Memo evaluatie verhoging toeristenbelasting 2023-2024

Ruimte en Economie Advies 0Doorkiesnummers: -1Telefoon 06 40 38 30 05 0

Aan

De gemeenteraad van Delft Van

College van B&W Afschrift aan

-

Memo Datum

Onderwerp

08-07-2025

Evaluatie verhoging toeristenbelasting 2023-2024

Opsteller

Jolijn Weisscher Bijlage

-

Aanleiding In het herstelplan Delft In Balans was een taakstelling opgenomen voor aanvullende inkomsten vanuit de toeristenbelasting ter hoogte van € 250.000,- die in zou gaan per 2024. Destijds is, in nauwe samenwerking met de sector, een advies geformuleerd dat door de sector is ondersteund, om te komen tot een onderbouwde verhoging. Daarin is tevens invulling gegeven aan de motie M8.1.7a ‘Toeristen betalen mee aan Delft en de regio’ d.d. 4 november 2021. De gemeenteraad heeft op 2 februari 23 invulling gegeven aan de taakstelling door de toeristenbelasting van Delft stapsgewijs te verhogen:  Van € 3,05 naar € 3,80 per 1 juli 2023 (tarief hotelovernachtingen/ toeristische verhuur van woonruimte)  Van € 3,80 naar € 4,50 per 1 januari 2024 (tarief hotelovernachtingen/ toeristische verhuur van woonruimte) Met deze verhoging is volledig invulling gegeven aan de taakstelling en zijn tevens aanvullende middelen beschikbaar gekomen voor:  Uitvoering Visie Toerisme – te besteden door het Platform Bezoekerseconomie (€ 88.000,-)  Lastenverlaging van Delftenaren (€ 304.000,-) Wethouder Zwart heeft de raad toegezegd met een evaluatie van deze verhoging te komen, waaraan middels voorliggende raadsbrief invulling aan wordt gegeven.

Het doel van deze evaluatie is om antwoord te geven op de volgende vragen:  Wat is het effect van de verhoging op het aantal overnachtingen en de sector?  Is voldaan aan de taakstelling door de verhoging van de toeristenbelasting?  In lijn met de motie Toeristen betalen mee aan Delft en de regio: wat heeft de regio gedaan met hun tarieven voor toeristenbelasting? Deze vragen worden beantwoord in voorliggende memo. Er wordt afgesloten met een conclusie en advies over de komende periode.

0/mnt/SAN/_hosted_documents/opdf_files/opdf_temp_files/68c945c5317dd_TEMP_OPDF

Ontwikkeling overnachtingen in Delft In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van de toeristische sector waar het gaat om overnachtingen weergegeven. Hierbij is gekeken naar de ontwikkeling tussen 2022 (het eerste volledige jaar zonder coronamaatregelen) en 2024. # hotelovernachtingen* # campingovernachtingen* # overnachtingen B&B/pension/appartement Bron: delft.incijfers.nl

2022

2023

2024

322.713 79.632 Onbekend

338.555 80.392 10.288

262.927 67.965 11.502

De cijfers over de ontwikkeling van het aantal overnachtingen in Delft laten een toename zien in het aantal overnachtingen tussen 2022 en 2023 die geldt voor zowel de hotels als voor campingovernachtingen. 2023 was in meerdere opzichten een goed jaar voor Delft: het jaar begon met de uiterst succesvolle (landelijke) themaperiode rondom Johannes Vermeer, maar ook de zomer was mooi qua weersomstandigheden en Delft had een goed gevulde activiteitenkalender. In 2024 was echter sprake van een flinke daling in het aantal overnachtingen ten opzichte van de jaren ervoor. De precieze oorzaken hiervoor zijn lastig aan te tonen, maar er was in 2024 geen sprake van een aansprekend themajaar, ook kwam de zomer pas laat op gang en was de stad in de zomerperiode niet goed bereikbaar met het openbaar vervoer als gevolg van de werkzaamheden door NS/Prorail. We zien in 2024 ook een daling in het aantal nationale dagbezoekers aan Delft ten opzichte van het jaar ervoor. De hotels geven aan dat zij in 2024 een duidelijke daling zien in het aantal kleinere bijeenkomst in de zakelijke markt. Het gaat dan om bedrijven die een paar dagen in een hotel verblijven om daar te overnachten. Deze markt is sinds 2023 flink teruggezakt. Tot slot is het Campanile hotel in 2024 het gehele jaar onttrokken geweest aan de logiesmarkt, vanwege verhuring van het gehele complex aan het COA.

Dat heeft zeker effect op het aantal overnachtingen, maar is niet terug te zien in de opbrengsten: de gederfde inkomsten voor 2024 zijn gecompenseerd door het COA. Effect op de begroting: taakstelling Waar het gaat om de inkomsten, geeft onderstaande tabel een overzicht van de ontwikkeling in tarief en de totaalopbrengsten voor de jaren 2022, 2023 en 2024. Ook hier is wederom gekozen voor de periode vanaf 2022, omdat dat jaar het jaar na de coronamaatregelen is geweest en de jaren 2020 en 2021 niet representatief zijn voor deze sector. 2022

2023

€ 3,05 € 3,05 tot 1-7, Tarief hotels/ B&B/ daarna € 3,80 pension/ appartement € 0,85 € 0,85 Tarief campings € 1.051.962 € 1.436.702 Totaal opbrengst toeristenbelasting** ** Bron: daadwerkelijk gedane aangiftes bij de RBG

0/mnt/SAN/_hosted_documents/opdf_files/opdf_temp_files/68c945c5317dd_TEMP_OPDF 2/6

2024 € 4,50 € 1,00 € 1.551.435

De totaal opbrengst van de toeristenbelasting is, anders dan het bedrag dat is opgenomen in de jaarrekeningen van gemeente Delft, gebaseerd op de daadwerkelijk gedane aangiftes bij de Regionale Belasting Groep over de betreffende jaren. Ter volledigheid: de cijfers in de jaarrekening gaan over de daadwerkelijke inkomsten van het betreffende jaar, maar daar is regelmatig ook nog sprake van achterstallige betalingen uit boekjaren ervoor. Omwille van deze evaluatie is het, het zuiverste om te rekenen met die inkomsten die ook daadwerkelijk betrekking hebben op het genoemde jaar. Vandaar dat deze cijfers dus afwijken van wat er in de jaarrekening genoemd staat. Waar het gaat om de totale opbrengsten van de toeristenbelasting is overduidelijk sprake van een stijgende lijn. De grote toename tussen 2023 en 2022 is te verklaren door zowel een groei in aantallen overnachtingen als in de stijging van het tarief in het midden van dat jaar. Wanneer we kijken naar 2024 dan is er echter weliswaar sprake van een stijging in de totale opbrengsten, maar is het aantal overnachtingen fors gedaald. De stijging in totale opbrengsten is dan ook direct te relateren aan de verhoging van het tarief. Eenvoudig gezegd: doordat de tarieven zijn verhoogd, liggen de opbrengsten in lijn met de begroting, ondanks een flinke terugval in aantallen overnachtingen.

Er kan zodoende geconcludeerd worden dat de verhoging van de toeristenbelasting heeft geleid tot een succesvolle invulling van de taakstelling. Toeristenbelasting in de regio Onderdeel van de besluitvorming om te komen tot een verhoging in 2023, was een analyse van de regio, zoals ook door de raad opgedragen in de motie “Toeristen betalen mee aan de regio”. Daarin werd opgeroepen om ook regiogemeenten te stimuleren hun toeristenbelasting te verhogen, om zo geen onredelijk concurrentienadeel te realiseren voor de sector in Delft. Onderstaande analyse geeft de ontwikkeling van de tarieven in de gemeente om ons heen weer. Gemeente

Tarief 2022 (hotels)

Tarief 2025 (hotels)

Delft Rotterdam Westland Den Haag LeidschendamVoorburg Zoetermeer Schiedam Rijswijk PijnackerNootdorp Midden-Delfland Leiden Dordrecht

€ 3,05 € 7,70 € 5,92 € 5,35 € 5,30

€ 4,50 € 8,71*** € 8,80 € 6,20 € 6,30

Percentuele stijging 20222025 + 48% + 13% + 49% + 16% + 19%

€ 3,25 € 2,78 € 2,49 € 2,26

€ 9,89*** € 3,91 € 3,60 € 2,32

+204% + 41% + 45% + 3%

€ 0,€ 3,50 € 2,00

€ 1,50 € 3,50 € 3,90

0% + 95%

0/mnt/SAN/_hosted_documents/opdf_files/opdf_temp_files/68c945c5317dd_TEMP_OPDF 3/6

*** Gemeenten Rotterdam en Zoetermeer hanteren een percentage van de kamerprijs, het genoemde tarief is een gemiddelde.

Deze analyse toont aan dat vrijwel alle gemeenten om ons heen hun tarieven hebben verhoogd in de afgelopen jaren. Delft was daarin wellicht een voorloper door al in 2023 te verhogen, maar andere gemeenten hebben dat ook gedaan in vooral 2024 en 2025. De cijfers laten zien dat de percentuele stijging van Delft met 48% in lijn ligt met verhogingen in Westland, Rijswijk en Schiedam, maar relatief gezien hoger is dan Rotterdam, Den Haag en Leidschendam-Voorburg. Voor deze laatste drie gemeenten geldt echter dat het absolute tarief in deze gemeenten hoger ligt dan in Delft. Een uitschieter in deze lijst is Zoetermeer, die het tarief tussen 2022 en 2025 met gemiddeld 204% heeft verhoogd. Daarbij geldt dat Zoetermeer is overgegaan naar een percentage van de kamerprijs en geen vast tarief per persoon meer hanteert. Als we kijken naar het daadwerkelijke tarief, dan heeft Delft een hoger tarief dan andere kleinere gemeenten om ons heen, maar een duidelijk lager tarief dan de grote steden. Het tarief van Delft ligt dus in het midden van deze groep gemeenten, wat een goed te verdedigen positie is voor Delft vanwege enerzijds het kleinere karakter (t.o.v. de grote steden), maar anderzijds door het duidelijke toeristische profiel (t.o.v. de andere kleinere gemeenten).

Blik vooruit: ontwikkelingen in de sector Aan de hand van cijfers tot dusver is niet eenduidig te concluderen of de neergang in overnachtingen in 2024 (gedeeltelijk) wordt veroorzaakt door de verhoging van het tarief aan toeristenbelasting. Het is aannemelijk dat hier ook andere oorzaken aan ten grondslag liggen. Om daar meer inzage in te krijgen, is daarom ook, als onderdeel van deze analyse, een (ambtelijk) gesprek gevoerd met een aantal vertegenwoordigers van de hotelsector over de afgelopen periode en de periode die nog komt. Daarin kwamen met name zorgen naar voren. De primaire zorg daarbij is de aangekondigde landelijke BTW verhoging van 9% naar 21% per 1 januari 2026. Dat zal direct een prijsopdrijvend effect hebben op de kamerprijzen wat vooral voor de leisure markt gevolgen heeft (een weekendje weg wordt plots duurder), maar heeft direct en indirect ook effect op de zakelijke markt. Het indirecte effect heeft te maken met de stijging van de prijzen voor logies in heel in Nederland. Daardoor zal ons land minder aantrekkelijk worden voor de internationale congresmarkt die veelal op prijs selecteert. Delft zal hier effect van merken doordat diverse hotels veel overloop hebben van gasten uit Rotterdam en Den Haag op momenten dat daar grote congressen zijn.

In het gesprek met de sector en in de brief die zij gestuurd heeft aan het college kwamen nog aanvullende zorgen naar boven die raken aan de programmering in Delft. Daarbij ziet de sector de volgende uitdagingen:  De sluiting van museum Prinsenhof als belangrijke publiekstrekker per 2025 zal naar verwachting een flink negatief effect hebben op het aantal bezoekers aan Delft.

0/mnt/SAN/_hosted_documents/opdf_files/opdf_temp_files/68c945c5317dd_TEMP_OPDF 4/6

 



De renovatie van de toren van de Nieuwe Kerk als eveneens een belangrijke publiekstrekker die naar verwachting in 2026 plaats zal vinden, zal ook een negatief effect hebben op het aantal bezoekers. Datzelfde geldt voor de renovatie van de Koepoortbrug in het eerste kwartaal van 2026. Deze brug vormt de directe doorgang voor (internationale) dagtoeristen die uit de bus stappen bij het Hampshire Hotel en van daar de binnenstad in wandelen. Het is nog niet duidelijk hoe deze groep straks de binnenstad kan bereiken. Evenementen staan onder druk en hebben het financieel lastig, wat van invloed is op de programmering van de stad.

De logiessector krijgt de komende jaren zodoende veel uitdagingen waar zij vorm aan zullen moeten geven. De sector is daarom helder als het gaat om de komende jaren: voer geen verdere verhogingen van de toeristenbelasting door en bevries de tarieven. Dit heeft zij bekrachtigd aan het college in een brief die is bijgevoegd bij deze stukken. Advies De gemeente Delft hanteert een vast indexatiepercentage als het gaat om de lokale heffingen. De toeristenbelasting is daar echter regelmatig een uitzondering op geweest (zowel in nadelige als in voordelige zin zoals de verhoging van 49% in 2 jaar aantoont). Ook is er voor de toeristenbelasting een lopende afspraak gemaakt met de sector om deze ten minste één kalenderjaar tevoren te communiceren, zodat de sector voldoende tijd heeft de tariefverhoging in de systemen te zetten. Een uitzondering daarop was de verhoging in 2023, die door de sector zelf is voorgesteld. Een eventuele nieuwe verhoging van de toeristenbelasting zou, conform de lopende afspraak, dus pas per 2027 aan de orde zijn, gekoppeld aan de indexatie voor 2026. Alles in deze evaluatie in ogenschouw nemende is het advies aan de gemeenteraad echter om voor 2026 en 2027 niet in te zetten op een verdere, substantiële, verhoging van het tarief van de toeristenbelasting in Delft.

De argumenten hiervoor zijn:  De verhoging die in 2023 en 2024 is doorgevoerd is ver boven de nominale indexering, waarmee er aanzienlijk meer inkomsten zijn dan in de jaren daarvoor. Deze verhoging heeft de gemiste indexaties van de jaren daarvoor dus goedgemaakt.  Het is onduidelijk in hoeverre de tariefverhoging in 2024 debet is geweest aan de daling in overnachtingen. Daarvoor is het noodzakelijk om meerjarig inzicht te krijgen.  De hierboven genoemde uitdagingen voor de sector zijn serieus, en zetten de bezoekerseconomie in Delft onder flinke druk. Het is wenselijk om eerst inzichtelijk te krijgen wat de verhoging van o.a. het BTW tarief en de effecten van de sluiting van een aantal toeristische trekpleisters zijn, voordat er aanvullende nieuwe tariefverhogingen worden doorgevoerd. Gedurende 2027 is er meer inzicht in bovenstaande zaken. In het tweede kwartaal van dat jaar zal dan ook een nieuwe evaluatie worden opgesteld, teneinde het geven van een advies over het tarief van 2028 en verder. 0/mnt/SAN/_hosted_documents/opdf_files/opdf_temp_files/68c945c5317dd_TEMP_OPDF 5/6

In de gedane toezegging door de wethouder in 2022 is tevens aangegeven dat er onderzoek gedaan zou worden naar een andere manier van toeristenbelasting doorrekenen, door bijvoorbeeld met een percentage te gaan werken zoals Zoetermeer en Rotterdam dat doen. Hier wordt nu niet op ingezet. De toeristenbelasting inkomsten zijn structurele inkomsten voor de gemeente en zijn nodig om de programmabegroting sluitend te krijgen. Het invoeren van een nieuw systeem brengt veel financiële onzekerheid met zich mee omdat niet goed te berekenen is wat de nieuwe tariefstructuur op zal leveren. In combinatie met de eerdere genoemde uitdagingen en de aangekondigde verhoging van de BTW is dit een financieel risico waar nu geen ruimte voor is.

0/mnt/SAN/_hosted_documents/opdf_files/opdf_temp_files/68c945c5317dd_TEMP_OPDF 6/6