Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

JAARVERSLAG SCHULDHULPVERLENING 2022

Inhoud 1.

Samenvatting ................................................................................................................................... 2

2.

Jaarverslag schuldhulpverlening 2022 ............................................................................................. 3 2.1 Landelijke cijfers ............................................................................................................................ 3 2.2 De landelijke effecten van de gestegen prijzen in 2022 ................................................................ 7

3.

Delftse situatie en ontwikkelingen .................................................................................................... 7 3.1 Schulden in Delft ............................................................................................................................ 7 3.2 Geldfit / Nederlandse Schuldhulproute .......................................................................................... 9 3.3 Samenwerking met ketenpartners ............................................................................................... 10

4.

Actieplan Sociaal Domein 2.0: besparen door te investeren in schuldhulpverlening .................... 11 4.1 Maatregel budgetbeheer en bewind ............................................................................................ 11 4.1.1 Kostenbesparing budgetbeheer ............................................................................................ 11 4.1.2 Kostenbesparing Bewindvoering ........................................................................................... 12 4.2 Schuldhulpverlening voor Ondernemers (SHVO) ........................................................................ 12 4.3 JPF (Jongeren Perspectief Fonds Delft) ...................................................................................... 14 4.4 EMMA (Eerder Melden, Minder Achterstand) .............................................................................. 15 4.5 Communicatie .............................................................................................................................. 16

5.

Resultaten Financiële Winkel van Delft (FWvD) ............................................................................ 19 5.1 Algemene cijfers schuldhulpverlening ......................................................................................... 19 5.2 Monitoring van schuldhulpverlening ............................................................................................ 20 5.3 Cijfers schuldhulpverlening voor ondernemers............................................................................ 23 5.4 Monitoring van schuldhulpverlening voor ondernemers .............................................................. 23

6.

Toekomst ........................................................................................................................................ 25 6.1 Energiearmoede .......................................................................................................................... 25 6.2 Ondernemers met belastingschulden .......................................................................................... 25 6.3 Landelijke ontwikkelingen m.b.t. schuldhulpverlening ................................................................. 25

Bijlage: ................................................................................................................................................... 27 1.

Succesverhalen van Delftse JPF jongeren ............................................................................... 27

1

1. Samenvatting Jaarlijks informeren wij de Delftse raad over de stand van zaken van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Dit is de jaarrapportage schuldhulpverlening 2022. In deze jaarrapportage gaan we in op landelijke cijfers en ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening. De eerste maanden van 2022 waren er nog sociale beperkingen in verband met corona. Daarop volgde snel de hoge inflatie en energiecrisis. In dit jaarverslag staan we eerst stil bij landelijke cijfers en ontwikkelingen ten aanzien van schulden. Daarna volgt een Delfts beeld. Op voorhand was onze verwachting dat het aantal betaalachterstanden, particulieren en ondernemers met schulden en het aantal hulpvragen sterk zou toenemen. Landelijk steeg het aantal signalen van betaalachterstanden. In Delft bleef dit aantal nagenoeg gelijk ten opzichte van 2021. Uit recente cijfers van het CBS blijkt dat er landelijk sprake is van een toename van aantal huishoudens met problematische schulden tussen 2021 en 2023. Ook nam het aantal hulpvragen van ondernemers landelijk toe. Een stijging van het aantal hulpvragen van particulieren bleef uit. Uit de cijfers van het CBS blijkt dat er ook dat er in Delft sprake is van een stijging van het aantal huishoudens met problematische schulden tussen 2021 en 2023.

Overeenkomstig het landelijke beeld, nam het aantal hulpvragen van ondernemers toe maar daalde het aantal hulpvragen van particulieren. In het actieplan sociaal domein staan verschillende maatregelen die vallen onder het thema schuldhulpverlening. Dit gaat om de maatregel kostenbesparing budgetbeheer en bewindvoering, schuldhulpverlening voor ondernemers (SHVO), het project Jongeren Perspectief Fonds (JPF), EMMA (Eerder Melden Minder Achterstanden) en communicatie met betrekking tot armoede en schulden. Per maatregel beschrijven we de ontwikkelingen in 2022 en het toekomstbeeld. Zoals elk jaar bevat het jaarverslag ook een overzicht van de totale resultaten en effectiviteit van de schuldhulpverlening in Delft én specifiek voor ondernemers. Deze worden gemeten via monitoring met KPI’s (key performance indicator). We eindigen het jaarverslag met een vooruitblik naar de komende jaren.

2

2. Jaarverslag schuldhulpverlening 2022 De gemeente voert sinds 1 juli 2012 schuldhulpverlening uit als wettelijke taak. De Financiële Winkel van Delft (FWvD), onderdeel van het Klant Contact Centrum (KCC), voert deze taak uit. Jaarlijks wordt de Delftse Raad over de stand van zaken van de gemeentelijke schuldhulpverlening geïnformeerd. Schuldhulpverlening is een belangrijk instrument in de bestrijding van armoede. Ook zorgt het ervoor dat mensen kunnen blijven participeren in het sociale en maatschappelijke leven. Daarnaast heeft financiële hulpverlening een positief effect op de maatschappij. Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 1,4 tot 2 euro op.1 Schuldhulpverlening door de overheid ontstond tijdens de economische crisis in de jaren ‘30 van de vorige eeuw. Sindsdien heeft de overheid steeds geprobeerd om de kwaliteit van de schuldhulpverlening te verbeteren. Sinds 2018 werkt het kabinet aan het actieplan ‘Brede Schuldenaanpak’. In het actieplan staan in totaal 40 maatregelen die het kabinet wilde nemen in de periode 2018-2021.

Eén van de maatregelen met veel impact op de schuldhulpverlening is de wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (hierna: Wgs) die op 1 januari 2021 in werking getreden is.2 Ook de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet is sindsdien van kracht.3 In juli 2022 heeft demissionair minister Carola Schouten de ‘Aanpak geldzorgen, armoede en schulden’ gepresenteerd. Deze aanpak heeft als doel om het aantal kinderen dat opgroeit in armoede te halveren in 2025, en een halvering van armoede en problematische schulden in het algemeen in 2030. Om dit te bereiken wil zij: 1) een betere borging van bestaans- en inkomenszekerheid: een voldoende en stabiel inkomen is de basis; 2) preventie van geldzorgen: goede voorlichting van jongs af aan, in alle levensfases en dichtbij om de juiste financiële keuzes te kunnen maken; 3) een overheid die werkt voor mensen en voorziet in laagdrempelige, eenvoudige, mensgerichte financiële hulp en sociale incasso; 4) maatregelen nemen om (generatie)armoede te doorbreken zodat iedereen meedoet en vooruitkomt; 5) realiseren dat meer mensen eerder en betere schuldhulpverlening ontvangen en sneller perspectief hebben op een financieel zorgeloze toekomst. 2.1 Landelijke cijfers Voor het schrijven van de nota schuldhulpverlening 2019-2022 waren we afhankelijk van officiële schattingen met betrekking tot het aantal huishoudens met risicovolle schulden.

Sinds 2020 kunnen we via een online dashboard van het CBS gedetailleerde cijfermatige resultaten vinden over het aantal Nederlandse huishoudens met geregistreerde problematische schulden. Dit dashboard is als instrument ontwikkeld bij een onderzoek dat op verzoek van het ministerie van SZW door het CBS is uitgevoerd. Op 10 november 2023 heeft het CBS cijfers gepresenteerd tot januari 2023. Sinds 2023 gebruikt het CBS een 1

Rapport: NVVK 90 jaar - Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening: een nieuw perspectief - Brede effecten van financiële hulpverlening voorhulpvrager, schuldeiser en maatschappij. – https://www.purpose.nl/files/NVVK90jaar-FinalDigitaal.pdf 2 Beoogde effecten: De mogelijke effecten van de aanpassingen in de Wgs en het Bgs zijn groot. De wijzigingen zorgen ervoor dat de rechtspositie van de inwoner met schulden sterk verbetert. De inperking van de informatieplicht van de inwoner zorgt er ook voor dat een inwoner minder snel uit zal vallen in de opstartfase van het hulpverleningstraject. De toegang tot schuldhulpverlening wordt laagdrempeliger, zowel voor inwoners als voor ondernemers. Meer (en andere) inwoners zullen een beroep kunnen doen op de schuldhulpverlening. De bepalingen met betrekking tot vroegsignalering leggen voor gemeenten een juridische basis om niet alleen meer inwoners te bereiken, maar ook om ze eerder te bereiken. – Bron: VNG Impactanalyse Wijziging Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 3 De beslagvrije voet is het deel van het inkomen waar geen beslag op mag worden gelegd door schuldeisers. Dit zorgt ervoor dat mensen met schulden die te maken krijgen met beslaglegging op hun inkomen altijd een minimum bedrag overhouden om van te leven. De nieuwe wet maakt de berekening van de beslagvrije voet betrouwbaarder.- Bron: rijksoverheid

3

andere definitie van ‘geregistreerde problematische schulden’. Tot 2023 waren de gegevens gebaseerd op 10 bronnen die niet allemaal voor alle jaren beschikbaar waren. De ontbrekende bronnen werden bijgeschat. Schulden van het CCBR worden in 2023 niet meer meegenomen. Er zijn wel 4 andere bronnen toegevoegd, namelijk: betalingsachterstanden bij de SVB en UWV, bijstandsvorderingen en de eigen bijdrage bij het gebruik van WLZ/WMO zorg. Voor de jaren 2021-2023 worden zowel cijfers weergegeven op basis van de oude (lichtblauw) als nieuwe definitie. Voor het vervolg gaan we uit van de nieuwe definitie. Tussen 2018 en januari 2021 daalde het aantal huishoudens met problematische schulden steeds. Tussen 1 januari 2021 en 1 januari 2023 is een toename te zien van 1,1%.4 Het CBS verklaart deze toename door de toename van het aantal personen met een openstaande schuld bij de Belastingdienst als gevolg van de coronacrisis. Eind 2020 is de Belastingdienst gestopt met het invorderen van toeslagen en vanaf 2021 van overige toeslagen.

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

Uit het jaarverslag 2022 van de NVVK (Vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren) blijkt dat ten opzichte van 2021 sprake is van een daling van het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening. In de eerste maanden van 2022 was nog sprake van sociale beperkingen in verband met corona. Verschillende steunregelingen vanuit het Rijk zoals de energietoeslagen, de tegemoetkoming energiekosten in november en december 2022 en de verlaging van belastingen zorgen daarna vermoedelijk voor minder urgentie om schuldhulpverlening te vragen. Het aantal ondernemers dat landelijk werd geholpen met schuldhulpverlening is wel gestegen in 2022. De NVVK wijdt deze stijging aan de gevolgen van de coronacrisis. Veel ondernemers hebben openstaande vorderingen bij de

4

https://dashboards.cbs.nl/v3/SchuldenproblematiekInBeeld/

4

Belastingdienst die niet konden worden terugbetaald. Daarna volgt de energiecrisis met hoge energierekeningen tot gevolg.

Verder is het aantal schuldregelingen afgenomen in 2022. De NVVK verklaart deze afname mede door de afname van het aantal aanmeldingen voor schuldhulp in 2021 door coronabeperkingen. Hierdoor kwamen er in 2022 minder schuldregelingen tot stand. De gemiddelde schuld van particulieren is ten opzichte van 2021 niet veranderd. De gemiddelde schuld bij ondernemers was in 2022 lager dan in 2021. Het aantal 100% betaalregelingen steeg in 2022. De NVVK wijdt deze toename aan de sterke inzet op vroegsignalering door gemeenten.

Uit de onderstaand figuur kunt u aflezen wat de belangrijkste inkomstenbron is van huishoudens met en zonder (instroom in) geregistreerde problematische schulden. De grootste groep betreft mensen die loon ontvangen als een werknemer (39,9%), gevolgd door mensen met loon/winst als zelfstandige (19,2%), en mensen met een bijstandsuitkering (15,5%).

5

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

In onderstaand figuur wordt de samenstelling van huishoudens met geregistreerde problematische schulden in Nederland weergegeven. De grootste groep bestaat uit eenpersoonshuishoudens (35,7%), gevolgd door paren met kinderen (30,1%), eenouderhuishoudens (16,6%) en paren zonder kinderen (16,4%).

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

6

2.2 De landelijke effecten van de gestegen prijzen in 2022 Tijdens de coronacrises startte Divosa samen met de NVVK de Monitor schuldhulpverlening in onzekere tijden (toen de ‘Monitor schuldhulpverlening in coronatijden’). De monitor geeft een beeld over de hoeveelheid financiële hulpvragen die op gemeenten afkomen en of gemeenten aan deze hulpvragen kunnen voldoen. In 2021 was voor het eerst sinds anderhalf jaar een lichte stijging van het aantal aanvragen schuldhulpverlening te zien. De hoge inflatie leidde in 2022 niet tot een sterke stijging van het aantal aanvragen naar het niveau van voor de coronacrisis. In de monitor valt op dat meer jongvolwassenen, (ex-) ondernemers en (werkende) personen hun energierekening vaker niet konden betalen zich meldden voor hulp. 3. Delftse situatie en ontwikkelingen 3.1 Schulden in Delft Ook in Delft daalde het aantal mensen met problematische schulden tot 2021. Tussen 20212023 is een toename van 0,7% zichtbaar. Volgens het CBS dashboard heeft op 1 januari 2023 7,4% (4480) van de huishoudens te maken met geregistreerde problematische schulden.

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

In de wijk Buitenhof zijn de problemen het grootst met 12,4%. Gevolgd door de wijken Tanthof- Oost 8,8%, Voorhof 8,7%, Tanthof-West en Voordijkshoorn met 8,6% en de Vrijenban met 8,3%.

7

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

Net als bij de landelijke cijfers laat onderstaand figuur zien dat de grootste groep huishoudens met geregistreerde problematische schulden bestaat uit mensen die loon ontvangen als werknemer (37,9%), gevolgd door mensen met een bijstandsuitkering (19,2%) en daarna mensen die loon/winst ontvangen als zelfstandige (16,3%). De groep mensen met een bijstandsuitkering met geregistreerde problematische schulden is in Delft groter dan landelijk (15,5%). De groep mensen die loon/winst ontvangen als zelfstandige met geregistreerde problematische schulden is in Delft kleiner dan landelijk (19,2%). Zoals aangekondigd in het jaarverslag 2021 hebben we in 2022 communicatiemiddelen ontwikkeld voor werkgevers om hen te wijzen op de hulp die mogelijk is voor werknemers met schulden. Zie hiervoor hoofdstuk 4.5.

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek 8

In onderstaand figuur wordt de samenstelling van huishoudens met schulden in Delft weergegeven. Net als zichtbaar was in het landelijke figuur bestaat de grootste groep uit eenpersoonshuishoudens (40,7%), gevolgd door paren met kinderen (25,6%), eenouderhuishoudens (18,9%) en paren zonder kinderen (13,9%).

Bron: CBS dashboard Schuldenproblematiek

In hoofdstuk 3.2 en 3.3 staan we stil bij een aantal ontwikkelingen m.b.t. de (toeleiding tot) hulp bij geldzorgen in Delft. 3.2 Geldfit / Nederlandse Schuldhulproute Het kanaal ‘Geldfit’ bestaat al sinds 2018. Op deze website kunnen bezoekers anoniem een online test kunnen doen. Op basis van het resultaat van deze test krijgt de bezoeker een advies dat past bij zijn of haar persoonlijke situatie. Indien nodig wordt er doorverwezen naar lokale passende hulp. Delft is sinds de eerste pilot van Geldfit bij dit initiatief aangesloten. Sinds 2020 is Geldfit geïntegreerd in het initiatief Nederlandse Schuldhulproute (NSR). Samen met gemeenten, bedrijven en andere samenwerkingspartners werkt de NSR aan een Nederland zonder schuldzorgen. Daarbij gebruikt zij diverse kanalen waarlangs mensen met geldzorgen de weg kunnen vinden naar de juiste hulp. Vanaf 2022 verstrekken we geen subsidie meer aan Geldfit voor lokale campagnes. We participeren mee op de landelijke campagnes en activiteiten en onze communicatieadviseur armoede en schuldhulpverlening haakt met lokale communicatie aan op de landelijke campagnes van de NSR. In 2022 zijn twee campagnes gelanceerd. In maart startte de campagne ‘Grip op je geld’ en in december de campagne ‘Je staat er niet alleen voor’ om huishoudens die financieel in de knel kwamen door de hoge inflatie en fors gestegen rekeningen toe de leiden naar hulp.

9

In Delft heeft Geldfit / NSR in 2022 de volgende resultaten behaald:

3.3 Samenwerking met ketenpartners De samenwerking met onze ketenpartners is erg belangrijk in het schuldhulpverleningstraject dat we als gemeente aanbieden. We kunnen onze taken niet uitvoeren zonder vrijwilligersorganisaties die ondersteuning bieden bij inwoners met financiële problemen. Delft voor Elkaar, Humanitas Delft en ISOFA SchuldHulpMaatje Delft zijn organisaties die in Delft, met inzet van vrijwilligers, inwoners ondersteunen bij hun administratie, financiën en schulden. Zij zijn daarbij aanvullend en ondersteunend aan de beroepskrachten in de keten. De vrijwilligersorganisaties zijn erg belangrijk voor de laagdrempelige toegang tot hulp bij schulden. Mensen vinden het soms makkelijker om eerst voor hulp bij een vrijwilligersorganisatie aan te kloppen dan bij de gemeente. Het is belangrijk dat inwoners een eerste stap zetten om uit de financiële problemen te komen. Zij kunnen daarna met hulp van een vrijwilliger verwezen worden naar de nodige vervolgstappen. In navolging op het traject door de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp (AVS) in 2021, hebben ISOFA, Humanitas Delft en Delft voor elkaar de krachten gebundeld. Onder de naam ‘Geldzaken voor Elkaar’ hebben zij in 2022 de voorbereidingen getroffen voor de start van een gezamenlijk loket.

Dit loket is bedoeld om de toegankelijkheid en vindbaarheid van de (preventieve) hulpverlening bij (dreigende) schulden voor alle inwoners van Delft te vergroten. Met dit loket hopen we inwoners in een eerder stadium van hun problemen te bereiken. Begin 2023 wordt dit loket officieel geopend. Ook lanceert Geldzaken voor Elkaar dan een website met informatie over life events. Verder vindt er drie keer per jaar het beleidsoverleg ‘Hulp bij financiële problemen’ plaats met allerlei partijen die Delftse inwoners helpen op financieel vlak. Het overleg helpt om de financiële hulpverlening op elkaar af te stemmen en om knelpunten in het gemeentelijke beleid en de uitvoering op te lossen. Ook worden er overleggen met bewindvoerders georganiseerd en casuïstiek overleggen met budgetbeheerders.

10

4. Actieplan Sociaal Domein 2.0: besparen door te investeren in schuldhulpverlening Binnen het Actieplan Sociaal Domein 2.0. zijn verschillende maatregelen opgenomen die moeten bijdragen aan de transformatie van het sociaal domein in combinatie met kostenbesparing op de korte of langere termijn. Vanuit de portefeuille armoede en schuldhulpverlening zijn verschillende maatregelen aangedragen. Met de maatregel besparing op budgetbeheer en op Bewindvoering zetten we in op kostenbesparing op korte termijn. Er zijn nog vier maatregelen die in eerste instantie een investering vragen, maar die op de langere termijn maatschappelijke baten opleveren vanuit het thema schuldhulpverlening. Uit onderzoek blijkt namelijk dat elke euro die je investeert in schuldhulpverlening 1,4 tot 2 euro aan maatschappelijke baten oplevert. Vanuit dat gegeven zijn het college en de raad akkoord gegaan met een extra investering op schuldhulpverlening in 2020.

De maatregel ‘schuldenhulpverlening voorliggend versterken’ bestaat uit vier onderdelen: 1) Opzetten van schuldhulpverlening aan ondernemers (shvo) 2) Extra inzet op communicatie 3) Verlengen van de pilot JPF naar 2022 en 2023 4) Verlengen van het project EMMA naar 2022 en 2023 4.1 Maatregel budgetbeheer en bewind Uit ons beleid volgt dat mensen die een beroep doen op schuldhulpverlening ondersteuning krijgen in de vorm van budgetbeheer, om te bevorderen dat het schuldhulpverleningstraject slaagt. Ook kan bijzondere bijstand voor budgetbeheer worden toegekend aan mensen om te voorkomen dat zij in de schulden belanden. Als iemand zelf niet in staat is om zijn/haar financiën zelf te beheren kan de rechtbank op verzoek van de inwoner of een betrokkene Bewindvoering opleggen. De gemeente moet deze kosten betalen. In 2022 bedroegen de kosten voor budgetbeheer en Bewindvoering circa 1,2 miljoen euro. 4.1.1 Kostenbesparing budgetbeheer Vanuit het beleid schuldhulpverlening 2019-2022 mogen mensen gebruik maken van budgetbeheer zolang zij dit nodig hebben. Het kan zijn dat iemand levenslang begeleiding van de budgetbeheerder nodig heeft. Als inwoners hierdoor zonder financiële problemen hun leven kunnen leiden is dit een goede oplossing. Op de kosten van budgetbeheer kan worden bespaard door meer regie te voeren op het verloop van budgetbeheer.

In het kader hiervan hebben we afspraken gemaakt met budgetbeheerders om in een eerder stadium te toetsen of een budgetbeheerpakket bijvoorbeeld kan worden afgeschaald of dat budgetbeheer kan stoppen. Door deze nauwere afstemming en andere werkwijze konden 79 budgetbeheerpakketten worden afgeschaald in 2021. Hierdoor werd de verwachte kostenbesparing in 2021 al behaald. Door het zwaartepunt van deze maatregel in 2021, konden in 2022 minder pakketten worden afgeschaald. Door de nieuwe afspraken en werkwijze wordt ook op voorhand kritischer gekeken naar het benodigde pakket. Van deze maatregel gaat dus ook een preventieve werking uit. Toekomst van budgetbeheer In 2023 start de gemeente met een nieuwe aanbesteding budgetbeheer. De lessen die we hebben geleerd uit de maatregel kostenbesparing budgetbeheer worden meegenomen in afspraken en werkwijze met de nieuwe budgetbeheerders.

11

4.1.2 Kostenbesparing Bewindvoering Om meer grip te krijgen op de kosten voor Bewindvoering, zijn we in Delft sinds 1 juli 2021 gestart met het adviesrecht schuldenbewind. Het adviesrecht geeft gemeenten de mogelijkheid om de Rechtbank van een advies te voorzien of schuldenbewind een passende ondersteuning is voor betrokkene. Voorheen kwamen schuldenbewinden vooral bij de gemeente in beeld wanneer bijzondere bijstand werd aangevraagd voor de kosten van het schuldenbewind. Met het adviesrecht heeft de gemeente een actievere rol gekregen bij de start van een schuldenbewind. Het adviesrecht heeft in 2022 niet de beoogde kostenbesparing gerealiseerd. Dit komt omdat in de praktijk nagenoeg alle adviezen conform waren. Dat wil zeggen dat de noodzaak van schuldenbewind wordt onderschreven. Dit is een landelijke trend. De verwachting is dan ook niet dat er door het adviesrecht op korte termijn op kosten voor Bewindvoering kan worden bespaard. Het adviesrecht heeft wel geleid tot een nauwere samenwerking met de rechtbank en bewindvoerders. Ook hebben we meer inzicht in lopende Bewindvoeringen. Met name de grondslag van Bewindvoering en de looptijd van schuldenbewinden zijn hierbij van belang. Inzicht in de grondslag (schuldenbewind/ beschermingsbewind) is belangrijk om in beeld te hebben waar mogelijkheden liggen om Bewindvoering af te schalen.

Voor lopende schuldenbewinden hebben we vervolgens onderzocht of dossiers waarbij al minimaal 12 maanden bijzondere bijstand wordt verstrekt in beeld zijn bij schuldhulpverlening. Op basis van beide inzichten kan worden geconcludeerd dat het grootste deel van de dossiers waarbij al 12 maanden bijzondere bijstand wordt verstrekt in beeld zijn bij schuldhulpverlening en dat afschalen in deze dossiers niet wenselijk en mogelijk is. Toekomst van bewindvoering In 2023 wordt deze maatregel verder geïmplementeerd in het reguliere werkproces van de FWvD. Binnen de FWvD is hiervoor een bewindvoerdersdesk opgezet. De bewindvoerdersdesk wordt bemand door vaste consulenten met kennis en ervaring. Zij zijn een direct aanspreekpunt en maken vaste samenwerkingsafspraken. 4.2 Schuldhulpverlening voor Ondernemers (SHVO) Met deze maatregel hebben we het product schuldhulpverlening specifiek voor ondernemers opgezet, geïmplementeerd in de reguliere dienstverlening. Daarnaast hebben we extra ingezet op communicatie richting inwoners over beschikbare regelingen en de hulp bij schulden. Sinds 1 januari 2021 moeten gemeenten op grond van de Wgs ook hulp bieden aan kleine zelfstandige ondernemers en zzp’ers met (dreigende) problematische schulden schuldhulpverlening bieden.

De gemeente Delft heeft de uitvoering van deze wettelijke taak bij de Financiële Winkel van Delft (hierna: FWvD) belegd.5 De FWvD is daardoor het schuldhulploket geworden voor alle inwoners van Delft (particulieren en ondernemers). Doordat SHVO door de FWvD wordt uitgevoerd is het mogelijk om korte lijnen te houden en de samenhang tussen verschillende interne afdelingen bij de gemeente te stroomlijnen. Wanneer een schuldhulptraject nog niet noodzakelijk is kan een ondernemer intern worden doorverwezen naar Bureau Zelfstandigen of extern naar andere samenwerking- en ketenpartners. De FWvD voor Ondernemers werkt nauw samen met verschillende partners. Ondernemers die andere hulp nodig hebben dan een schuldhulptraject worden doorverwezen naar: • Bureau Zelfstandigen 5 Nota Schuldhulpverlening voor Ondernemers (vastgesteld in december 2020)

https://delft.raadsinformatie.nl/document/9514454/1#search=%22Nota%20Schuldhulpverlening%20voor%20Ondernemers%20 %22

12

• • • •

Support voor ondernemers Ondernemersklankboard (OKB) Geldfit zakelijk - onderdeel van de Nederlandse Schuldhulproute (NSR) Over Rood (vrijwilligersorganisatie die ondernemers begeleidt naar een financieel gezonde toekomst)

We weten uit de particuliere schuldhulpverlening hoe waardevol het is om met vrijwilligersorganisaties samen te werken. Als vindplaats voor mensen met schulden, maar ook als extra hulp tijdens het schuldhulptraject. Schuldhulpmaatje Delft / Isofa vervult deze rol in Delft voor ondernemers. In 2022 heeft de FWvD voor ondernemers de hulp aan ondernemers verder geborgd. Er meldden meer ondernemers zich aan voor hulp. Zie hierover 4.3 en 4.4. Conclusie uit klanttevredenheid onderzoek In de periode augustus t/m september 2023 is door The Research Company onderzoek uitgevoerd om de kwaliteit van de dienstverlening van de ‘Financiële Winkel voor Ondernemers’ te beoordelen en eventueel verder te verbeteren. Vorig jaar werd dit onderzoek schriftelijk uitgevoerd door middel van een schriftelijke enquête. De respons was laag (18%). Dit jaar is er daarom voor gekozen om ondernemers te bellen en hen mondeling te vragen naar hun ervaring. Van de 55 ondernemers die zijn benaderd met de vraag om deel te nemen aan dit onderzoek heeft The Research Company 16 ondernemers bereikt. Dit resulteert in een respons van 29%.

De respondenten zijn bevraagd over de volgende onderwerpen: 1) Soort traject 2) Toegang en informatie 3) Intakegesprek 4) Start van het traject 5) (Algemene) tevredenheid over de dienstverlening The Research Company heeft bij de terugkoppeling van de resultaten meegegeven dat het een lastige klus was. Veel ondernemers waren niet bereikbaar (voor een telefonische reactie) of gaven aan geen traject te hebben gehad bij de FWvD voor ondernemers. Daarnaast was voor sommige ondernemers het laatste contact met de FWvD al even geleden. Het bureau gaf als tip om ‘dichter op het contact vragen te stellen’. Voor zowel particulieren als ondernemers starten we daarom in 2024 met het opzetten van een continu onderzoek om de ervaringen van inwoners structureel te kunnen monitoren. Als een respondent aangaf niet tevreden te zijn met de hulp, werd gevraagd om een toelichting. Hierdoor bestaat de toelichting met name uit negatieve reacties en/of tips. Hierbij delen we graag een aantal bevindingen uit het onderzoek: • Het grootste deel van de respondenten is tussentijds gestopt met het traject om verschillende redenen. De meeste respondenten die tussentijds zijn gestopt, geven aan dat zij zelf een oplossing vonden voor hun problemen. Een aantal respondenten geeft aan geen goede ervaring te hebben.

Met name de bereikbaarheid en de communicatie vanuit de FWvD voor ondernemers worden hierbij als redenen genoemd. •

Een groot deel van de respondenten vindt de communicatie duidelijk. De ondernemers die de vraag met ‘nee’ beantwoordden, gaven wederom mee dat de FWvD voor hen niet goed bereikbaar was en dat bijvoorbeeld moeilijk was om een afspraak te maken.

De communicatie vanuit de gemeente rondom schuldhulpverlening is duidelijk (n=16) (zeer) oneens; 5 (zeer) eens; 9 eens noch oneens; 2

13

•

•

•

Het intakegesprek werd door tien respondenten met een voldoende beoordeeld (variërend van een 7 t/m een 10). Daarnaast gaven vijf respondenten dit gesprek een onvoldoende (variërend van een 1 t/m een 4). Een enkele respondent heeft geen cijfer gegeven. Wederom heeft de feedback die we hebben ontvangen betrekking op de communicatie vanuit de FWvD voor ondernemers. Na het eerste gesprek was duidelijk

Voor negen respondenten was na het eerste gesprek duidelijk wie wat ging doen; voor vijf respondenten was dit niet duidelijk. Een van hen geeft aan dat hij/zij de behoefte had om ontzorgd te worden.

wie wat ging doen (n=16) (zeer) oneens; 5 (zeer) eens; 9 eens noch oneens; 2

De dienstverlening werd door 9 respondenten met een voldoende beoordeeld (variërend van een 6 t/m een 10). 5 respondenten gaven een onvoldoende (variërend van een 1 t/m een 4). 2 respondenten hebben geen cijfer gegeven. De respondenten die de dienstverlening met een onvoldoende hebben beoordeeld, geven onder andere aan dat het niet duidelijk was of en welke hulp geboden kon worden, dat de communicatie onduidelijk/traag was en dat meer behoefte was aan een proactieve houding (ontzorgen en informatie).

In 2023 is de FWvD gestart met één medewerker die beschikt over specifieke capaciteiten voor het contact met de doelgroep ondernemers. Inmiddels is de capaciteit opgeschaald met een tweede medewerker met ervaring op dit gebied. Hierdoor is de FWvD voor ondernemers beter bereikbaar. Daarnaast is binnen de FWvD breed aandacht voor communicatie richting inwoners. Hierbij wordt zowel gekeken naar de kwantiteit van het aantal contactmomenten als naar de inhoud van de communicatie richting inwoners. Toekomst van schuldhulpverlening voor ondernemers Bij de kadernota 2022 is er structureel een bedrag van €240.000,- beschikbaar gesteld voor schuldhulpverlening aan ondernemers. Dit betekent dat schuldhulpverlening aan ondernemers officieel geen pilot meer is maar een taak die conform de wettelijke verplichting structureel kan worden uitgevoerd. 4.3 JPF (Jongeren Perspectief Fonds Delft) Sinds 2017 hebben we het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) uit in Delft. Het project wordt uitgevoerd door de FWvD en de jongerenacademie (JA). Dit project helpt jongeren met aanzienlijke schulden, die nog geen startkwalificatie hebben. Het doel van het JPF is het bieden van een schuldenvrij toekomstperspectief aan Delftse jongeren. Dit wordt aangepakt vanuit twee gebieden: 1. De jongeren ontzorgen van hun schuldenlast (uitgevoerd door de FWvD) en 2.

Het bieden van toekomstperspectief middels individuele coaching en door jongeren weer deel te laten nemen aan scholing en/of werk (uitgevoerd door de jongerenacademie). Jongeren Perspectief Fonds in Delft Het JPF Delft maakt jongeren schuldenvrij in combinatie met een intensief begeleidingstraject. De schulden van de jongeren worden afgekocht via schuldsanering, waarbij de gemeente alle kosten op zich neemt en de jongeren verder niets hoeven af te betalen. Zij worden wel geacht zich aan de criteria te houden die voor het JPF gelden en waarvoor ze tekenen. Zo is een maatschappelijke tegenprestatie een onderdeel van het traject. Jongeren die niet in het JPF-traject kunnen worden opgenomen krijgen een advies en worden warm doorgeleid naar alternatieve mogelijkheden; intern of extern. Dit in afstemming 14

met de aanmeldende partijen en in samenwerking met de maatschappelijke organisaties rondom jongeren. Het JPF in 2022 JPF jongeren 2022 In traject Positieve uitstroom Negatieve uitstroom

1 januari 15 0 0

31 december 19 6 0

In 2022 zijn in totaal zes jongeren uitgestroomd. Eén jongere is overgedragen aan het JPF in Den Haag. De andere vijf jongeren zijn allemaal positief uitgestroomd. Deze jongeren zijn nu schuldenvrij, ze hebben een “thuis”, ze zijn psychologische hulp aangegaan, ze hebben een studie of werk gevonden en ze zijn financieel zelfredzaam of hebben de keus zelf gemaakt om budgetbeheer nog even aan te houden als vastigheid. Een aantal jongeren heeft in 2022 gebruik gemaakt van nazorg. Deze nazorgtrajecten kunnen soms intensief zijn: er komen soms psychische problemen aan de orde, wanneer het beroep op de (financiële) zelfredzaamheid wordt vergroot. We hebben jongeren daarin dan extra begeleiding geboden indien nodig. Er zijn aan de andere kant ook jongeren die het JPF versneld doorlopen. Zij stromen dan eerder uit het JPF en hebben geen intensief nazorgtraject nodig. Wij verwijzen u naar bijlage 1 voor een aantal succesverhalen van Delftse JPF-jongeren. Toekomst van het JPF Bij de kadernota 2022 is er structureel een bedrag van €140.000,- beschikbaar gesteld voor het JPF. Dit betekent dat het project uit de pilotvorm is gegaan en het structureel kan worden ingebed in de organisatie. Eind 2022 heeft wethouder Gooijer toegezegd om een onderzoek te doen naar de mogelijkheid om het JPF uit te breiden en om bij de Kadernota 2023 een voorstel te doen voor structurele dekking.

4.4 EMMA (Eerder Melden, Minder Achterstand) EMMA in 2022 Sinds 1 januari 2021 is het een wettelijke taak van gemeenten om betalingsachterstanden van zogeheten ‘vaste lasten partners’ op te volgen en inwoners een hulpaanbod te doen. De gemeente Delft heeft sinds 2018 al een pilot vroegsignalering. Vaste lasten partners zijn energieleveranciers, woningverhuurders, drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars. In 2021 is het aantal vaste lasten partners waar we als gemeente mee samenwerken, fors toegenomen. Dit komt door de aansluiting van Delft bij het Landelijk Convenant Vroegsignalering. In het jaarverslag 2021 voorspelden we meer signalen van betalingsachterstanden in 2022 door de hoge inflatie en stijgende energieprijzen. Tegen onze verwachting in, ontvingen we in 2022 nagenoeg evenveel signalen als in 2021. Van de inwoners met betalingsachterstanden die we hebben benaderd, hebben we 22% bereikt. Dit betekent dat we daadwerkelijk contact hebben gehad. Van de inwoners die we hebben bereikt, wilde en ontving 61% hulp. Zowel het aantal inwoners dat we hebben bereikt als het aantal inwoners dat hulp wilde, is gestegen ten opzichte van 2021. Een kanttekening bij deze cijfers is dat het steeds gaat om de geregistreerde en meetbare effecten van vroegsignalering.

In werkelijkheid kan de impact van vroegsignalering groter zijn omdat bijvoorbeeld niet altijd inzichtelijk is of inwoners zich na contact of een e-mail/brief melden bij hulpverlening. De inwoners die we spreken, zijn over het algemeen erg positief over de hulp die we als gemeente bieden. Ook vaste lasten partners zijn blij met de samenwerking.

15

Op verzoek van de raad heeft het college, vooruitlopend op dit jaarverslag, al de resultaten van vroegsignalering 2022 gedeeld. Voor een beschrijving van de ontwikkelingen in 2022, meer cijfermatige en kwalitatieve resultaten en een vooruitblik 2023 verwijzen we u naar het Jaarverslag vroegsignalering 2022. Sinds 1 juli 2021 monitort Divosa de vroegsignalering van schulden bij deelnemende gemeenten in de Monitor Vroegsignalering Schulden. Divosa publiceert jaarlijks een rapportage met resultaten en bevindingen. Door de verschillende werkwijzen in vroegsignalering tussen gemeenten (en de verschillen in systemen en registratie daarbij) is het niet mogelijk om resultaten (landelijk en van andere gemeenten) één op één te vergelijken. De cijfers en analyse van Divosa kunnen wel een indicatie geven en helpen om vroegsignalering nog efficiënter en zo effectief mogelijk in te richten. De jaarrapportage van Divosa was ten tijde van het schrijven van het Jaarverslag vroegsignalering 2022 nog niet beschikbaar maar dit is inmiddels wel het geval. We staan kort stil bij een aantal resultaten. Monitor Vroegsignalering Schulden6 Landelijk ontvingen gemeenten in 2022 3,3 signalen per 1000 inwoners. Dit zijn 0,3 signalen per 1000 inwoners meer dan in 2021.

Het is lastig om een goede vergelijking te maken tussen 2021 en 2022 en hier conclusies aan te verbinden met betrekking tot de af- of toename van financiële problemen onder inwoners. Dit komt omdat de oorzaak van de toename van het aantal signalen ook kan liggen in het aantal signaalpartners in de loop van een jaar. Van de inwoners die zijn benaderd door gemeenten, werd landelijk 18% bereikt. Dit betekent dat er daadwerkelijk contact was met de inwoner. Van de inwoners die gemeenten bereikten, wilde 39% hulp in de vorm van een ‘quick fix’ (63%) of een verwijzing (37%) naar niet financiële- en/of financiële hulpverlening. Ook voor bovenstaande cijfers geldt de kanttekening dat het ‘slechts’ gaat om geregistreerde en meetbare effecten van vroegsignalering. Procentueel bereikten we in Delft een hoger percentage dan landelijk en boden we aan meer mensen hulp. Net als in Delft blijkt uit de landelijke cijfers dat een persoonlijke benadering (huisbezoek/telefonisch) het meest succesvol is om inwoners te bereiken. Toekomst van EMMA Bij de kadernota 2022 is er structureel €190.000,- beschikbaar gesteld voor vroegsignalering. Dit betekent dat EMMA officieel geen pilot meer is maar een taak die conform de wettelijke verplichting, structureel kan worden uitgevoerd. 4.5 Communicatie Sinds 2019 maken we gebruik van een communicatieadviseur armoede en schuldhulpverlening.

Heldere communicatie vanuit de gemeente is belangrijk om de doelgroep te bereiken en om hun vertrouwen te winnen. Sindsdien zijn er al veel stappen gezet op het doorbreken van taboe rondom het hebben van schulden en het vergroten van de naamsbekendheid van de Financiële Winkel. In 2022 heeft communicatie vooral ondersteund in het helder maken van bestaande communicatie: • Diverse brieven en formulieren voor klanten in Heldere Taal. • Diverse documenten in Heldere Taal zoals het plan van aanpak en noodzakelijkheidsverklaring voor budgetbeheer. • Diverse webpagina’s (Schulden voorkomen, Schulden aanpakken). • Berichten voor de Delft Actief en de nieuwsbrief Werk en Inkomen.

6

https://www.divosa.nl/publicaties/divosa-monitor-vroegsignalering-schulden-jaarrapportage-2022

16

Er is niet alleen gewerkt aan de communicatie naar inwoners toe, maar ook naar partners. Voor hen is er een overzicht ontwikkeld met de verschillende mogelijkheden voor financiële hulp. Zodat de partners ook hun klanten beter kunnen informeren. Ook in 2022 was er aandacht voor zelfstandige ondernemers met geldzorgen of schulden: • Advertentiecampagne: inzet op social media (Facebook, Instagram, LinkedIn en Twitter). In februari is de Facebook-advertentie 74.485 keer weergegeven aan 12.744 verschillende mensen in de doelgroep. Daarvan hebben 324 mensen op de link geklikt. In juni is de advertentie opnieuw ingezet, met 66.057 weergaves waarvan 20.884 verschillende mensen bereikt en 295 klikken op links. • Communicatie heeft ondersteund in de opzet van de vragen voor het eerste klanttevredenheidsonderzoek. • Ook heeft communicatie ondersteund in het evalueren met partners in de stad. • De webpagina www.delft.nl/schuldhulpondernemers werd up-to-date gehouden. • Er werd een nieuwsbericht ontwikkeld voor de nieuwsbrief @Delft. Een belangrijk thema bij schuldhulpverlening is Vroegsignalering. Hoe eerder inwoners met betalingsachterstand(en) hulp weten te vinden, des te kleiner de kans op hoge schulden.

Ook in 2022 is gewerkt aan het up-to-date houden van: • De webpagina www.delft.nl/vroegsignalering • Verschillende e-mails en brieven in Heldere Taal • De flyer • De infographic (voor de flyer en de webpagina) Ook in 2022 was er communicatie in heldere taal nodig voor én over de toeslagenaffaire. Uiteraard voor de inwoners maar ook binnen de gemeente. Dit betrof: • Diverse brieven voor gedupeerden. • Artikel voor Yammer, om de collega’s te informeren over het hulpteam. • De webpagina www.delft.nl/toeslagenaffaire inclusief een uitgebreide lijst met veelgestelde vragen. De webpagina’s zijn aangevuld met informatie over o.a. de lotgenotenmiddagen en de “Kindregeling” voor kinderen van gedupeerde ouders. Op het gebied van armoedebestrijding zijn er verschillende regelingen en situaties geweest waarvoor (extra) ondersteuning nodig was in de communicatie: • In 2022 was de Energietoeslag een groot onderwerp, ook voor communicatie. Alle brieven zijn ontwikkeld in heldere taal. De webpagina werd bijna dagelijks bijgewerkt. Daarnaast is de energietoeslag via vrijwel alle gemeentelijke kanalen gepromoot (Stadskrant, social media, nieuwsbrief). • Ook voor de andere regeling voor energiecompensatie, de Individuele bijzondere bijstand, heeft communicatie de webpagina en brieven ontwikkeld in Heldere taal.

Daarnaast is er een persbericht geschreven en is deze verspreid via verschillende kanalen. • Alle armoederegelingen staan in het boekje “Dit geld(t) voor u” die elk jaar wordt bijgewerkt door communicatie. Alle webpagina’s van verschillende armoederegelingen zijn bijgewerkt op www.delft.nl. Voor sommige regelingen is extra aandacht geweest in de Delft Actief of in de nieuwsbrief Werk en Inkomen. • De gemeente werkt samen met het Jeugdfonds Sport & Cultuur zodat alle kinderen, ook in de gezinnen met lage inkomens, kunnen sporten of bijvoorbeeld muziekles kunnen volgen. Het Jeugdfonds betaalt dan de contributie of het lesgeld. Voor het persbericht over de verlenging van de samenwerking is nauw samengewerkt met het 17

•

•

Jeugdfonds. Ook is het bericht gedeeld via www.delft.nl, de Delft Actief en op social media. Daarnaast voert het Jeugdfonds jaarlijks diverse campagnes, zo ook in 2022. Deze heeft de gemeente ook verspreid via de eigen kanalen op www.delft.nl en social media. Eén van de naweeën van corona was te merken in de gevraagde ondersteuning in communicatie over het ophalen van gratis mondkapjes en zelftests. Naast het schrijven van brieven in heldere taal, is er ook een advertentie ontwikkeld voor de Stadskrant. Daarnaast is de actie ook gepromoot via posters die op verschillende plekken in Delft zijn opgehangen. Over de actie is een nieuwsbericht ontwikkeld en geplaatst op www.delft.nl en zijn er op de gemeentelijke website meerdere kruisverwijzingen geweest naar het nieuwsbericht. In 2022 is er een armoedemonitor ontwikkeld. Communicatie heeft zowel inhoudelijk als aan de vormgeving en Heldere Taal gewerkt.

In 2022 is er een start gemaakt met het ontwikkelen van communicatiemiddelen voor werkgevers. Daarvoor is de campagne ‘Financieel Fitte Werknemers’ van Wijzer in Geldzaken als inspiratie gebruikt. Door werkgevers bewust te maken van de signalen willen we werknemers met geldzorgen/schulden bereiken met informatie over hulp bij schulden. Zo is er een flyer ontwikkeld met “herken de signalen” die is verspreid via het netwerk van het Ondernemersfonds (een direct mailing én via het ondernemersplatform Chainels). Ook is er een landingspagina ontwikkeld: www.delft.nl/werknemersmetgeldzorgen

Jongeren die de leeftijd van 18 jaar bereiken krijgen een flyer van de campagne “Regel je shit”. Op deze flyer staat een lijst met zaken die jongeren ineens zelf moeten regelen bij de leeftijd van 18 jaar. De licentie voor het gebruik deze flyer liep eind 2022 af. Omdat er in 2024 een specifieke campagne wordt ontwikkeld voor jongeren, inclusief communicatie voor jongeren die 18 jaar worden, is voor 2023 een tijdelijke brief ontwikkeld. In sommige gevallen was de ondersteuning van communicatie alleen nodig als advies of in de rol van sparringpartner. Dit was bijvoorbeeld het geval voor: • De Week van het Geld (meekijken met alle uitgaande communicatie en ook mee op pad met voormalig wethouder Bas Vollebregt bij een schoolbezoek) • Energiearmoede (flyer over Energie besparen en Energiehulpen) • Gezondheidsfestival • Geldzaken voor Elkaar 18

5. Resultaten Financiële Winkel van Delft (FWvD) In 2018 is de FWvD begonnen met het verbeteren van haar dienstverlening. Dit had twee redenen. In het eerste halfjaar van 2018 zijn acties ondernomen, naar aanleiding van het rapport ‘Een open deur? Een onderzoek naar de toegang tot de gemeentelijke schuldhulpverlening’ van de Nationale ombudsman. In de tweede helft van 2018 werden in de dossiers van een medewerker van de FWvD onregelmatigheden geconstateerd. Het college is toen direct een uitvoerig intern onderzoek gestart en is met een verbeterplan gekomen.7 In januari 2019 werd de Nota Schuldhulpverlening 2019-2022 aangenomen en later dat jaar de beleidsregel schuldhulpverlening. Het nieuwe beleid schuldhulpverlening van Delft paste beter bij de landelijke ontwikkelingen en gedragswetenschappelijke kennis van de afgelopen jaren. Beleid dat de nadruk legt op laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening en hulpverlening op maat. Het verbeteren van haar dienstverlening is voor de FWvD een continu proces. In 2021 constateerde de FWvD dat er bij een aantal cliënten in dossiers vertraging was ontstaan. In 2022 heeft de FWvD verbeteracties ingezet voor de kwaliteitsverbetering van de dienstverlening van de FWvD.

Dit gaat om de volgende verbeteracties: • De dossiers waarin termijnoverschrijding was geconstateerd zijn versneld opgepakt samen met de klant waardoor binnen zes weken de situatie weer onder controle was. • Er heeft uitbreiding van capaciteit plaatsgevonden waardoor de caseloads beter beheersbaar waren en er eerder geanticipeerd kan worden. • Met de rechtbank in Den Haag zijn verscherpte werkafspraken gemaakt ter ondersteuning van versnelling en kwaliteitsverbetering van het proces. • Er zijn aangescherpte KPI’s afgesproken over kwaliteit en afhandelingstermijnen. • Er wordt strak gestuurd op doorlooptijden middels caseloadgesprekken. • De interne (onafhankelijke) controles op de doorlooptijden zijn herijkt, geïntensiveerd en aangescherpt zodat we doorlopend op de termijnen kunnen sturen en er direct actie ondernomen kan worden. • De interne controle normen (KIC’s) hebben vanaf 2021 een kwaliteitsverbetering gerealiseerd van 54,1% goed in 2020 naar 73,9% goed in 2021 en 86% in Q2 2023. 5.1 Algemene cijfers schuldhulpverlening Voor het derde jaar op rij zien we een terugloop in het aantal aanmeldingen. Landelijk bleef dit aantal ongeveer gelijk ten opzichte van 2021. Voor het eerst in een aantal jaar nam het gemiddeld aantal schuldeisers in Delft weer toe. Van de inwoners die zich aanmeldden, bestond de grootste groep uit alleenstaanden.

Op grond van de data van het CBS (zie ook pagina 9) is dit de grootste groep met problematische schulden (40,7%), opgevolgd door paren met kinderen (25,6%). Van de paren met kinderen meldde zich in verhouding een klein percentage aan voor hulp. Het percentage eenouderhuishoudens dat zich bij ons meldde was hoger in verhouding tot het totale percentage met problematische schulden (18,9%). Tabel 1: Algemene cijfers Financiële Winkel van Delft Omschrijving 2018 2019 2020 Unieke aanmeldingen FWvD Kenmerken schuldenaar • Alleenstaand

2021

2022

424

498

460

416

391

54%

50%

59%

73%

61%

7

1904044 College van B&W - onderzoek Schuldhulpverlening en Verbeterplan.pdf en 1939732 College van B en W - stand van zaken verbeterplan schuldhulpverlening.pdf

19

•

Alleenstaand ouder • Paar met kinderen • Paar zonder kinderen Gemiddeld aantal schuldeisers (gecorrigeerde) jaarcijfers gemiddelde schuld

28%

29%

22%

17%

23%

14%

14%

13%

8%

7%

4%

7%

6%

2%

9%

14

16

13

9

13

€ 44.186

€ 47.939

€ 34.777

€ 37.680

€ 40.315

NB: Om goed te kunnen vergelijken wordt hieronder, net als voorgaande jaren, informatie gedeeld met betrekking tot de totale aantallen binnen schuldhulpverlening (particulieren en ondernemers). In 4.3 en 4.4 staat informatie specifiek voor ondernemers. 5.2 Monitoring van schuldhulpverlening In de Nota schuldhulpverlening 2019-2022 zijn negen indicatoren, ook wel Key Performance Indicators (KPI’s) genoemd, opgesteld. Deze KPI’s geven een beeld van de resultaten en effectiviteit van de schuldhulpverlening in Delft: 1) Aanmeldingen: over vier jaar is het aantal aanmeldingen gelijk aan het gemiddelde bij vergelijkbare gemeenten (ongeveer 650). Per jaar stijgt het aantal aanmeldingen met 25%. 2) De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. 3) Intake: 55% van de aanmeldingen leidt tot een intake. Dit moet eind 2022 gerealiseerd zijn. 4) Het percentage dat uit de intake leidt tot een schuldregeling blijft ten minste gelijk aan het huidige (31% ten opzichte van 28% landelijk). 5) Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen stijgt. 6) Het aantal inwoners waarbij sprake is van recidive daalt. 7) Aantal geslaagde doorleidingen naar de WSNP is 80% van de aangemelde inwoners. 8) Het aantal saneringskredieten stijgt. 9) Het aantal inwoners in bewind daalt, tegelijkertijd stijgt het aantal inwoners in budgetbeheer. 1.

Aanmeldingen: over vier jaar is het aantal aanmeldingen gelijk aan het gemiddelde bij vergelijkbare gemeenten (ongeveer 650). Per jaar stijgt het aantal aanmeldingen met 25%.

Het eindsaldo op 31-12-2022 bedraagt 391 aanmelding terwijl de ambitie op basis van de prestatie indicator uit zou moeten komen op 1074 aanmeldingen op 31-12-2022. Er moet geconstateerd worden dat de jaarlijkse stijging met 25% te ambitieus is. Ondanks dat de

20

jaarlijkse stijging van 25% te ambitieus is, zal de FWvD verkennen welke mogelijkheden er zijn om het bereik onder inwoners te vergroten (zie ook hoofdstuk 5). 2. De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt.

Het gemiddelde totaalsaldo aan schuld per aanmelder bedraagt € 40.315,- in 2022. Dat is een stijging ten opzichte van 2021 met een gemiddelde schuld van € 39.771,-. Het gemiddelde bedrag van € 40.315,- is hoger dan het landelijke gemiddelde van € 37.485,-. 3. Intake: 55% van de aanmeldingen leidt tot een intake. Dit moet eind 2022 gerealiseerd zijn.

In de basis leidt vanaf 2020 iedere aanmelding tot een intake. Destijds was dit, bij het vaststellen van deze KPI, nog niet de regel. Het eindpercentage in 2022 bedraagt 80%. De verklaring dat het percentage geen 100% is, komt omdat niet iedere aanmelder verschijnt op het gesprek en tevens dat niet iedere aanmelder uiteindelijk gebruik wil of kan maken van het aanbod van de FWvD.

4. Het percentage dat uit de intake leidt tot een schuldregeling blijft ten minste gelijk aan het huidige (46% ten opzichte van 28% landelijk).

Het eindresultaat op 31-12-2022 bedraagt gemiddeld 46% van de aanmeldingen leidt tot een schuldregeling. Dit is meer dan het landelijke streefgemiddelde van 28%. 5.Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen stijgt.

21

Het doel was om eind 2022 meer dan 50 schuldregelingen afgerond te hebben. Het resultaat op 31-12-2022 laat een saldo zien van 112 geslaagde schuldregelingen. 6. Het aantal inwoners waarbij sprake is van recidive daalt. Er is sprake van recidive wanneer mensen binnen vier jaar na het doorlopen van een schuldregeling weer starten met een schuldhulptraject. In 2020 is de indicator vastgesteld op 11 personen. Een herberekening toont echter aan dat dit 30 personen hoorde te zijn. In 2021 daalde het aantal naar 20 en in 2022 ging het om 5 personen. Dat is een daling van 83% ten opzichte van 2020. 7. Aantal geslaagde doorleidingen naar de WSNP is 80% van de aangemelde inwoners.

Het streven is 80% geslaagde doorleidingen WSNP of overeenkomsten. Het slagingspercentage ligt eind 2022 gemiddeld op 92%. 8. Het aantal saneringskredieten stijgt.

De ambitie was in 2022 15 saneringskredieten gerealiseerd te hebben. Het resultaat op 3112-2022 laat een eindsaldo zien van 56 geslaagde saneringskredieten. 9. Het aantal inwoners in bewind daalt, tegelijkertijd stijgt het aantal inwoners in budgetbeheer. NB: Naast budgetbeheer en bewind (beschermingsbewind en schuldenbewind) bestaan ook de maatregelen mentorschap en curatele. Bewindvoering kan in combinatie met mentorschap worden uitgesproken door de rechter. Als deze bescherming (bewind of bewind in combinatie met mentorschap) niet voldoende is, kan iemand ook onder curatele worden gesteld. Indien nodig kan voor alle vormen van hulp bijzondere bijstand worden aangevraagd bij de gemeente. Tot eind 2022 is geen onderscheid gemaakt in de registratie van de verschillende vormen van hulp. Als gevolg van de maatregel kostenbesparing Bewindvoering uit het actieplan sociaal domein 2.0 is de vorm van registreren aangepast. Vanaf 2023 wordt bij de registratie een onderscheid gemaakt tussen Schuldenbewind, Schuldenbewind/mentorschap, Beschermingsbewind en Beschermingsbewind/mentorschap en Curatele. Voor 2022 en voorgaande jaren geldt dat de aantallen een verzameling zijn van de maatregelen en een combinatie hiervan.

Tabel 2: Aantal huishoudens met Bewindvoering, mentorschap en curatele of budgetbeheer 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Bewindvoering, 638 688 746 815 862 926 mentorschap en curatele Budgetbeheer 486 445 459 482 455 421 22

Door de manier van registreren is het niet mogelijk om te bepalen of deze KPI ten aanzien van Bewindvoering in 2022 is behaald. Het aantal huishoudens met budgetbeheer is in 2022 verder gedaald. Dit komt overeen met de landelijke afname van budgetbeheerrekeningen en de afname van het aantal unieke aanmeldingen voor schuldhulpverlening bij de FWvD. 5.3 Cijfers schuldhulpverlening voor ondernemers De FWvD voor Ondernemers heeft in het tweede jaar van haar bestaan zoals verwacht meer ondernemers weten te bereiken. Dit was ook landelijk de trend. Het jaarverslag 2022 van de NVVK8 geeft aan dat het aantal schuldregelingen voor ondernemers landelijk steeg van 2.187 in 2021 naar 3.447 in 2022. In 2022 kampten veel kleine ondernemers vanwege de coronaperiode nog met uitgestelde vorderingen van de Belastingdienst en terugbetalen was vaak problematisch. Daarnaast telde voor sommige kleine ondernemers de energiecrisis op bij de coronacrisis en werden zij geconfronteerd met hoge energierekeningen. Wel daalde de gemiddelde schuld van ondernemers in 2022 landelijk aanzienlijk van € 112.673 naar € 74.000. Ondernemers met een coronabelastingschuld zijn met ingang van 1 oktober 2022 begonnen met het aflossen van hun schuld in 60 maandelijkse termijnen.9 In totaal zijn er in 2022 bij de FWvD voor Ondernemers 54 unieke aanmeldingen geregistreerd. Dat waren er in 2021 nog 48.

Dat is een stijging van 12,5% terwijl we een stijging van 10% verwacht hadden. 5.4 Monitoring van schuldhulpverlening voor ondernemers Ook voor SHVO zijn KPI’s opgesteld. In de Nota schuldhulpverlening voor ondernemers staan zeven KPI’s. In 2021 zijn we gestart met 0-metingen, omdat er cijfermatig niet veel gegevens bekend zijn rondom SHVO bij gemeenten. In 2022 hebben we een aantal indicatoren vast kunnen stellen, anderen konden nog niet vastgesteld worden, omdat er nog geen gegevens over waren. Die zijn in 2022 doorgegaan als 0-meting. Naar aanleiding van de resultaten van 2022 hebben we een aantal nieuwe indicatoren kunnen vaststellen. Indicatoren 2022 1) Tot en met 2023 stijgt het aantal aanmeldingen met 10% per jaar. 2) De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. (Hier hebben we de eerste jaren echter nog geen invloed op). 3) Minimaal 85% van de aanmeldingen leidt tot een intake. 4) Het percentage dat uit de intake leidt tot het opstarten van een schuldregeling stijgt. 5) 0-meting in 2022 voor het met succes bereiken van een schuldregelingen (akkoord van de schuldeisers). Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 6) 0-meting in 2021 voor het aantal geslaagde doorleidingen naar de Wsnp. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. 7) 0-meting in 2021 voor het aantal saneringskredieten. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op.

KPI 1: Aanmeldingen: Tot en met 2023 stijgt het aantal aanmeldingen met 10% per jaar. • In 2021 waren er 48 unieke aanmeldingen en in 2022 waren dat er 54. Dat is een stijging van 12,5% in plaats van de verwachte stijging van 10%. KPI 2: Hoogte schuld: De hoogte van de gemiddelde schuld bij aanmelding daalt. (Hier hebben we de eerste jaren echter nog geen invloed op). • In 2021 was de hoogte van de gemiddelde schuld € 105.867,-. In 2022 was de hoogte van de gemiddelde schuld € 129.393,-. Dat is een stijging van € 23.526,-. 8 Bron: https://jaarverslag.nvvk.nl/2022/cijfers 9 Bron: Brief ministerie van Financiën: Actuele cijfers coronabetalingsregeling en intrekken

Betalingsregelingen – 7 mei 2023 23

De hoge gemiddelde schuld is te verklaren door de hoge schulden van een klein aantal ondernemers. Door de relatief lage aantallen, hebben deze hoge schulden veel invloed op de hoogte van de gemiddelde schuld. KPI 3: Intake: Minimaal 85% van de aanmeldingen leidt tot een intake. • In 2022 leidde 48 van de 54 aanmeldingen tot een intake. Dat is naar boven afgerond 89%. KPI 4: Het percentage dat uit de intake leidt tot het opstarten van een schuldregeling stijgt. • In 2021 leidde naar boven afgerond 7% (3/44) intakes tot een schuldregeling. In 2022 leidde 2 van de 48 intakes tot het opstarten van een schuldregeling. Dat is naar beneden afgerond 4% en dus een daling ten opzichte van 2021. De andere intakes leidden niet tot een schuldregeling om verschillende redenen, zoals: • Een groot gedeelte van de ondernemers kwam voor informatie en een adviesgesprek en werd doorverwezen. Bijvoorbeeld omdat geen sprake was van een problematische schuld of omdat zij eigenlijk aanklopten voor een BBZ uitkering. Omdat dit in 2022 regelmatig gebeurde is in dit jaar de website aangepast om te verduidelijken voor welke vraag inwoners bij welk loket terecht kunnen. • Een aantal ondernemers had een BV en was niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden. Binnen de FWvD voor ondernemers is het niet mogelijk om hen te helpen. Zij ontvingen een doorverwijzing.

• Het traject werd beëindigd op verzoek van de ondernemer zelf of we kregen geen contact meer met de ondernemer. KPI 5: 0-meting in 2022 voor het met succes bereiken van een schuldregelingen (akkoord van de schuldeisers). Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. • Er zijn in 2021 geen schuldregelingen afgesloten. In 2022 was dit er 1. • KPI 5 wordt voor 2023 aangepast naar: Het aantal met succes afgesloten schuldregelingen blijft gelijk aan 1 of stijgt verder. KPI 6: 0-meting in 2022 voor het aantal geslaagde doorleidingen naar de Wsnp. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. • Er zijn in 2021 en 2022 nog geen ondernemers doorgeleid naar de WSNP. • KPI 6 blijft voor 2023 hetzelfde, alleen het jaartal wordt aangepast. KPI 7: 0-meting in 2022 voor het aantal saneringskredieten. Afhankelijk daarvan stellen we een indicator op. • Er zijn in 2021 geen saneringskredieten afgesloten voor ondernemers. In 2022 was dit er 1. Eind 2022 is besloten dat voor ondernemers met een schuldregeling eerst wordt onderzocht of een BBZ krediet kan worden ingezet. Voor ondernemers waarvoor dit niet mogelijk is, kan een saneringskrediet bij de Gemeentelijke Kredietbank worden afgenomen. •

KPI 7 wordt voor 2023 aangepast naar: Het aantal BBZ kredieten voor ondernemers met een schuldregeling en/of saneringskredieten blijft gelijk aan 1 of stijgt.