MPG 2022-2025

MeerjarenProgramma Grondontwikkeling (MPG) 2022-2025

Impressie van het project locatieHaring © AM

Gemeente Delft Afdeling Vastgoed Grondbedrijf Postbus 78 2600 ME DELFT Delft, mei 2022

1

Voorwoord Voor u ligt het Meerjarenprogramma Grondontwikkeling (MPG). Het MPG biedt traditioneel inzicht in de toekomstige (financiële) ontwikkeling van de gemeentelijke grondexploitaties en gebiedsontwikkelingen. Het MPG is compacter dan voorheen. De omvang van de actieve gemeentelijke grondexploitaties neemt al een aantal jaren af. Daar past een compacter en kernachtiger MPG bij. Bij grondexploitaties gaat het over financiële verwachtingen, risico’s en bijpassende beheersmaatregelen. Dit compacte MPG biedt inzicht in deze facetten. De meest aandacht in dit MPG gaat uit naar de ontwikkelingen in Nieuw Delft, de grootste grondexploitatie. De resultaten en het risicoprofiel van Nieuw Delft ontwikkelen zich gunstig. De andere grondexploitaties laten een stabiel beeld zien ten opzichte van vorig jaar en de najaarsrapportage/het tussentijds MPG (T-MPG). Het resultaat van de actualisaties is verwerkt in de jaarrekening 2021. Het gaat per saldo om een bate van € 3,9 miljoen. In de begroting was rekening gehouden met een bate van € 2,4 miljoen. Ten opzichte van de begroting is derhalve sprake van een meevaller van € 1,5 miljoen. In deze rapportage wordt ook voor het eerst inzicht gegeven in de ontwikkeling van het kostenverhaal. Wij vertrouwen erop dat deze rapportage een bijdrage levert bij de vaststelling van de jaarstukken 2021.

2

Inhoudsopgave 1.

Het MPG in perspectief ................................................................................................................... 4

2.

Actieve Grondexploitaties ............................................................................................................... 5 2.1. In uitvoering ................................................................................................................................. 5 2.1.1. Nieuw Delft............................................................................................................................ 5 2.1.2. Maria Duystlaan .................................................................................................................. 16 2.1.3. Haring .................................................................................................................................. 17 2.2. In afronding ................................................................................................................................ 18 2.2.1. Harnaschpolder ................................................................................................................... 18 2.2.2. Voorhof Noord West ........................................................................................................... 18 2.2.3. Buitenhof (locatie sporthal) ................................................................................................ 18

3.

Overige gebiedsontwikkelingen en grondposities ........................................................................ 19 3.1. Schieoevers............................................................................................................................. 19 3.2. Kop van de Buitenhof (voorheen Juniuslocatie) .................................................................... 19 3.3. Gillis/Delfia ............................................................................................................................. 19 3.4. Campus Zuid (voorheen Technopolis) .................................................................................... 19 3.5. Bedrijfskavels Tanthof ............................................................................................................ 20

4.

Kostenverhaal ................................................................................................................................ 21

Bijlage 1. Kaders en besluiten ............................................................................................................... 22 Nota Grondbeleid 2017-2020 (raadsbesluit 24 oktober 2017) ..................................................... 22 Nota grondbeleid 2022-2025 (raadsbesluit 10 maart 2022)......................................................... 22 Nota Kostenverhaal (raadsbesluit 15 juli 2021) ............................................................................ 22 Nieuw Delft.................................................................................................................................... 22 Maria Duystlaan ............................................................................................................................ 22 Haring ............................................................................................................................................ 22 Bijlage 2. Parameters actualisatie ......................................................................................................... 23 Bijlage 3 Kaart met locaties ................................................................................................................... 24

3

1. Het MPG in perspectief Jaarlijks worden de grondexploitaties geactualiseerd1. De uitkomsten van deze actualisatie zijn betrokken bij de waardering van de grondexploitaties in de jaarrekening 2021. Hoofdstuk 2 bevat per geopende grondexploitatie de belangrijkste ontwikkelingen, risico’s en uitkomsten. Delft heeft eind 2021 6 actieve gemeentelijke grondexploitaties: In uitvoering zijn: • Nieuw Delft • Maria Duystlaan • Haring In afronding zijn: • Harnaschpolder • Voorhof Noord-West • Buitenhof (locatie sporthal) In financieel opzicht zijn de grondexploitaties verbeterd. De grondexploitaties zijn verliesgevend. Voor de afdekking van het verlies is een voorziening gevormd. Omdat de verwachtingen verbeteren is de voorziening afgenomen. De afname van de voorziening is een bate. Deze bate, totaal ca. € 3,9 miljoen, is in de jaarrekening 2021 verwerkt. Ten opzichte van de begroting is sprake van een meevaller van € 1,5 miljoen. De verwachtingen zijn in onderstaande tabel samengevat. Figuur 1 Financieel resumé

Bouwgronden in exploitatie bedragen in 1.000 EUR

Netto contante Winst waarde of (voorziening) verlies Looptijd 1-1-2022 MPG 2022

Eindwaarde MPG 2021

In uitvoering Nieuw Delft

-6.266

-10.337*

-5.564 verlies

2027

>1000

Maria Duystlaan

-862

-862

-796 verlies

2025

>50<100

-1.269

-1.305

-1.218 verlies

2023

>50<100

Haring

MPG 2022-2025 score

Programma

Eindwaarde MPG 2022

Totaal Woningen

Totaal m² kantoren

Totaal m² bedrijven

40.000

J

K

L

J J J

In afsluiting Harnaschpolder

-

-

-

2022

Voorhof Noord-West

-197

-340

-189 verlies

2023

-

-

Buitenhof (locatie sporthal) totaal

2022 -7.767 verlies

* Deze eindwaarde is inclusief de kosten van PFAS (€ 3.000.000), geboekt na afronding van de rapportage van het MPG 2021.

J Project verloopt volgens bestuurlijk vastgesteld plan (grondexploitatie en stedenbouwkundig plan of overeenkomst) kosten/opbrengensten saldo K Project wijkt beperkt nadelig af van bestuurlijk vastgesteld plan of vorig MPG op in ieder geval één van de onderdelen: < €250.000 < 10% L Project wijkt nadelig af van bestuurlijk vastgesteld plan of vorig MPG op één of meer van de onderdelen: > € 250.000 > 10%

porgramma < 5% > 5%

Naast actieve grondexploitaties heeft de gemeente grondposities die op termijn tot ontwikkeling kunnen komen, al dan niet onderdeel uitmakend van een grotere gebiedsontwikkeling. Deze locaties en gebieden belichten wij in hoofdstuk 3. Dit betreft: • Schieoevers: Vulcanusweg 295-305, Stationsomgeving Delft Campus en Nieuwe Haven • Kop van de Buitenhof (voorheen Junius locatie) • Gillis/Delfia • Campus Zuid (voorheen Technopolis) • Bedrijfskavels Tanthof Dit jaar wordt ook voor het eerst gerapporteerd over het kostenverhaal in relatie tot de reserve kostenverhaal 1

De bij de actualisatie gehanteerde parameters zijn opgenomen in bijlage 2.

4

2. Actieve Grondexploitaties 2.1. In uitvoering 2.1.1. Nieuw Delft Beoogd resultaat De realisatie van Nieuw Delft –op en naast de nieuwe spoortunnel- is de verbindende schakel tussen het oude historische centrum van de stad Delft, en de omliggende wijken. De ambitie voor Nieuw Delft is om een economisch vitale en levendige stadswijk te realiseren. Dit vereist onder andere een mix aan (bijzondere) functies die het gebied een eigen kleuring geven en die mensen naar het gebied kunnen trekken.

Programmering en planning Het project behelst de realisatie van circa 1.600 woningen, ruim 500 studentenwoningen en 43.000 m2 aan niet-woonfuncties. Tevens wordt er een stadspark aangelegd. De realisatie van het project loopt op basis van de huidige planningsinzichten tot en met 2027. Het programma (wonen en niet-woonfuncties) is in de volgende tabel weergegeven. Tot en met 2021 zijn er 501 woningen en 521 studentenwoningen opgeleverd. De woningaantallen vanaf 2022 zijn deels indicatief. Nog niet voor alle velden is het resterende programma volledig uitgekristalliseerd en vastgelegd in overeenkomsten. Dit geldt ook voor de niet-woonfuncties.

5

Figuur 2 Programmering

Aantallen en/of Gerealiseerd tot oppervlaktes eind 2021 Woningbouw Lofts 12 Eensgezinswoningen 98 Appartementen 363 Studio's 28 Zorgunits Aanleunwoningen Totaal

501

Studentenwoningen

521

Niet woonfuncties Fietsenstallingen Stadspark en

Openbare ruimte

In realisatie

77 228

Eind 2021 e.v. In verkoop In ontwikkeling

17 181

13 264

Nog te ontwikkelen

29 114

118 67 305

3e Fietsenstalling Tijdelijke strook Tijdelijke OR veld ter hoogte van 2 en 3 en fontein wijk Delftzicht park Coendersbuurt veld 1, 2 en 3

198

462

143

Totaal 12 234 1150 28 118 67 1.609 521

Noordelijk deel park

Zuidelijk deel park

veld 6, 7, 8 en 9

Functies Detailhandel Horeca Dienstverlening Maatschappelijk Cultureel-ontsp. Kantoren TSH Hotel Totaal

m2 1.281 1.619 2.874 2.069 2.847 15.794 13.524 2.979 42.987

Hieronder wordt per veld, per deelveld en voor het park de planning voor startbouw en gereedkomen aangegeven. Figuur 3 Verbeelding planning Nieuw Delft

6

Activiteiten in 2021 en vooruitblik 2022 Per veld en voor het park worden hierna de bereikte resultaten in het afgelopen jaar 2021 gemeld en wordt er vooruitgekeken naar de mijlpalen die gepland staan voor 2022. Veld 1 De bouw van het Huis van Delft is in volle gang. Dit bouwproject bevat 53 appartementen op de verdiepingen en voorzieningen in de plint. De verwachting is dat het complex eind 2022 wordt opgeleverd. Hierna volgt de aanleg van het hieraan grenzende Houttuinenplein. Dit plein is mede mogelijk dankzij de inzet van door de raad beschikbaar gestelde kwaliteitsgelden (zie hiervoor ook pagina 13). Veld 2 De eerste woningen van zelfbouwers zijn medio 2021 opgeleverd. Alle zelfbouwkavels zijn inmiddels verkocht. De verwachting is dat de laatste woning eind 2022/begin 2023 zal worden opgeleverd. Ballast Nedam is medio 2021 gestart met de bouw van de projecten Gezicht op Delft en Vermeer. Gezicht op Delft omvat 25 koopappartementen, waarvan 4 penthouses. Het project Vermeer bestaat uit 62 huurappartementen. De ontwikkeling van De Hooghe Delft, met hierin beoogd onder meer filmhuis Lumen, kost meer tijd dan verwacht. Het vinden van een afnemer voor de kantoorruimte door de ontwikkelende partij blijkt lastig. De planning nu is start bouw in de tweede helft van 2022.

De inrichting van de openbare ruimte wordt fasegewijs aangepakt, gekoppeld aan de oplevering van de bouwprojecten. Veld 3 De eerste zelfbouwwoningen waren in het najaar van 2021 gereed voor bewoning. Alle zelfbouwkavels zijn inmiddels verkocht. De verwachting is dat de laatste woningen medio 2022 worden opgeleverd. Hierna kan de inrichting van de openbare ruimte worden afgerond. Veld 6 Allereerst wordt het noordelijk deel van dit veld ontwikkeld. De gemeente is reeds geruime tijd in gesprek met Pieter van Foreest/Woonbron voor de realisatie van 117 zorgstudio’s en 67 sociale huurwoningen. De met deze partijen afgesloten ontwikkelovereenkomst (OWO) is in september 2021 geëindigd. Een addendum op de OWO wordt naar verwachting begin maart 2022 ondertekend. Deze zal gevolgd worden door een koop- en realisatieovereenkomst later in 2022. Een groot deel van de 11 zelfbouwkavels (particulier opdrachtgeverschap=PO) en 1 van de 3 collectief particulier opdrachtgeverschap kavels (=CPO) zijn eind 2021 geleverd. De laatste kavels volgen naar verwachting in 2022. De reservering van de CPO kavel ten behoeve van een wooncorporatie (33 huurwoningen) is in 2021 vervallen. Het initiatief krijgt een doorstart via een andere financieringsconstructie. De OWO voor dit initiatief wordt in het eerste kwartaal van 2022 getekend.

In het noordelijk deel realiseert de gemeente een (permanente) mobiliteitshub. Deze bestaat uit een parkeergarage met 50 plekken ten behoeve van de omringende ontwikkelingen en ten behoeve van deelmobiliteit. De bouw is eind 2021 gestart. Deelmobiliteit is in september 2021 al van start gegaan op de locatie van de tijdelijke mobiliteitshub op veld 7. Het zuidelijk deel van veld 6 bevindt zich in de ontwerpfase. De gedachte is om dit deel in verschillende fases op de markt te zetten. Deels als zelfbouwkavels (PO en CPO) en deels met een integraal programma (wonen-werken-parkeren). Hiervoor worden in de eerste helft van 2022 een ontwikkelstrategie en tenderstrategie uitgewerkt. De planning is om een eerste tender nog in 2022 op te starten.

7

Veld 7 Dit veld wordt op grond van de afgesloten gronduitgifteovereenkomst ontwikkeld door Ballast Nedam. Beoogd is een niet-wonen programma. De gemeente stelt hiervoor een kavelpaspoort op. Deze wordt in het eerste kwartaal van 2022 afgerond. Hierna zal Ballast Nedam aan moeten geven of het hieraan uitvoering wil geven. Zo niet dan is de gemeente vrij om een andere partij te zoeken voor de desbetreffende ontwikkeling. Veld 8 In december 2021 zijn de gronden geleverd voor de Porseleinen Toren en de Porseleinen Hof. Dit is een ontwikkeling van Synchroon, bestaande uit een toren met 85 huurappartementen en horeca in de plint én een cluster van 17 koop-stadswoningen. De resterende deelvelden worden ontwikkeld door Ballast Nedam. Hier komt een programma van woningen en commerciële voorzieningen (met name kantoren-dienstverlening). De gemeente is in overleg met Ballast Nedam over optimalisatie van het programma en bereidt een kavelpaspoort voor. Dit kavelpaspoort wordt in de eerste helft van 2022 afgerond. Hierna staat het sluiten van de bijbehorende koopovereenkomst gepland. Veld 9 De bouw van de Poortmeesters is in het eerste kwartaal van 2021 gestart. Het complex bevat 59 stadswoningen en 55 appartementen, alle in de koopsfeer. Oplevering staat gepland eind 2022. Hierna kan de gemeente het woonrijpmaken afronden.

Veld 10 De grond voor realisatie van het bouwproject The Family door BPD is in december 2021 geleverd. Start bouw staat gepland in het eerste kwartaal van 2022. Op deze locatie komen 94 huurappartementen. Van Leeuwenhoekpark Dit park wordt in 2 fases aangelegd: noord en zuid. De planning volgt de oplevering van de omringende bebouwing. Dit betekent dat eerst het noordelijk deel wordt gerealiseerd. Aanleg van het eerste deel van het noordelijk deel, tussen The Student Hotel en Antoni, staat gepland voor het laatste kwartaal van 2022. Financieel resultaat geactualiseerde grondexploitatie Inleiding De grondexploitatie Nieuw Delft is in het vierde kwartaal van 2021 uitgebreid tegen het licht gehouden. De uitkomst hiervan is dat zowel de nog te maken kosten als de te realiseren opbrengsten op een aantal punten zijn aangepast. Deels is dit het gevolg van een efficiëntere inrichting van de grondexploitatie. Deze laatste administratieve aanpassingen hebben betrekking op de Hub en hebben geen financieel effect op het verwachte eindresultaat van de grondexploitatie. Het resultaat op hoofdlijnen van de actualisatie van de grondexploitatie is samengevat in de volgende tabel.

8

Boekwaarde kosten Boekwaarde opbrengsten

€ €

1-1-2022 93,54 102,60

Boekwaarde saldo

€

-9,06

Totale kosten Totale opbrengsten

€ €

132,90 127,07

Saldo

€

-5,83

Netto contante waarde Eindwaarde

€

-5,56

31-12-2027 V/N*

V

N N -6,27 N

€

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

De totale geraamde kosten bedragen € 132,9 mln. en de totale geraamde opbrengsten € 127,1 mln. Het saldo van de grondexploitatie (het verschil tussen totale kosten en totale opbrengsten) komt hiermee uit op - € 5,8 mln. (nadelig). Circa 70% van de kosten is inmiddels gemaakt en circa 81% van de opbrengsten is gerealiseerd. De boekwaarde (het verschil tussen gemaakte kosten en gerealiseerde opbrengsten) per 1-1-2022 bedraagt - € 9,1 mln. (voordelig). De gerealiseerde opbrengsten overstijgen de gemaakte kosten. De netto contante waarde (het verwachte financieel eindresultaat rekening houdend met kosten- en opbrengstenstijgingen, rente invloeden en gewaardeerd in euro’s van nu) per 1-1-2022 is - € 5,56 mln. (nadelig) en de bijbehorende eindwaarde per 31-12-2027 is - € 6,27 mln. (nadelig). Terugblik op 2021 In het boekjaar 2021 is er voor € 5,4 mln. aan kosten gemaakt en € 9,6 mln. aan opbrengsten gerealiseerd. De verdeling van de gemaakte kosten ziet er als volgt uit. Plankosten BRM + WRM Engineering + Bijkomende kosten Tijdelijk beheer Hub Rente

Bedrag % van totaal € 1,97 36% € 2,64 49% € 0,39 7% € 0,10 2% € 0,41 8% € -0,11 -2%

Totaal

€

5,41

100%

Bedragen in € miljoen

Ongeveer de helft van de € 5,4 mln. heeft betrekking op bouwrijp maken en woonrijp maken. Van het totale bedrag van € 2,6 mln. is € 1,5 mln. PFAS gerelateerd. Een derde deel van de gemaakte kosten betreft plankosten. Deze plankosten kennen de volgende samenstelling. Plankosten uren overhead kosten extern

Bedrag % van het totaal € 0,90 46% € 0,37 19% € 0,70 36%

Totale plankosten

€

1,97

100%

Bedragen in € miljoen

De opbrengsten van € 9,6 mln. zijn nagenoeg geheel het effect van grondverkopen. De verdeling over de verschillende velden is hierna weergegeven.

9

Algemeen Veld 2 Veld 3 Veld 6 Veld 8 Veld 10

Bedrag % van totaal € 0,02 0% € 0,41 4% € 1,27 13% € 1,60 17% € 3,74 39% € 2,58 27%

Totaal

€

9,62

100%

Bedragen in € miljoen

Verschillen ten opzichte van MPG 2021 In de volgende tabel zijn de belangrijkste verschillen tussen het MPG 2022 en het MPG 2021 opgenomen. Boekwaarde kosten Boekwaarde opbrengsten

MPG 2022 MPG 2021 Verschil V/N* € 93,54 € 88,13 € 5,41 € 102,60 € 92,98 € 9,62

Boekwaarde saldo

€

-9,06 €

-4,85 €

4,21 V

Totale kosten Totale opbrengsten

€ €

132,90 € 127,07 €

125,62 € 119,61 €

7,28 7,45

Saldo

€

-5,83 €

-6,00 €

0,17 V

Netto contante waarde** Eindwaarde**

€ €

-5,56 € -6,27 €

-6,24 € -7,34 €

0,67 V 1,07 V

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig ** Bedragen MPG 2021 excl. toevoeging van € 3 mln.

De wijzigingen in de boekwaardes van kosten en opbrengsten van respectievelijk € 5,4 mln. en € 9,6 mln. zijn hiervoor al toegelicht. Ten opzichte van het MPG 2021 zijn de kosten toegenomen met € 7,3 mln. en de opbrengsten met € 7,5 mln. In onderstaande tabel is de opbouw van de toename van zowel kosten als opbrengsten samengevat. Toename kosten Plankosten Kosten HUB Bouwlogistiek Nader te detailleren Bovenmatige kostenstijging Financiering Extra engineeringskosten Park noord Herijking kosten BRM en WRM

€ € € € € € € €

3,79 2,08 0,36 -0,54 1,42 -0,11 0,10 0,18

totaal verklaard

€

7,28

Toename opbrengsten Risicoreservering opbrengsten Opbrengsten HUB Herijking resterende grondopbrengsten

€ € €

3,16 1,87 2,42

totaal verklaard

€

7,45

Bedragen in € miljoen

Bijstelling kosten Plankosten: De plankosten zijn omhoog bijgesteld met € 3,8 mln. tot een totaal van € 26,1 mln. Per 1-1-2021 was er in de grondexploitatie nog een begroot bedrag voor uitgaven beschikbaar van € 5,6 mln. voor interne uren, overheadopslag en externe kosten. Tegen het licht van gemaakte kosten in het 10

verleden en de looptijd van de grondexploitatie nog tot en met het jaar 2027 is dit restantbedrag onvoldoende om het project Nieuw Delft af te kunnen ronden. Onderstaande tabel toont de gemaakte plankosten in de periode 2019-2021. Gerealiseerde plankosten Interne uren Overhead Externe kosten

€ € €

2019 1,12 € 0,44 € 0,75 €

2020 0,98 € 0,53 € 0,20 €

2021 Totaal 2019-2021 0,90 € 3,00 0,37 € 1,34 0,70 € 1,66

Totaal

€

2,31 €

1,71 €

1,97 €

6,00

Bedragen in € miljoen

Onderhandelingen met partijen blijken soms weerbarstig en 2 tot 3 keer zo lang te kunnen duren. Alternatieve programma’s worden hierbij noodzakelijkerwijs ook onder de loep genomen. Ook dit vergt extra inzet van uren. Tevens schuiven planningen door, waardoor bouwstromen niet zoals oorspronkelijk gepland gefaseerd in de tijd plaatsvinden, maar parallel. Dit leidt vervolgens tot bouwlogistieke puzzels die, met extra personele inzet, opgelost moeten worden. Met het risico van extra plankosten was in de risicoanalyse rekening gehouden. De wijze waarop Nieuw Delft wordt ontwikkeld, te weten vraag gestuurd, met aandacht voor de omgeving en een passende kwaliteit van zowel de gebouwde omgeving als de openbare ruimte, vraagt om een bovengemiddelde inzet van personen en middelen. Dit wetende is eind 2021 een nieuwe raming voor de plankosten gemaakt voor de resterende looptijd van het project. De verwachting is dat de plankosten in 2022 nog uitkomen op circa € 2,1 mln. en vervolgens zullen gaan afnemen richting 2027. De plankosten zullen strakker worden gemonitord om, indien nodig en waar mogelijk, tijdig te kunnen bijsturen. De nieuwe raming van de resterende plankosten is gekoppeld aan de huidige planning van werkzaamheden in de diverse velden. Wijziging in deze planning leidt tot wijziging in plankosten.

In de post Nader te detailleren is een bedrag opgenomen ter dekking van extra kosten. Een beperkt deel van de extra plankosten, circa € 0,1 mln. tot en met het jaar 2021, is het gevolg van het moeten verwijderen van PFAS uit het plangebied. Dit bedrag wordt gedekt vanuit de beschikbare € 3 mln. voor kosten gerelateerd aan PFAS. Kosten Hub: In de inleiding is geschetst dat de grondexploitatie efficiënter is ingericht. Voor een betere transparantie zijn extra kosten- en opbrengstenposten toegevoegd. Deze betreffen de tijdelijke en permanente Hub. Alle kosten die hiermee samenhangen zijn nu expliciet opgenomen in de grondexploitatie. Dit leidt tot een toename van de kosten met € 2 mln. De administratieve tegenhanger wordt toegelicht onder Bijstelling opbrengsten. Bouwlogistiek: Zoals geschetst vormt het in goede banen leiden van alle bouwstromen een puzzel. Veel tijdelijke maatregelen en tijdelijke inrichting van het openbaar gebied blijken noodzakelijk. In het MPG 2021 is een deel van de verwachte kosten in het zuidelijk deel al opgenomen. Bij de huidige actualisatie zijn de totale verwachte kosten opgenomen. Dit leidt tot bijna € 0,4 mln. aan extra kosten onder bouwrijp maken voor de velden 6 tot en met 10 en de Coenderslaan Zuid. Nader te detailleren: In het MPG 2021 was er in de grondexploitatie voor Nieuw Delft nog een bedrag van € 2,6 mln.

beschikbaar onder de post Nader te detailleren (voorheen onvoorzien). Nog niet alle ontwerpen voor de openbare ruimte zijn uitgekristalliseerd. Daardoor is het lastig om in deze fase gedetailleerde kostenramingen te maken.

11

Via een post Nader te detailleren kan hierdoor ontstane financiële onzekerheid worden ondervangen. Gebruikelijk is om een percentage over nog te maken kosten bouwrijp maken en woonrijp maken op te nemen als bedrag. In Nieuw Delft is ongeveer de helft van de totale kosten voor bouwrijp maken en woonrijp maken uitgegeven. In dit licht is volstaan met het hanteren van 10% over de nog te maken kosten. Daarnaast wordt onder deze post, via eenzelfde 10% systematiek, ook rekening gehouden met een mogelijke tegenvaller in de plankosten. Dit alles resulteert in een benodigd bedrag voor Nader te detailleren van € 2,1 mln. en dus een vrijval van € 0,5 mln. Bovenmatige kostenstijging: Jaarlijks worden opnieuw de parameters voor de gemeentelijke grondexploitaties onderbouwd. Bij het MPG 2021 werd rekening gehouden met een stijging van de kosten voor civiele werkzaamheden over het jaar 2021 met 0,4%. Gebleken is dat deze stijging moest worden bijgesteld naar 8,75%. Er is dus sprake van een niet geraamde bovenmatige kostenstijging. Het bedrag waarmee de kosten (bouwrijp maken, woonrijp maken, parkeren) als gevolg hiervan toenemen is becijferd op € 1,4 mln. Financiering: De positieve boekwaarde per 1-1-2021 heeft ertoe geleid dat er in 2021 rente is ontvangen in de grondexploitatie. Afgerond levert dit een financieel voordeel op van € 0,1 mln.

Engineering: Met het ontwerp van het noordelijk park is meer geld gemoeid dan verwacht. Dit betekent een tegenvaller van € 0,1 mln. Bouwrijp maken en woonrijp maken: De resterende werkzaamheden in de diverse velden en aan de verkeersinfrastructuur zijn op hoofdlijnen in beeld gebracht en voorzien van een (soms nog grove) kosteninschatting. Dit leidt tot een (nadelige) aanpassing van de kosten met bijna € 0,3 mln. In de loop van de tijd zullen deze inschattingen worden opgevolgd door meer gedetailleerde ramingen en daadwerkelijke aanbestedingen. Over financiële wijzigingen die hieruit voortvloeien zal in een volgende actualisatie worden gerapporteerd. Bijstelling opbrengsten Risicoreservering grondopbrengsten: Tot aan het vorige MPG kende de grondexploitatie Nieuw Delft een bepaalde systematiek voor het ramen van de benodigde omvang van deze reservering. Deze systematiek hield in dat voor verwachte grondopbrengsten zonder onderliggende overeenkomst een bedrag van 25% van de opbrengsten als risicoreservering werd aangehouden. Was er al sprake van een overeenkomst dan bedroeg het te hanteren percentage 10%. Op 1-1-2021 was op basis van deze systematiek een bedrag beschikbaar van € 5,7 mln. om tegenvallende grondopbrengsten op te vangen. In 2021 is er circa € 9,6 mln. aan grond verkocht.

Bij voortzetting van de huidige systematiek zou er uit de risicoreservering een bedrag vrij kunnen vallen van € 1,1 mln. Inmiddels is 81% van de geraamde opbrengsten gerealiseerd. De nog te realiseren grondopbrengsten betreffen kavels in veld 2, 6, 7 en 8. Een deel van deze kavels staat onder raamcontract bij Ballast Nedam. Tegen deze achtergrond is de verwachting dat kan worden volstaan met het aanhouden van een risicoreservering van 10% over alle nog te verkopen gronden. Dat betekent dat er niet € 1,1 mln. kan vrijvallen, maar € 3,2 mln., ruim € 2 mln. meer. Opbrengsten Hub: Het transparant opnemen van de kosten en opbrengsten gerelateerd aan de tijdelijke en permanente Hub betekent dat onder de opbrengsten de verwachte inkomsten (met name verkoopopbrengsten parkeerplaatsen) worden opgenomen. Dit leidt tot een extra bedrag aan opbrengsten van circa € 1,9 mln. 12

Grondopbrengsten: Zoals hiervoor aangegeven resteren er nog grondopbrengsten in de velden 2, 6, 7 en 8. Deze opbrengsten zijn, daar waar relevant, opnieuw indicatief geraamd op basis van recente vergelijkbare grondtransacties en/of uitgevoerde taxaties door CBRE. Mede aanleiding voor de nieuwe ramingen zijn gewijzigde verkenningen omtrent te realiseren programma’s, zowel qua volume (m2 bvo) als qua functie (wonen en voorzieningen). Deze herijking resulteert in verwachte hogere grondopbrengsten ter grootte van € 2,4 mln. Hiervan is 10% opgenomen in de risicoreservering grondopbrengsten conform de aangepaste systematiek. De indicatieve ramingen zullen te zijner tijd, wanneer de bouwvolumes en de bijbehorende programma’s definitief zijn vastgelegd, worden vervangen door getaxeerde opbrengsten. Wijziging resultaat Per saldo verbetert het nominaal resultaat van de grondexploitatie (het verschil tussen de totale nominale kosten en de totale nominale opbrengsten) met € 0,2 mln. ten opzichte van vorig jaar. Als gevolg van verwachte kostenstijgingen, opbrengstenstijgingen, wijziging in de fasering in de tijd van kosten en opbrengsten én het effect van rente die in rekening wordt gebracht, verbetert de eindwaarde van de grondexploitatie met € 1,1 mln. Deze komt uit op - € 6,3 mln. (nadelig) per 31-122027. De netto contante waarde per 1-1-2022 bedraagt - € 5,6 mln. (nadelig).

Dit is een verbetering van € 0,7 mln. ten opzichte van het MPG 2021.2 Specifieke aandachtspunten De grondexploitatie voor Nieuw Delft bevat een aantal specifieke onderdelen. Deze zijn: kwaliteitsgelden, investeringskosten parkeren, kosten PFAS en kosten mobiliteitshub. Bij deze specifieke elementen wordt hieronder kort stilgestaan. Kwaliteitsgelden De raad heeft een bedrag van € 3 mln. beschikbaar gesteld om de kwaliteit van de openbare ruimte in Nieuw Delft te verhogen. Hiermee werd een bezuinigingsslag uit het verleden teruggedraaid. Vanuit deze kwaliteitsgelden zijn inmiddels bedragen gelabeld voor het Houttuinenplein in veld 1 en twee waterelementen in het Van Leeuwenhoekpark. Er resteert nog een bedrag van € 2 miljoen. Voor de besteding van dit bedrag is een raadsvoorstel in voorbereiding. Dit wordt in het tweede kwartaal 2022 aan de raad voorgelegd. Investeringskosten parkeren (onrendabele top parkeren) In de grondexploitatie is per 1-1-2022 nog een bedrag van € 8,2 mln. beschikbaar voor het opvangen van onrendabele toppen/tekort aan parkeerplaatsen. Aanvankelijk lag het beschikbaar bedrag hoger. In 2021 bleek een deel vrij te kunnen vallen dat gereserveerd was voor de noordelijke velden (€ 2,36 mln.). Dit is ingezet voor de opvang van kosten gemoeid met het verwijderen van PFAS.

De verwachting is dat met het uitkristalliseren van het programma voor het zuidelijk deel van veld 6 en voor veld 7 nader inzicht kan worden verkregen in het nog benodigde bedrag. Kosten PFAS In 2020 bleek dat er in het projectgebied Nieuw Delft PFAS aanwezig was. De kosten die gemoeid zijn met het verwijderen ervan werden ingeschat op € 3 miljoen. In 2021 is dit in de grondexploitatie verwerkt via enerzijds een vrijval vanuit de hiervoor beschreven post investeringskosten parkeren. Het restant benodigde bedrag van € 0,64 mln. is door de raad toegekend vanuit de algemene middelen. 2

De € 3 miljoen extra toevoeging aan de voorziening na publicatie van het MPG 2021 is buiten beschouwing gelaten.

13

Inmiddels is een groot deel van het aanwezige PFAS verwijderd. Van de oorspronkelijke € 3 mln. resteert nog een bedrag van € 0,9 mln. ter dekking van de laatste kosten. Mobiliteitshub De raad heeft een bedrag van € 1,05 mln. beschikbaar gesteld ter dekking van één of meerdere hubs. Inmiddels is een tijdelijke hub gerealiseerd op veld 7 en is een definitieve hub in aanleg op veld 6. De gemaakte kosten per 1-1-2022 bedragen € 0,5 mln. De verwachte nog te maken kosten en te realiseren opbrengsten zijn apart inzichtelijk gemaakt (zie ook onder bijstelling kosten en bijstelling opbrengsten). Het bedrag van € 1,05 blijkt vooralsnog voldoende om het verschil tussen de totale begrote kosten en de verwachte opbrengsten voor de hub in veld 6 te dekken. Upswing-downswing en risicoanalyse Upswing en downswing Voor het project Nieuw Delft wordt jaarlijks een berekening gemaakt voor de bandbreedte waarin de eindwaarde van de grondexploitatie zich kan bewegen. Negatieve ontwikkelingen kunnen leiden tot een “downswing” en positieve ontwikkelingen tot een “upswing”. De volgende tabel toont de uitkomsten van de berekening per 31-12-2021 en vergelijkt deze met de berekening per 31-12-2020.

De bandbreedte is ten opzichte van het vorige MPG gereduceerd. De downswing is afgenomen van € 17,7 mln. naar € 3,4 mln. De wijziging van € 14,3 mln. bestaat uit de volgende componenten: • • • • •

Opnemen van kosten PFAS in de grondexploitatie (- € 3 mln.) Vervallen negatieve marktontwikkeling als gevolg van Covid-19 (- € 5,4 mln.) Verhogen plankosten in de grondexploitatie (- € 2,9 mln.) Vervallen negatief financieel effect als gevolg van duurzaamheidseisen (- € 2,8 mln.) Verlagen effect kostenstijging aanleg openbaar gebied (- € 0,2 mln.)

De upswing is ten opzichte van de vorige rapportage met € 5,1 mln. verlaagd. Dit is het gevolg van: • •

Actualisatie van de grondopbrengsten (- € 3,2 mln.) Actualisatie parkeerproblematiek veld 6 (- € 1,9 mln.)

Risicoanalyse Bij het MPG 2022 is ook de risicoanalyse voor Nieuw Delft opnieuw geactualiseerd. Per 31-12-2021 zijn er 33 risico’s benoemd. Aan ieder risico is een kans van optreden en een financieel effect bij optreden van het risico toegekend. Vermenigvuldiging van kans met bedrag levert het bijbehorende risicobedrag op. Voor alle risico’s samen leidt deze methodiek tot een totaal risicobedrag van € 2,8 mln. De risico’s met een risicobedrag hoger dan € 0,1 mln. zijn: 1. 2. 3.

WKO systemen kunnen niet worden aangelegd als gevolg van bijvoorbeeld te korte onderlinge afstand. Ballast Nedam haakt af voor de ontwikkeling van de velden 7 en 8 waardoor er nieuwe geïnteresseerde partijen gezocht moeten worden. Prorail stelt aanvullende eisen aan bouwplannen wat kan leiden tot hogere bouwkosten.

14

4.

Bouwen naast de spoortunnel wordt steeds complexer waardoor er extra voorzieningen getroffen moeten worden. Het oplossen van de parkeerbehoefte in veld 6 valt duurder uit dan begroot. Ballast Nedam aanvaardt de gemeentelijke kavelpaspoorten niet en dient een financiële claim in. De gemeente moet een financiële claim honoreren die is ingediend vanwege opgelopen vertraging in de bouw van vastgoed.

5. 6. 7.

Ten tijde van het MPG 2021 bedroeg het totale risicobedrag € 2,1 mln. Aan de stijging van het risicobedrag liggen de volgende hoofdoorzaken ten grondslag: • • • • • • •

Een toename van het risico op hogere bouwkosten van de parkeergarage met mobiliteitshub op veld 6. Er is een claim ingediend in verband met vertraging in de bouw van vastgoed als gevolg van de complexe bouwlogistiek. Er is een claim ingediend in verband met aangetroffen verontreiniging en vertraging als gevolg hiervan op de bouwkavel op veld 2. Een risico met betrekking tot het kavelpaspoort op veld 7 en 8.1 tot en met 8.4. Het risico met betrekking tot Warmte Koude Opslag (WKO) voor het Noordelijk plangebied is vervallen. Het risico met betrekking tot complexe bouwlogistiek velden Zuid is opgetreden is daarom opgenomen in de grondexploitatie. Er bestaat een risico dat in veld 6 een meer dan verwachte complexiteit optreedt als gevolg van het gelijktijdig bouwen van de PO kavels en mobiliteitshub.

Bij het MPG 2021 werd naast hiervoor genoemde (projectspecifieke) risico’s rekening gehouden met een mogelijk crashscenario voor Nieuw Delft. Een algehele stilstand van het project als gevolg van Covid-19. Hieraan was een risicobedrag gekoppeld van € 5,0 mln. Bij dit MPG is het crashscenario vertaald in een stilstand van het project gedurende een periode van een jaar met een bijbehorend risicobedrag van € 2,2 mln. Het voorgaande is cijfermatig samengevat in onderstaande tabel. Risicobedrag Crashscenario Risicovoorziening grex Restant te dekken

MPG 2022 MPG 2021 Verschil V/N* € 2,82 € 2,06 € 0,76 N € 2,20 € 5,00 € -2,80 V € -2,11 € -2,64 € 0,53 N € 2,91 € 4,42 € -1,51 V

Bedragen in € miljoen * V=voordelig, N=nadelig

15

2.1.2. Maria Duystlaan Beoogd resultaat Het doel is het realiseren van kwalitatief hoogwaardige stedelijke voorzieningen (zwembad, sportcentrum, school en kinderdagverblijf) die gezien de ligging tegen het centrum aan goed bereikbaar zijn met de fiets en te voet. Door het combineren van deze voorzieningen met woningen ontstaat een stedelijk milieu met een hoge dichtheid dat vraagt om een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte (Clara van Sparwoudestraat) Figuur 2 Situering deelprojecten Maria Duystlaan Deelproject 1: nieuwe school en kinderdagverblijf gecombineerd met woningen Deelproject 2: zwem- en sportcentrum gecombineerd met woningen en een parkeervoorziening Programmering • circa 6.000m²/bvo maatschappelijke voorzieningen, o.a. een basisschool, zwembad en sporthal. • circa 70 woningen. • openbaar gebied. Huidige status, activiteiten in 2021 De sloop van het zwem- en squashcentrum is in voorbereiding en gedeeltelijk al uitgevoerd. Belangrijkste risico’s • De sloop en eventuele onvoorziene kosten voor bodemsanering en vertraging. • Ontwikkeling van de grondopbrengsten als gevolg van marktontwikkelingen. Dit is laag gelet op de huidig marktsituatie maar vraagt nog om contractering. • Vertraging resulterend in extra plankosten, inflatie en rentekosten. • Bovenmatige inflatie in 2021 ter hoogte van € 0,1 miljoen.

Dit bedrag is, in afwachting van de uitkomsten van de aanbesteding van de sloop, ten laste van het onvoorzien gebracht. Beheersmaatregelen - Financiële buffer voor risico’s De hierboven genoemde risico’s zijn becijferd op € 1,2 miljoen. In de grondexploitatie is € 0,3 miljoen onvoorzien opgenomen. Het restant (€ 0,9 miljoen) is onderdeel van het gemeentelijk risicoprofiel. Verwachte einddatum en verwachte eindwaarde

De verwachtingen zijn niet gewijzigd. De voorziening voor het verlies is conform raadsbesluit gevormd. Vooruitblik 2022 • Vaststellen van het bestemmingsplan; • Aanvraag omgevingsvergunning school; • Voorbereiding aanbesteding zwembad en woningen.

16

2.1.3. Haring Beoogd resultaat Herontwikkeling van het voormalige Haring pand. Programmering • Ca. 15 vrije sector koop eengezinswoningen • Ca. 40 huurappartementen, waarvan minimaal 20% midden huur. Huidige status, activiteiten in 2021 Voorbereiding van de levering. Huidige dillema’s, vraagstukken en belangrijkste risico’s Geen. Met de levering “as-is-where-is” loopt de gemeente geen risico meer. Verwachte einddatum en verwachte eindwaarde

De verwachtingen zijn niet gewijzigd. Vooruitblik 2022 •

Levering van de locatie aan de ontwikkelaar

17

2.2. In afronding 2.2.1. Harnaschpolder Per eind 2021 resteert de levering van 3 bouwkavels. Deze kavels zijn allemaal verkocht. De laatste civiele werkzaamheden vinden plaats in 2022. Het risicoprofiel is zeer laag en financieel is het project niet noemenswaardig meer. De projectdécharge en finale administratieve afsluiting vindt plaats in 2022. Daarmee is dit project voor het laatst in het MPG toegelicht. 2.2.2. Voorhof Noord West Deelgebied Hovenpassage Met de ontwikkelaar is overeenstemming bereikt over de nieuwe fases, waaronder fase 4. De gemeente heeft nog recht op een vergoeding uit de ontwikkelovereenkomst. Dit kwalificeert niet als bouwgrondexploitatie. De financiële afwikkeling vindt dan ook plaats via de reguliere P&C cyclus. Deelgebied AH locatie Op civiele werkzaamheden na is dit deelgebied ook afgerond. In financiële zin is de grondexploitatie verbeterd. De laatste grondlevering in deelgebied AH locatie bracht meer op. Daarentegen is nog aanvullend rekening gehouden met plankosten voor de afronding van de ontwikkelovereenkomst in deelgebied Hovenpassage.

De projectdécharge en finale administratieve afsluiting vindt plaats in 2023. Daarmee is dit project voor het laatst in het MPG toegelicht 2.2.3. Buitenhof (locatie sporthal) Per eind 2021 resteren alleen nog de laatste civiele werkzaamheden. Het risicoprofiel is zeer laag en financieel is het project niet noemenswaardig meer. De projectdécharge en finale administratieve afsluiting vindt plaats in 2022. Daarmee is dit project voor het laatst in het MPG toegelicht.

18

3. Overige gebiedsontwikkelingen en grondposities 3.1. Schieoevers De ontwikkelingen in Schieoevers Noord vinden hun grondslag in het Ontwikkelplan Schieoevers. De gemeente heeft een beperkt aantal grondposities in dit gebied: o

o

o

Vulcanusweg 295-305 Deze grond is tijdelijk verhuurd .t.b.v. Tiny Houses en een gedeelte is in 2021 verkocht voor een waterberging in het kader van het programma hoogfrequent spoorvervoer. Stationsomgeving Delft Campus: Noordkavel en De Strip Met ontwikkelaar BPD zijn afspraken gemaakt over de ontwikkeling van de Noordkavel. In De Strip is de gemeente eigenaar van de openbare ruimte en een voormalige BAM locatie. Nieuwe Haven De gemeente beschikt over een deel van de locatie. Dit perceel is gereserveerd voor roeivereniging Laga.

Andere ontwikkelaars hebben grondposities in Kabeldistrict en Nieuwe Haven. Om ontwikkelingen mogelijk te maken wordt het bestemmingsplan in 2022 herzien. Voor de stationsomgeving wordt in 2022 een gebiedsvisie vastgesteld. Kortheidshalve verwijzen wij naar de voortgangsrapportage van het programma Schieoevers. 3.2. Kop van de Buitenhof (voorheen Juniuslocatie) Op basis van de gebiedsvisie voor de Reinier de Graafbuurt en Juniusbuurt wordt gewerkt aan het masterplan voor de Kop van de Buitenhof (Reinier de Graafbuurt/Juniusbuurt). Het betreft een voorzieningenschuif met op de vrij te komen locaties woningbouw met kleinschalige voorzieningen. De gemeentelijke grondpositie betreft het voormalige schoolgebouw Christelijk Lyceum Delft en het terrein waar nu het Grotius College is gehuisvest (inclusief sportveld). 3.3. Gillis/Delfia Voor de integrale wijkversterkingsopgave in deze buurt wordt het ambitiedocument “Kansen voor een sterk Gillis” verder uitgewerkt naar een ruimtelijk, programmatisch en financieel kader. De gemeentelijke grondposities zijn de sportvelden van voormalige voetbalclub Delfia, het openbaar gebied en enkele vastgoedobjecten. Op basis van het uitgewerkte ambitiedocument wordt de uitvraag gedaan voor een gebiedsontwikkelaar. 3.4.

Campus Zuid (voorheen Technopolis) Voor dit gebied is een plan opgesteld met een te realiseren ontwikkelprogramma van totaal 360.000 m² bvo exclusief het bijbehorende (m² bvo aan gebouwd) parkeren. Van dit ontwikkelprogramma is: - 100.000 m² bvo bestemd voor de TU Delft op grond van de TU Delft, - 225.000 m² bvo voor kennisintensieve bedrijven/samenwerkingspartners van de TU Delft op grond van de TU Delft, - 35.000 m² bvo aan wonen en kennisintensieve bedrijven op grond van de Gemeente Delft, een tijdelijk theater, sportvelden/accommodaties en een ecologische zone. De gehele ontwikkeling bestaat uit meerdere fasen. De eerste fase betreft de ontwikkeling met een bestemmingsplanperiode van 20 jaar. In november 2021 werd de anterieure overeenkomst met de TU afgesloten. Daarin zijn maatwerkafspraken opgenomen over het kostenverhaal. De gemeentelijke locatie in dit gebied is voor een bepaalde tijd verhuurd voor een tijdelijk theater.

19

3.5. Bedrijfskavels Tanthof In Tanthof beschikt de gemeente over 2 bedrijfskavels. De verwachting is dat 1 kavel in 2022 zal worden verkocht voor het realiseren van een warmtepomp voor het project WarmtelinQ.

20

4. Kostenverhaal Met het vaststellen van de Nota Kostenverhaal (zie bijlage 1) zijn de kaders gesteld op basis waarvan van ontwikkelaars een bijdrage gevraagd gaat worden in bepaaldde investeringen. Dit betreft: -

-

Bovenwijkse voorzieningen De benodigde vergroting van de rioolcapaciteit is door de raad als bovenwijkse voorziening aangemerkt. Dit betekent dat de ontwikkelingen in de gebieden bijdragen aan deze investering indien voldaan wordt aan de PPT criteria voor verhaal. Dit betreft Profijt, Proportionaliteit en Toerekenbaarheid. Ruimtelijke ontwikkelingen Voor kostenverhaal voor ruimtelijke ontwikkelingen dient sprake te zijn van functionele samenhang.

De nota vraagt om nadere uitwerking in sturing, besluitvorming en beheersing. Dit wordt in de loop van 2022 afgerond. In de praktijk wordt al met deze nota gewerkt. Zo is in 2021 met de eerste ontwikkelaar op grond van deze nota toegewerkt naar een anterieure overeenkomst. De gemeente dient rekening te houden met een eigen aandeel in de investeringen. In de jaarrekening is daarom een voorstel gedaan om de reserve kostenverhaal te voeden. Voor 2022 zal een investeringsvoorstel c.q. businesscase voor de vergroting van de rioolcapaciteit worden voorgelegd. In de dekking wordt rekening gehouden met het dan bekende en realiseerbare verhaal van o.a. de ontwikkelaars in Schieoevers en locatie Gele Scheikunde.

21

Bijlage 1. Kaders en besluiten Nota Grondbeleid 2017-2020 (raadsbesluit 24 oktober 2017) Het beleid is dat per (maatschappelijke) opgave afgewogen wordt welke vorm van grondbeleid de beste invulling kan geven aan de ambities en doelstellingen die de gemeente heeft, op onder andere het gebied van wonen, werken, voorzieningen, recreëren etc. Van een actief grondbeleid naar een op de situatie/locatie afgestemd grondbeleid met een voorkeur voor faciliterend en dienstverlenend grondbeleid, tenzij de gemeentelijke doelstelling, de locatie of de markt een actievere (=meer risicodragende) inzet van de gemeente vereist. Nota grondbeleid 2022-2025 (raadsbesluit 10 maart 2022) Het geactualiseerde grondbeleid geeft ruimte aan het bestuur om waar nodig te kiezen voor een actieve(re) rol binnen het bestaand grondbeleid, in plaats van alleen het faciliterend en dienstverlenend grondbeleid dat Delft nu in hoofdzaak nastreeft. De gemeente zal een actief grondbeleid overwegen, als dit nodig is voor de uitvoering van de beleidsdoelstellingen – binnen het tijdspad dat is voorzien – en past binnen het risicoprofiel van de gemeente.

Nota Kostenverhaal (raadsbesluit 15 juli 2021) Met het vaststellen van de nota kostenverhaal zijn de volgende kaders gesteld: • Maatregelen in de vergroting van de rioleringscapaciteit in Delft, welke direct gevolg zijn van de uitbreidingsopgave, aan te merken als bovenwijkse voorzieningen; • Het vragen van een financiële bijdrage voor ruimtelijke ontwikkelingen aan private initiatiefnemers van nieuwbouwprojecten van € 15 per m² brutovloeroppervlak (BVO) woningequivalent als basisbedrag, inclusief de correctiefactoren voor specifieke vastgoedtypen zoals opgenomen in de nota; • Het instellen van een bestemmingsreserve "Kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen en bijdrage ruimtelijke ontwikkeling" voor de ontvangen financiële bijdragen van private initiatiefnemers en eventuele voeding van gemeentelijke middelen ten behoeve van ruimtelijk ontwikkelingen. Van de in uitvoering zijnde grondexploitaties worden hierna de belangrijkste besluiten geduid. Nieuw Delft • Het Integraal OntwikkelingsPlan (november 2013). • Scopewijzigingen (waaronder de realisatie van de 3e fietsenstalling, uitscopen locatie Haring). • Nadere concretisering doelstellingen en programmatische invulling (raadsbesluit 8 maart 2018). • Gronduitgifte overeenkomst + addendum (GUO) met ontwikkelaar Ballast Nedam Ontwikkeling.

• Overeenkomsten met andere ontwikkelende partijen en (collectief) particuliere opdrachtgevers. • De grondexploitatieramingen (laatst geactualiseerde en vastgestelde versie). • Besluitvorming inzet kwaliteitsgelden. • Toevoeging mobiliteitshub aan scope nieuw Delft (raadsbesluit d.d.26 september 2019. • Concretisering programmering veld 2.5 (raadsbesluit 17 december 2020). • Toevoeging extra middelen in verband met PFAS sanering (raadsbesluit d.d. 4 maart 2021). Maria Duystlaan • Vaststellen en openen grondexploitaties (raadsbesluit d.d. 15 juli 2021). Haring • Vaststellen en openen grondexploitatie (raadsbesluit d.d. 29 november 2018).

22

Bijlage 2. Parameters actualisatie

23

Bijlage 3 Kaart met locaties

24