Jaarverslag Schuldhulpverlening 2023

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2023

Inhoud 1. Samenvatting........................................................................................................................2 2. Jaarverslag schuldhulpverlening 2023..................................................................................3 2.1 Landelijke cijfers..............................................................................................................4 3. Delftse situatie en ontwikkelingen.........................................................................................7 3.1 Schulden in Delft..............................................................................................................7 3.2 Geldfit / Nederlandse Schuldhulproute............................................................................9 3.3 Samenwerking met ketenpartners.................................................................................10 3.3.1 Geldzaken voor Elkaar............................................................................................10 3.3.2 Beleidsoverleg hulp bij financiële problemen..........................................................10 3.4 Jongeren Perspectief Fonds Delft (JPF)........................................................................10 3.5 Vroegsignalering............................................................................................................11 3.5.1

Ontwikkelingen in 2023...........................................................................................12 3.5.2 Cijfermatige resultaten.............................................................................................12 3.5.3 Kwalitatieve resultaten.............................................................................................13 3.5.4 Monitor Vroegsignalering Schulden........................................................................14 4. Resultaten Financiële Winkel van Delft (Fiwi).....................................................................14 4.1 Algemene cijfers schuldhulpverlening...........................................................................15 4.2 Monitoring van schuldhulpverlening..............................................................................15 4.3 Cijfers schuldhulpverlening voor ondernemers..............................................................18 4.4 Monitoring van schuldhulpverlening voor ondernemers................................................18 8. Toekomst............................................................................................................................19

1

1. Samenvatting Jaarlijks informeren wij de Delftse raad over de stand van zaken van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Dit is het jaarverslag schuldhulpverlening 2023. In dit jaarverslag staan we eerst stil bij landelijke cijfers en ontwikkelingen ten aanzien van schulden. Daarna volgt een Delfts beeld. Eind 2022 startte de Belastingdienst met de terugvordering van coronaschulden. Toen bekend werd dat deze schulden moesten worden terugbetaald, steeg het aantal huishoudens met geregistreerde problematische schulden.1 M.n. meer ondernemers voelden hierdoor de noodzaak om hulp te vragen. Half 2023 vond een (binnen de schuldhulpverlening) ‘historische’ verandering plaats. Per 1 juli werd de saneringsperiode van zowel de wettelijke schuldsanering (Wsnp) en minnelijke schuldsanering (Msnp) gehalveerd. Sindsdien hoeven inwoners met problematische schulden die starten met een traject ‘maar’ 18 maanden af te lossen. Zij krijgen hierdoor sneller perspectief op een nieuwe start. Een beoogd bijkomend voordeel van deze wijziging was dat inwoners met problematische schulden zich eerder aanmelden voor hulp. De stortvloed aan aanmeldingen die werd verwacht na deze wijziging, kwam er niet. In heel 2023 nam het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening wel toe. Zowel landelijk als in Delft.

Net als voorgaande jaren bevat het jaarverslag ook een overzicht van de totale resultaten en effectiviteit van de schuldhulpverlening in Delft en specifiek voor ondernemers. Deze worden gemeten via monitoring met vastgestelde KPI’s (key performance indicator). We eindigen het jaarverslag met een korte vooruitblik.

1

Schuldenproblematiek in beeld (cbs.nl) 2

2. Jaarverslag schuldhulpverlening 2023 De gemeente voert sinds 1 juli 2012 schuldhulpverlening uit als wettelijke taak. De Financiële Winkel van Delft (Fiwi), onderdeel van het Klant Contact Centrum (KCC), voert deze taak uit. Jaarlijks wordt de Delftse Raad over de stand van zaken van de gemeentelijke schuldhulpverlening geïnformeerd. Schuldhulpverlening is een belangrijk instrument in de bestrijding van armoede. Ook zorgt het ervoor dat mensen kunnen blijven participeren in het sociale en maatschappelijke leven. Daarnaast heeft financiële hulpverlening een positief effect op de maatschappij. Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 1,4 tot 2 euro op.2 Op rijksniveau is veel aandacht voor het voorkomen en oplossen van schulden. In juli 2022 presenteerde voormalig minister Carola Schouten de ‘Aanpak geldzorgen, armoede en schulden’. Deze aanpak heeft als doel om het aantal kinderen dat opgroeit in armoede te halveren in 2025, en een halvering van armoede en problematische schulden in het algemeen in 2030.

Om dit te bereiken wil zij: 1) een betere borging van bestaans- en inkomenszekerheid: een voldoende en stabiel inkomen is de basis; 2) preventie van geldzorgen: goede voorlichting van jongs af aan, in alle levensfases en dichtbij om de juiste financiële keuzes te kunnen maken; 3) een overheid die werkt voor mensen en voorziet in laagdrempelige, eenvoudige, mensgerichte financiële hulp en sociale incasso; 4) maatregelen nemen om (generatie)armoede te doorbreken zodat iedereen meedoet en vooruitkomt; 5) realiseren dat meer mensen eerder en betere schuldhulpverlening ontvangen en sneller perspectief hebben op een financieel zorgeloze toekomst. In navolging hierop zijn in 2023 belangrijke stappen gezet: - In januari besloot de Eerste Kamer om de aflostermijn van de Wsnp te halveren van 36 maanden naar 18 maanden. Voor de Msnp wordt daarna dezelfde afspraak gemaakt. De halvering wordt op 1 juli 2023 al van kracht. Door deze verandering krijgen inwoners met problematische schulden eerder perspectief op een nieuwe schuldenvrije start. Daarnaast zou de verkorting de drempel om hulp te vragen ook verlagen en leiden tot meer aanmeldingen voor hulp. Door deze verandering ontvangen schuldeisers nog maar de helft van het bedrag dat zij voor 1 juli 2023 zouden ontvangen. In de praktijk levert dit weinig problemen op.

Schuldeisers vinden het vooral van belang dat inwoners indien nodig goede begeleiding ontvangen zodat recidive in de toekomst kan worden voorkomen. -

De verkorting van de aflosperiode leidt tot gesprekken op landelijk niveau over het aanbod van financiële hulpverlening. Er bestaan grote verschillen tussen gemeenten. Om ervoor te zorgen dat inwoners in de toekomst vergelijkbare hulp van vergelijkbare kwaliteit krijgen, spreken de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK), Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), en Divosa af om samen te werken aan een landelijke ‘basisvloer’ in de financiële hulpverlening. Hier werken zij eind 2023 en begin 2024 aan. Ook hierbij is financiële begeleiding om duurzaam schuldenvrij te worden een belangrijk onderwerp.

2

Rapport: NVVK 90 jaar - Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening: een nieuw perspectief - Brede effecten van financiële hulpverlening voorhulpvrager, schuldeiser en maatschappij. – https://www.purpose.nl/files/NVVK90jaar-FinalDigitaal.pdf

3

2.1 Landelijke cijfers Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) presenteert jaarlijks gedetailleerde cijfermatige resultaten over het aantal Nederlandse huishoudens met geregistreerde problematische schulden. Op 25 november 2024 zijn er cijfers beschikbaar over de periode tot januari 2023. Deze data stond ook in het Jaarverslag schuldhulpverlening 2022. Voor een volledig beeld over de schuldenproblematiek in relatie tot de resultaten in Delft, delen we deze data opnieuw in dit jaarverslag. Sinds 2023 gebruikt het CBS een andere definitie van ‘geregistreerde problematische schulden’. Tot 2023 waren de gegevens gebaseerd op 10 bronnen die niet allemaal voor alle jaren beschikbaar waren. De ontbrekende bronnen werden bijgeschat. Schulden van het Centraal curatele- en bewindregister (CCBR) worden in 2023 niet meer meegenomen. Er zijn vier andere bronnen toegevoegd, namelijk: betalingsachterstanden bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en UWV, bijstandsvorderingen en de eigen bijdrage bij het gebruik van de Wet Langdurige Zorg (WLZ)/Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Voor de jaren 2021-2023 worden in onderstaande afbeeldingen zowel cijfers weergegeven op basis van de oude (lichtblauw) als nieuwe definitie. Voor het vervolg gaan we uit van de nieuwe definitie. Tussen 2018 en januari 2021 daalde het aantal huishoudens met problematische schulden steeds.

Tussen 1 januari 2021 en 1 januari 2023 is een toename te zien van 1,1%3 Het CBS verklaart deze toename door de toename van het aantal personen met een openstaande schuld bij de Belastingdienst als gevolg van de coronacrisis. Eind 2020 is de Belastingdienst gestopt met het invorderen van toeslagen en vanaf 2021 van overige toeslagen.

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek 3

https://dashboards.cbs.nl/v3/SchuldenproblematiekInBeeld/

4

Uit het jaarverslag 2023 van de NVVK blijkt dat ten opzichte van 2022 sprake is van een stijging van het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening. Het aantal aanmeldingen nam vooral toe in het vierde kwartaal. De NVVK koppelt deze stijging aan de extra inzet op vroegsignalering en de extra media aandacht voor financiële hulpverlening. Het aantal ondernemers dat landelijk werd geholpen met schuldhulpverlening is sterk gestegen in 2023. De Belastingdienst is in 2023 gestart met het terugvorderen van coronaschulden. Doordat bekend werd dat schulden niet werden kwijtgescholden, is het geregistreerde aantal huishoudens met problematische schulden verder gestegen in de loop van 2023. Zie onderstaande afbeeldingen.

Bron: NVVK

Uit de onderstaand figuur kunt u aflezen wat de belangrijkste inkomstenbron is van huishoudens met en zonder (instroom in) geregistreerde problematische schulden. De grootste groep betreft mensen die loon ontvangen als een werknemer (39,9%), gevolgd door mensen met loon/winst als zelfstandige (19,2%), en mensen met een bijstandsuitkering (15,5%).

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

5

Ongeveer de helft van de inwoners die zich ook aanmeldde voor hulp verdiende in 2023 een minimumloon of lager. Dit betekent ook dat de andere helft modaal of bovenmodaal verdiende. De gemiddelde schuld bij aanmelding was in 2023 lager bij zowel particulieren als ondernemers.

Bron: NVVK

In onderstaand figuur wordt de samenstelling van huishoudens met geregistreerde problematische schulden in Nederland weergegeven. De grootste groep bestaat uit eenpersoonshuishoudens (35,7%), gevolgd door paren met kinderen (30,1%), eenouderhuishoudens (16,6%) en paren zonder kinderen (16,4%).

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

6

Dit komt verhoudingsgewijs overeen met de samenstelling van de gezinnen die zich in 2023 aanmeldden voor hulp.

Bron: NVVK

3. Delftse situatie en ontwikkelingen 3.1 Schulden in Delft Ook in Delft daalde het aantal mensen met problematische schulden tot 2021. Tussen 20212023 is een toename van 0,7% zichtbaar. Volgens het CBS dashboard heeft op 1 januari 2023 7,4% (4480) van de huishoudens te maken met geregistreerde problematische schulden.

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

7

In de wijk Buitenhof zijn de problemen het grootst met 12,4%. Gevolgd door de wijken Tanthof- Oost 8,8%, Voorhof 8,7%, Tanthof-West en Voordijkshoorn met 8,6% en de Vrijenban met 8,3%. Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

Net als bij de landelijke cijfers laat onderstaand figuur zien dat de grootste groep huishoudens met geregistreerde problematische schulden bestaat uit mensen die loon ontvangen als werknemer (37,9%), gevolgd door mensen met een bijstandsuitkering (19,2%) en daarna mensen die loon/winst ontvangen als zelfstandige (16,3%). De groep mensen met een bijstandsuitkering met geregistreerde problematische schulden is in Delft groter dan landelijk (15,5%). De groep mensen die loon/winst ontvangen als zelfstandige met geregistreerde problematische schulden is in Delft kleiner dan landelijk (19,2%).

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

In onderstaand figuur wordt de samenstelling van huishoudens met schulden in Delft weergegeven. Net als zichtbaar was in het landelijke figuur bestaat de grootste groep uit eenpersoonshuishoudens (40,7%), gevolgd door paren met kinderen (25,6%), eenouderhuishoudens (18,9%) en paren zonder kinderen (13,9%).

8

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

In paragraaf 3.2 en 3.3 staan we stil bij een aantal ontwikkelingen m.b.t. de (toeleiding tot) hulp bij geldzorgen in Delft. 3.2 Geldfit / Nederlandse Schuldhulproute Het kanaal ‘Geldfit’ bestaat al sinds 2018. Op deze website kunnen bezoekers anoniem een online test doen. Op basis van het resultaat van deze test krijgt de bezoeker een advies dat past bij zijn of haar persoonlijke situatie. Indien nodig wordt er doorverwezen naar lokale passende hulp. Daarnaast kunnen zij telefonisch terecht bij Geldfit voor een luisterend oor en advies. Delft is sinds de eerste pilot van Geldfit bij dit initiatief aangesloten. Sinds eind 2023 zijn 190 gemeenten aangesloten bij Geldfit. Hierdoor heeft ongeveer 70% van de huishoudens in Nederland toegang tot Geldfit. Ook ondernemers kunnen terecht bij Geldfit. Via Geldfit zakelijk kunnen bezoekers eveneens een test doen en advies ontvangen voor het krijgen van hulp. In 2023 ontwikkelde Geldfit naast hun reguliere aanbod een online tool waarmee mensen konden nagaan of zij recht hadden op hulp bij hoge energiekosten, zoals het noodfonds. Via de website van Geldfit worden inwoners doorverwezen naar de hulpmogelijkheden per gemeente. Vanaf 2022 verstrekken we geen subsidie meer aan Geldfit voor lokale campagnes. We participeren mee op de landelijke campagnes en activiteiten. In 2023 heeft Geldfit één campagne gelanceerd.

In het voorjaar startte de campagne ‘Je staat er niet alleen voor’ inwoners te wijzen op beschikbare hulp en hen aan te moedigen hier gebruik van te maken. In Delft heeft Geldfit / NSR in 2023 de volgende resultaten behaald:

Geldfit is 5435 keer bezocht 1033 mensen hebben meetbare vervolgstappen gezet 45 mensen ontvingen een luisterend oor. Ook dacht Geldfit persoonlijk met hen mee.

9

3.3 Samenwerking met ketenpartners 3.3.1 Geldzaken voor Elkaar De samenwerking met onze ketenpartners is erg belangrijk in het schuldhulpverleningstraject dat we als gemeente aanbieden. We kunnen onze taken niet uitvoeren zonder vrijwilligersorganisaties die ondersteuning bieden bij inwoners met financiële problemen. Delft voor Elkaar, Humanitas Delft en ISOFA SchuldHulpMaatje Delft zijn organisaties die in Delft, met inzet van vrijwilligers, inwoners ondersteunen bij hun administratie, financiën en schulden. Zij zijn daarbij aanvullend en ondersteunend aan de beroepskrachten in de keten. De vrijwilligersorganisaties zijn erg belangrijk voor de laagdrempelige toegang tot hulp bij schulden. Mensen vinden het soms makkelijker om eerst voor hulp bij een vrijwilligersorganisatie aan te kloppen dan bij de gemeente. Het is belangrijk dat inwoners een eerste stap zetten om uit de financiële problemen te komen. Zij kunnen daarna met hulp van een vrijwilliger verwezen worden naar de nodige vervolgstappen. In 2022 startten Delft voor Elkaar, Humanitas Delft en ISOFA SchuldHulpMaatje met de voorbereidingen van een gezamenlijk loket ‘Geldzaken voor Elkaar’. Dit loket is bedoeld om de toegankelijkheid en vindbaarheid van de (preventieve) hulpverlening bij (dreigende) schulden voor alle inwoners van Delft te vergroten.

In 2023 hebben zij een aantal belangrijke vervolgstappen gezet: - In maart 2023, tijdens de Week van het Geld, werd het loket officieel geopend. Sindsdien houden zij wekelijks op woensdagmiddag een spreekuur voor inwoners met financiële vragen. Na een kort intakegesprek worden zij geholpen of verwezen naar de juiste organisatie (passend bij de hulpvraag). - In oktober 2023 lanceerde Geldzaken voor Elkaar de website www.geldzakenvoorelkaar.nl met informatie over life events. Op deze website kunnen inwoners van Delft daarnaast zelf nagaan welke partner hen het beste kan helpen bij hun hulpvraag. Het aantal bezoekers van het spreekuur was in 2023 helaas lager dan gehoopt en verwacht. Het kost tijd en aandacht om Geldzaken voor Elkaar bekend te maken onder een breed publiek. Geldzaken voor Elkaar besteedt veel aandacht besteed aan communicatie en contact met/aansluiting bij organisaties die veel met de doelgroep in aanraking komen. 3.3.2 Beleidsoverleg hulp bij financiële problemen Ook organiseerden we wederom drie keer het beleidsoverleg ‘Hulp bij financiële problemen’ voor allerlei partijen die Delftse inwoners helpen op financieel vlak. Het overleg helpt om de financiële hulpverlening op elkaar af te stemmen en om knelpunten in het gemeentelijke beleid en de uitvoering op te lossen.

Ook worden er overleggen met bewindvoerders georganiseerd en casuïstiek overleggen met budgetbeheerders. 3.4 Jongeren Perspectief Fonds Delft (JPF) Sinds 2017 hebben we het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) in Delft. Het project wordt uitgevoerd door de Fiwi en de Jongerenacademie (JA). Dit project helpt jongeren met aanzienlijke schulden, die nog geen startkwalificatie hebben. Het doel van het JPF is het bieden van een schuldenvrij toekomstperspectief aan Delftse jongeren. Dit wordt aangepakt vanuit twee gebieden: 1. De jongeren ontzorgen van hun schuldenlast (uitgevoerd door de Fiwi) en 2. Het bieden van toekomstperspectief middels individuele coaching en door jongeren weer deel te laten nemen aan scholing en/of werk (uitgevoerd door de jongerenacademie). Het JPF maakt jongeren schuldenvrij in combinatie met een intensief begeleidingstraject. Zij worden wel geacht zich aan de criteria te houden die voor het JPF gelden en waarvoor ze tekenen. Zo is een maatschappelijke tegenprestatie een onderdeel van het traject. Jongeren die niet in het JPF-traject kunnen worden opgenomen krijgen een advies en worden warm 10

doorgeleid naar alternatieve mogelijkheden, intern of extern. Dit in afstemming met de aanmeldende partijen en in samenwerking met de maatschappelijke organisaties rondom jongeren. Het JPF in 2023 JPF jongeren 2023 In traject Positieve uitstroom Negatieve uitstroom

1 januari 19 0 0

31 december 16 3 0

In 2023 zijn in totaal drie jongeren uitgestroomd. Al deze jongeren zijn schuldenvrij en hebben een eigen woning. Daarnaast hebben deze jongeren een studie en/of werk gevonden. Zij zijn daarnaast financieel zelfredzaam of hebben de keuze zelf gemaakt om budgetbeheer aan te houden als vastigheid. Daarnaast zitten er nog een aantal jongeren in het nazorgtraject. Deze jongeren worden nog zes maanden ondersteund tot zij volledig zelfredzaam zijn. Vanaf 2024 is er ruimte voor 28 jongeren binnen het JPF. Succesverhaal Nick (Nick is een gefingeerde naam) Toen Nick bij het JPF werd aangemeld was hij dakloos en had hij hoge schulden. Nick verbleef bij de dak- en thuislozen opvang van Perspektief en had geen dagbesteding. Bij de opstart van de begeleiding van het JPF hebben we samen met Nick gezorgd voor bewindvoering om hem te ontzorgen van zijn schulden en stabiliteit te creëren in zijn financiële situatie. Hiervoor was ook een inkomen nodig. We maakten een afspraak voor een aanvraag bijstand en gingen mee om hem te ondersteunen en te zorgen dat alles duidelijk was. Na de aanvraag bijstand was er ruimte om te kijken naar een stabiele woonplek voor Nick. Om dit te verwezenlijken is er in samenspraak met de begeleiding van Perspektief gekeken naar een woning. Na enige tijd kon Nick intrekken in een woning in Delft.

Nadat Nick zijn situatie op de gebieden wonen en financiën gestabiliseerd waren, hebben we met Nick gesproken over extra ondersteuning vanuit de WMO. De bestaande begeleiding liep niet goed en hierdoor was Nick wantrouwend. Door het contact te onderhouden met Nick en te praten over de obstakels die hij in het dagelijks leven tegen kwam, werd het Nick ook duidelijk dat extra begeleiding een meerwaarde voor hem kon zijn. Sindsdien ontvangt Nick begeleiding vanuit de WMO en wordt er samen met hem gewerkt aan zijn zelfredzaamheid en financiële onafhankelijkheid. Naast het opstarten van begeleiding heeft Nick meer stappen gemaakt. Eind 2023 is er een geslaagde schuldenregeling getroffen voor Nick. Dit was een grote opluchting voor en gaf hem ook weer ruimte om aan iets anders te denken dan schulden. Daarna hebben we met Nick gesproken over wat voor werk hij zou willen doen en waar. Door middel van meerdere gesprekken kwam Nick erachter waar zijn interesse lag en welk werk bij hem past. Nick verdient sinds mei 2024 zijn eigen inkomen en is niet meer afhankelijk van de bijstandsuitkering. Nick werkt als assistent kok bij een horecabedrijf en heeft het daar erg naar zijn zin. Momenteel werkt Nick fulltime in de keuken en is hij bezig met het zelfredzaamheidstraject. Om te monitoren of het goed gaat met Nick, spreken wij hem maandelijks.

Tijdens deze gesprekken kijken we naar Nick zijn uitgaven en wordt er besproken wat er mogelijk anders kan in de volgende de maand. 3.5 Vroegsignalering Sinds 1 januari 2021 is vroegsignalering een wettelijke taak van gemeenten. Op grond van deze verplichting bieden we hulp aan inwoners met betaalachterstanden bij vaste lasten 11

partners (energieleveranciers, woningverhuurders, drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars). Vanaf 2021 is het aantal vaste lasten partners waar we als gemeente mee samenwerken, fors toegenomen. Dit komt door de aansluiting van Delft bij het Landelijk Convenant Vroegsignalering. Eind 2023 waren dit lokaal 127 partners. 3.5.1 Ontwikkelingen in 2023 Eind maart publiceerde het Rijk een nieuwe Regeling afsluitbeleid. Op grond van deze regeling moeten energieleveranciers, naast vroegsignalen ook oplopende achterstanden melden bij gemeenten. Zonder deze zogenoemde ‘eindeleveringssignalen’ mogen zij minimaal 20 werkdagen niet overgaan tot contractbeëindiging en het afsluiten van inwoners. Als gevolg van deze regeling ontvangen gemeenten een nieuw type signaal. In Delft komen deze signalen binnen bij het team vroegsignalering. Zij nemen contact op en doen een hulpaanbod. Bij voorkeur persoonlijk en als zij niet bereikbaar zijn schriftelijk. 3.5.2 Cijfermatige resultaten In 2023 ontvingen we iets meer signalen dan in 2022. Van de inwoners met betalingsachterstanden die we hebben benaderd, hebben we 28% bereikt. Dit betekent dat we daadwerkelijk contact hebben gehad. Van de inwoners die we hebben bereikt, wilde en ontving 48% hulp. Een kanttekening bij deze cijfers is dat het steeds gaat om de geregistreerde en meetbare effecten van vroegsignalering.

In werkelijkheid kan de impact van vroegsignalering groter zijn omdat bijvoorbeeld niet altijd inzichtelijk is of inwoners zich na contact of een e-mail/brief melden bij hulpverlening. Opnieuw is zichtbaar dat een persoonlijke benadering het meest effectief is. Resultaten 2022: achterstanden

Resultaten 2023: achterstanden

12

In 2023 ontvingen we voor het eerst eindeleveringssignalen van energieleveranciers. Dit waren er 206. Van de inwoners die we hebben benaderd om een hulpaanbod te doen hebben we 48% bereikt. Daarvan wilde 53% hulp. Dit betekent in de meeste gevallen dat afsluiting wordt voorkomen. 3.5.3 Kwalitatieve resultaten De inwoners die we spreken, zijn over het algemeen erg positief over het contact en de hulp die we als gemeente bieden. Ook vaste lasten partners zijn blij met de samenwerking. Hierbij delen we een aantal reacties van inwoners en ter illustratie en aantal situaties uit de praktijk van het team: Reacties: -

"Ik ben blij dat jullie mij hebben benaderd. Ik wist niet meer hoe ik eruit moest komen. Ik heb heel veel stress. Nu ik geholpen word geeft dit mee heel veel rust, ik kan weer slapen. Ik voel me 10 kg lichter nu jullie geweest zijn "Ik ben zo opgelucht dat er nu iemand is die me kan helpen. Ik voelde me verloren en wist niet wat ik moest doen” “Dank voor je snelle hulp, dat is nieuw voor mij. Meestal duurt het heel lang voordat er iets gebeurt vanuit de gemeente.” "Het is moeilijk voor me om dit toe te geven, ik heb het geprobeerd, maar ik kom er niet uit. Ik heb inderdaad hulp nodig." "Ik zie in dat ik hulp nodig heb en ik wil graag geholpen worden. Natuurlijk wil ik meewerken aan een oplossing.”

Praktijkvoorbeelden: 1. Alleenstaande man. We gingen onaangekondigd bij hem op huisbezoek. Dit nadat we al eerder gebeld en gemaild hadden, maar niet contact kwamen met deze persoon. Na aangebeld te hebben, deed hij open. Zijn woning was helemaal kaal: geen behang tegen de muur, geen vloerbedekking: hij zat op een kale cementvloer, geen gordijnen of vitrage. In de woning alleen een 2-zitsbank, een kleine tv, een bed en een laptop. De man vertelde zijn verhaal, zeer emotioneel: hij was gokverslaafd en dit had hem letterlijk alles gekost. Veel schulden, geen baan meer, beslag op zijn WWuitkering, enorme huurschuld. Door schaamte en eenzaamheid dook hij overal voor weg. Het was een wonder dat hij de deur voor ons had geopend. We hebben een gesprek gehad en tijdens dit gesprek hebben we hem -op zijn verzoek-geholpen om zijn uitkeringsbeslag te herzien en is hij geregistreerd in het cruks-register. Dat is een register waardoor hij wordt uitgesloten van alle gok activiteiten. Door onze aanpak en het vertrouwen dat wij kregen heeft hij hulp aanvaard en was de eerste stap richting een oplossing gezet. 2. Alleenstaande moeder met 2 kinderen. Zij had geen zorgeloze jeugd gehad en daarna verschillende relaties, waarin mishandeling en geweld aanwezig waren. Zij deed vrijwilligerswerk bij de Voedselbank.

Dit omdat zij iets voor de samenleving wilde betekenen en ook omdat het haar uit het isolement haalde. Ze had gevoelens van schaamte. In de schulden gekomen doordat de energietarieven explodeerden en doordat zij extra kosten had bij de dierenarts. We hebben voor haar met succes een beroep gedaan op een fonds, waardoor zij weer met een schone lei kon beginnen. Ze was enorm dankbaar en blij en kreeg hierdoor weer vertrouwen in de gemeente en hulpverlening. 3. Alleenstaande vrouw. We gingen onaangekondigd bij haar op huisbezoek. Ze was erg argwanend en wilde in eerste instantie niets van ons weten. Totdat we met haar in gesprek gingen. Zij vertelde dat zij net ontslagen was uit het ziekenhuis en dat zij kort daarna weer opgenomen zou worden. Er was beslag gelegd op haar salaris en ziektewet- uitkering. Dit was gebeurd in de tijd dat zij in het ziekenhuis lag. Mevrouw had nu chemo-behandelingen, met alle nare gevolgen van dien. Zij had geen geld 13

meer en een lege koelkast. We hebben geregeld dat zij leefgeld kreeg via een fonds. Wat betreft het loon/uitkeringsbeslag hebben we bemiddeld. Met een aantal telefoontjes was de situatie geregeld. 4. Alleenstaande man. Bleek later slachtoffer van de toeslagenaffaire te zijn. Hij belde ons op in een voor hem uitzichtloze situatie. Hij had een energieschuld, die volgens hem niet klopte. Hij werd echter van “het kastje naar de muur” gestuurd. Dit duurde al een aantal jaren. Inmiddels had hij een advocaat, maar ook die kon niet veel voor hem betekenen. Duidelijk was dat hij gehoord wilde worden. Hij wilde zijn verhaal doen, ongeacht of wij hem als consulenten vroegsignalering konden helpen. We hebben deze meneer uitgenodigd op het stadskantoor. Hij deed zijn verhaal en was zeer emotioneel. Het was duidelijk dat de situatie niet klopte. Uiteindelijk is er door onze hulpverlening een uitkomst gekomen in de hele situatie en kreeg meneer uiteindelijk een grote som geld terug. Dit had hij zelf niet verwacht omdat hij hier, ook met hulp van derden, al jaren mee bezig was. Hij was zeer dankbaar. Wat echter het belangrijkste voor hem was dat hij gehoord werd. Wij waren de eerste die dit deden. 3.5.4 Monitor Vroegsignalering Schulden Sinds 1 juli 2021 monitort Divosa de vroegsignalering van schulden bij deelnemende gemeenten in de Monitor Vroegsignalering Schulden4.

Divosa publiceert jaarlijks een rapportage met resultaten en bevindingen. Door de verschillende werkwijzen in vroegsignalering tussen gemeenten (en de verschillen in systemen en registratie daarbij) is het niet mogelijk om resultaten (landelijk en van andere gemeenten) één op één te vergelijken. De cijfers en analyse van Divosa kunnen wel een indicatie geven en helpen om vroegsignalering nog efficiënter en zo effectief mogelijk in te richten. We staan kort stil bij een aantal resultaten. Landelijk ontvingen gemeenten in 2023 4 signalen per 1000 inwoners. Dit zijn 0,7 signalen per 1000 inwoners meer dan in 2022. Voor de toename van het aantal signalen noemt Divosa een aantal mogelijke verklaringen, zoals: - De toename van het aantal signaalpartners; - Er zijn meer betalingsachterstanden door het aflopen van financiële ondersteuningsmaatregelen per 1 januari 2023 of doordat huishoudens hun termijnbedrag voor energiekosten niet hebben bijgesteld; - Het proces van energiemaatschappijen en waterbedrijven is aangepast. Hierdoor mogen zij bepaalde achterstanden wel melden die eerder niet aan voorwaarden voldeden. Dit betekent in de praktijk dus niet dat sprake is van een toename van betalingsachterstanden maar wel van het aantal meldingen. Van de inwoners die zijn benaderd door gemeenten, werd landelijk 20,5% bereikt. Dit betekent dat er daadwerkelijk contact was met de inwoner.

Van de inwoners die gemeenten bereikten, wilde 35% hulp in de vorm van een ‘quick fix’ (78%) of een verwijzing (22%) naar niet financiële- en/of financiële hulpverlening. Ook voor bovenstaande cijfers geldt de kanttekening dat het ‘slechts’ gaat om geregistreerde en meetbare effecten van vroegsignalering. 4. Resultaten Financiële Winkel van Delft (Fiwi) In 2018 is de Fiwi begonnen met het verbeteren van haar dienstverlening. Dit had twee redenen. In het eerste halfjaar van 2018 zijn acties ondernomen, naar aanleiding van het rapport ‘Een open deur? Een onderzoek naar de toegang tot de gemeentelijke schuldhulpverlening’ van de Nationale ombudsman. In de tweede helft van 2018 werden in de dossiers van een medewerker van de Fiwi onregelmatigheden geconstateerd. Het college is toen direct een uitvoerig intern onderzoek gestart en is met een verbeterplan gekomen. 5 4

https://www.divosa.nl/publicaties/divosa-monitor-vroegsignalering-schulden-jaarrapportage-2023

14

In januari 2019 werd de Nota Schuldhulpverlening 2019-2022 aangenomen en later dat jaar de beleidsregel schuldhulpverlening. Het nieuwe beleid schuldhulpverlening van Delft paste beter bij de landelijke ontwikkelingen en gedragswetenschappelijke kennis van de afgelopen jaren. Beleid dat de nadruk legt op laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening en hulpverlening op maat. 4.1 Algemene cijfers schuldhulpverlening Na drie jaar zien we in 2023 weer voor het eerst een toename in het aantal aanmeldingen bij de Fiwi. Ten opzichte van 2023 nam het gemiddeld aantal schuldeisers bij aanmelding in Delft af. Van de inwoners die zich aanmeldden, bestond de grootste groep wederom uit alleenstaanden. Op grond van de data van het CBS (zie ook 3.1) is dit de grootste groep met problematische schulden (40,7%), opgevolgd door paren met kinderen (25,6%). Van de paren met kinderen meldde zich in verhouding een klein percentage aan voor hulp. Het percentage eenouderhuishoudens dat zich bij ons meldde was hoger in verhouding tot het totale percentage met problematische schulden (18,9%). De gemiddelde schuld bij aanmelding nam toe in 2023.

Tabel 1: Algemene cijfers Financiële Winkel van Delft Omschrijving 2018 2019 2020 Unieke aanmeldingen Fiwi Kenmerken schuldenaar  Alleenstaand  Alleenstaand ouder  Paar met kinderen  Paar zonder kinderen Gemiddeld aantal schuldeisers (gecorrigeerde) jaarcijfers gemiddelde schuld

2021

2022

2023

424

498

460

416

391

478

54% 28%

50% 29%

59% 22%

73% 17%

61% 23%

68% 22%

14%

14%

13%

8%

7%

7%

4%

7%

6%

2%

9%

3%

14

16

13

9

13

10

€44.186

€47.939

€34.777

€37.680

€40.315

€40.431

NB: Om goed te kunnen vergelijken wordt hieronder, net als voorgaande jaren, informatie gedeeld met betrekking tot de totale aantallen binnen schuldhulpverlening (particulieren en ondernemers). In 4.3 en 4.4 staat informatie specifiek voor ondernemers. 4.2 Monitoring van schuldhulpverlening In de Nota schuldhulpverlening 2019-2022 zijn negen indicatoren, ook wel Key Performance Indicators (KPI’s) genoemd, opgesteld. Deze KPI’s geven een beeld van de resultaten en effectiviteit van de schuldhulpverlening in Delft: 1) Aanmeldingen: over vier jaar is het aantal aanmeldingen gelijk aan het gemiddelde bij vergelijkbare gemeenten (ongeveer 650). Per jaar stijgt het aantal aanmeldingen met 25%. 2) De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. 3) Intake: 55% van de aanmeldingen leidt tot een intake. Dit moet eind 2022 gerealiseerd zijn. 5

1904044 College van B&W - onderzoek Schuldhulpverlening en Verbeterplan.pdf en 1939732 College van B en W - stand van zaken verbeterplan schuldhulpverlening.pdf

15

4) 5) 6) 7) 8) 9)

Het percentage dat uit de intake leidt tot een schuldregeling blijft ten minste gelijk aan het huidige (31% ten opzichte van 28% landelijk). Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen stijgt. Het aantal inwoners waarbij sprake is van recidive daalt. Aantal geslaagde doorleidingen naar de WSNP is 80% van de aangemelde inwoners. Het aantal saneringskredieten stijgt. Het aantal inwoners in bewind daalt, tegelijkertijd stijgt het aantal inwoners in budgetbeheer.

1. Aanmeldingen: over vier jaar is het aantal aanmeldingen gelijk aan het gemiddelde bij vergelijkbare gemeenten (ongeveer 650). Per jaar stijgt het aantal aanmeldingen met 25%.

In 2023 ontvingen we 470 aanmeldingen. In 2022 waren dit er 391. Op basis van de ambitie van de prestatie indicator hadden dit er 1074 aanmeldingen moeten zijn op 31-12-2023. Er moet geconstateerd worden dat de jaarlijkse stijging met 25% te ambitieus is. In de nieuwe nota wordt deze KPI daarom aangepast. 2. De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. Het gemiddelde totaalsaldo aan schuld per aanmelder bedraagt € 40.431,- in 2023. Dit is nagenoeg gelijk aan de gemiddelde schuld in 2022 (€ 40.315,-). Het gemiddelde bedrag van € 40.431,- is hoger dan het landelijke gemiddelde van € 37.485,-. 3. Intake: 55% van de aanmeldingen leidt tot een intake. Dit moet eind 2022 gerealiseerd zijn. Realisatie Doel

1e kw 88% 55%

2e kw 57% 55%

3e kw 57% 55%

4e kw Totaal 58% 66% 55% 55%

66% van de aanmeldingen leidt tot een intake. In 2022 was dit 80%. De verklaring dat dit geen 100% is, is dat niet elke inwoner die zich aanmeldt, verschijnt. Zij worden opgebeld om na te gaan waarom zij niet zijn gekomen en om eventueel een nieuwe afspraak te maken. 4. Het percentage dat uit de intake leidt tot een schuldregeling blijft ten minste gelijk aan het huidige (46% ten opzichte van 28% landelijk). Het eindresultaat op 31-12-2023 bedraagt gemiddeld 29% van de intakes leidt tot het opstarten van een schuldregeling. In 2022 leidde meer intakes tot een schuldregeling (46%). De afname in 2023 ten opzichte van 2022 kan als reden hebben dat de Fiwi aanmeldingen van particulieren registreert als een intake. Hierdoor vallen ook gesprekken met inwoners zonder problematische schulden die als hulp een doorverwijzing of informatie- en adviesgesprek krijgen ook onder de intakes. 5. Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen stijgt. 16

Het doel was om eind 2023 meer dan 50 schuldregelingen afgerond te hebben. Het resultaat op 31-12-2023 laat een saldo zien van 110 geslaagde schuldregelingen. 6. Het aantal inwoners waarbij sprake is van recidive daalt. Er is sprake van recidive wanneer mensen binnen vier jaar na het doorlopen van een schuldregeling weer starten met een schuldhulptraject. In 2020 is de indicator vastgesteld op 11 personen. Een herberekening daarna toonde echter aan dat dit in 2020 30 personen waren. In 2021 daalde het aantal naar 20 personen, in 2022 ging dit om 5 personen en in 2023 om 4 personen. 7. Aantal geslaagde doorleidingen naar de WSNP is 80% van de aangemelde inwoners. Het streven is 80% geslaagde doorleidingen WSNP of overeenkomsten. Het slagingspercentage ligt eind 2023 gemiddeld op 63%. 8. Het aantal saneringskredieten stijgt.

De ambitie was in 2022 15 saneringskredieten gerealiseerd te hebben. Het resultaat op 3112-2023 laat een eindsaldo zien van 49 geslaagde saneringskredieten. 9. Het aantal inwoners in bewind daalt, tegelijkertijd stijgt het aantal inwoners in budgetbeheer. NB: Naast budgetbeheer en bewind (beschermingsbewind en schuldenbewind) bestaan ook de maatregelen mentorschap en curatele. Bewindvoering kan in combinatie met mentorschap worden uitgesproken door de rechter. Als deze bescherming (bewind of bewind in combinatie met mentorschap) niet voldoende is, kan iemand ook onder curatele worden gesteld. Indien nodig kan voor alle vormen van hulp bijzondere bijstand worden aangevraagd bij de gemeente. Tot eind 2022 is geen onderscheid gemaakt in de registratie van de verschillende vormen van hulp. Als gevolg van de maatregel kostenbesparing Bewindvoering uit het actieplan sociaal domein 2.0 is de vorm van registreren aangepast. In zijn we gestart om bij de registratie een onderscheid te maken tussen Schuldenbewind, Schuldenbewind/mentorschap, Beschermingsbewind en Beschermingsbewind/mentorschap en Curatele. Omdat dit niet het hele jaar is gedaan, hebben we geen volledig overzicht van de verschillende maatregelen. Tabel 2: Aantal huishoudens met Bewindvoering, mentorschap en curatele of budgetbeheer 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Bewindvoerin, 638 688 746 815 862 926 854 mentorschap 17

en curatele Budgetbeheer

486

445

459

482

455

421

356

Door de manier van registreren tot 2023 is het niet mogelijk om te bepalen of deze KPI ten aanzien van Bewindvoering ten opzichte van voorgaande jaren is behaald. Voor een totaalbeeld, is voor 2023 ook het totale aantal maatregelen opgenomen in de tabel. Het aantal huishoudens met budgetbeheer is in 2023 verder gedaald in Delft. Landelijk nam het aantal budgetbeheerrekeningen iets af volgens de cijfers van de NVVK. 4.3 Cijfers schuldhulpverlening voor ondernemers Eind 2022 startte de Belastingdienst met de terugvordering van coronaschulden. Uit het jaarverslag6 van de NVVK blijkt dat er in 2023 landelijk sprake was van een forse stijging van het aantal ondernemers dat hulp zocht. In 2022 zochten 3.447 ondernemers hulp en in 2023 5.578. De gemiddelde schuld van ondernemers bij de aanmelding bleef in 2023 nagenoeg gelijk als in 2022. In Delft was ook sprake van een toename in het aantal aanmeldingen van ondernemers alleen niet zo fors als dit landelijk het geval was. 4.4 Monitoring van schuldhulpverlening voor ondernemers Ook voor schuldhulpverlening voor ondernemers zijn KPI’s opgesteld. In de Nota schuldhulpverlening voor ondernemers staan zeven KPI’s. In 2021 zijn we gestart met 0metingen, omdat er cijfermatig niet veel gegevens bekend zijn rondom SHVO bij gemeenten. In 2022 en 2023 hebben we een aantal indicatoren vast kunnen stellen.

KPI 6 kon nog niet vastgesteld worden, omdat er nog geen gegevens over waren. Die is in 2023 doorgegaan als 0-meting. Indicatoren 2023 1) Tot en met 2023 stijgt het aantal aanmeldingen met 10% per jaar. 2) De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. (Hier hebben we de eerste jaren echter nog geen invloed op). 3) Minimaal 85% van de aanmeldingen leidt tot een intake. 4) Het percentage dat uit de intake leidt tot het opstarten van een schuldregeling stijgt. 5) Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen (akkoord van de schuldeisers) blijft gelijk aan 1 of stijgt verder. 6) 0-meting in 2021 voor het aantal geslaagde doorleidingen naar de Wsnp. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 7) Het aantal BBZ-kredieten voor ondernemers met een schuldregeling en/of saneringskredieten blijft gelijk aan 1 of stijgt. 1.

Aanmeldingen: Tot en met 2023 stijgt het aantal aanmeldingen met 10% per jaar. In 2022 waren 54 aanmeldingen en in 2023 61. Dat is een stijging van 13% in plaats van de verwachte stijging van 10%. 2. Hoogte schuld: De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. (Hier hebben we de eerste jaren echter nog geen invloed op). In 2022 was de hoogte van de gemiddelde schuld €101.608,-. In 2023 was dit €115.107,-. 3. Intake: Minimaal 85% van de aanmeldingen leidt tot een intake. In 2023 leidde 57% aanmeldingen tot een intake. Dit percentage is lager dan in 2022. Toen was dit 89%. 4. Het percentage dat uit de intake leidt tot het opstarten van een schuldregeling stijgt. 6

Bron: De cijfers - Jaarverslag 2023 (nvvk.nl) 18

In 2022 leidde 4% intakes tot een schuldregeling. In 2023 was dit 7%. Dit is een stijging ten opzichte van 2022. De andere intakes leidden niet tot een schuldregeling om verschillende redenen, zoals:  Een groot gedeelte van de ondernemers kwam voor informatie en een adviesgesprek en werd doorverwezen. Bijvoorbeeld omdat geen sprake was van een problematische schuld of omdat zij eigenlijk aanklopten voor bijstand voor zelfstandigen (Bbz).  Een aantal ondernemers had een BV en was niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden. Binnen de Fiwi voor ondernemers is het niet mogelijk om hen te helpen. Zij ontvingen een doorverwijzing. Bijvoorbeeld naar het Over Rood of een advocaat die gespecialiseerd is de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA).  Het traject werd beëindigd op verzoek van de ondernemer zelf of we kregen geen contact meer met de ondernemer. 5. Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen (akkoord van de schuldeisers) blijft gelijk aan 1 of stijgt verder. Er zijn in 2022 is er 1 schuldregeling afgesloten. In 2023 waren dit er 3. 6. 0-meting in 2023 voor het aantal geslaagde doorleidingen naar de Wsnp. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. Er zijn in 2021 en 2022 nog geen (ex-)ondernemers doorgeleid naar de WSNP. In 2023 waren dit er 3. 7.

Het aantal BBZ kredieten voor ondernemers met een schuldregeling en/of saneringskredieten blijft gelijk aan 1 of stijgt. In 2022 is er 1 saneringskrediet afgesloten voor ondernemers. In 2023 waren dit er 2, waarvan 1 via een BBZ-krediet en de ander via de Gemeentelijke Kredietbank. 8. Toekomst Eind 2024 presenteren we een nieuwe nota schuldhulpverlening. Hierin staat wat we in Delft doen om (problematische) schulden te voorkomen en op te lossen en welke stappen we de komende jaren nemen.

19