Nota Beleidsaanpak deeltweewielers in Delft

4764317

Beleidsaanpak deeltweewielers in Delft

Van Gemeente Delft Datum 16-02-2022

1

4764317

Inhoudsopgave 1 Inleiding ............................................................................................................... 3 1.1 Deeltweewielers in Delft ........................................................................................... 3 1.2 Waarom deeltweewielers in Delft? ........................................................................... 4 1.3 Beleidsambitie deeltweewielers in Delft.................................................................... 4 1.4 Doelen van de beleidsaanpak .................................................................................. 5

2 Uitgangspunten beleidsaanpak deeltweewielers ................................................. 7 2.1 Efficiënt benutten van de openbare ruimte ............................................................... 7 2.2 Efficiënt benutten van parkeervoorzieningen ............................................................ 8 2.3 Effectief beheren van de openbare ruimte en parkeervoorzieningen ........................ 9 2.4 Waarborgen van de verkeersveiligheid .................................................................... 9 2.5 Stimuleren van actieve en schone verplaatsingen .................................................. 10 2.6 Stimuleren van toegankelijke, innovatieve vormen van vervoer.............................. 11 2.7 Sturing geven door middel van een laagdrempelig vergunningstelsel .................... 11

Bijlage 1: Typen deelsystemen en deeltweewielers.............................................. 13

2

4764317 1 Inleiding 1.1 Deeltweewielers in Delft In het Mobiliteitsprogramma Delft 2040 staat de mobiliteitstransitie centraal. Met de mobiliteitstransitie willen we het mobiliteitssysteem veranderen en aansturen op aanpassing van onze mobiliteitskeuzes. Een van de pijlers binnen de mobiliteitstransitie is het verminderen van de ruimte voor de (eigen) auto. Vergeleken met andere modaliteiten (lopen, fiets, OV), neemt de auto namelijk veel openbare ruimte in. Een alternatief voor het (eigen) vervoersmiddel is deelmobiliteit: vervoermiddelen (zoals fietsen) waar meerdere personen gebruik van maken voor meestal een korte periode. Door gezamenlijk gebruik te maken van vervoermiddelen kan de bereikbaarheid van de stad worden gewaarborgd, zonder een al te groot beroep te doen op de openbare ruimte. Deelfietsen en -scooters (hierna deeltweewielers) kunnen daarnaast het openbaar vervoer aantrekkelijker maken, omdat hiermee kan worden voorzien in het voor- en natransport binnen Delft. Deelfietsen en -scooters in Delft In 2018 is Delft gestart met een pilot in samenwerking met deelfietsaanbieder Mobike. Deze pilot was onderdeel van het uitvoeringsprogramma duurzame mobiliteit. Ook binnen het programma mobiliteitsmanagement van de TU Delft werd een deelfietssysteem als kansrijk gezien.

Verschillende bedrijven op TU Delft Science Park stelden dat de deelfiets kon voorzien in het vervoer tussen verschillende locaties op het terrein en het verbeteren van de bereikbaarheid van het gebied door het faciliteren van de laatste reiskilometer als aansluiting op het openbaar vervoer. Door middel van de pilot met Mobike kreeg de gemeente de kans om in de praktijk te onderzoeken of er in Delft vraag naar deelfietsen is en of zij voorzien in een mobiliteitsbehoefte. Dit is opgenomen in de evaluatie van de pilot uit 2019. Inmiddels zijn ook inzichten opgedaan met de elektrische deelscooters. Uit de evaluatie van de pilot met Mobike en de lancering van de elektrische deelscooters van Felyx en Go Sharing is gebleken dat beide deelsystemen in Delft kunnen voorzien in een mobiliteitsbehoefte. De negatieve impact van de voertuigen op de openbare ruimte was en is echter ook waarneembaar. Sommige bewoners van Delft gaven aan de deelfietsen en –scooters als verrommeling van de openbare ruimte te zien, omdat de deelfietsen en -scooters vaak onzorgvuldig werden geparkeerd. Interesse vanuit andere aanbieders Sinds het aflopen van de pilotperiode met Mobike hebben ook andere aanbieders van (elektrische) deelfietsen en deelscooters aangegeven interesse te hebben om hun diensten in Delft aan te bieden.

Deze interesse komt mede voort uit de geografische ligging van Delft tussen Rotterdam en Den Haag. Volgens deze aanbieders kunnen zij, als zij ook actief zijn in Rotterdam en/of Den Haag, voertuigen via Delft efficiënter herverdelen en kunnen de voertuigen ook worden ingezet voor regionale verplaatsingen. Ook de compacte structuur van de stad, de demografische opbouw en het hoge fietsgebruik maken Delft interessant voor aanbieders. Met deze beleidsaanpak geven we richting aan het faciliteren van deelfietsen, -scooters, etc. in Delft. Deze beleidsaanpak gaat uitsluitend in op deelvoertuigen op twee wielen, zoals deelfietsen en elektrische deelscooters. Deelauto’s maken geen onderdeel uit van deze nota. Voor autodelen zijn de nota en beleidsregels autodelen vastgesteld.

3

4764317

1.2 Waarom deeltweewielers in Delft? Delft is van oudsher een technologische kennisstad met een rijke historie en cultuur en een betrokken gemeenschap. Met onze energie en vernieuwingskracht is Delft ook erg belangrijk voor de regio. We willen dat het in Delft prettig wonen is, de stad voor iedereen bereikbaar is en er voorzieningen aanwezig zijn voor iedereen. Als gemeente hebben we daarom de ambitie om met de stad uit te groeien tot hoofdstad van innovatie en technologie en toeristische topbestemming. Deze groei, in de periode tot 2040, gaat gepaard met de realisatie van 15.000 nieuwe woningen en het creëren van ruimte voor 10.000 nieuwe banen. Het creëren van deze ruimte is hoognodig, omdat Delft met haar centrale ligging tussen Rotterdam en Den Haag in toenemende mate een aantrekkelijke plek is om te wonen en te werken. De verstedelijking die in Delft en in de regio plaatsvindt zal leiden tot een toename in zowel het aantal binnenstedelijke verplaatsingen als de verplaatsingen in de hele regio. Om de balans te bewaren tussen een leefbare en een bereikbare stad is de mobiliteitstransitie naar het gebruik van diverse, schone vervoersmiddelen essentieel. In het Mobiliteitsprogramma Delft staat de mobiliteitstransitie als overkoepelend doel centraal.

In dit mobiliteitsprogramma is de toekomstvisie van Delft ten aanzien van deelmobiliteit vastgelegd, verdeeld in drie verschillende aspecten. 1) Deelmobiliteit bij ruimtelijke ontwikkelingen Bij nieuwe ontwikkelingen kan deelmobiliteit zorgen voor voldoende bereikbaarheid én bijdragen aan voldoende leefbaarheid van de omgeving. De parkeernota heeft al mogelijkheden benoemd om deelmobiliteit in te zetten om in de parkeerbehoefte te voorzien. Deze zijn opgenomen in de nota \ ‘uitgangspunten en randvoorwaarden deelmobiliteit’. 2) Deelmobiliteit in openbare ruimte Het aanbieden van deelmobiliteit in de openbare ruimte biedt kansen om autobezit en autogebruik te verlagen, vooral in bestaande wijken. Deelfietsen en deelscooters zijn een goede aanvulling in het mobiliteitssysteem en bieden mogelijkheden om vervoer te verduurzamen. 3) Versterken van ketenmobiliteit Het succes van de OV-fiets laat zien dat er een sterke behoefte is aan mobiliteit die aansluit op het openbaar vervoer om de laatste kilometer naar de bestemming op te vangen. Dit is voornamelijk aantrekkelijk in minder stedelijke gebieden. In Delft zetten we daarom in op deelfietsen en deelscooters.

1.3 Beleidsambitie deeltweewielers in Delft In het bestuursprogramma 2018 - 2022 van de gemeente Delft zijn vijf noodzakelijke maatschappelijke opgaven benoemd waaraan we werken in Delft. Eén van deze opgaven is de mobiliteitstransitie. De mobiliteitstransitie is erop gericht om meer ruimte te geven aan fiets, voetganger en openbaar vervoer en om het gebruik van deze mobiliteitskeuzes te prioriteren. Dit moet leiden tot een goed evenwicht tussen een bereikbare en leefbare stad. Hoe we dit evenwicht in Delft willen bewaren is vastgelegd in het nieuwe mobiliteitsprogramma van de gemeente.

4

4764317 Mobiliteitsprogramma 2040 Om het evenwicht tussen een bereikbare en leefbare stad te bewaren heeft de gemeente Delft een nieuw mobiliteitsprogramma opgesteld, met de mobiliteitstransitie als overkoepelend doel. Door middel van dit programma willen we de leefbaarheid in de stad vergroten en het vestigingsklimaat verbeteren. Dit bereiken we mede door een samenhangende aanpak van het fietsnetwerk, de stallingsvoorzieningen, en de rol van de fiets in ketenmobiliteit. Het doel van dit Mobiliteitsprogramma (MPD) luidt: In Delft willen we de bereikbaarheid, de leefbaarheid en de duurzaamheid vergroten. Tegelijkertijd willen we de stad de ruimte geven om door te blijven groeien. Om dit te bereiken zet het MPD in op een mobiliteitstransitie. Dit houdt in dat we het mobiliteitssysteem willen veranderen en aansturen op aanpassing van onze mobiliteitskeuzes. Het mobiliteitsprogramma sluit aan op de omgevingsvisie, die beschrijft wat voor stad we in de toekomst graag willen zijn. De perspectieven uit deze visie zijn vertaald naar een nieuw mobiliteitsbeleid, dat vorm krijgt middels een concreet pakket van pijlers waar we als stad mee aan de slag kunnen. De pijlers van het nieuwe beleid zijn: 1. Ruimte geven door ruimte te maken: a. Meer verblijfsruimte (zoals pleinen en groen) en minder ruimte voor verplaatsen; b. Meer ruimte voor de voetganger en de fiets; c.

Ruimte maken door minder autoritten;

d. Ruimte maken door minder autoparkeren. 2. Meer schone en actieve/gezonde verplaatsingen in de vorm van lopen of fietsen. 3. Verkeersnetwerken en hun onderlinge samenhang aanpassen, zodat lopen aantrekkelijker wordt en de fiets en het openbaar vervoer in snelheid, gemak en veiligheid een meer aantrekkelijk alternatief worden voor de auto. 4. Openbare ruimte verbeteren. 5. Innovatieve vormen van vervoer stimuleren die bijdragen aan de doelstellingen van het mobiliteitsprogramma, zoals deelmobiliteit en nieuwe vervoermiddelen. 6. Tegengaan van ‘vervoersarmoede’. 7. Verbeteren van de verkeersveiligheid. In het mobiliteitsprogramma is opgemerkt dat verschillende maatschappelijke en technologische ontwikkelingen invloed hebben op de mobiliteitsopgaven in de stad. Door deze ontwikkelingen ontstaan er niet alleen nieuwe uitdagingen voor het mobiliteitsbeleid, maar ook nieuwe mogelijkheden om de doelen van het mobiliteitsbeleid te behalen. Onder deze mogelijkheden valt de opkomst van deelmobiliteit, waaronder deelfietsen en deelscooters. In het mobiliteitsprogramma geven we aan dat we mede middels deelmobiliteit de mobiliteitstransitie mogelijk willen maken.

1.4 Doelen van de beleidsaanpak In deze Beleidsaanpak Deeltweewielers is opgenomen hoe de gemeente Delft invulling gaat geven aan deelfiets- en deelscooterconcepten in de stad, zowel nu als in de toekomst. Dit doet de gemeente door actief te sturen op een kwalitatief goed, divers en toegankelijk aanbod voor gebruikers waarmee een nette stad met ruimtelijke kwaliteit kan worden gewaarborgd. De doelen van de beleidsaanpak deeltweewielers sluiten aan op het overkoepelende doel van het Mobiliteitsprogramma Delft 2040 (MPD). Het Mobiliteitsprogramma zet in op de mobiliteitstransitie. Door efficiënt gebruik te maken van deelvoertuigen kan bijvoorbeeld het bezit van auto’s worden teruggedrongen en ruimte worden gecreëerd voor meer openbare groen- en verblijfsfuncties in de stad. In deze beleidsaanpak wordt daarom ingezet op het efficiënt benutten en beheren van de

5

4764317 openbare ruimte en het voorkomen van overlast door geparkeerde deelfietsen, -scooters en andere deelvoertuigen op twee wielen.

Om de mobiliteitstransitie succesvol te laten plaatsvinden is het essentieel dat deelsystemen verbonden zijn met alle aspecten van het bestaande mobiliteitssysteem door deelmobiliteit aan te bieden in bijvoorbeeld de openbare ruimte, bij mobiliteitshubs, OV-knooppunten en P+Rvoorzieningen. Mensen krijgen hierdoor mogelijkheden om actieve en schonere mobiliteitskeuzes te maken.

6

4764317 2 Uitgangspunten beleidsaanpak deelfietsen De pilotperiode met Mobike heeft aangetoond dat deelmobiliteit enkel onder de juiste voorwaarden de potentie heeft om bij te dragen aan de mobiliteitstransitie en de leefbaarheid in de stad. Het voldoen aan deze voorwaarden staat centraal in de beleidsaanpak van Delft. Door aan deze voorwaarden te voldoen kan de kwaliteit van de openbare ruimte en het mobiliteitssysteem worden geborgd, en de potentie van deelmobiliteit zo goed mogelijk worden gerealiseerd. De voorwaarden en hoe we aan deze voorwaarden kunnen voldoen, worden hieronder nader toegelicht. Waarborgen van de kwaliteit van de openbare ruimte en het mobiliteitssysteem: 1.

Efficiënt benutten van de openbare ruimte

2.

Efficiënt benutten van parkeervoorzieningen

3.

Effectief beheren van de openbare ruimte en parkeervoorzieningen

4.

Waarborgen van de verkeersveiligheid

Bijdrage aan de mobiliteitstransitie: 5.

Stimuleren van actieve en schone verplaatsingen

6.

Stimuleren van toegankelijke, innovatieve vormen van vervoer

Waarborgen van de kwaliteit van de openbare ruimte en het mobiliteitssysteem, en bijdrage aan de mobiliteitstransitie: 7.

Sturing geven door middel van een laagdrempelig vergunningstelsel

2.1 Efficiënt benutten van de openbare ruimte De beschikbare openbare ruimte is in een compacte stad als Delft erg beperkt. Deze ruimte moet voor verschillende doeleinden worden gebruikt, waaronder voor rijdend en stilstaand verkeer, groen, en verblijfsfuncties. Om de balans tussen een bereikbare, leefbare en duurzame stad te bewaren, moeten keuzes worden gemaakt in deze schaarse ruimte. De keuze voor het inzetten van deelmobiliteit is hierin een schakel. Bij het inzetten van deelmobiliteit kiezen we voor een gebiedsgerichte aanpak. Dit betekent dat er aanvullende regels worden gemaakt bijvoorbeeld voor het gebruik van de openbare ruimte in de We zorgen dat dat: binnenstad door deelvoertuigen. • Helder is onder welke voorwaarden deeltweewielers in de openbare ruimte Deelmobiliteit is erop gericht om de aangeboden mogen worden. beschikbare voertuigen in de openbare • Er een gebiedsgerichte aanpak is voor ruimte zo intensief mogelijk te het gebruik van deelmobiliteit door gebruiken door deze met verschillende middel van maatregelen op de gebruikers te delen. Omdat deze parkeermogelijkheden. voertuigen door iedereen gebruikt • Ruimte-efficiënte oplossingen, zoals kunnen worden en niet iedereen zijn of virtuele docking stations, worden waar nodig toegepast. haar eigen voertuig in de openbare ruimte meer zal plaatsen, wordt de openbare ruimte op termijn minder belast.

Ook kunnen we, door alternatieve vormen van vervoer aan te

7

4764317 bieden, minder afhankelijk worden van het gebruik van de auto. Voor korte reizen kan men de auto laten staan en gebruik maken van een (elektrische) deelfiets of elektrische deelscooter. Voor langere reizen kunnen dezelfde deeltweewielers worden gebruikt om het openbaar vervoer beter toegankelijk te maken. Zo kan deelmobiliteit effectief bijdragen aan het verlagen van de belasting op de openbare ruimte.

Dit moet leiden tot: Dit moet leiden tot: • Een afname in autogebruik en autobezit en • tweede Een afname van de stallingsdruk op fietsen zoals stationsfietsen. knooppunten. • Meer actieve en schone verplaatsingen. • Veelvuldig gebruik van deeltweewielers in de • Het vrijkomen van meer openbare ruimte ketenmobiliteit. voor andere functies.

2.2 Efficiënt benutten van parkeervoorzieningen In Delft is het fietsgebruik hoog, waardoor er veel vraag bestaat naar fietsparkeervoorzieningen. Een toename van het fietsgebruik gaat gepaard met een verhoogde vraag naar fietsparkeervoorzieningen. Dergelijke voorzieningen worden in Delft op piekmomenten al zwaar belast door het hoge fietsgebruik. Ook neemt de vraag naar de combinatie van fiets en OV (ketenmobiliteit) toe, waarvoor veel mensen nu gebruik maken van een tweede fiets of een stationsfiets. Deelfietsen en -scooters kunnen worden voorzien in de mobiliteitsbehoefte, bijvoorbeeld op het voor- en natransport en zorgen voor een efficiënter gebruik van voertuigen. Om deelfietsen efficiënt te benutten is het van belang dat het gebruik van deze voertuigen goed wordt geïntegreerd met het bestaande mobiliteitssysteem in de stad. Dit betekent dat deelfietsen en deelscooters aangeboden kunnen worden bij OV-knooppunten, P+R locaties, maar ook op andere aantrekkelijke locaties in de stad. Zo kan deelmobiliteit voorzien in de toenemende vraag naar ketenmobiliteit. Om dit te kunnen bewerkstelligen, moeten deelfietsen en deelscooters met een brede toegankelijkheid, laagdrempelige toegang en heldere regels voor gebruikers worden aangeboden. Voor gebruikers is een deelvoertuig een voertuig dat je net als een reguliere fiets of scooter wil parkeren op een parkeerplek.

Het creëren van afzonderlijke voorzieningen We zorgen dat: voor het parkeren van deelfietsen zou • Deelfietsen en deelscooters, waar om extra ruimtebeslag en mogelijk, gebruik maken van reguliere handhavingscapaciteit vragen, met parkeervoorzieningen. bijbehorende regels en infrastructuur die • Deelfietsen en deelscooters worden dat ondersteunen. Op dit moment aangeboden bij OV-knooppunten, P+R leggen we geen voorwaarden op aan het locaties, en andere aantrekkelijke plekken. type deelsysteem, mits dat er geen specifieke voorzieningen geplaatst hoeven te worden. Voor laadvoorzieningen voor elektrische deelfietsen leveren we maatwerk. Reden is dat ieder deelsysteem voor- en nadelen kent en verschillende doelgroepen kan bedienen. Binnen ieder systeem bestaan er mogelijkheden om overlast te voorkomen en het gebruik van de openbare ruimte te optimaliseren. Aanbieders moeten de mogelijkheid krijgen om binnen het systeem dat zij aanbieden dit in te vullen. Enkel op sommige bijzonder drukke locaties, zoals de stationsomgeving, is er de noodzaak om speciale parkeervoorzieningen voor deelmobiliteit in te richten. Buiten deze bijzondere locaties stelt de gemeente zich flexibel op tegenover deelmobiliteit, om zo veel mogelijk kansen te bieden voor hun bijdrage aan de mobiliteitstransitie en de fietsparkeercapaciteit beter te benutten. Deelfietsen en

8

4764317 deelscooters kunnen hierdoor een bijdrage leveren aan het efficiënt gebruiken van de beschikbare parkeervoorzieningen in Delft.

2.3 Effectief beheren van de openbare ruimte en parkeervoorzieningen Door de grote druk van fietsen en scooters op de huidige parkeervoorzieningen en de beperkte openbare ruimte in Delft is het imago en succes van deelfietsen en deelscooters erbij gebaat als deze voertuigen netjes worden geparkeerd door hun gebruikers. In dit kader is het van belang dat de aanbieders van deelmobiliteit de verantwoordelijkheid voor het (parkeer)gedrag van hun gebruikers op zich nemen. Door adequate herverdeling van hun voertuigen, het verwijderen van foutief geparkeerde en/of te lang stilstaande voertuigen uit de openbare ruimte, en het adequaat afhandelen van klachten kunnen zij overlast tegengegaan. Effectieve communicatie van aanbieders met de gemeente, gebruikers en inwoners van de stad staat hierin centraal. Het moet voorkomen worden dat gebruikers van voetpaden hinder ondervinden van geparkeerde deeltweewielers. Om het draagvlak voor het gebruik van deeltweewielers te waarborgen is het van We zorgen dat: belang dat dergelijke overlast zo veel • Aanbieders hun verantwoordelijkheid mogelijk wordt voorkomen. De data van nemen voor het gebruik van hun deeltweewielers waarover aanbieders voertuigen in de openbare ruimte en beschikken kan worden ingezet om het parkeervoorzieningen. toezicht op de regels waaraan zij moeten • Dat er regels worden gesteld aan het voldoen te digitaliseren.

Daarnaast voeren aanbieden van deelmobiliteit in we aanvullende zones in waar bepaalde gebieden. deeltweewielers niet mogen worden • Aanbieders middels effectieve aangeboden. Op basis van het gebruik en communicatie en maatregelen informatie over overlast sturen we bij als aanstuurt om actief overlast tegen te gaan. dat nodig is. De aanbieders zijn verantwoordelijk voor het voorkomen van overlast. Dit doen we door samen met de aanbieders te zoeken naar de beste locaties voor het parkeren van deeltweewielers n, bijvoorbeeld in virtuele docking stations. We wijzen op voorhand de locaties van de virtuele docking stations niet aan. Dit doen we om te voorkomen dat deeltweewielers clusteren op een specifieke locatie. De locatie en spreiding van de stations wordt in samenspraak met de aanbieders bepaald. De gemeente stuurt zo aanbieders aan op een actieve aanpak van de herverdeling, het voorkomen van fout en/of hinderlijk parkeren, handhaving en klachtenafhandeling van deeltweewielers die overlast veroorzaken. De aanbieders zijn hiervoor verantwoordelijk om overlast tegen te gaan.

2.4 Waarborgen van de verkeersveiligheid Op een veilige manier door de stad kunnen bewegen is een randvoorwaarde voor mobiliteit. Ditzelfde principe geldt voor deelmobiliteit. Voertuigen van aanbieders moeten daarom voldoen aan de wet- en regeling voor de betreffende voertuigen.

9

4764317 Deelfietsen of deelscooters mogen ook op trottoirs worden geparkeerd, mits deze niet hinderlijk of onveilig staan. In Delft wordt lopen gestimuleerd. Daarom moet voorkomen worden dat voetgangers hinder ondervinden van geparkeerde voertuigen en bijvoorbeeld over de rijbaan moeten lopen door hinderlijk geparkeerde deeltweewielers. Aanbieders moeten gebruikers daarom actief informeren over parkeergedragsregels en goed bereikbaar zijn voor meldingen van hinderlijk parkeren. Van belang is dat aanbieders adequaat handelen om overlast tegen te gaan en op te lossen. Daarnaast dienen aanbieders zich actief in te zetten op het tegengaan van parkeeroverlast door instellen van zones waar niet geparkeerd mag worden, virtuele docking stations en andere maatregelen.

We zorgen dat: • De voertuigen van aanbieders van deelfietsen en deelscooters moeten voldoen aan wettelijke kwaliteits- en veiligheidseisen. • Aanbieders van deelmobiliteit hun gebruikers aansturen om veilig gebruik te maken van hun voertuigen en voertuigen op een geschikte locatie parkeren en actief voertuigen verwijderen als deze onveilig geparkeerd staan. • Aanbieders actief optreden bij hinderlijk en foutgeparkeerde voertuigen.

2.5 Stimuleren van actieve en schone verplaatsingen Een toename van het gebruik van deeltweewielers kan bijdragen aan het verduurzamen van de stad. Wanneer mensen (elektrische) deeltweewielers kiezen als vervoersmiddel kan de uitstoot van uitlaatgassen in de stad worden beperkt en de luchtkwaliteit in de stad verbeteren. Deelfietsen moet hierin de prioriteit krijgen voor binnenstedelijke verplaatsingen. Voor verplaatsingen in de regio kan gebruik worden gemaakt van schone deelvoertuigen, zoals elektrische fietsen en scooters. Bij uitstek voor woon-werkverkeer is er potentie voor deelmobiliteit. Aanbieders van We zorgen dat: deelmobiliteit kunnen met werkgevers, en • (Elektrische) deeltweewielers worden andere doelgroepen, afspraken maken over aangeboden als schoon alternatief het gebruik van deeltweewielers. voor het gebruik van de auto. Deeltweewielers kunnen werknemers • Aanbieders verschillende doelgroepen voorzien in het voor- en natransport van de stimuleren om deelmobiliteit te gebruiken als actieve en schone vorm openbaar vervoer-verbindingen naar hun van verplaatsen. werk. Door deeltweewielers op bijvoorbeeld • Aanbieders met werkgevers in station Delft Campus aan te bieden wordt dit gesprek gaan over de mogelijkheden station aantrekkelijker voor reizigers en zo om deelmobiliteit in te zetten voor kunnen werknemers een bewuste keuze actief en schoon woon-werkverkeer.

maken over de wijze waarop (zakelijke) verplaatsingen gemaakt worden. Hierdoor kunnen werkgevers en werknemers worden voorzien van schone mobiliteitsopties als alternatief voor de auto. De manier waarop we ons verplaatsen heeft tevens invloed op onze gezondheid. Uit onderzoek blijkt dat mensen die fietsen naar hun werk en/of met het openbaar vervoer naar hun werk Dit moet leiden tot: gaan minder gezondheidsklachten hebben • Een meer actieve en gezonde levensstijl. dan mensen die met de auto reizen. • Een verlaging van de CO2-uitstoot. Deelmobiliteit kan reizigers voorzien in het • Een verbetering van de luchtkwaliteit. voor- en natransport verbindingen met het

10

4764317 OV of voorzien in de gehele reis naar het werk. Gebruik maken van het OV wordt hierdoor aantrekkelijker, waardoor men eerder zal kiezen voor het OV als alternatief voor de auto.

2.6 Stimuleren van toegankelijke, innovatieve vormen van vervoer De OV-fiets is in Nederland succesvol en heeft bijgedragen aan het verbeteren van het natransport vanaf verschillende treinstations. In de laatste jaren volgen dergelijke grote ontwikkelingen in deelmobiliteit elkaar steeds sneller op. De markt voor de deelfietsconcepten is dus sterk in ontwikkeling. In deze marktbeweging is ook het Mobility as We zorgen dat: a Service-concept (MaaS) van groot belang. • de gemeente aanbieders de ruimte geeft MaaS betreft de integratie van het plannen, om te innoveren. boeken en betalen van alle mogelijke • de gemeente stimuleert interoperabiliteit mobiliteitsopties in een stad of regio, geregeld tussen deelaanbieders. via digitale applicaties. Voorbeelden zijn de deelfiets, -auto, -scooter, bus, trein, tram of (water)taxi en de combinaties tussen al deze soorten vervoer. MaaS biedt ondersteuning aan de reiziger door inzicht te geven in de beschikbare vervoersmogelijkheden, waardoor men makkelijk en efficiënt gebruik kan maken van deelmobiliteit. Daarnaast zal op termijn ook het boeken en betalen van de reis via MaaS apps mogelijk worden. Ook sluit MaaS goed aan bij de eerder benoemde gemeentelijke ambitie om meer mobiliteitshubs in de stad te introduceren.

Tevens wil de gemeente aanbieders van deelmobiliteit stimuleren om hun services op elkaar af te stemmen en te integreren, wat interoperabiliteit wordt genoemd. Ook zijn er kansen om het gebruik van deelvoertuigen in de regio te stimuleren. Samen met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag werken we hieraan.

Dit moet leiden tot: • De volledige integratie van de services van alle aanbieders in Delft in een MaaS-platform.

2.7 Sturing geven door middel van een laagdrempelig vergunningstelsel Op dit moment hebben we onvoldoende instrumenten om in te grijpen op het moment dat zich excessen voordoen (aantal voertuigen in relatie tot de ruimte, klachten/meldingen, verrommeling openbare ruimte, overlast van rondslingerende voertuigen). Door als gemeente de mogelijkheid te krijgen om op te treden tegen excessen, kan sturing worden gegeven aan het aanbieden van deelvoertuigen in de openbare ruimte. Om voldoende vrijheden voor aanbieders van deelfietsen te behouden, mogen deelfietsen en scooters in Delft alleen met vergunning worden aangeboden. Door middel van het vergunningstelsel kan de gemeente sturen op de voorwaarden die van belang zijn voor de bijdrage van deelmobiliteit aan de mobiliteitstransitie en het borgen van de kwaliteit van de openbare ruimte en het mobiliteitssysteem. Het gebruik van deelmobiliteit in de openbare ruimte staat hierin centraal.

11

4764317 Ook de huidige fietsparkeerdruk in het centrum en in woonwijken, de door inwoners ervaren overlast, en de verkeersveiligheid spelen een belangrijke rol. Digitale aspecten zoals het beschermen van de privacy van de gebruiker zijn essentieel. Aan de hand van dit vergunningstelsel kan de gemeente waarborgen dat de aanbieders van deelmobiliteit in de stad van toegevoegde waarde zijn voor Delft. Wanneer blijkt dat een aanbieder zich niet houdt aan de voorwaarden die zijn opgesteld door de gemeente, kan de verstrekte vergunning worden ingetrokken. Met behulp van het vergunningstelsel maakt de gemeente afspraken met aanbieders van deelmobiliteit over zaken die het algemeen belang raken, zoals de herverdeling van voertuigen die lang op dezelfde plek geparkeerd staan en de adequate afhandeling van klachten en meldingen. Het is voor de gemeente van groot belang dat de aanbieders waaraan de gemeente een vergunning verstrekt goede samenwerkingspartners zijn en actief werken aan de gemaakte afspraken. Ook wil de gemeente dat aanbieders die actief zijn in Delft op de hoogte zijn van de doelen die zijn beschreven in dit beleidsdocument. Want alleen samen met deze aanbieders kan de gemeente zorgen dat deelmobiliteit een belangrijke bijdrage levert aan een meer leefbaar en beter bereikbaar Delft.

We zorgen dat: • De gemeente grip krijgt op het aanbieden van deelmobiliteit door middel van een laagdrempelig vergunningstelsel. • Vergunningen kunnen worden ingetrokken wanneer aanbieders zich niet houden aan de voorwaarden. • Aanbieders goede samenwerkingspartners zijn, en op de hoogte zijn van de beleidsdoelen voor deelmobiliteit die de gemeente heeft opgesteld.

Dit moet leiden tot: • Een toename in de kwaliteit van de openbare ruimte. • Een gedragsverandering bij reizigers die kiezen voor actieve en schone vervoersmiddelen. • Het behalen van de mobiliteitstransitie.

12

4764317 Bijlage 1: Typen deelsystemen en deeltweewielers Wat is een deelvoertuig en deelsysteem? Een deelvoertuig is een voertuig dat voor iedereen toegankelijk is en voor een korte tijdsperiode tegen beperkte kosten wordt aangeboden. Hierdoor zijn ze beschikbaar voor iedere bewoner en bezoeker van Delft. Een deelvoertuig maakt onderdeel uit van een netwerk van deelvoertuigen, waarmee een deelsysteem wordt gevormd. Een deelvoertuig die publiek toegankelijk is en eenvoudig te gebruiken is, maakt onderdeel uit van het stedelijke mobiliteitssysteem. Bus, trein, tram, eigen (brom)fiets en auto zijn ook onderdeel van dit systeem. Zo kunnen deeltweewielers in Delft worden gebruikt voor binnenstedelijke verplaatsingen of naar omliggende gemeenten in de regio. Deelsystemen gaan uit van een geoptimaliseerd gebruik per dag. Om dit te bereiken maken klanten gebruik van een beschikbare fiets op een willekeurige locatie dicht bij hen in de buurt. Er is dus geen sprake van een één-op-één relatie met een specifieke fiets, maar van een relatie met het gehele netwerk. Er bestaan zowel verschillende systemen om deelvoertuigen aan te bieden, en verschillende typen deeltweewielers zoals (elektrische) deelbakfietsen, (elektrische) deelsteps en (elektrische) deelscooters. Deze worden hieronder nader toegelicht.

Typen deelsystemen De verschillende typen deelsystemen onderscheiden zich door de wijze van uitgifte en inlevering van de voertuigen. In onderstaand type wordt uitgegaan van deelfietsen, maar voor eerdergenoemde deeltweewielers zijn deze typen ook van toepassing. Er zijn drie typen te onderscheiden. Back to one De uitgiftelocatie bij het back-to-one systeem is ook de enige locatie waar het voertuig teruggebracht kan worden. Dit betekent dat in de huurperiode de fiets niet voor andere gebruikers beschikbaar is. De impact op de openbare ruimte is beperkt, echter is het gebruik per fiets ook beperkt (één à twee gebruikers per dag). Deze systemen functioneren goed voor doelgroepen die altijd weer terugkomen op het uitgiftepunt. Dit zijn bijvoorbeeld openbaar vervoerhaltes. Een voorbeeld van dit systeem is de OV-fiets. Back to many In het back-to-many deelsysteem is een aantal uitgiftelocaties beschikbaar. Gebruikers kunnen zonder extra kosten voertuigen op een andere vaste locatie inleveren. Voertuigen in dit systeem zijn dus sneller beschikbaar voor de volgende gebruiker, waardoor er sprake kan zijn van een beter geoptimaliseerd gebruik per dag dan binnen het back-to-one systeem. Voor het goed functioneren van het systeem is een voldoende hoge dichtheid van uitgiftelocaties nodig. Op deze wijze kan de gebruikers de zekerheid worden geboden dat een fiets beschikbaar is.

In de openbare ruimte is echter niet altijd voldoende ruimte aanwezig om dergelijke systemen aan te bieden. Het back-to-many systeem leent zich goed om meerdere type voertuigen aan te bieden in de vorm van een mobiliteitshub.

13

4764317 Free floating Het free-floating systeem is het meest flexibele deelsysteem. Voertuigen mogen in dit systeem overal binnen een afgebakend gebied achtergelaten worden. De gebruiker kan hierdoor een rit maken tot aan de bestemming. Bij voldoende voertuigen in de stad zijn de loopafstanden tot de dichtstbijzijnde beschikbare voertuigen klein. Er ontstaan wel hotspots waar veel gebruikersritten eindigen. Aanbieders moeten voertuigen daarom actief herverdelen. Free-floating heeft vergelijkbare parkeereigenschappen als de eigen fiets. Dit betekent dat deze bij wijze van spreken voor de deur van de bestemming achtergelaten kan worden. De kans op overlast in de openbare ruimte is in dit systeem het grootst. Typen deeltweewielers Deelsystemen kunnen gebruik maken van verschillende typen deeltweewielers. Deze beleidsaanpak heeft betrekking op de deeltweewielers. De deeltweewielers die op dit moment actief zijn, al dan niet in Nederland, worden hieronder nader toegelicht. In de (nabije) toekomst kunnen er nieuwe typen deelvoertuigen op de markt komen. Wanneer deze geïntroduceerd zijn zal deze lijst verder worden aangevuld. Daarnaast is er een wereldwijde trend gaande richting een deeleconomie. In het bezit zijn van goederen wordt onder jongeren steeds minder gewaardeerd, maar het hebben van toegang tot een dienst des te meer.

Gebruikers van deelfietsen hoeven zich bijvoorbeeld geen zorgen te maken over diefstal en over het onderhoud van de fiets. Fiets Door het bestaande, hoge fietsgebruik in Nederland is een veel gestelde vraag of er behoefte is aan deelfietsen in Nederland. Toch zijn er diverse situaties waarin deelfietsen een bijdrage kunnen leveren aan het stedelijke mobiliteitssysteem. Denk aan de aanvulling op het voor- en natransport van het openbaar vervoer. Dit kan leiden tot minder geparkeerde fietsen op stations. Elektrische fiets Voor een belangrijk deel gelden voor elektrische fietsen dezelfde overwegingen als voor reguliere fietsen. Door het grotere fietsgemak en de actieradius zal een elektrische fiets een brede doelgroep aanspreken dan de reguliere fiets, en zowel een binnenstedelijke als regionale functie kunnen vervullen. Elektrische brom- en snorfiets Nog meer dan bij de elektrische fiets zullen elektrische brom- en snorfietsen door hun gebruiksgemak en actieradius kunnen voorzien in regionale verplaatsingen. Deze voertuigen zijn daarnaast populair omdat de voertuigen de mogelijkheid bieden om twee volwassen personen tegelijk te vervoeren. Elektrische bakfiets De elektrische bakfiets kan een rol spelen als vervanger voor autoverplaatsingen binnen de stad waarbij de gebruiker meer wil meenemen dan een tas.

Denk aan kinderen naar de sportclub, wekelijkse boodschappen, bussen verf kopen bij de bouwmarkt of een middagje naar het strand. Elektrische step Deze voertuigen zijn nu nog niet toegelaten op de weg in Nederland. In andere Europese landen zoals België, Duitsland, Frankrijk en Spanje zijn deelsteps wel toegelaten op de openbare weg. In de grote steden van die landen zijn afgelopen jaren verschillende aanbieders van elektrische steps gestart met een free floating deelsysteem.

14