Mondzorgmijding om financiële redenen

Oplegger raad Raadsinformatie Onderwerp

Mondzorgmijding om financiële redenen

Portefeuillehouder

Registratienummer

Wethouder Gooijer J.van der Sar (jvdsar@delft.nl), O. Yurtsever (oyurtsever@delft.nl) en M. Verhorst (mverhorst@delft.nl) 6197130

Datum

16 juni 2025

Voorstel ingediend door

Concept-besluit(en) N.v.t.

Waarom nu? In de Nota Armoede kondigden we aan te onderzoeken of het (financieel) mogelijk is om een regeling voor tandheelkundige hulp via de bijzondere bijstand in te richten. Daarnaast heeft de wethouder tijdens de bespreking van de Nota Armoede de toezegging gedaan dat we in dit onderzoek meenemen op welke manier daklozen geholpen kunnen worden bij tandartszorg. (T230608.4.6.1). Met deze raadsinformatiebrief komen we hierop terug. Inhoud Sinds 2006 zit mondzorg voor volwassenen niet meer in de basisverzekering. Volwassenen kunnen de kosten voor de tandarts en mondhygiënist verzekeren door middel van een aanvullende verzekering bij hun zorgpolis of ze moeten deze kosten zelf betalen. Uit het project 'vermindering mijding van mondzorg om financiële redenen' blijkt dat in totaal 1,4 miljoen volwassenen in Nederland niet ten minste eens in de twee jaar naar de tandarts gaan. Van deze groep bezoekt ongeveer 640.000 volwassenen de tandarts niet om financiële redenen, 355.000 vanwege een gebrek aan besef van urgentie en 426.000 vanwege angst voor de tandarts1. Hoe geeft het Rijk vorm en inhoud aan het toegankelijker maken van de tandheelkundige zorg voor mensen en kinderen met een laag inkomen? De minister van VWS onderzoekt de mogelijkheid om het basispakket uit te breiden met vormen van mondzorg.

Onderzoek toont aan dat het uitbreiden van het basispakket met mondzorg kan betekenen dat de kosten sterk zullen stijgen. Deze kostenstijging wordt vooral veroorzaakt door extra tandheelkundige zorg aan minima die deze zorg nu niet krijgen. Zorginstituut Nederland heeft de kosten van deze eventuele pakketmaatregelen in beeld gebracht. Op dit moment vindt er onderzoek plaats naar de gezondheidswaarde van de pakketmaatregelen en welke bredere baten dit oplevert voor de algehele gezondheid en (arbeids)participatie. De uitkomsten van dit onderzoek worden in 2028 verwacht. Er zijn in het hoofdlijnenakkoord van dit kabinet geen extra middelen gereserveerd voor mondzorg. Besluitvorming over de uitkomsten van dit onderzoek worden overgelaten aan een volgend kabinet.

1 file

Pagina 1 van 6

Daarnaast onderzoek de minister middels een gemeentelijke pilot of de gemeentelijke regelingen beter kunnen worden ingezet, hoe sociale vangnetten kunnen worden opgezet en hoe doelgroepgerichte voorlichting kan helpen. De resultaten van deze pilot worden binnenkort verwacht en zullen we met interesse volgen. In het najaar 2025 ontvangt de kamer een overzicht van gerichte alternatieve financiële regelingen voor mensen in een financieel kwetsbare positie. Hiervan is een landelijke regeling één van de opties. Lokale context Welke maatregelen kan de gemeente nemen om tandheelkundige zorg toegankelijker te maken voor mensen en kinderen met een laag inkomen? Voorafgaand aan het behandelen van deze vraag, wordt eerst de vraag beantwoord wat we als gemeente al doen om mondzorgmijding tegen te gaan. Wat doen we als gemeente al? 1.

Als gemeente bieden we minima tot 130% van de bijstandsnorm een collectieve aanvullende verzekering aan, de AV-Delft. Het bereik van de doelgroep van deze AV-Delft is rond de 48%. In deze collectieve verzekering zitten op het gebied van tandheelkunde veel vergoedingen. Veel tandheelkundige behandelingen, zoals een controle. gebitsreiniging of wortelkanaalbehandeling worden voor 100% vergoed. De minima met een AV Delft maken veel gebruik van de tandheelkundige vergoedingen. 31% van de door de AV Delft vergoede zorgkosten was voor tandheelkundige zorg. Uit onderzoek van het CBS (Gezondheidsenquête 2020 en 2021) blijkt dat van de mensen met een lager inkomen en zonder aanvullende tandverzekering 52% minimaal één keer per jaar naar de tandarts gaat. Van de mensen met een lager inkomen en met een aanvullende tandverzekering, is dit 82%2. 2.

De Participatiewet stelt dat er geen vergoeding mogelijk is voor tandheelkundige zorg vanuit de bijzondere bijstand. De zorgverzekeringswet is namelijk de voorliggende voorziening. Op dit moment komt het in een heel uitzonderlijk geval voor dat iemand, als er sprake is van een dringende reden en als iemand niet verzekerd is via de collectieve aanvullende verzekering, een vergoeding krijgt toegekend op basis van een beoordelingskader tandheelkundige zorg; Er komt een tiental aanvragen per jaar binnen. Veel aanvragen worden nu afgewezen door de gemeente. In de meeste gevallen de inwoner geroyeerd bij de aanvullende verzekering vanwege een betalingsachterstand van minstens 6 maanden.

3.

Veel aanvragen voor tandheelkundige zorg worden ingediend bij de Stichting Urgente Noden. Er is een adviserende tandarts die dan de offerte beoordeelt en een advies geeft over de noodzakelijkheid en de goedkoopst mogelijke behandeling. In 2024 zijn er 38 aanvragen bij SUN ingediend voor vergoeding van mondzorgkosten. Dit is ongeveer 26% van het totaal aantal aanvragen dat bij de SUN is binnen gekomen. Er is een stijging te zien ten opzichte van 2023 in het aantal aanvragen en ook in het aantal aanvragen dat gaat over tandartskosten. Er is in 2024 voor €10.000,- uitgegeven aan tandartskosten en er was voor in totaal €46.800 aan tandartskosten aangevraagd. Bij de SUN diende in 2024 de doelgroep mannen veel vaker een aanvraag in voor de vergoeding van tandartskosten (65%) dan vrouwen (35%). De leeftijd van de aanvragers ligt tussen de 23 en 65 jaar. De aanvragen komen uit heel Delft. 50% van de cliënten heeft een bijstandsuitkering. De meeste andere aanvragers hebben een andere uitkering of inkomen uit arbeid.

Welke lokale initiatieven zijn er al op dit moment? De Delftse Tandartspraktijk is in 2021 begonnen met een tandartsendag. Op deze dag kunnen kwetsbare inwoners met een kleine portemonnee geholpen worden met een gratis consult van een half uur. In dit consult kunnen er dan bijvoorbeeld gaatjes worden gevuld, een tand worden getrokken of een controle worden uitgevoerd. Inwoners kunnen zich aanmelden via een hulpverlenende instantie of zich melden via social media of de website van De Delftse Tandartspraktijk. In 2025 kwamen de meeste klanten vanuit de Voedselbank, Delft Support en vanuit KesslerPerspektief. Als gemeente ondersteunen we dit initiatief en onderzoeken we hoe we andere tandartsen en tandartspraktijken kunnen enthousiasmeren om aan te sluiten bij deze tandartsendag. Stichting Mondzorg biedt mondzorg in verpleeghuizen en instellingen voor mensen met psychiatrische problematiek. In Delft verzorgt deze stichting mondzorg in de Bieslandhof, de Buytenwye en GGZ Delfland. Ze verzorgen preventieve mondzorg in de instelling en de curatieve mondzorg in een mobiele praktijk. Bij 2 file

Pagina 2 van 6

de Bieslandhof komen de patiënten in de vaste praktijk. De zorg wordt gefinancierd vanuit de Wlz. Ook organiseert de stichting Mondzorg samen met kerken en maatschappelijke organisaties outreaches, dit zijn dagen waarop ze gratis mondzorg verlenen in de mobiele tandartspraktijk. Wat zijn we als gemeente het afgelopen jaar nog meer gaan doen om tandheelkundige zorg toegankelijker te maken voor mensen en kinderen met een laag inkomen? Interventie 1 0-4 jaar Voor jonge kinderen zijn ouders de sleutel tot het stimuleren van goede mondzorg. Bijna alle ouders bezoeken met hun kinderen vanaf 0 tot 4 jaar het consultatiebureau. Daarom wordt geadviseerd om het consultatiebureau te benutten om goede mondzorg onder de aandacht te brengen. In Delft gebeurt dit met de inzet van een mondhygiënist op de consultatiebureaus. Deze mondhygiënist gaat op laagdrempelige wijze in gesprek met ouders over tandartsbezoek, mondgezondheid, voeding en speengebruik. Zo ondersteunt de mondhygiënist de basistaak van het consultatiebureau op mondzorgvoorlichting en stimuleert ouders om met hun kinderen naar de tandarts te gaan. Het pilotproject Mondzorg op het Consultatiebureau krijgt in 2025 een vervolg. De resultaten uit eerdere pilots laten zien dat extra inzet op mondgezondheid bij consultatiebureaus van meerwaarde kan zijn in Delft.

Deze resultaten omvatten het verlagen van drempels voor ouders om tandartsbezoeken te starten, het bevorderen van eenvoudige mondverzorging thuis, het preventief aanpakken van gedragsproblemen, het voorkomen van ernstige mondgezondheidsproblemen en het verbeteren van de informatievoorziening voor ouders op het consultatiebureau. De verwachting is dat deze inspanningen uiteindelijk bijdragen aan een betere gezondheid van een kwetsbare bevolkingsgroep en mogelijk op de lange termijn kostenbesparend werken. De voortzetting van het project in 2025 wordt gefinancierd met gemeentelijke middelen, vanuit de reserve sociaal domein. Voor 2026 onderzoeken we of dit gefinancierd kan worden vanuit GALA-middelen (Gezond en Actief Leven akkoord). Hiermee wordt geïnvesteerd in duurzame preventie en gelijke kansen op een gezonde start voor elk kind. Interventie 2 Ouders stimuleren met hun kinderen de tandarts te bezoeken Voor kinderen tot 18 jaar wordt mondzorg vergoed vanuit de basisverzekering. Deze mondzorgkosten voor kinderen vallen niet onder het eigen risico. Mensen met een krappe beurs weten dit vaak niet en sturen hun kinderen uit angst voor kosten vaak niet naar de tandarts. Onze gemeentepolis wordt uitgevoerd door DSW. DSW heeft begin dit jaar een brief verstuurd naar verzekerden waarvan de kinderen de afgelopen 18 maanden niet naar de tandarts zijn gegaan.

In deze brief is uitgelegd dat mondzorg voor kinderen tot 18 jaar gratis is. (met uitzondering van orthodontie). DSW heeft voorafgaand aan deze brief alle tandartsen en mondhygiënisten in de regio aangeschreven om te kijken of er genoeg animo en ruimte is voor het project, dit bleek het geval. In 2018 en 2019 heeft DSW al een soortgelijke brief verstuurd. Uit die evaluatie blijkt dat ongeveer 80% van de verzekerden die de brief ontvangt, vervolgens de tandarts heeft bezocht voor een periodieke controle. De effecten van deze brief zal DSW monitoren. Bij succes zullen we DSW vragen om deze brief periodiek te versturen. Interventie 3 De oudere mond 60 + Mondgezondheid wordt een integraal onderdeel van de programmering van Café Positief gezond. Café Positief gezond is een ontmoetingsplek voor zorg en gezondheid. Een voorbeeld hoe mondgezondheid onder de aandacht kan worden gebracht bij het Café is een bijeenkomst waarbij een tandarts uit de wijk of een mondhygiënist wordt uitgenodigd om te vertellen over mondgezondheid door het leven heen. De bewoners die dit café bezoeken, komen met name uit Voorhof en Buitenhof. Interventie 4 Vergoeding voor tandheelkundige zorg vanuit de bijzondere bijstand In de Nota Armoede hebben we toegezegd om te onderzoeken of het mogelijk is om tandartskosten te vergoeden vanuit de bijzondere bijstand.

Bijzondere bijstand is in principe niet bedoeld voor tandartskosten. De zorgverzekeringswet is namelijk de aangewezen voorliggende voorziening. Als de gemeente hier toch een vergoeding voor verstrekt, is dit buitenwettelijk begunstigend beleid. Zoals eerder beschreven hebben we als gemeente een beoordelingskader tandheelkundige zorg, waarin staat beschreven dat in een uitzonderlijk geval er tóch sprake kan zijn van een vergoeding voor noodzakelijke

Pagina 3 van 6

tandartskosten. Dit kan als iemand niet-verwijtbaar niet aanvullend verzekerd is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als iemand gedurende het jaar is verhuisd naar Delft en nog geen gebruik kan maken van de gemeentepolis. Er is echter een groep inwoners waarvan de aanvullende verzekering is geroyeerd, omdat er een betalingsachterstand is bij de zorgverzekering van meer dan 6 maanden. Ook zijn er inwoners met een laag inkomen, die vanwege financiële redenen geen aanvullende verzekering hebben afgesloten. Deze doelgroepen kunnen te maken krijgen met noodzakelijke, niet uitstelbare tandartszorg. Juridisch gezien wordt het gezien als ‘verwijtbaar’ dat deze doelgroep niet aanvullend is verzekerd. Er is onderzocht of we onze gemeentelijk beoordelingskader kunnen uitbreiden, waardoor deze geschetste doelgroepen bij niet uitstelbare, noodzakelijke mondzorgproblemen een vergoeding kunnen krijgen vanuit de bijzondere bijstand. Dit is juridisch mogelijk. Dit betekent wel dat we de mogelijkheid van bijzondere bijstand voor tandheelkundige zorg beschikbaar moeten stellen voor elke minima die niet aanvullend verzekerd is en noodzakelijke, niet uitstelbare tandartskosten heeft. De bijzondere bijstand is een open einde regeling. Dit betekent dat iedereen die volgens de criteria hier recht op heeft, er gebruik van moet kunnen maken.

We verwachten dat een dergelijke regeling een aanzuigend effect zal hebben. Wel kunnen de kosten worden beperkt door het maximeren van het te vergoeden bedrag. Ook kan worden gesteld dat een inwoner eenmalig gebruik kan maken van deze vergoeding van de bijzondere bijstand. Het is lastig om een specifieke raming van de kosten te geven, maar we verwachten dat dit rond de €100.000 per jaar zal kosten, inclusief personele kosten. Tegelijkertijd kan gesteld worden dat als we deze regeling aanbieden voor tandheelkundige zorg, dit logischerwijs ook mogelijk zou moeten zijn voor andere vormen van zorg die is opgenomen in de AV Delft, zoals fysiotherapie. Ook deze andere vormen van zorg kunnen niet uitstelbaar en noodzakelijk zijn voor de inwoner die niet is verzekerd voor de AV Delft. Vanwege veel onvoorspelbare factoren is het op dit moment niet mogelijk om de kosten van een dergelijke regeling bijzondere bijstand voor medische kosten te geven. Vanwege bovenstaande overwegingen is er besloten om het beoordelingskader bijzondere bijstand voor de vergoeding van tandheelkundige zorg niet uit te breiden. In de gevallen waar er sprake is van juridische verwijtbaarheid en noodzakelijke, niet uitstelbare tandheelkundige zorg, kan worden doorverwezen naar de SUN.

In plaats van het uitbreiden van deze bijzondere bijstandsregeling is het voorstel om in te zetten op een groter bereik van de AV Delft. Op deze manier zijn inwoners duurzaam goed verzekerd voor tandheelkundige zorg. Zo willen we gaan onderzoeken of we de Regeling Uitstroom Bijstandsgerechtigden (RUB) kunnen inrichten voor de doelgroep die niet meer aanvullend verzekerd is vanwege schuldenproblematiek. Binnen deze regeling wordt onder de regie van de gemeente een betalingsregeling getroffen voor het wegwerken van de zorgverzekeringsschuld. De regeling voorziet gelijktijdig in instroom in de AV Delft. Daarnaast zullen we in het einde van het jaar, naast de gebruikelijke communicatie over de AV Delft, inzetten op het aanbieden van spreekuren en informatiebijeenkomsten waarop we professionals en inwoners uitleg geven over de AV Delft. Dit met als doel het verdere bereik van de gemeentepolis te vergroten. Interventie 5: Mondzorg voor daklozen Tot slot heeft de wethouder een toezegging gedaan om te onderzoeken op welke manier we daklozen kunnen helpen met tandartszorg T230608.4.6.1). Dit onderwerp is besproken in het Ketenoverleg Maatschappelijke Opvang, waar o.a. Delft Support, KesslerPerspektief en het daklozenloket van het KCC in zijn vertegenwoordigd.

De partijen uit het ketenoverleg geven aan dat hun cliënten vaak gebruik maken van de tandartsdag, die jaarlijks wordt georganiseerd door de Delftse Tandartspraktijk. In urgente gevallen doet de doelgroep een beroep op het noodfonds van Stichting Urgente Noden. Deze doelgroep slaat vaak een periodieke controle of een kleine behandeling bij de tandarts over. Vaak zijn ze hiervoor niet aanvullend verzekerd. En ze kunnen niet altijd aanspraak maken op de gemeentepolis. Bijvoorbeeld omdat de client vanwege schulden niet kan overstappen naar de gemeentepolis. Of omdat de client gedurende het jaar naar een Delftse opvang verhuist. Toch is het soms wel mogelijk om gedurende het jaar over te stappen naar de gemeentepolis. En kan het voor daklozen met een grotere zorgvraag voordelig zijn om (op termijn) een gemeentepolis af te sluiten. Pagina 4 van 6

Het is belangrijk dat de begeleiders van deze cliënten goed weten welke mogelijkheden de gemeentepolis biedt, zodat zij hier hun cliënten ook goed over kunnen informeren en adviseren. Daarom zullen we onder andere aan deze professionals in het najaar een informatiebijeenkomst of spreekuur aanbieden over de gemeentepolis. Daarnaast hebben we stichting KesslerPerspektief en Stichting Mondzorg met elkaar in contact gebracht. Ze kunnen samen onderzoeken of het voor de doelgroep passend is om, aanvullend op de tandartsdag, een extra dag aan te bieden, waarop Stichting Mondzorg in de mobiele praktijk gratis mondzorg verleent voor de doelgroep.

Wat verandert er? nvt

Beleidskaders Participatiewet

Financiën De kosten m.b.t. Mondzorg op het consultatiebureau bedragen €40.000, deze worden in 2025 gedekt vanuit de reserve Sociaal domein. Dit zal in de actualisatie van de reserve bij de Najaarsrapportage 2025 financieel verwerkt worden.

Vervolg nvt

Participatie In het vaststellen en uitwerken van de interventies hebben we samengewerkt met DSW, JGZ, Café Positief gezond en GGD en de partners uit het ketenoverleg maatschappelijke opvang.

Communicatie Zie toelichting bij de verschillende interventies Bijlage(n)

Het besluit moet gepubliceerd worden in het Gemeenteblad ☐ Ja

☐ Nee

☐ Niet van toepassing

Pagina 5 van 6

Motie / toezegging Heeft het voorstel betrekking op een motie en/of toezegging?

☒ Ja,

het college verzoekt de raad om toezegging T230608.4.6.1 als afgedaan te beschouwen

☐ Nee

Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Delft,

Maria Berger Loco-secretaris

Joëlle Gooijer 18-06-2025

Pagina 6 van 6