Jaarverslag Vroegsignalering 2022

VROEGSIGNALERING Delft

Periode: 1 januari tot 31 december 2022

Inhoud 1. Inleiding .......................................................................................................................... 3 2.

Ontwikkelingen in 2022 .................................................................................................. 4 2.1 Samenstelling team ..................................................................................................... 4 2.2 Werkbezoek minister Schouten.................................................................................... 4

3.

Resultaten 2022 ............................................................................................................. 4 3.1 Cijfermatige resultaten ................................................................................................. 4 3.2 Contact en geboden hulp ............................................................................................. 5 3.3 Kwalitatieve resultaten ................................................................................................. 6 3.4 Monitor vroegsignalering van Divosa ........................................................................... 7

4.

Vooruitblik 2023.............................................................................................................. 7

1. Inleiding Sinds 1 januari 2021 is vroegsignalering (in Delft project EMMA: Eerder Melden, Minder Achterstanden) een wettelijke taak van gemeenten. Deze taak volgt uit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Op grond van de Wgs moeten gemeenten vroegsignalen van betalingsachterstanden oppakken. Dit betekent dat gemeenten inwoners hulp bieden bij het oplossen van een of meerdere betalingsachterstanden om op lange termijn problematische schulden te voorkomen. Het gaat om betaalachterstanden bij zorgverzekeraars, woningverhuurders, energie- en drinkwaterbedrijven. De Wgs heeft ook gevolgen voor vasten lasten partners. Zij zijn verplicht om een sociaal incassoproces te voeren voordat zij een achterstand doorgeven. Dit sociaal incassoproces moet uit de volgende stappen bestaan: - Ten minste 1 schriftelijke herinnering over de betalingsachterstand; - Bij de schriftelijke herinnering is aangegeven dat de gegevens van de inwoner, bij geen afwijzende reactie, worden doorgegeven aan de gemeente; - Inspannen voor persoonlijk contact met de inwoner; - Wijzen op de mogelijkheden voor schuldhulpverlening. In november 2020 is een Landelijk Convenant Vroegsignalering tot stand gekomen. Deze is ondertekend door VNG, NVVK, Aedes (woningcorporaties), Energie Nederland, VEWIN (drinkwaterbedrijven), Zorgverzekeraars Nederland, IVBN, Stichting Kences en Vastgoed Belang.

Het landelijk convenant vergemakkelijkt en versnelt de samenwerking tussen gemeenten en vaste lasten partners. Gemeenten kunnen eenvoudig aansluiten bij deze uniforme afspraken. Daarnaast is het mogelijk om met individuele partijen werkafspraken te maken. Inmiddels hebben we in Delft met ruim 100 vaste lasten partners een overeenkomst gesloten. Het proces vroegsignalering ziet er als volgt uit (Bron: VNG1):

1

https://vng.nl/sites/default/files/2020-11/tekening-proces-vroegsignalering.jpg

2. Ontwikkelingen in 2022 2.1 Samenstelling team Zoals aangekondigd in het jaarverslag Vroegsignalering 2021, is de capaciteit van het team vroegsignalering uitgebreid. Sinds september 2022 bestaat het team uit een maatschappelijk werker en twee consulenten van de Financiële Winkel die allemaal in dienst zijn van de gemeente. Huisbezoeken worden standaard in duo’s uitgevoerd. Door de uitbreiding is de continuïteit van de huisbezoeken meer geborgd en is het mogelijk om meer inwoners met achterstanden persoonlijk (huisbezoek/telefonisch) te benaderen. 2.2 Werkbezoek minister Schouten Op 29 augustus 2022 heeft minister Schouten een bezoek gebracht aan de gemeente Delft. Tijdens dit bezoek heeft een inwoner uit Delft zijn verhaal mogen vertellen hoe hij de hulp van het team vroegsignalering heeft ervaren. Hij was zeer positief en heeft mede dankzij de hulp van het team een andere baan gekregen. Hij was voor de hulp van het team niet op de hoogte van alle armoederegelingen en toeslagen. Het team heeft hem geholpen met het aanvragen van de juiste regelingen en advies gegeven met betrekking tot zijn budget. Hierdoor heeft hij geen geldzorgen meer. De inwoner was lovend over deze werkwijze van de gemeente Delft. Tijdens het werkbezoek zijn ook ervaringen en tips uit de praktijk gedeeld met minister Schouten.

Bestaande afspraken met energie- en waterbedrijven sloten niet aan op de uitvoeringspraktijk. Hierdoor was het niet mogelijk om alle achterstanden te melden. Ook de NVVK realiseerde zich dit en heeft nieuwe afspraken gemaakt. Onze overeenkomsten met energiebedrijven en Evides zijn eveneens aangepast op dit punt. 3. Resultaten 2022 3.1 Cijfermatige resultaten In totaal zijn er in 2022, 3574 vroegsignalen ontvangen van de diverse vaste lasten partners. Vaste lasten partner Woningcorporatie Energieleverancier Waterleverancier Zorgverzekeraar TOTAAL

2021 990 1029 154 1419 3592

2022 980 1104 182 1308 3574

Van de in totaal 3574 ontvangen signalen hebben we 2509 meldingen2 opgepakt. Het verschil tussen het aantal signalen en meldingen heeft een aantal redenen. Als we van verschillende vaste lasten partners signalen ontvangen voor één adres, dan worden die signalen samen één melding. Dit wordt ook wel een meervoudige melding genoemd. Daarnaast is het mogelijk dat signalen niet kunnen worden opgepakt omdat uit een check met de Basisregistratie Personen (BRP) blijkt dat ze niet in Delft wonen of overleden zijn. Ten slotte zijn er signalen die we niet elke maand verwerken. Dit zijn signalen van inwoners

2

Het totaal aantal signalen geeft het aantal ontvangen signalen weer die worden aangeleverd in RIS Matching. Zodra een signaal wordt opgepakt spreken we van een melding.

die regelmatig hun rekeningen van de vaste lasten te laat betalen. Deze zgn. ‘slepers’ worden één keer in de drie maanden benaderd zolang de hoogte van de achterstand niet oploopt. Het aantal signalen dat we in 2022 hebben ontvangen is nagenoeg gelijk aan het aantal in 2021. De gevolgen van de energiecrisis waren binnen vroegsignalering nog niet zichtbaar. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de energietoeslag inwoners met een laag inkomen voldoende heeft geholpen. Een andere mogelijk verklaring is helaas ook dat inwoners maandelijks een te laag bedrag hebben betaald en er in 2023 een (hoge) jaarafrekening volgt. Als inwoners dit niet kunnen betalen, kan dit in 2023 tot meer signalen leiden. 3.2 Contact en geboden hulp In 2022 waren 36 inwoners al bekend bij de Financiële winkel van Delft. Als een inwoner al bekend is bij de afdeling schuldhulpverlening neemt de medewerkster vroegsignalering contact op met de schuldhulpverlener. Gezamenlijk dragen ze er zorg voor dat er een oplossing komt voor de betalingsachterstand. Alle meldingen zijn opgepakt door middel van een huisbezoek, telefonisch, een brief of email. In verband met de beschikbare capaciteit is het helaas niet mogelijk om iedereen persoonlijk (huisbezoek/telefonisch) te benaderen.

In principe benadert het team inwoners met een meervoudige melding en inwoners met een betaalachterstand die hoger is dan €500,- persoonlijk. Afhankelijk van het aantal meldingen, het aantal inwoners dat wordt bereikt én hulp accepteert, benadert het team meer inwoners persoonlijk. We hebben in 2022 meer inwoners met betalingsachterstanden succesvol bereikt dan in 2021. Dit betekent dat we daadwerkelijk contact hebben gehad met inwoners. Wederom blijkt dat een persoonlijke benadering het meest succesvol is om inwoners te bereiken. Circa 80% van de inwoners die we hebben bereikt, benaderden we via een huisbezoek of telefonisch. Van de inwoners die we hebben bereikt, heeft in 2022 61% aangegeven graag hulp te willen. Dit is percentueel lager dan in 2021 maar dit is een hoger absoluut aantal inwoners. Hieronder staan de cijfermatige resultaten van 2021 en 2022. Resultaten 2021

Resultaten 2022

Van de inwoners die in 2022 hebben ingestemd met het hulpaanbod heeft het team circa 84% kunnen helpen met een ‘Quick Fix’. Dit betekent dat we een inwoner bijvoorbeeld hebben geholpen met het afspreken van een betalingsregeling, tips en adviezen hebben gegeven zodat de inwoner bijvoorbeeld zelf een betalingsregeling kon treffen, een budgetplan hebben gemaakt, hebben gecontroleerd of de beslagvrije voet juist berekend was en/of zijn nagegaan of de inwoner gebruik maakt van alle inkomen verruimende regelingen. Daarnaast hebben we de overige inwoners (16%) kunnen verwijzen naar de Financiele Winkel (voor Ondernemers) of een andere (niet financiële) ketenpartner voor passende hulp. Het team werkt nauw samen met diverse ketenpartners zoals de Voedselbank het Instituut Sociaal Raadslieden, Delft Support, Delft voor Elkaar en vrijwilligersorganisaties ISOFA Schuldhulpmaatje en Humanitas. Inwoners zijn in het algemeen positief over de hulp die we als gemeente aanbieden. Ook krijgen we van de vaste lasten partners tijdens het tweejaarlijks overleg terug dat zij blij zijn met de samenwerking en de hulp die de gemeente vanuit het team vroegsignalering biedt. 3.3 Kwalitatieve resultaten Ook in 2022 delen we weer een aantal reacties van inwoners: -

-

-

-

-

“Ik heb niet gereageerd omdat ik me kapot schaamde. Nu zie ik hier een brief, die ik bewaard heb met jouw naam erin en wil toch graag een afspraak maken.” Het team vroegsignalering is bij deze persoon op huisbezoek geweest. Hij was zichtbaar gerustgesteld en hij gaf aan dat hij die nacht voor het eerst weer rustig zou gaan slapen. Na alle jaren in stress geleefd te hebben zag hij het leven weer zitten. “Ik ben ontzettend blij dat ik geholpen word. Ik was zo bang dat ik uit mijn huis gezet zou worden, ik weet nu wat ik moet doen. Ik ben gerustgesteld. Ik voel me 10 kg lichter na dit gesprek” “Wat ben ik blij dat u naar mij luistert, ik ben al zoveel instellingen gebeld en ernaar toe geweest, maar zij sturen me steeds weer naar een andere. U bent de eerste die mij echt helpt . “You are so kind and helpfull, God bless you.” “Nu ik inzicht heb in mijn financiën wordt het duidelijk. Ik opende de post niet omdat ik bang ben wat ik ga aantreffen. Ik wil er nu anders mee omgaan, maar het heeft nog wel tijd nodig en ik moet nog even wennen aan het feit dat ik hierbij geholpen ga worden. “ “Ik heb al 2 maanden geen inkomen. Mijn koelkast is leeg en mijn fiets is kapot. Ik ben blij dat u me helpt en dat ik geld krijg om wat eten te kopen. Ik ben nu weer aan het werk.”

-

-

“Ik weet niet wie ik moet benaderen. Ik heb een paar maanden geleden een bedrijfsongeval gehad (verbrijzelde enkel) en kan niet lopen. Ik ben blij dat u mij thuis bezoekt en advies geeft wat ik kan doen. Dit geeft mij weer hoop.” “Nogmaals bedankt voor uw steun en expertise.” “Ik was het even kwijt, bedankt voor uw hulp in mijn financiën.” “Fijn dat u belt, is toch een reminder. Ik heb momenteel veel aan mijn hoofd. Ga het gelijk betalen.” “Ik ga gelijk energietoeslag aanvragen wist niet dat het bestond.” “Bedankt voor het helpen met mijn bijstandsuitkering (PW-uitkering). Ik heb al maanden geen inkomen.” “Fijn dat u tijdelijk leefgeld heeft geregeld tot alles bekend wordt met mijn UWVuitkering.”

3.4 Monitor vroegsignalering van Divosa Sinds 1 juli 2021 monitort Divosa de vroegsignalering van schulden bij deelnemende gemeenten in de Monitor Vroegsignalering Schulden. De Monitor Vroegsignalering Schulden ondersteunt gemeenten o.a. door het bijhouden van een landelijk dashboard. Het online dasboard bestaat uit verschillende pagina’s. Het geeft o.a. cijfers weer van de deelnemende gemeenten en geeft informatie over hoe andere gemeenten het proces vroegsignalering hebben ingericht. De cijfers van de gemeente Delft worden elk kwartaal door Inforing3 aangeleverd aan Divosa. Divosa publiceert jaarlijks een rapportage met bevindingen. Door de verschillende werkwijzen in vroegsignalering tussen gemeenten, de verschillen in systemen en registratie daarin is het niet mogelijk om resultaten (landelijk en van andere gemeenten) één op één te vergelijken. De cijfers en analyse van Divosa kunnen wel een indicatie geven en helpen om vroegsignalering nog efficiënter en zo effectief mogelijk in te richten. Helaas is deze rapportage met definitieve resultaten t.t. van het opmaken dit jaarverslag nog niet gepubliceerd. Deze rapportage volgt naar verwachting half april. 4. Vooruitblik 2023 De afgelopen jaren hebben ons geleerd dat het lastig is om voorspellingen te doen.

Zowel in de jaren waarin we te maken hadden met corona als het afgelopen jaar met de stijgende energieprijzen en hoge inflatie en voorspelden we een toename van het aantal achterstanden. Tot op heden blijken deze voorspellingen niet te kloppen. Zoals in 2.1 aangegeven, houden we wel opnieuw rekening met een stijging van het aantal achterstanden in 2023. Steeds wordt meer zichtbaar dat jongeren moeilijk kunnen rondkomen. Tot op heden maken we binnen vroegsignalering geen onderscheid in de aanpak en communicatie op basis van bijvoorbeeld leeftijd of gezinssamenstelling. In 2023 kijken we opnieuw naar onze aanpak en communicatie om in het bijzonder jongeren te bereiken.

3 Sofwareleverancier van RIS Matching