Memo Bestaand beleid Klimaatneutraal

Programma's en Projecten

Doorkiesnummers: Telefoon 06 51808293

Aan

H. Schippers Van

E. Speetjens Afschrift aan

Memo Datum

Onderwerp

12-05-2023

Wat doet Delft al om klimaatneutraal te worden: bestaand beleid

Opsteller

Ellen Speetjens Bijlage

Inhoud 1 Overkoepelend beleid ........................................................................... 4 2

Spoor 1: Wonen.................................................................................... 4

3

Spoor 2: Commerciële en publieke dienstverlening .............................. 6

4

Spoor 3: Industrie ................................................................................. 6

5

Spoor 4: mobiliteit ................................................................................. 7

6

Spoor 5: Infrastructuur voor de gebouwde omgeving ............................ 7

7

Beleid op verwante beleidsterreinen ..................................................... 8

Deze memo is een bijlage bij de raadsoplegger Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050. In deze memo staat opgesomd wat Delft in het afgelopen decennium al in gang heeft gezet om in 2050 klimaatneutraal te zijn, het is een overzicht van bestaand beleid. De Routekaart zal werken met sporen en pijlers en het bestaande beleid is hier gekoppeld aan deze sporen. De 5 sporen en 12 onderliggende pijlers zien er als volgt uit:

2/10

Het overzicht van de bestaande beleidsstukken op het thema klimaatneutraal per pijler ziet er als volgt uit:

3/10

1

Overkoepelend beleid Delft Energieneutraal 2050 In 2013 verscheen “Delft Energieneutraal 2050”. Daarin werd voor de eerste keer beschreven wat Delft ging doen om klimaatverandering tegen te gaan. De nota noemt concrete tussendoelen: - In 2020: o 35% CO2 reductie t.o.v. 1990 o 35% energiebesparing o 15% duurzame energie. - In 2030: o 50% CO2 reductie t.o.v. 1990 o 50% energiebesparing o 25% duurzame energie. Uitvoeringsprogramma Delft Energieneutraal 2017-2021 Enkele jaren later is het “Uitvoeringsprogramma Delft Energieneutraal 20172021” gemaakt. Daarin worden bovenstaande tussendoelen herhaald en wordt aangegeven hoe deze doelen moeten worden bereikt: - Extra UVP middelen, een regierol van de gemeente die, waar nodig, de lead neemt. - Een plan van aanpak met lopende en nieuw te starten projecten. Dit uitvoeringsprogramma 2017-2021 is onderbouwd door het rapport Inzicht in de Opgave van CE Delft. Dit rapport beoordeelt de doelen voor 2030 en concludeert dat 45% CO2 reductie uitstoot t.o.v. 2014 een realistische inschatting is. Ten opzichte van 1990 komt Delft daarmee ruim boven de beoogde 50%. Ook het doel voor de duurzame opwek wordt als realistisch beoordeeld. De besparing van 50% op het energiegebruik acht men niet realistisch.

2

Spoor 1: Wonen Bouwen aan een duurzaam Delft (2018) Deze nota schetst de randvoorwaarden voor een duurzaam en toekomstbestendig Delft op 4 pijlers: (1) Groen, blauw en gezond (2) Circulaire economie (3) Klimaatadaptief (4) Delft energieneutraal. Voor elk van de pijlers wordt een stip aan de horizon gezet met een ambitie voor Delft in 2040 of 2050, en concrete maatregelen op de korte termijn. Inzake ‘wonen’ bevat de nota jaardoelen voor de isolatie van woningen, energiebesparing en opwek, aanleg van (hoofdinfrastructuur voor) warmtenetten. Warmteplan Delft en Plan van Aanpak Warmte uitvoeringsplannen (2021) Het Warmteplan schetst de opgave: 77.500 WEQ’s (1 warmte-equivalent (WEQ) is gelijk aan 1 gemiddelde woning) aansluiten op schone warmte. Het plan inventariseert de alternatieve technieken voor aardgas voor de verschillende wijken, gaat in op criteria voor de aansluitvolgorde, schetst het proces met bewoners en partners en geeft een strategie voor toekomstige bronnen voor de warmtetransitie. Voor 2030 wordt als ambitie benoemd: gestart zijn met 13 buurten met als effect 38% CO2 reductie.

4/10

Het plan van aanpak Warmte uitvoeringsplannen beschrijft de vier fasen die een buurt doorloopt om over te gaan op schone warmte: buurtpaspoort, bepalen, ontwerp, go!. Deze laatste fase is de uitvoering en de schatting is dat dit gemiddeld 8 jaar zal duren. Regionale Energie Strategie Rotterdam Den Haag (2021) Energie besparen: De RES streeft naar energie efficiëntie, balans tussen energievraag en energieproductie en wil rekening houden met de eigenschappen van nieuwe energiebronnen en de (on)mogelijkheden van opslag en omzetting. De regio Rotterdam Den Haag is één van de dichtstbevolkte RES regio’s van Nederland en verbruikt relatief veel warmte. Door middel van isolatie en andere besparende maatregelen wil de regio de warmtevraag van de gebouwde omgeving in 2050 met 20% verlaagd te hebben. Dit geldt voor zowel woningen als de commerciële en publieke dienstverlening. Energie opwek: De RES regio houdt er een forse ambitie op na voor de opwek van duurzame elektriciteit: bovenop de huidige productie moet in 2030 de jaarlijkse productie met 2,8-3,2 TWh uitgebreid zijn. Door het hoogstedelijke karakter van Delft is onduidelijk hoeveel grootschalige opwek gerealiseerd kan worden. De potentie ligt vooral in kleinschalige opwek (15 kWp) op daken van woningen, bedrijven, kantoren en maatschappelijke instellingen. Volgens het Kadaster is 40% van het dakoppervlak geschikt daarvoor.

De mijlpaal is daarom dat in 2030 op 40% van het geschikte oppervlak (16% van het totaal) zonnepanelen zijn geplaatst. Voor 2050 is dat 100% van het geschikte dakoppervlak. Coalitieakkoord (2022) In de komende periode wil het college met minimaal één wijk komen tot een breed gedragen plan voor warmte, isolatie, duurzame lokale energieopwekking én het vergroenen van de wijk. Stadsanalyse zachte factoren (2022) De Stadsanalyse brengt sociale factoren per wijk in beeld en wordt gebruikt als instrument voor het prioriteren van buurten om te starten met een warmte uitvoeringsplan. Prestatie afspraken met corporaties en huurders, jaarschijf 2023 Dit document bevestigt dat er in Delft, conform landelijke afspraken, in 2028 geen huurwoningen van corporaties met E,F,G labels meer zullen zijn. In Delft wordt op deze afspraken gestuurd in een Bestuurlijk Overleg dat 4x per jaar plaatsvindt. De corporaties maken uitvoeringsprogramma’s en werken samen met de gemeente aan het Open Warmtenet en in de warmte uitvoeringsplannen. Isolatieplan Delft (Concept, 2023) Het plan schetst de opgave: in totaal moeten circa 25.000 woningen worden geïsoleerd. Daarbinnen hebben 16.500 woningen prioriteit omdat ze slecht geïsoleerd zijn, vanwege lage inkomens of vanwege ligging (mogelijke aansluiting op het Open Warmtenet of het warmte uitvoeringsplan). De nota 5/10

formuleert als mijlpaal dat in 2030 10.000 woningen geïsoleerd zijn. Om dit voor elkaar te krijgen stelt de nota 12 instrumenten voor. 3

Spoor 2: Commerciële en publieke dienstverlening Convenant Schieoevers (2023) Doel van dit convenant is het bevorderen van de elektrificatie, het voorkomen van netcongestie en het bevorderen van smart grids. Dit doel moet worden bereikt met behulp van het aanstellen van projectleiders van betrokken partijen. Routekaart verduurzaming vastgoedportefeuille Delft (2021) De nota geeft de volgende hiërarchie in doelen: (1) Herstel (2) Transformatie (3) Hergebruik (4) Als nieuw onvermijdelijk is: circulair slopen en remontabel bouwen. Mijlpalen voor isolatiemaatregelen zijn kantoren label C per 2024 en alle gebouwen label C per 2030. Voor de energietransitie formuleert de nota doelen op besparing (ruim 40% minder gasverbruik in 2025), duurzame opwek (zonnepanelen op eigen gebouwen) en inkoopbeleid van duurzame energie. Voor Circulair zijn doelen gesteld op sloopbeleid en hergebruik. Voor de uitvoering is 1,2 m€ gereserveerd. De nota zal uitvoering krijgen door middel van 4-jaarlijkse programma’s. E-Deal Rabobank over bedrijven (2019) Doel van deze overeenkomst is verduurzaming en energiebesparing door bedrijven. Dit doel moet worden bereikt met behulp van adviesgesprekken over verduurzaming door de bedrijven.

Regionale Energie Strategie Rotterdam Den Haag (2021) De RES regio houdt er een forse ambitie op na voor de opwek van duurzame elektriciteit: bovenop de huidige productie moet in 2030 de jaarlijkse productie met 2,8-3,2 TWh uitgebreid zijn. Door het hoogstedelijke karakter van Delft is onduidelijk hoeveel grootschalige opwek gerealiseerd kan worden. De potentie ligt dus vooral in kleinschalige opwek (15 kWp) op daken van woningen, bedrijven, kantoren en maatschappelijke instellingen. Volgens het Kadaster is 40% van het dakoppervlak geschikt daarvoor. De mijlpaal is daarom dat in 2030 op 40% van het geschikte oppervlak (16% van het totaal) zonnepanelen zijn geplaatst. Voor 2050 is dat 100% van het geschikte dakoppervlak.

4

Spoor 3: Industrie Convenant Schieoevers (2023) Doel van dit convenant is het bevorderen van de elektrificatie, het voorkomen van netcongestie en het bevorderen van smart grids. Dit doel moet worden bereikt met behulp van het aanstellen van projectleiders van betrokken partijen. E-Deal Rabobank over bedrijven (2019) Doel van deze overeenkomst is verduurzaming en energiebesparing door bedrijven. Dit doel moet worden bereikt met behulp van adviesgesprekken over verduurzaming door de bedrijven.

6/10

5

Spoor 4: mobiliteit Bouwen aan een duurzaam Delft (2018) Deze nota schetst de randvoorwaarden voor een duurzaam en toekomstbestendig Delft op 4 pijlers: (1) Groen, blauw en gezond (2) Circulaire economie (3) Klimaatadaptief (4) Delft energieneutraal. Voor elk van de pijlers wordt een stip aan de horizon gezet met een ambitie voor Delft in 2040 of 2050, en concrete maatregelen op de korte termijn. Inzake mobiliteit bevat de nota de volgende mijlpalen • Laadpalen: per 2020 leveren alle laadpalen hernieuwbare energie • Elektrisch vervoer: in 2020 is 15% van het wagenpark elektrisch en in 2030 is dit 25% • Binnenstad: in 2025 zijn alle verbrandingsmotoren voor vrachtverkeer en bestelauto’s verdwenen uit de binnenstad Mobiliteitsprogramma Delft 2040 (2020) Het mobiliteitsprogramma wil mobiliteit verschonen, verminderen en veranderen. Thema’s zijn (1) de bestaande ruimte beter verdelen tussen de verschillende functies, waar mobiliteit er één van is, (2) bijdragen aan een duurzame stad, (3) de verkeersveiligheid verbeteren, (4) ruimte scheppen voor innovatie en voor de economie in ontwikkeling. De nota schetst hoe iedereen deze transitie kan meemaken en hoe Delft de veranderingen wil monitoren. Voor de Routekaart Klimaatneutraal zijn de doelen op klimaat relevant. Hierboven werden er al een aantal genoemd uit de nota ‘Bouwen aan een duurzaam Delft’ (2018).

Het mobiliteitsprogramma beschrijft aanvullend voor 2025 een milieuzone uitgebreid over de hele gemeente en een binnenstad waar alleen nog vracht- en bestelverkeer zonder uitstoot rijdt. Routekaart verduurzaming vastgoedportefeuille Delft (2021) In deze routekaart over het vastgoed van gemeente Delft is ook een ambitie op mobiliteit opgenomen. Voornemen is om de sturing op bewegingen van / naar het gemeentelijk vastgoed in een volgend uitvoeringsprogramma op te nemen. Regionale Energie Strategie Rotterdam Den Haag (2021) De RES 1.0 heeft als doel om duurzame brandstoffen te bevorderen.

6

Spoor 5: Infrastructuur voor de gebouwde omgeving Samenwerkingsovereenkomst Open Warmtenet in Buitenhof en Voorhof (2019) Het Open Warmtenet is een project op initiatief van Stedin en vier woningcorporaties om circa 5.000 - met potentie tot 15.000 - woningen aan te sluiten. Dit contract tussen de gemeente, Stedin en de woningcorporaties formaliseert deze samenwerking. Zij stappen in de ontwikkelingsfase voor de realisatie van het net. Uitgangspunten zijn: een vrije aansluitkeuze, betaalbaarheid: ‘niet meer dan bij aansluiten’, fossielvrij. Voor de sturing wordt een samenwerkingsstructuur gevormd.

7/10

Regionale Energie Strategie Rotterdam Den Haag (2021) Voor dit spoor zijn belangrijke doelen: - Leveren van 8-9% van landelijke opgave duurzame energie (2,8 tot 3,2 Terawattuur, Twh) - 20% warmtebesparing - Een optimale regionale warmtestructuur - Optimaal gebruik maken van beschikbare warmte om zo elektrificatie van warmtevraag te voorkomen. Samenwerkingsovereenkomst WarmtelinQ (2021) en Uitvoeringsovereenkomst WarmtelinQ (2022) Dit is een contract tussen de gemeente en commanditaire vennootschap Leiding door het Midden, dochter van Gasunie. De samenwerking is een concrete uitwerking van regionaal beleid. Doel is de aanleg van transportleiding WarmtelinQ. Daartoe worden over en weer verplichtingen aangegaan, een overlegstructuur in het leven geroepen en waar mogelijk wordt er werk met werk gemaakt. Energie Strategie Delft (concept, 2023) Doel is een energie strategie voor Delft als opvolging van de RES en het Warmteplan. De energie strategie brengt in kaart: - De warmtetransitie: inzicht in de warmte vraag en de potentiële bronnen, afwegingskader om keuzes tussen bronnen te maken, eerste indeling van bronnen per warmtecluster. - Elektriciteit: vraag (warmte, laadpalen, overig), opwek, netimpact. 7

Beleid op verwante beleidsterreinen Omgevingsvisie Delft Deze wordt hier als eerste benoemd. De Omgevingsvisie bevat geen specifieke maatregelen inzake klimaat. De Omgevingswet wordt per 1 januari 2024 van kracht. Sommige beleidsnota’s die hier vermeld worden zullen dan niet meer apart verschijnen, maar worden gekoppeld aan het Omgevingsbeleid. Woonvisie (2016) De gevolgen voor de energietransitie zijn verwoord in duurzaamheidsbeleid: strengere eisen voor aardgasvrij en isolatie. Ook de nieuwbouw die wordt voorzien is relevant voor de energietransitie. Bouwen aan een duurzaam Delft (2018) Deze nota schetst de randvoorwaarden voor een duurzaam en toekomstbestendig Delft op 4 pijlers: (1) Groen, blauw en gezond (2) Circulaire economie (3) Klimaatadaptief (4) Delft energieneutraal. Voor elk van de pijlers wordt een stip aan de horizon gezet met een ambitie voor Delft in 2040 of 2050, en concrete maatregelen op de korte termijn. Voor circulaire economie worden als doelen benoemd: hergebruik van afval en verminderd gebruik van grondstoffen. Belangrijke mijlpalen: Visie en Uitvoeringsagenda Delft Circulair opstellen in 2018. Inkoopbeleid 100% circulair in 2025. 8/10

Op weg naar een circulair Delft 2050 (2021) Dit document formuleert als visie voor een circulair Delft in 2050: In de ontwikkeling van een circulair Delft verkleinen wij onze ecologische voetafdruk door ons primair grondstoffengebruik te verlagen en kringlopen te sluiten. Wij gebruiken producten, onderdelen en materialen zo lang en hoogwaardig mogelijk en voorkomen daarmee waardeverlies. Tegelijkertijd werken wij aan een stevig sociaal fundament door het creëren van arbeidsplaatsen voor hermaken en repareren van producten. In een circulair Delft nemen wij op die manier eigenaarschap voor de toekomst. Delft richt zich in haar activiteiten om te komen tot een circulaire economie op de vijf prioritaire ketens en sectoren zoals die door de rijksoverheid in haar beleid zijn benoemd. Het gaat om: Bouw, Biomassa & voedsel, Kunststoffen, Maakindustrie, Consumptiegoederen. In 2023 wordt gewerkt aan een uitvoeringsprogramma voor circulaire economie. In voorbereiding: Uitvoeringsprogramma Circulaire economie Beheerplan Groen en Water (2019) Het beheerplan is een uitwerking van de Beheervisie Openbare Ruimte Delft 2019-2023. In de beheervisie zijn de strategische kaders en de kwaliteitsniveaus voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte op langere termijn aangegeven.

In het Beheerplan groen en water 2020 - 2025 is aangegeven hoe deze waarden duurzaam in stand worden gehouden en welke (financiële) middelen hiervoor nodig zijn. Het gaat hierbij zowel om het reguliere onderhoud als om het geplande groot onderhoud. Het beheerplan heeft als doel om voor de korte en (middel)lange termijn het beheer en onderhoud van het groen en water inzichtelijk te hebben, teneinde het onderhoud op een doelmatige en (kosten)efficiënte wijze uit te voeren. Afgezien van de minimale wettelijke en technische eisen waar de openbare ruimte aan moet voldoen, biedt het beheerplan ruimte voor het maken van keuzen. Bijvoorbeeld: welke kwaliteit moet het groen en water hebben? Hoeveel geld stellen wij daarvoor beschikbaar? In voorbereiding: Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Natuurinclusief bouwen (2021) Dit is een kader voor natuurinclusieve maatregelen, zowel bij nieuwbouw als bij renovatie. De maatregelen kunnen worden vertaald naar diverse schaalniveaus en elementen met een puntensysteem. Dit is te gebruiken als meetinstrument voor bestuurders, beleidsmakers, bewoners en bedrijven voor het vaststellen van de huidige en de gewenste situatie in wijken. Ook kan dit puntensysteem worden ingezet in het kader van de nog vast te stellen Omgevingswet. Mobiliteitsprogramma Delft 2040 (2021) Het mobiliteitsprogramma wil mobiliteit verschonen, verminderen en veranderen.

Thema’s zijn (1) de bestaande ruimte beter verdelen tussen de verschillende functies, waar mobiliteit er één van is, (2) bijdragen aan een duurzame stad, (3) de verkeersveiligheid verbeteren, (4) ruimte scheppen voor innovatie en voor de economie in ontwikkeling. De nota schetst hoe 9/10

iedereen deze transitie kan meemaken en hoe Delft de veranderingen wil monitoren.

10/10