniek is in de buurt, dan kunnen woningeigenaren overwegen om hun huis te verwarmen met een hybride warmtepomp." Warmtepompen geven enorme geluidsoverlast. Als veel mensen zo'n pomp hebben, dan zul je dat in veel omringende huizen kunnen horen. Dit heeft onder andere tot gevolg dat men niet kan slapen door de geluidsoverlast. Ook als de pomp alleen overdag zou aanstaan, is het niet prettig om in de herrie te zitten (laag gonzend geluid).

5

Beantwoording

Aanpassing

Het voorkomen van geluidsoverlast heeft absoluut onze aandacht. Grootschalige binnenstedelijke verwarming door middel van hybride luchtwarmtepompen staat nog in de kinderschoenen. Er zijn inmiddels strengere regels ter voorkoming van geluidsoverlast van warmtepompen. De nieuwste typen warmtepompen zijn heel erg stil. Wij zijn vooralsnog geen voorstander van grootschalige toepassing van hybride warmtepompen in de binnenstad om dezelfde redenen die u ook aangeeft. Wij gaan in de periode na het vaststellen van het Warmteplan nader onderzoek doen naar wat er wel en niet mogelijk en wenselijk is in de binnenstad. Daarbij houden we natuurlijk ook de landelijke ontwikkelingen in de gaten. De zienswijze leidt tot aanpassing van het Warmteplan. In het Warmteplan wordt bij paragraaf 5.2 een kader opgenomen met de volgende tekst: Warmtepompen Het verwarmen van de woning met een warmtepomp heeft veel voordelen. Een warmtepomp is duurzaam en gebruikt geen gas. Een warmtepomp heeft een zeer hoog rendement en gebruikt elektriciteit om de woning te verwarmen. Hierdoor daalt de CO2-uitstoot voor verwarming en daalt de energierekening. Ook heeft een warmtepomp relatief lage onderhoudskosten. In de zomer kan een warmtepomp ook ingezet worden om de woning te koelen. Er zitten ook wat nadelen aan het verwarmen met een warmtepomp. De investering voor de aanschaf van een warmtepomp is relatief hoog.

Ook zijn niet alle woningen al geschikt om te verwarmen met een warmtepomp; een woning moet zeer goed geïsoleerd zijn. Een warmtepomp is ongeveer zo groot als een hoge koelkast, deze neemt dus redelijk wat ruimte in beslag. Ook hebben de buitenluchtwarmtepompen een buitenunit. Deze units kunnen voor geluidsoverlast en trillingen zorgen. Dit kan echter voorkomen worden door ze op een slimme plek te plaatsen, waar het geluid niet voor overlast zorgt. Daarnaast zijn de buitenunits vaak zichtbaar bij de woning en passen zij dus het straatbeeld aan en kunnen ze zorgen voor extra opwarming in de stad (hitte-eilandeffect). Voor hybride warmtepompen geldt het voorgaande ook, behalve dat er wel een (kleine) hoeveelheid gas gebruikt wordt en dat een woning minder goed geïsoleerd hoeft te zijn omdat de temperatuur van het verwarmingswater hoger is. Het voorkomen van geluidsoverlast en trillingen verdient speciale aandacht. Grootschalige binnenstedelijke verwarming door middel van (hybride) luchtwarmtepompen staat nog in de kinderschoenen. Er zijn inmiddels strengere regels ter voorkoming van geluidsoverlast van warmtepompen. De nieuwste typen warmtepompen zijn heel erg stil. De gemeente is vooralsnog geen voorstander van grootschalige toepassing van (hybride) warmtepompen in de dicht bebouwde stedelijke omgeving.

De gemeente gaat in de periode na vaststelling van het Warmteplan nader onderzoek doen naar wat er wel en niet mogelijk en wenselijk is in de (binnen)stad.

6

6. Indiener zienswijze 6 6a Samenvatting Bij Tanthof-Oost staat dat er voornamelijk elektrische warmtepompen gebruikt zullen gaan worden. Ik moet er niet aan denken dat alle huizen zo’n zoemend apparaat in de tuin hebben staan. Veel adviezen gaan ook richting warmtenet. Maar het CEGOIA-basisscenario komt in deze wijk uit op elektrische warmtepompen, maar met een kleine kostenafstand tot het warmtenet. Kan er a.u.b. een warmtenet in Tanthof-Oost komen? Beantwoording

Het voorkomen van geluidsoverlast heeft absoluut onze aandacht. Er zijn veel ontwikkelingen op dit gebied, ook qua regelgeving. Die houden we, naast ons eigen onderzoek, goed in de gaten. Bij de berekeningen van het Warmteplan hebben we gekeken naar de laagste kosten. De energietransitie is tenslotte een dure transitie en we weten nog niet precies hoe we dit gaan betalen. Het alternatief dat we per buurt noemen in het Warmteplan, is dus het goedkoopste alternatief. Dat betekent nog niet dat dit er ook gaat komen. We gaan straks aan de slag met de warmteuitvoeringsplannen en dan gaan we, samen met de bewoners van de buurt, kijken wat het beste warmte-alternatief is. Graag gaan we dan verder in gesprek om samen te kijken wat de beste oplossing is voor Tanthof-Oost. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het Warmteplan.

7. Vidomes 7a

Samenvatting

Vidomes onderschrijft in grote lijnen de keuzes die gemaakt zijn in het Warmteplan. Daarbij stelt Vidomes dat de totale energietransitie zoals opgenomen in het Warmteplan met de huidige middelen financieel niet haalbaar is. Vidomes kan niet garanderen dat de benodigde investeringen daadwerkelijk worden gedaan.

Beantwoording

Het Warmteplan is zo opgesteld dat we voldoen aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord. De financiële haalbaarheid is zowel voor de inwoners, gemeente als de corporaties nog niet geregeld. Dit is een bekend gegeven dat we ook noemen in het Warmteplan. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het Warmteplan.

8. Indieners zienswijze 8 8a

Samenvatting

In het ontwerp Warmteplan staat Kuijperwijk-Zuid in de lijst met buurten die voor 2030 worden aangepakt. KuijperwijkNoord staat in de lijst met buurten na 2030. Het verzoek is om bij het maken van een uitvoeringsplan voor KuijperwijkZuid ook Kuijperwijk-Noord mee te nemen, dus om Kuijperwijk-Noord en Kuijperwijk-Zuid te beschouwen als één geheel.

Beantwoording

We zullen kijken of we een Warmte Uitvoeringspan kunnen maken voor de gehele Kuijperwijk. Dat de twee delen nu gesplitst uitkomen in het Warmteplan heeft te maken met de systematiek. Dat heeft geen invloed op onze intentie om de wijk als een geheel te gaan bekijken. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het Warmteplan.

9. A.Th. van Wissen 9a

Samenvatting Beantwoording

Dhr. Van Wissen verzoekt zijn naam bij de zienswijze te vermelden. Aan deze wens kunnen we voldoen. De naam van dhr. A.Th. van Wissen vermelden we bij zijn zienswijze. 7

9b

Samenvatting Beantwoording

9c

Samenvatting Beantwoording

9d

Samenvatting Beantwoording

9e

Samenvatting Beantwoording

9f

Samenvatting Beantwoording

Het plan kent geen financiële paragraaf en heeft geen financiële onderbouwing naar haalbaarheid en betaalbaarheid. Het plan is onhaalbaar en onbetaalbaar. We begrijpen uw zorg over de financiële kant van de energietransitie. We starten nu met een visie, het Warmteplan. De uitwerking per buurt, waarbij we ook kijken naar de haalbaarheid en betaalbaarheid, onderzoeken we met de uitvoeringsplannen. Ook zijn de financiële regelingen die wij van de rijksoverheid verwachten nog niet bekend. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. Er wordt een veelvoud aan mogelijke kosten voor de energietransitie genoemd, waarvoor bewoners ‘aan de lat komen te staan’. In de zienswijze worden begrippen als investeringen en woonlasten, BENG, nul op de meter en aardgasvrij naast elkaar genoemd. Wij hebben getracht om met CBS-data het alternatief voor aardgas met de laagste nationale kosten per buurt te berekenen. In de uitvoeringsplannen bekijken we op individueel woningniveau wat de daadwerkelijke kosten zijn. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. Er is geen sprake geweest van voorlichting per wijk, buurt, straat of VvE. Alleen voorlichting en propaganda voor gelijkgestemden op stadsniveau. Wij hebben getracht met de enquête en de stadsgesprekken, ondanks de beperkingen door corona, zo veel mogelijk mensen te betrekken bij het Warmteplan.

Wij hebben digitale bijeenkomsten gehouden waar iedereen welkom was. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. De warmtepompen bij de voorgestelde all electric variant werken niet onder 4 graden Celsius en maken te veel lawaai voor in een woonwijk. Inmiddels wordt landelijk veel ervaring opgedaan met warmtepompen in de bebouwde omgeving. Er komen steeds stillere varianten. Warmtepompen zijn in bijvoorbeeld de Scandinavische landen een gangbare techniek. Bij zeer lage temperaturen loopt het rendement inderdaad terug. Hiernaast kan een individuele huiseigenaar ook voor een andere all electric oplossing kiezen, zoals elektrische vloerverwarming, elektrische ketels of infrarood panelen. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. De indiener verwacht dat het rijksbeleid zal wijzigen in het behouden van de huidige gasinfrastructuur. Deze wordt in de toekomst gevoed met waterstofgas dat met behulp van Thorium centrales wordt geproduceerd. Wij gaan voor het Warmteplan van Delft uit van het huidige rijksbeleid. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

8

10. Belangenvereniging TU Noord 10a Samenvatting

Beantwoording

10b Samenvatting Beantwoording

Aanpassing

10c Samenvatting

De belangenvereniging ziet een gedegen Warmteplan en onderschrijft de ambities. De belangenvereniging vraagt om naast het traject van wijkuitvoeringsplannen, dat in het Warmteplan wordt voorgesteld, een parallel traject voor de overige woningen van Delft te starten. Wij danken de belangenvereniging voor de waardering. We gaan aan de slag met een isolatieplan voor de hele stad, zodat we straks overal in Delft met de energietransitie kunnen starten. We zijn wel afhankelijk van beleid en financiering door de rijksoverheid. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. De belangenvereniging vraagt of de gemeente Delft bereid is om de toekomstige ontwikkelingen van elektriciteitsvraag op te nemen als onderdeel van de wijkuitvoeringsplannen. Hier benoemd de indiener een terechte zorg. Om de toekomstige ontwikkelingen van de elektriciteitsvraag en opwek goed in beeld te brengen zijn wij van plan om een Lokale Energie Strategie op te stellen. Ook kan het elektriciteitsvraagstuk afhankelijk van het warmte alternatief deel uit maken van de warmte-uitvoeringsplannen. De zienswijze leidt tot aanpassing van het plan.

In het Warmteplan nemen we in paragraaf 5.3 onder "Beheerders van infrastructuur" de volgende passage op: "Om alle effecten van de energietransitie op het elektriciteitsnet van de stad in beeld te brengen, is de gemeente van plan om samen met de beheerders van infrastructuur een Lokale Energie Strategie op te stellen.". De belangenvereniging vraagt of de gemeente Delft bereid is om het participatieniveau bij het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen vooraf aan de raad voor te leggen en bij vaststelling te communiceren.

Beantwoording

De aanpak inclusief de communicatie en het participatieniveau van de Warmte Uitvoeringsplannen is nog onderwerp van gesprek met de gemeenteraad. De Warmte Uitvoeringsplannen zelf worden uiteindelijk door de gemeenteraad vastgesteld. De raad controleert dan op draagvlak, rechtmatigheid en financiële haalbaarheid. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. 11. Indiener zienswijze 11 11a Samenvatting

Het Warmteplan heeft volgens de indiener een logische opzet, waarmee gemeente Delft invulling geeft aan haar taak, als opgelegd in het landelijk Klimaatakkoord. Volgens de indiener zijn er in het Warmteplan en de uitvoeringsplannen geen beslismomenten ingebouwd. Daarom voorziet de indiener dat er in een later stadium voor de bewoner als eindgebruiker geen keuzevrijheid is of de betaalbaarheid wordt gegarandeerd. Dit met het oog op het waarborgen van de belangen van de bewoners.

9

Beantwoording

Het Warmteplan is als visiedocument een eerste stap op hoofdlijnen in het proces van het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Wij willen de warmte-uitvoeringsplannen samen met de bewoners uit de buurten opstellen. Er zijn meerdere momenten waarop de gemeenteraad kan toetsen op rechtvaardigheid en betaalbaarheid. Elk uitvoeringsplan is een zelfstandig plan. De invulling van de projectstructuur kan dus verschillend zijn, omdat we uitgaan van maatwerk. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. 12. Belangenverenigingen Binnenstad Noord, Oude en Nieuwe Delf en Zuidpoort 12

Samenvatting

12a Samenvatting Beantwoording

12b Samenvatting Beantwoording

Het warmteplan gaat voor de oude buurten in de binnenstad (en in de omgeving daarvan) uit van een hybride luchtwarmtepomp met hernieuwbaar gas. Het voorgestelde alternatief, de hybride warmtepomp met hernieuwbaar gas, levert echter onoverkomelijke problemen op in deze oude buurten, waaronder geluidsoverlast overdag en ’s nachts. Vanwege de mogelijkheid deze als airco te gebruiken, geldt dit ook in de zomer. Het gebruik als airco geeft tevens een extra warmtebelasting en draagt zo bij aan hittestress in de nauwe binnenstad. De belangenverenigingen verzoeken: (1) Een gedetailleerd onderzoek te laten doen naar de mogelijkheden van leidingen voor een warmtenet in de straten van de oude buurten in de binnenstad en de directe omgeving. We hebben voor het warmteplan op buurtniveau bekeken waar ruimte is voor een warmtenet. Voor een warmtenet moeten we rekening houden met de diameter van de (dubbele) leidingen en met de benodigde vrije ruimte rondom die leidingen. Aan de hand van die criteria hebben de kabel- en leidingbeheerders aangegeven dat een warmtenet voor de binnenstad geen optie is. Een warmtenet is pas rendabel wanneer het voor minstens een gehele buurt wordt aangelegd. Om een warmtenet aan te leggen, is dus meer nodig dan één straat waar voldoende ruimte is.

Wij achten zo'n aanvullend onderzoek dan ook niet nodig om tot onze hoofdkeuze voor een hernieuwbaar gas-variant te komen. De hybride variant met warmtepomp komt uit de berekeningen, omdat verwarming op alleen hernieuwbaar gas een duurdere optie is. In veel gevallen is echter verwarming met een gasketel die gestookt wordt met hernieuwbaar gas een meer voor de hand liggende oplossing dan een hybride warmtepomp. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het Warmteplan. (2) Onderzoek te doen naar de ruimte-, geluids- en warmteproblemen door luchtwarmtepompen in de oude buurten en naar de maatregelen om deze problemen op te lossen. Grootschalige binnenstedelijke verwarming door middel van hybride luchtwarmtepompen staat nog in de kinderschoenen. Er zijn inmiddels strengere regels ter voorkoming van geluidsoverlast door warmtepompen. De nieuwste typen warmtepompen zijn heel erg stil. Wij zijn vooralsnog geen voorstander van grootschalige toepassing van hybride warmtepompen in de binnenstad, om dezelfde redenen die u ook aangeeft. Wij gaan in de periode na vaststelling van het Warmteplan nader onderzoek doen naar wat er wel en niet mogelijk en wenselijk is in de binnenstad. We houden daarbij natuurlijk ook de landelijke ontwikkelingen in de gaten. De zienswijze leidt tot aanpassing van het Warmteplan.

10

Aanpassing

12c Samenvatting Beantwoording

12d Samenvatting Beantwoording

In het Warmteplan nemen we bij paragraaf 5.2 een kader op met de volgende tekst: Warmtepompen Het verwarmen van de woning met een warmtepomp heeft veel voordelen. Een warmtepomp is duurzaam en gebruikt geen gas. Een warmtepomp heeft een zeer hoog rendement en gebruikt elektriciteit om de woning te verwarmen. Hierdoor daalt de CO2-uitstoot voor verwarming en daalt de energierekening. Ook heeft een warmtepomp relatief lage onderhoudskosten. In de zomer kan een warmtepomp ook ingezet worden om de woning te koelen. Er zitten ook wat nadelen aan het verwarmen met een warmtepomp. De investering voor de aanschaf van een warmtepomp is relatief hoog. Ook zijn niet alle woningen al geschikt om te verwarmen met een warmtepomp; een woning moet zeer goed geïsoleerd zijn. Een warmtepomp is ongeveer zo groot als een hoge koelkast, deze neemt dus redelijk wat ruimte in beslag. Ook hebben de buitenluchtwarmtepompen een buitenunit. Deze units kunnen voor geluidsoverlast en trillingen zorgen. Dit kan echter voorkomen worden door ze op een slimme plek te plaatsen, waar het geluid niet voor overlast zorgt. Daarnaast zijn de buitenunits vaak zichtbaar bij de woning en passen zij dus het straatbeeld aan en kunnen ze zorgen voor extra opwarming in de stad (hitte-eilandeffect). Voor een hybride warmtepompen geldt het voorgaande ook, behalve dat deze wel een (kleine) hoeveelheid gas gebruikt.

Ook hoeft een woning minder goed geïsoleerd te zijn, omdat de temperatuur van het verwarmingswater hoger is. Het voorkomen van geluidsoverlast en trillingen verdient speciale aandacht. Grootschalige binnenstedelijke verwarming door middel van (hybride) luchtwarmtepompen staat nog in de kinderschoenen. Er zijn inmiddels strengere regels om geluidsoverlast door warmtepompen te voorkomen. De nieuwste typen warmtepompen zijn heel erg stil. De gemeente is vooralsnog geen voorstander van grootschalige toepassing van (hybride) warmtepompen in de dicht bebouwde stedelijke omgeving. De gemeente gaat in de periode na vaststelling van het Warmteplan nader onderzoek doen naar wat er wel en niet mogelijk en wenselijk is in de (binnen)stad. (3) Geen vergunningen voor het plaatsen van hybride luchtwarmtepompen in oude buurten te verlenen, totdat de onderzoeken genoemd onder (1) en (2) zijn afgerond. Het plaatsen van luchtwarmtepompen is aan regels gebonden. Als aan deze regels wordt voldaan, mag de voorziening geplaatst worden en/of is er sprake van een gebonden beschikking. Met andere woorden: wij kunnen een vergunning dan niet weigeren. Bij nieuwbouwontwikkelingen nemen wij wel in de anterieure overeenkomst op dat warmtepompen en airco's niet geplaatst mogen worden. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

(4) De oude buurten, alhoewel zij volgens de planning overwegend pas na 2040 aan de beurt zijn om van het gas af te gaan, vanaf het begin mee te nemen in de gemeentelijke isolatie-aanpak. Hierin wordt voorzien met het voornemen om een isolatieplan voor de gehele stad te maken. Dit is een van de vervolgacties die we noemen in het Warmteplan. Dit is wel afhankelijk van beleid en financiering door de rijksoverheid. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

11

13. Indiener zienswijze 13 13a Samenvatting

Indiener vindt dat burgers niet actief over het aardgasvrij maken van de stad worden geïnformeerd, niet worden betrokken in het maken van plannen en dus ook niet kunnen participeren.

Beantwoording

We vinden het jammer dat u dit zo ervaren heeft. We hebben als gemeente Delft juist zwaar ingezet op communicatie en participatie. We hebben geprobeerd om zoveel mogelijk mensen te bereiken, ondanks de coronapandemie. Bijvoorbeeld met sandwichpanelen, publicaties in de stadskrant, social media en de stadsgesprekken. Ook hebben we een klankbordgroep ter begeleiding van het proces ingesteld. In de klankbordgroep zaten vertegenwoordigers van de belangenverenigingen, huurdersverenigingen en enkele individuele inwoners. De komende jaren blijven we inzetten op goede communicatie en mogelijkheden voor inwoners om mee te praten. We hopen dat u daar meer van gaat merken. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

13b Samenvatting

Indiener stelt dat veel mensen niet van het aardgas af willen en dat Delft hier rekening mee dient te houden en geen verplichte afsluiting mag eisen. Burgers van Delft moeten te allen tijde een zelfstandige keuze behouden over wel of geen alternatieve aansluiting voor aardgas tot 2050. Indiener vindt dat die zelfstandige keuze ook moet gelden voor bewoners van sociale woningen. Er is nog geen wetgeving die het mogelijk maakt om verplicht van het aardgas af te sluiten. Wij verwachten wel dat deze regelgeving er op termijn aan komt. Wij denken echter dat door het aanbieden van een aantrekkelijk alternatief en de stijging van de gasprijzen de meeste mensen de overstap vrijwillig willen maken. Dit proces van jaren wordt met de warmte-uitvoeringsplannen vormgegeven. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

Beantwoording

13c Samenvatting

Beantwoording

13d Samenvatting Beantwoording

In de berekeningen van het Warmteplan Delft staat dat de kosten voor aardgas-alternatieven resulteren in een hogere kostenpost voor de eindgebruiker. Indiener vindt dat de kosten voor de Delftse inwoners hetzelfde dienen te blijven en dat de gemeente dit moet waarborgen in het Warmteplan. Uitgangspunt bij de energietransitie in de gemeente Delft is dat de woonlasten niet meer bedragen dan anders. Hiervoor moeten nog wel de nodige subsidies en financieringsinstrumenten worden ontwikkeld. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. In het Delftse Warmteplan staat ook WarmtelinQ genoemd. Indiener vindt dat dit energie van fossiele oorsprong is en niet duurzaam en ook niet CO2-neutraal. In de Regionale Energie Strategie is afgesproken dat de bedrijven in het havengebied zelf verantwoordelijk zijn voor het verminderen van hun CO2-uitstoot. Deze industrie heeft een eigen klimaatopgave en moet ook CO2-neutraal worden in 2050. De restwarmte uit WarmtelinQ wordt dus op termijn steeds schoner en uiteindelijk ook CO2-neutraal. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

12

13e Samenvatting Beantwoording

13f

Samenvatting

Beantwoording

13g Samenvatting

Beantwoording

Aanpassing

Het Delftse Warmteplan onderbouwt niet waarom de gemeente niet eerst meer inzet op het isoleren van alle Delftse huizen en bedrijven. Het is rijksbeleid om nu al te beginnen met het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Naast het spoor van de aardgasvrije wijken wordt als vervolg op het Warmteplan ook ingezet op een isolatieplan voor de gehele stad. Een en ander is afhankelijk van de financiële bijdrage en het beleid van de rijksoverheid. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. In de wijkindeling is voor de Burgemeestersrand (2509 Buitenhof-Zuid) gekozen voor hernieuwbaar gas. Dit heeft betrekking op een heel klein gebied. Wat is hiervoor de reden en waarom word dit niet toegewezen aan een groter gebied? Buitenhof-Zuid komt volgens het CEGOIA-model uit op een duurzaam gas oplossing. Het gaat in dit geval om een hybride warmtepomp. Dit is de techniek met de laagste nationale kosten voor deze buurt. Duurzaam gas is maar zeer beperkt beschikbaar. Het beschikbare duurzaam gas wordt in het model toegewezen aan de buurten waar het verschil in kosten met een andere aardgasvrije warmtetechniek (een warmtepomp of een warmtenet) het grootst is. In het warmteuitvoeringsplan zal onderzocht worden welke techniek uiteindelijk het beste alternatief is voor deze buurt. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

Indiener mist bij de keuze voor all-electric de volgende termen: inzetten op meer zonnepanelen, energieopslag en uitbreiding elektriciteitsnetwerk in Delft. Verder is het noodzakelijk om het Warmteplan te voorzien van een gedegen financiële calculatie, zodat meer duidelijkheid ontstaat over de verwachte investeringen voor Delftse inwoners en de gemeente Delft. Daarnaast moeten eindgebruikers worden ondersteund in de investeringen om woningen te isoleren, energie op te wekken, warmteinstallaties aan te passen of te vervangen, om op die manier kostenneutraal te kunnen verduurzamen. Ook voor dit laatste dient Delft meer details uit te werken en op te nemen in het Warmteplan. Hier noemt de indiener een terechte zorg. Om de toekomstige ontwikkelingen van de elektriciteitsvraag en -opwek goed in beeld te brengen, hebben wij het voornemen om een Lokale Energie Strategie op te stellen. Ook kan het elektriciteitsvraagstuk afhankelijk van het warmte alternatief deel uit maken van de uitvoeringsplannen. De zienswijze leidt tot aanpassing van het plan. In het Warmteplan nemen we in paragraaf 5.3 onder "Beheerders van infrastructuur" de volgende passage op: "Om alle effecten van de energietransitie op het elektriciteitsnet van de stad in beeld te brengen is de gemeente van plan om samen met de beheerders van infrastructuur een Lokale Energie Strategie op te stellen.".

13

13h Samenvatting

Beantwoording

13i

13j

Het is niet acceptabel om tijdelijk HT (hoge temperatuur)-warmte in het warmteplan op te nemen, zoals het gebruik van WarmtelinQ HT-warmte. HT-warmtenetten hebben in 2050 geen bestaansrecht meer. Het gebruik van tijdelijke HTwarmte zal dus onnodig voor extra kosten gaan zorgen, omdat woningen opnieuw moeten worden aangepast aan een andere warmtebron (MT/LT) . Daarnaast moet de energieleverancier altijd een back-up warmtebron beschikbaar hebben. Dit is moeilijk als Delft straks grotendeels verwarmd wordt met HT-warmte van WarmtelinQ (fossiele) warmte en zelf geen lokaal plan heeft uitgewerkt. De meeste lokale warmtebronnen zijn MT (midden temperatuur) of LT (lage temperatuur). Hoe wordt warmte aan de Delftse inwoners straks gegarandeerd? Omdat we niet de gehele woningvoorraad gelijktijdig tot een voldoende hoog niveau kunnen isoleren, zetten we juist tijdelijk in op HT- warmtenetten. De corporaties en woningeigenaren hebben dan de tijd om de woningen te isoleren. Op termijn zullen de HT-warmtenetten overgaan naar MT-warmtenetten. De bijstookcentrales doen later dienst als backupcentrales. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

Samenvatting

Wat is de bron voor hernieuwbaar gas in Delft?

Beantwoording

De energietransitie in de buurten waar duurzaam gas het alternatief is met de laagste maatschappelijk kosten, is in de planning opgenomen na 2040. Wij gaan ervan uit dat tegen die tijd meer bekend is over een landelijke duurzaam gasinfrastructuur. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

Samenvatting

Als de keuze van Nederland en/of Delft is om koploper te zijn in de energietransitie en een verbetering te bewerkstelligen om te starten met een plan om het klimaatprobleem op te lossen, dan is een referendum noodzakelijk. De uitslag van dit referendum kan dan gebruikt worden om de extra inzet die verlangd wordt van iedere Nederlandse burger te rechtvaardigen. Iedere proefgemeente zoals Delft, waar nu ingezet wordt om op korte termijn van het gas af te gaan, dient te worden gecompenseerd door de Nederlandse overheid met als doel om uiteindelijk iedere Nederlandse burger en gemeente dezelfde investeringskosten te laten doen en zodoende de rechtsgelijkheid en het draagvlak te behouden voor deze voor Nederland grote transitie. De ambities van Delft heeft de gemeenteraad democratisch vastgesteld. Delft is geen proefgemeente, maar hoort met de besluitvorming wel bij de voorhoede van Nederlandse gemeenten in de energietransitie. Delft probeert op een innovatieve, vooruitstrevende wijze aan de landelijke doelstellingen van het Klimaatakkoord te voldoen. Een referendum is daarom niet aan de orde. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

Beantwoording

14

14. Belangenvereniging Voorhof II West 14a Samenvatting

De belangenvereniging onderschrijft het doel van het warmteplan in zijn algemeenheid ten volle en ziet daarin een specifieke rol weggelegd voor de gemeente Delft. Het klimaat dient echter zowel door de overheid als door de inwoners te worden verbeterd. De conclusie van de belangenvereniging is dat het Warmteplan niet voldoet aan de eisen die daaraan gesteld mogen en moeten worden. Op essentiële onderdelen blijft het ver onder de maat, vooral op het gebied van de participatie. Dit is voor de inwoners van Delft en voor onze belangenvereniging niet acceptabel. De wel bruikbare onderdelen van het plan kunnen onderdeel uitmaken van een nieuwe versie. De belangenvereniging stelt voor dat het college het voorstel intrekt en over een aantal maanden met een aangepaste versie komt, op basis van de input van de belangenvereniging en van anderen. Als dat niet het geval is, dan verzoekt de belangenvereniging de gemeenteraad het Warmteplan af te keuren. Beantwoording We vinden het jammer dat u dit zo ervaren heeft. De gemeente Delft heeft in vergelijking met veel andere gemeenten juist zwaar ingezet op participatie en communicatie over het Warmteplan volgens de methode Delfts Doen. We hebben geprobeerd om zoveel mogelijk mensen te bereiken, ondanks de beperkingen door de coronapandemie.

Bijvoorbeeld met sandwichpanelen in de stad, publicaties in de stadskrant, social media en de stadsgesprekken. Ook is een klankbordgroep ter begeleiding van het proces ingesteld. In de klankbordgroep zaten vertegenwoordigers van de belangenverenigingen, huurdersverenigingen en enkele individuele inwoners. De komende jaren blijven we inzetten op goede communicatie en mogelijkheden voor inwoners om mee te praten. We hopen dat u daar meer van gaat merken. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het Warmteplan. 15. Woningbouwcorporatie Vestia 15a Samenvatting

Beantwoording

Vestia onderschrijft het belang van dit Warmteplan en de toekomstige vertaling naar ‘Wijk Uitvoeringsplannen’. Daar waar er een match is met het investeringsprogramma van Vestia en er een financieel haalbaar plan ligt voor zowel corporaties als bewoners, werken we graag mee aan de totstandkoming van een aardgasvrije wijk. De totale energietransitie in Delft en de transitie van sommige buurten in de startselectie, is voor ons op dit moment financieel onhaalbaar. Het Warmteplan is zodanig opgesteld dat we voldoen aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord. De financiële haalbaarheid is zowel voor de inwoners, gemeente als de corporaties nog niet geregeld. Dit is een bekend gegeven en wordt ook in het Warmteplan benoemd. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het Warmteplan.

15

16. Woningbouwcorporatie Woonbron 16a Samenvatting

Woonbron onderschrijft de ambities van het Warmteplan, maar stelt dat de condities die dit mogelijk moeten maken er nog niet zijn. Woonbron vraagt om meer flexibiliteit in de planning van de Warmte Uitvoeringsplannen dan het Warmteplan aangeeft. Dit omdat er ook al een aanzienlijke opgave bij de corporatie ligt voor het project Open Warmtenet Delft. Ook vraagt Woonbron om vrijheid in het kiezen van een alternatieve warmtebron, als dit op complexniveau voor een economische bedrijfsvoering nodig is. Beantwoording Het Warmteplan is zodanig opgesteld dat we voldoen aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord. De financiële haalbaarheid voor de inwoners, de gemeente en de corporaties is nog niet geregeld. Dit is een bekend gegeven dat we ook in het Warmteplan benoemen. Daar waar de uitvoeringsplannen grote aantallen huurwoningen bevatten, wordt zo'n uitvoeringsplan pas na overleg en instemming met de corporaties opgestart. Ook is het denkbaar dat we voor de huurwoningen en particuliere woningen aparte uitvoeringsplannen maken. De flexibiliteit waar Woonbron om vraagt is er al. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. 17. Belangenvereniging Onze Indische Buurt 17a Samenvatting

Beantwoording

De belangenvereniging onderschrijft de doelstellingen en de werkwijze van het Warmteplan. De belangenvereniging pleit voor een gestructureerd en regelmatig overleg, waarbij besluitvorming gedragen wordt door zowel de gemeente als de bewoners. Tevens wordt gepleit voor een vangnet voor die bewoners die buiten de statistische gemiddelden vallen. Wij danken de belangenvereniging voor de waardering. Het Warmteplan is als visiedocument een eerste stap op hoofdlijnen in het proces van het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Wij willen de warmteuitvoeringsplannen samen met de bewoners uit de buurten opstellen. Bij het maken van de deze uitvoeringsplannen komen in het haalbaarheidsonderzoek de betaalbaarheid en financiële regelingen voor iedereen uitgebreid aan bod. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

18. VVE Foulkeslaan 18a Samenvatting Beantwoording

18b Samenvatting Beantwoording

De indiener stelt dat er in dit visiedocument onomkeerbare besluiten worden genomen, zonder een heldere onderbouwing voor kosten en risico’s voor de eigenaren van appartementen. Het Warmteplan is als visie document een eerste stap op hoofdlijnen in het proces van het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Bij het maken van de warmte-uitvoeringsplannen bepalen we samen met de inwoners per buurt, per straat en per adres gezamenlijk wat het beste alternatief voor aardgas is. Wij gaan er niet van uit dat mensen worden gedwongen om aan te sluiten op een collectieve voorziening. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. Er wordt in het Warmteplan geen rekening gehouden met de ingewikkelde langdurige besluitvorming binnen VvE’s. In de uitvoeringsplannen die volgen op het Warmteplan, worden de VvE’s uitgebreid meegenomen en komt er alle ruimte om in VvE-verband besluiten te nemen. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

16

18c Samenvatting Beantwoording

Op basis van dit Warmteplan kan het bestuur geen voorstellen aan de ALV van de VvE doen. Wij hebben grote zorgen over de betaalbaarheid en de kosten voor de eigenaren van appartementen. Op basis van dit Warmteplan hoeven nog geen besluiten te worden genomen. Ook leggen we hier nog niet onomkeerbaar vast wat het alternatief voor aardgas wordt in een specifiek appartementengebouw. Bij het maken van de uitvoeringsplannen, die we opstellen samen met de bewoners, komen de techniek en de bijbehorende business case over betaalbaarheid en financiële regelingen uitgebreid aan bod. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

19. Platform Energietransitie Delft 19a Samenvatting Beantwoording

19b Samenvatting

Beantwoording

19c Samenvatting Beantwoording

19d Samenvatting

In het Warmteplan wordt vooral ingezet op aardgasvrije wijken en niet op het complete CO2-reductie vraagstuk voor de gehele stad. Bovendien is de term Warmteplan in de titel ongelukkig gekozen, omdat het om een visie gaat. Het is een bewuste keuze om een plan voor alleen de bebouwde omgeving te maken, dit is volgens de afspraak uit het Klimaatakkoord. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat 20% van de bebouwde omgeving aardgasvrij gemaakt is in 2030. We hebben in het Warmteplan opgenomen dat er naast de uitvoeringsplannen voor aardgasvrije wijken ook een isolatieplan voor de hele stad komt. Dit is afhankelijk van de financiering door de rijksoverheid. De titel 'Warmteplan' is aangehouden, omdat we deze naam al gebruikten tijdens de eerste participatiebijeenkomsten in 2018 over Delft Aardgasvrij. De officiële benaming is de Transitievisie Warmte. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. Een aantal uitgangspunten in het Warmteplan zijn niet onderbouwd en andere onderwerpen worden doorgeschoven naar de Warmte Uitvoeringsplannen. Het aantal mensen dat bereikt is voor draagvlak en participatie is tot nu toe beperkt. Het Warmteplan is een ruimtelijk visiedocument, dat samenhangt met de Regionale Energie Strategie en een nog op te stellen Lokale Energie Strategie.

Bovendien is dit het eerste Warmteplan voor Delft, er volgen nog nieuwe geactualiseerde versies in de komende jaren. Aangezien het Warmteplan een algemene visie geeft voor de gehele stad, vinden wij het aantal mensen dat we hebben bereikt met de enquêtes en de stadsgesprekken wel bemoedigend. We gaan pas bij het maken van de uitvoeringsplannen echt de buurten in. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. In het Warmteplan ontbreekt nu de duidelijke onderbouwing van controleerbare uitgangspunten voor de Warmte Uitvoeringsplannen zoals door deelnemers in de klankbordgroep ook is aangegeven (als bijlage bijvoorbeeld). Elk warmte-uitvoeringsplan is een zelfstandig plan met een vaste projectstructuur. De invulling van de projectstructuur kan verschillend zijn, omdat we uitgaan van maatwerk. De uitgangspunten voor de warmte-uitvoeringsplannen zijn (ook landelijk) nog in ontwikkeling. Wij zijn hier hard mee aan de slag. Dit volgt na de vaststelling van het Warmteplan. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

Naar de mening van het Platform Energietransitie is een extra stap nodig voorafgaand aan de wijkuitvoeringsplannen, met aandacht voor de doorgeschoven onderwerpen. 17

Beantwoording

In paragraaf 5.1 van het Warmteplan wordt het proces van een warmte-uitvoeringsplan toegelicht. Hierin worden alle facetten om tot een gedegen plan te komen meegenomen. Dit plan van aanpak is een eerste opzet en zal gedurende het proces verder worden aangescherpt. Met de deelnemers van de klankbordgroep is afgesproken dat zij hierbij betrokken worden. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. 19e Samenvatting Er moet in het warmteplan meer aandacht zijn voor handelingsperspectief voor alternatieve plannen om het behalen van de klimaatdoelstellingen niet grotendeels afhankelijk te laten zijn van het succes van één plan met een beperkt aantal belanghebbenden. Beantwoording Het Warmteplan is een momentopname. Alle plannen voor de energietransitie die op dit ogenblik in de stad aanwezig zijn, zijn meegenomen. Wij staan open voor nieuwe alternatieve plannen, zeker als die uit de stad zelf komen. In een volgende versie van het Warmteplan zullen we deze alternatieven opnemen. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. 20. Belangenvereniging Binnenstad Noord Samenvatting Beantwoording 21. Stichting DUWO Samenvatting

Beantwoording

Deze ingediende zienswijze van de Belangenvereniging Binnenstad Noord is gelijk aan zienswijze 14 van Belangenvereniging Voorhof II West. Zie de beantwoording van zienswijze 14a. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan. DUWO heeft het mogen meewerken aan het Warmteplan als prettig ervaren, wil blijven meedenken en heeft een aantal aandachtspunten voor de uitwerking. De strekking van deze aandachtspunten is hetzelfde als die van de ingediende zienswijzen van de woningbouwcorporaties. Deze zienswijze is na de inzage termijn ingediend. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het plan.

18

Staat van wijzigingen 1. In paragraaf 3.4 wordt in het kader "Koudevraag en koeling" de volgende zin toegevoegd: "Bij het maken van nieuwe bestemmingsplannen en beeldkwaliteitsplannen houden we rekening met de plaatsing van zonwering en zonneschermen." 2. In paragraaf 5.3 onder "Beheerders van infrastructuur" wordt de volgende passage opgenomen: "Om alle effecten van de energietransitie op het elektriciteitsnet van de stad in beeld te brengen is de gemeente van plan om samen met de beheerders van infrastructuur een Lokale Energie Strategie op te stellen.” 3. In paragraaf 5.3 wordt een kader opgenomen met de volgende tekst: “Warmtepompen” Het verwarmen van de woning met een warmtepomp heeft veel voordelen. Een warmtepomp is duurzaam en gebruikt geen gas. Een warmtepomp heeft een zeer hoog rendement en gebruikt elektriciteit om de woning te verwarmen. Hierdoor daalt de CO2-uitstoot voor verwarming en daalt de energierekening. Ook heeft een warmtepomp relatief lage onderhoudskosten. In de zomer kan een warmtepomp ook worden ingezet om de woning te koelen. Er zitten ook wat nadelen aan het verwarmen met een warmtepomp. De investering voor de aanschaf van een warmtepomp is relatief hoog. Ook zijn niet alle woningen al geschikt om te verwarmen met een warmtepomp; een woning moet zeer goed geïsoleerd zijn.

Een warmtepomp is ongeveer zo groot als een hoge koelkast, deze neemt dus redelijk wat ruimte in beslag. Ook hebben de buitenluchtwarmtepompen een buitenunit. Deze units kunnen voor geluidsoverlast en trillingen zorgen. Dit kan voorkomen worden door ze op een slimme plek te plaatsen, waar het geluid niet voor overlast zorgt. Daarnaast zijn de buitenunits vaak zichtbaar bij de woning en passen zij dus het straatbeeld aan en kunnen ze zorgen voor extra opwarming in de stad (hitte-eilandeffect). Voor een hybride warmtepomp geldt het voorgaande ook, behalve dat deze wel een (kleine) hoeveelheid gas gebruikt. Ook hoeft een woning minder goed geïsoleerd te zijn omdat de temperatuur van het verwarmingswater hoger is. Het voorkomen van geluidsoverlast en trillingen verdient speciale aandacht. Grootschalige binnenstedelijke verwarming door middel van (hybride) luchtwarmtepompen staat nog in de kinderschoenen. Er zijn inmiddels strengere regels om geluidsoverlast van warmtepompen te voorkomen. De nieuwste typen warmtepompen zijn heel erg stil. De gemeente is vooralsnog geen voorstander van grootschalige toepassing van (hybride) warmtepompen in de dicht bebouwde stedelijke omgeving. De gemeente gaat in de periode na vaststelling van het Warmteplan nader onderzoek doen naar wat er wel en niet mogelijk en wenselijk is in de (binnen)stad.

Bijlagen Een nieuwe Bijlage G – “CBS buurten met naam” is toegevoegd.

19

Ambtshalve wijzingen 1. In bijlage D is de kaart van de STEG gewijzigd. 2. In H 5.3 onder “woningbouwcorporaties” wordt de volgende passage toegevoegd: “De afspraken over de verduurzaming van de woningvoorraad worden vastgelegd in de jaarlijks te maken Prestatie Afspraken”.

20