Jaarstukken 2025 - Gemeente Delft - Gewaarmerkt inclusief controleverklaring
Tekst van het document
•
Informatievoorziening en informatiebeveiliging € 1,2 miljoen (voordeel) Door diverse oorzaken konden verbeteringen en ontwikkelingen binnen de oorspronkelijke planning van Informatievoorziening niet volledig worden uitgevoerd. Hierdoor is op dit onderdeel sprake van een onderschrijding van circa € 1,0 miljoen. Daarnaast is op het onderdeel informatiebeveiliging sprake van een voordeel van € 245.000. Dit wordt voor een belangrijk deel verklaard vertraging in de werkzaamheden waardoor het tijdelijk budget voor de analyse van de gevolgen van de invoering van NIS2 grotendeels niet is uitgegeven.
•
OZB niet-woningen en overige belastingen € 1,0 miljoen (voordeel) De opbrengst OZB niet-woningen is hoger dan begroot. Door een verbeterde bestandskoppeling kan de Regionale Belasting Groep (RBG) leegstand efficiënter beoordelen. Hierdoor zijn meer aanslagen verstuurd dan geraamd. Daarnaast is na de herwaardering gebleken dat het stijgingspercentage hoger was dan bij de afgegeven ramingen (oktober 2024). Ook is geen rekening meer gehouden met een mogelijk lagere opbrengst als gevolg van de uitkomst van een lopende bezwaarprocedure tegen de WOZ-waarde. Bij de precariobelasting is sprake van hogere baten die betrekking hebben op aanslagen over eerdere jaren.
•
Gedeeltelijke vrijval balanspost Spoorzone € 0,9 miljoen (voordeel) In 2017 zijn afspraken gemaakt over de uitvoering van een aantal maatregelen. Hiervoor heeft de gemeente middelen gereserveerd. Een aantal maatregelen is hiervan uitgevoerd, maar de lasten hiervan zijn tot op heden nog niet afgeboekt van deze middelen. Voor een deel van het resterende bedrag moeten nog concrete afspraken gemaakt worden met de NS, hiervoor is een voorziening gevormd (€ 1,5 miljoen). Het resterende deel van de verplichting ter hoogte van € 900.000 kan BBVtechnisch gezien niet worden aangehouden in deze voorziening en valt nu vrij in het saldo, maar blijft via een afrekenvoorstel beschikbaar voor het realiseren van fietsparkeerplekken bij station Delft Campus.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
24
•
Opvang Oekraïne € 0,8 miljoen (voordeel) De rijksbijdrage voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne is net als voorgaande jaren hoger dan de kosten die de gemeente heeft gemaakt.
•
Bijdrage Veiligheidsregio € 0,7 miljoen (voordeel) Door een lagere realisatie op de regeling voor functioneel leeftijdsontslag (FLO) en een positief resultaat van de veiligheidsregio Haaglanden is een deel van de bijdrage terugontvangen.
•
Lagere onttrekking Algemene reserve t.b.v. begrotingssaldo € 7,0 miljoen (nadeel) In de (gewijzigde) begroting is rekening gehouden met een onttrekking aan de Algemene reserve van € 7,0 miljoen ter dekking van het begrotingssaldo. Gelet op het resultaat is deze onttrekking achterwege gebleven.
•
Storting voorziening spaarverlof / bovenwettelijk verlof € 1,3 miljoen (nadeel) Op basis van de laatste inzichten is een aanvullende dotatie aan de voorziening spaarverlof/bovenwettelijk verlof nodig, om te zorgen dat de voorziening toereikend is.
•
Openbaar groen € 1,2 miljoen (nadeel) Het nadeel op openbaar groen wordt onder ander veroorzaakt door stormschades, meer iepziekte en meer inzet op het vergroenen van de openbare ruimte. In de Delftse Hout is een inhaalslag gemaakt in het onderhoud, hiervoor is een deelsubsidie van de provincie Zuid-Holland ontvangen. Door de algemene stijging van arbeid, bouw en transportkosten zijn de kosten voor onderhoud hoger uitgevallen dan begroot.
•
Storting voorziening pensioenen (voormalig) wethouders € 1,1 miljoen (nadeel) Op basis van uitspraken van de Commissie BBV moet de gemeente een voorziening op basis van grondslagen voor individuele waardeoverdrachten én aanvullend een voorziening voor het Appa-fonds aanhouden. Dit leidt tot een aanvullende dotatie aan de voorziening wethouderspensioenen voor de dekking van de pensioenaanspraken van huidige en voormalige bestuurders.
•
Overige voor- en nadelen (gesaldeerd) € 3,6 miljoen (voordeel) Het totaal aan overige voor- en nadelen telt op tot € 3,6 miljoen. Hieronder vallen o.a. kleinere voordelen met betrekking tot opbrengsten parkeerbelasting, grondexploitaties, omgevingsvergunningen, erfgoed en Wsw.
Verschillen begroting en realisatie De afwijking ten opzichte van de gewijzigde begroting is bij de baten 0,8% en bij de lasten 3,1%. Bij de programma's is toegelicht dat de verschillen in hoofdzaak incidenteel zijn en diverse oorzaken (exogeen, endogeen) kennen. Het voordelige resultaat na bestemming is vrijwel volledig te danken aan incidentele mutaties. Hiermee is opnieuw het patroon zichtbaar van incidentele overschotten die zich jaarlijks voordoen.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
25
De toelichting op de begrotingsrechtmatigheid is opgenomen bij het onderdeel Rechtmatigheid. De verschillen tussen de begroting en de realisatie omvatten afwijkingen bij de lasten, baten en reservemutaties (stortingen en onttrekkingen). De majeure afwijkingen (> € 200.000) zijn toegelicht in de programmaverantwoording. De volgende tabel geeft per begrotingsprogramma een beeld van de afwijkingen tussen de gewijzigde begroting (raming) en de realisatie. Verschillen tussen begroting en realisatie
Rechtmatig
Afwijking totaal
Afwijking lasten
Afwijking baten
Raad
ja
92
92
-
Stad en Bestuur
ja
460
349
111
Duurzame stad
ja
-531
-4.494
3.963
Bereikbare stad
ja
-131
432
-563
Goed wonen
ja
-1.781
-8.175
6.393
Schone en veilige stad
ja
110
2.713
-2.603
Gezonde en sociale stad
ja
-4.272
-3.855
-417
Samenleven,onderwijs en cultuur
ja
-850
861
-1.711
Werk en inkomen
ja
-2.918
-2.743
-175
Economie en Vastgoed
ja
-252
512
-763
Overhead
ja
-706
-1.308
602
Financiën
ja
-1.703
-1.927
224
Onttrekkingen reserves
ja
8.859
Toevoegingen reserves
ja
-
-
-3.622
-17.542
Reservemutaties
Totaal
8.859 13.920
Voorstel tot bestemming van het resultaat Voor het positieve resultaat is een voorstel tot besteding opgenomen. Dit zijn voorstellen voor afrekening met (bestemmings)reserves (stortingen en onttrekkingen) en een reservering voor de Delftse Rekenkamer (DRK). Na het bestedingsvoorstel blijft een saldo over van € 2,0 miljoen dat vrij besteedbaar is. Voorstel is om dit toe te voegen aan de Algemene reserve. Voorstel tot bestemming van het resultaat
5.447
Afrekening (bestemmings)reserves
-3.450
Overige voorstellen
-4
Mutatie Algemene reserve
1.993
In de Financiële verordening is opgenomen dat voorstellen waaronder dotaties aan reserves of afrekening met het rekeningresultaat worden toegelicht in de jaarstukken en getoetst aan de volgende criteria: • • • •
beleidsinhoudelijke noodzaak; inbedding in de werkplanning van het nieuwe jaar; het voorstel heeft betrekking op incidentele budgetten; het minimumbedrag bedraagt € 100.000 per post en is gebaseerd op een concreet bestedingsvoorstel. Zo nodig kan gemotiveerd worden afgeweken van het minimumbedrag;
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
26
•
het begrotingssaldo van het betreffende programma mag niet worden overschreden, behalve in situaties waarbij aantoonbare exogene factoren het begrotingsresultaat negatief hebben beïnvloed.
Bij de voorstellen voor afrekening met (bestemmings-)reserves is sprake van reserveringen voor nog te maken kosten in 2026 (stortingen). In onderstaande tabel zijn de voorstellen weergegeven inclusief de toetsing aan de criteria van de Financiële verordening. Afwijkingen lichten we toe. Een nadere toelichting op de bestemmingsvoorstellen staat in de programmaverantwoording. De stortingen in de bestemmingsreserves hebben een negatief effect op het weerstandsvermogen. Voorstellen tot afrekening van het jaarrekening resultaat
Bedragen x € 1.000 Storting / Lasten
Afrekening met (bestemmings)reserves
Onttrekking / Baten
Effect op weerstandsvermogen
1
2
3
4
5
3.450
0
-3.450
40
0
-40
ja
ja
ja
nee
ja
- Reserve Beleid en Uitvoering - Incidenteel budget voor project Lau Mazirel fase 2
118
0
-118
ja
ja
ja
ja
ja
- Reserve Beleid en Uitvoering – Fietsparkeren Delft Campus
900
-900
ja
ja
ja
ja
ja
Stad en bestuur - Algemene Reserve - Bevordering opkomst verkiezingen Goed wonen
Gezonde en sociale stad - Reserve MO/BW - Resultaat Beschermd wonen
660
0
-660
ja
ja
ja
ja
ja
- Reserve Beleid en Uitvoering - Onderzoeksbudget zwembad Kerkpolder
100
0
-100
ja
ja
ja
ja
ja
- Reserve VAK - Geluidsoverlast OPEN
117
0
-117
ja
ja
ja
ja
ja
- Reserve Beleid en Uitvoering - Opvang Oekraïne
791
0
-791
ja
ja
ja
ja
ja
- Reserve Werkse! - Resultaat 2025
599
0
-599
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
Samenleven, onderwijs en cultuur
Werk en inkomen
Overhead - Algemene Reserve - Informatiebeveiliging Overige voorstellen
125
0
-125
4
0
-4
4
0
-4 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
3.454
0
Raad - Algemene reserve - Delftse Rekenkamer (DRK), overheveling restantbudget DRK naar 2026 o.b.v. art. 6 lid 2 Verordening DRK Totaal
-3.454
Het voorstel voor budgetoverheveling (€ 40.000) voor opkomstbevordering van verkiezingen voldoet weliswaar niet aan het 4e criterium, maar het betreft hier het volledige budget en de uitvoering van een motie. Hiermee is in dit geval voldoende reden om af te wijken van het minimumbedrag.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
27
FINANCIËLE POSITIE Overzicht financiële positie De financiële positie op basis van de Jaarstukken 2025 wordt in hoofdzaak bepaald door het rekeningresultaat, het weerstandsvermogen, de stadsschuld en de hoogte van de woonlasten. Deze onderdelen beïnvloeden de wendbaarheid en weerbaarheid van de begroting en balans en bepalen daarmee de financiële gezondheid van de gemeente Delft. Het rekeningresultaat is € 5,4 miljoen en wordt, na verwerking van het voorstel voor bestemming van het resultaat, toegevoegd aan de Algemene reserve (eigen vermogen). Mede door dit positieve resultaat is de jaarrekening structureel in evenwicht en verbetert de wendbaarheid en weerbaarheid: structurele lasten zijn gedekt door structurele baten, de weerstandscapaciteit en de liquiditeit nemen toe. Voor de toekomstige financierbaarheid van nieuwe investeringen is dit gunstig. Dit beeld wordt bevestigd door de positieve scores van financiële kengetallen structurele exploitatieruimte (2,4%) en solvabiliteit (41,9%). Ten opzichte van de totale omvang van de begroting is het rekeningresultaat beperkt in omvang. De afwijking bij de baten is 0,8% en bij de lasten 3,1%.
Gegeven de veelheid en diversiteit van de gemeentelijke inkomsten en uitgaven en de exogene, vaak niet te beïnvloeden factoren die hierop van invloed zijn, kan gesteld worden dat de ramingen van lasten, baten en reservemutaties in de begroting realistisch zijn en dat de voorspellende waarde van de begroting (inclusief wijzigingen) voldoende is. De belangrijkste afwijkingen die het resultaat veroorzaken zijn hiervoor in Financieel resultaat 2025 reeds toegelicht en hebben net als in de afgelopen jaren overwegend een incidenteel karakter. Hiermee is opnieuw het patroon zichtbaar van incidentele overschotten die zich jaarlijks voordoen. Bij de uitvoering van het investeringsprogramma is de realisatie van de geplande investeringen 61%. Deze afwijking tussen de geraamde investeringsbedragen en de daadwerkelijke realisatie wordt verklaard door planningsoptimisme en diverse (externe) factoren zoals de beschikbaarheid van aannemers, beschikbaarheid van materieel, juridische procedures en ambtelijke capaciteit. Omdat dit beeld al jaren de praktijk is, is hier in de primaire begroting op geanticipeerd door een stelpost voor de lagere kapitaallasten die het gevolg zijn van de onderschrijdingen. En ook bij het bepalen van de financieringsbehoefte is uitgegaan van een realistisch investeringsvolume.
Op termijn moet op basis van het totale investeringsprogramma rekening worden gehouden met een stijging van de kapitaallasten (afschrijving en rente) die de wendbaarheid van de begroting beperkt. Het weerstandsvermogen laat zien hoe weerbaar de gemeente is door de aanwezigheid van financiële buffers waarmee eventuele tegenvallers kunnen worden opgevangen. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt bepaald door het vrij aanwendbare deel van de Algemene reserve en bedraagt € 86 miljoen. Een indicatie voor de benodigde omvang van de buffers is het risicoprofiel van de gemeente dat in deze jaarstukken is gestegen naar € 46,4 miljoen (zie paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing). Daarmee is de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit positief (weerstandsratio: 1,9). Volgens het toezichtskader van de provincie is deze score ruim voldoende (bron: Gemeenschappelijk toezichtskader 2020).
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
28
Het totale eigen vermogen van de gemeenten bestaat uit de Algemene reserve en de bestemmingsreserves en is ultimo 2025 ruim € 334 miljoen. Na aftrek van de benodigde weerstandscapaciteit voor het risicoprofiel bieden het vrij aanwendbare deel van de Algemene reserve en de bestemmingsreserves extra dekkingsmogelijkheden. In Delft is hiermee rekening gehouden door financiële ruimte aan te houden als incidentele dekking voor de opgaven en voor de groei van de stad. Hiermee is financiële dekking beschikbaar voor cofinanciering, Delft-West, IDD, Museum Prinsenhof, Gelatinebrug en investeringen uit de Strategische Investeringsagenda (SIA). Voor de bestemmingsreserves is in principe al een concrete besteding vastgesteld door de raad, bijvoorbeeld uitvoering van projecten en opgaven, dekking van kapitaallasten van investeringen en uitgestelde uitgaven. Een andere bestemming van deze financiële ruimte vergt een raadsbesluit. Een kanttekening bij het eigen vermogen is dat het geen liquide middelen zijn die op een spaarrekening staan. Voor zover de reserves niet als liquide middelen beschikbaar zijn, vergt de inzet van reserves als dekkingsmiddel het aantrekken van leningen. Dit beperkt de weerbaarheid (daling weerstandsvermogen) en de wendbaarheid (stijging afschrijvingslasten en rentekosten).
De stadsschuld beïnvloedt de weerbaarheid omdat een grote schuld leidt tot hogere uitgaven voor rente en aflossing van leningen. Deze uitgaven liggen vast en beperken de flexibiliteit van de begroting. Voor Delft is de totale schuld € 426 miljoen. Hiermee is de schuld relatief laag en is er ruimte voor extra financiering van toekomstige investeringen door middel van leningen. Op de balans is ook nog sprake van een aanzienlijk volume aan liquide middelen, met name dankzij de rijkssubsidies voor o.a. woningbouw en infrastructuur die de afgelopen jaren zijn ontvangen maar nog niet tot besteding zijn gekomen. Dankzij deze middelen is in de komende jaren het aantrekken van nieuwe leningen niet benodigd en zal de schuld houdbaar blijven. Dit wordt bevestigd door de scores van financiële kengetallen Netto schuldquote (31,4%) en Gecorrigeerde netto schuldquote (18,1%) die als minst risicovol worden gekwalificeerd volgens het toezichtskader van de provincie. Op termijn moet wel rekening worden gehouden met de impact van de Strategische Investeringsagenda (SIA) 2030-2040 op de financieringsbehoefte. De woonlasten gaan over de hoogte van de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing en zijn in Delft in vergelijking met het landelijk gemiddelde hoog.
Dit komt mede door extra verhogingen van de OZB in 2023 (+6%) en 2025 (+7%), die noodzakelijk waren omdat het Rijk geen reële compensatie biedt voor taken en voorzieningen waarvoor de gemeenten verantwoordelijk zijn. De relatieve hoogte van de woonlasten beperkt de wendbaarheid van de begroting omdat de ruimte voor extra belastingverhogingen beperkt is. Dit wordt zichtbaar in het financiële kengetal Belastingcapaciteit (score: 113,9%) dat als meest risicovol worden gekwalificeerd volgens het toezichtskader van de provincie. Omdat Delft de woonlasten in 2026 niet verder heeft verhoogd en veel andere gemeenten dit wel hebben moeten doen, is de verwachting dat op korte termijn de belastingcapaciteit van Delft gaat verbeteren. Conclusie Het rekeningresultaat, het weerstandsvermogen en de stadsschuld dragen bij aan de financiële gezondheid van de gemeente Delft. Dit geldt in mindere mate voor de belastingcapaciteit ('ruimte voor belastingverhogingen') die nu relatief laag is, maar de komende jaren waarschijnlijk gaan stijgen. De wendbaarheid en de weerbaarheid van de begroting en balans bieden een solide basis om ook de komende jaren uitvoering te geven aan onze opgaven en de noodzakelijke investeringen in de groei van de stad.
In het coalitieakkoord 'Aan de slag' van het kabinet-Jetten staan weinig concrete voorstellen voor structurele verbetering van de bekostiging van taken waarvoor de gemeenten Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
29
verantwoordelijk zijn. De uitdaging voor de komende jaren is om een balans te vinden tussen kostenbeheersing en een voorzieningenniveau dat past bij de ambities en groei van Delft. Dit kan door te blijven sturen op realistische ramingen van lasten, baten en reservemutaties (uitvoerbaarheid), zorg te dragen voor voldoende financiële ruimte in de begroting (betaalbaarheid) en door de financiële kengetallen te monitoren en zo nodig bij te sturen (financierbaarheid).
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
30
INVESTERINGEN Investeringsplan Het investeringsprogramma bestaat uit drie onderdelen: 1. investeringsplan 2. investeringsplan - bedrijfsmiddelen 3. investeringsagenda De in uitvoering genomen investeringen zijn opgenomen in het investeringsplan. Op de investeringsagenda staan de voornemens tot investeren voor de komende periode. Na goedkeuring van een uitvoeringsplan gaan investeringen over van de investeringsagenda naar het investeringsplan.
Investeringsplan Investeringsplan Bedragen x € 1.000
Toegekend bedrag
Realisatie t/m 2024
Beschikbaar vanaf
Begroot 2025
Realisatie 2025
1-1-2025 Duurzame stad
4.610
1.507
3.103
876
320
Bereikbare stad
26.134
5.771
20.363
3.063
3.336
Goed wonen
4.760
98
4.662
4.400
285
Schone en veilige stad
149.368
60.095
89.273
20.423
13.405
Samenleven, onderwijs en cultuur
320.073
23.524
296.549
40.723
27.288
Economie en vastgoed
13.232
134
13.098
4.810
654
Totaal investeringen investeringsplan
518.177
91.129
427.048
74.295
45.288
Investeringsplan In het investeringsplan was voor 2025, inclusief verrekening van bijdragen derden, € 74,3 miljoen begroot aan investeringen. Hiervan is € 45,3 miljoen gerealiseerd (61 %). In de programmaverantwoording zijn toelichtingen en gespecificeerde overzichten opgenomen van de investeringen. De over 2025 gereserveerde investeringsbudgetten die niet conform planning zijn uitgenut worden geherfaseerd, met uitzondering van de afgesloten kredieten.
Investeringsplan Bedrijfsmiddelen Bedrijfsmiddelen Bedragen x € 1.000
Toegekend bedrag
Realisatie t/m 2024
Beschikbaar vanaf
Begroot 2025
Realisatie 2025
1-1-2025 Stad en bestuur
1.001
61
940
201
Bereikbare stad
500
-
500
150
25
Schone en veilige stad
1.712
-
1.712
828
163
Overhead
18.131
5.657
12.474
1.344
1.185
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
118
31
Bedrijfsmiddelen Totaal investeringen bedrijfsmiddelen
21.344
5.718
15.626
2.523
1.491
Bedrijfsmiddelen Onder bedrijfsmiddelen wordt met name verstaan tractiemiddelen, aanschaf meubilair en werkplekvoorzieningen. De raming 2025 van de investeringen in bedrijfsmiddelen was circa € 2,5 miljoen. De realisatie is circa € 1,5 miljoen (59%). De afwijkingen zijn toegelicht in de betreffende programmaverantwoording.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
32
SAMENSTELLING VAN HET BESTUUR College Het college bestaat uit de burgemeester en vijf wethouders. Het college is er voor het dagelijks bestuur van de gemeente Delft. Alexander Pechtold is met ingang van 4 september Marja van Bijsterveldt opgevolgd als burgemeester van Delft. De burgemeester is de voorzitter van het college van burgemeester en wethouders (B&W) en wordt elke zes jaar (her)benoemd. De gemeentesecretaris van Delft is Martien van der Kraan. Hij is de eerste beleidsadviseur van het college van burgemeester en wethouders en algemeen directeur van de organisatie. Burgemeester en wethouders
Naam
Portefeuille
Burgemeester (t/m 2 september 2025)
J.M. van Bijsterveldt
Veiligheid / Regio
Burgemeester (vanaf 4 september 2025)
A. Pechtold
Veiligheid / Regio
Wethouder (1e loco-burgemeester)
A.M. Zwart
Duurzaamheid / Werk en inkomen / Economie
Wethouder (2e loco-burgemeester)
M.A. Huijsmans
Financiën / Ruimtelijke ordening / Mobiliteit
Wethouder (3e loco-burgemeester)
F.W.J. van Vliet
Klimaat / Cultuur / Openbare Ruimte
Wethouder (4e loco-burgemeester)
K. Schrederhof
Wonen / Zorg / Onderwijshuisvesting en Sport
Wethouder (5e loco-burgemeester)
J.K. Gooijer
Jeugd & Onderwijs / Ouderen / Armoede
Gemeentesecretaris
M. van der Kraan
De nevenfuncties van de collegeleden zijn opgenomen op de website: www.delft.nl/college De gemeenteraad van Delft bestaat uit 39 raadsleden en kent de onderstaande zetelverdeling. Zetelverdeling gemeenteraad van Delft STIP
6
SP
2
D66
6
CDA
2
Groen Links
6
Onafhankelijk Delft
2
Hart voor Delft
5
Christenunie
2
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
33
VVD
3
PvdA
3
Volt
2
De raad wordt bijgestaan door de raadsgriffier, Jeroen Mimpen.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
34
OVERZICHT AANBEVELINGEN DELFTSE REKENKAMER
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
35
Opvolging aanbevelingen Jaartal Rapport Delftse Rekenkamer
Aanbevelingen Delftse Rekenkamer
Reactie college in bestuurlijk wederhoor
2025
1. Benut de lessen van de klantreizen en onderzoeken
U constateert dat de verbeterpunten uit onze klantreizen nog Geen raadsbesluit over rekenkamerbrief genomen. niet voldoende worden benut. Wij herkennen dit, waarbij wel de kanttekening past dat er soms voor een verbetering capaciteit en middelen nodig zijn, waarbij een afweging moet worden gemaakt ten opzichte van andere, ook voor inwoners, belangrijke zaken. De aanbeveling om het verbeterproces beter te beheersen, nemen wij ter harte.
Toegankelijkheid van online melden en aanvragen bij de gemeente Delft. Rekenkamerbrief. Aangeboden aan de raad op 3-6-2025, zaaknr. 2530415
Opvolging door raad vastgestelde aanbevelingen Afgedaan ja
2. Bewaak de afgesproken waarden, ook De afspraken die u aanbeveelt, zijn reeds gemaakt wanneer de gemeente diensten uitbesteedt
Benut jaarstukken beter. Aangeboden aan de raad 16 mei 2025, zaaknr. 2521259
3. Sluit zoveel mogelijk aan bij de leefwereld van mensen
Wij vinden de toegankelijkheid van de dienstverlening uiteraard belangrijk, zowel online als offline. Vorig jaar heeft de gemeente een informatiebalie geopend naar aanleiding van een klantreis. Inwoners kunnen hier zonder afspraak terecht met vragen over gemeentelijke dienstverlening. Bijvoorbeeld als mensen niet weten waar ze met hun vraag terecht kunnen, vastlopen bij het zoeken naar informatie of moeite hebben met lezen, schrijven, bellen of digitaal contact. Iedereen is welkom, met elke vraag.
4. Ga aan de slag met de (kleine) verbeterpunten
De kleine/technische verbeterpunten nemen wij mee ten behoeve van de optimalisering van de meld- en aanvraagprocessen.
Geen aanbevelingen voor het college
College betrekt suggesties ten behoeve van nog inzichtelijker maken jaarstukken bij de verdere ontwikkeling van de jaarstukken.
Plannen, controleren, Voor raad: Aanbeveling 1: Kijk meer terug, leren, onderzoek naar de ook om beter vooruit te kunnen kijken P&C-cyclus; Aangeboden aan de raad 17 januari 2025, zaaknr. 2503027 Voor raad aanbeveling 2: Maak ook goed gebruik van informele instrumenten
nvt
ja
De hierin aan het college gerichte component, om nvt uitkomsten van onderzoeken en evaluaties die de gemeente zelf uitvoert een prominenter onderdeel te maken van de begrotingscyclus, zullen we implementeren.
ja
Deze aanbeveling is gericht aan de raad. Voor een juiste weging van de onderliggende bevindingen geven we u in aanvulling op de ambtelijke wederhoor mee dat het geschetste beeld niet wordt herkend. Bijvoorbeeld: “dat het – informele en laagdrempelige wijze - goede gesprek minder wordt gevoerd” en verderop: “de tafeltjesavonden in mindere mate worden bezocht”.
2024 Plek voor cultuur Geen aanbevelingen voor het college, maar Geen wederhoor college Rekenkamerbrief voor aandachtspunten voor de raad. cultureel Vastgoed in Delft. Aangeboden aan de
In het IHP Cultuur is zoveel mogelijk rekening ja gehouden met de aanbevelingen, die door de Delftse Rekenkamer (DRK) in de brief ‘Plek voor cultuur’ over cultureel vastgoed in Delft zijn gedaan.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
36
Jaartal Rapport Delftse Rekenkamer
Aanbevelingen Delftse Rekenkamer
Reactie college in bestuurlijk wederhoor
Opvolging door raad vastgestelde aanbevelingen Afgedaan
Aanbeveling 1 (Participatie), aan de raad: Ontwikkel als raad een gemeentebrede aanpak voor participatie, waarmee elke keer
Het college geeft graag mee dat er een gemeentebrede aanpak ligt met de nota ‘Participatie in Delft’ is en de verordening ‘Participatie en uitdaagrecht Delft’. De aanbeveling om een lerende aanpak te borgen onderschrijft het college. In dat kader meldt het college dat zij het
Brief college 'opvolging aanbevelingen rekenkamer' op 14 oktober 2025 aan raad gestuurd, zaaknr. 2543669.
raad 5 november 2024, zaaknummer 2445603 Duurzame participatie onderzoek naar de energietransitie in de gemeente Delft. Aangeboden aan de raad 11 juli 2024, zaaknr. 2428413
heldere uitgangspunten kunnen worden meegegeven aan het college.
ja
participatiebeleid evalueert en naar verwachting in Q4 de evaluatie kan delen met de raad. Daarnaast loopt het uitvoeringsplan 'Samen maken we de stad' met vier lijnen: • We staan in contact met 'alle' Delftenaren • We geven initiatieven uit de stad meer ruimte (vanuit het besef dat niet alles kan) • We betrekken bewoners intensief en tijdig bij de energietransitie en fysieke plannen in de wijk • We willen de verbinding tussen student en stad vergroten. Op 20 maart 2025 heeft het college een besluit genomen over het vervolg van de warmteuitvoeringsplannen, en de aanpak die het college daarbij voorstaat. Dit besluit en de daarin vervatte aanpak is met de commissie R&V besproken in de commissievergadering van 3 juni jl. en de daaropvolgende raadsvergadering van 19 juni. Wat het college betreft is het van belang om voor ogen te houden dat buurten en wijken op diverse manieren van elkaar verschillen: bijvoorbeeld in soorten woningen (voornamelijk appartementen of juist grondgebonden woningen bijvoorbeeld), in meer of mindere mate vóórkomen van energiearmoede, in sterke of juiste zwakke mate van sociale organisatie of de mate waarin er corporatiebezit is. De kenmerken van de
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
37
Jaartal Rapport Delftse Rekenkamer
Aanbevelingen Delftse Rekenkamer
Reactie college in bestuurlijk wederhoor
Opvolging door raad vastgestelde aanbevelingen Afgedaan buurt zelf bepalen dan ook in hoge mate de participatie-aanpak.
Aanbeveling 2 (Participatie), aan raad en het college: Maak als raad en college in 2024 afspraken over de rol van de raad bij participatie én de ruimte voor inwoners.
Het college herkent dat hierover heldere afspraken nodig In de bestuurlijke reactie heeft het college ja zijn. Het is zinvol om deze afspraken expliciet met elkaar te aangegeven heldere afspraken over de rol van de maken. Het college herkent ook het tweede deel van de raad bij participatie zinvol te vinden. Een voorbeeld aanbeveling: dat inwoners de juiste verwachtingen moeten daarvan is de uitgangspuntennotitie voor het meekrijgen bij participatie. Echter, een gesprek tussen Warmteprogramma, die tijdens de raadsvergadering college en raad vindt het college hier niet de juiste methodiek van 25 september jl. is besproken, waarin ook de voor. Verwachtingsmanagement dient plaats te vinden participatiebenadering is opgenomen. In de tijdens de gesprekken met inwoners. Dit is een onderdeel bestuurlijke reactie heeft het college ook aangegeven van het vak van de Delftse ambtenaren. Het college herkent dat verwachtingsmanagement over de ruimte die niet dat er in de energietransitie op grote schaal verkeerde inwoners hebben, dient plaats te vinden in het verwachtingen bij inwoners zijn gewekt. Dat laat onverlet dat gesprek met inwoners. Deze ruimte voor inwoners verwachtingsmanagement altijd aandacht behoeft bij wordt actief aan de orde gesteld bij alle participatie. participatietrajecten.
Aanbeveling 3 (Participatie), aan het Het college neemt deze aanbeveling over. Herkenbaar is dat college: Verantwoord bij de keuze voor de eerste wijk niet voldoende inzichtelijk was participatietrajecten expliciet hoe informatie voor sommige inwoners. Een nieuw inzicht is dat door participanten bij het opstellen van het Warmteplan de tot stand komt en hoe de terugkoppeling als onvoldoende werd ervaren. Het college zal bekijken hoe zij de kwaliteit van de terugkoppeling kan inbreng van participanten heeft verbeteren. Wel is het college van mening dat het proces doorgewerkt. goed was opgezet. Participanten ontvingen terugkoppeling op hun input bij het vaststellen van de notulen van voorgaande participatiebijeenkomsten. Daarnaast is het Warmteplan ter inzage gelegd en hier is een nota van beantwoording voor opgesteld en vastgesteld door de raad.
Het college geeft op dit moment inderdaad meer ja aandacht aan (de wijze van) terugkoppeling. Als voorbeeld kan dienen het WUP Multatulibuurt, dat op 18 februari van dit jaar is vastgesteld en in de commissievergadering van 3 juni en de raadsvergadering van 19 juni is besproken. In een bijlage bij het WUP is uitgebreid ingegaan op de wijze waarop participatie heeft plaatsgevonden en hoe de inbreng van participanten heeft bijgedragen aan het resultaat. Ook richting inwoners wordt gestructureerd aandacht gegeven aan terugkoppeling over inbreng, bijvoorbeeld door bij de start van een bijeenkomst de opbrengsten van een vorige bijeenkomst expliciet te benoemen en hoe die doorwerken in het vervolg.
Aanbeveling 1 (Realisatie), aan de raad: Heroverweeg in 2024 de formulering van de doelstelling voor opwek en warmte en het uitgangspunt van betaalbaarheid.
Zoals in de reactie op de aanbeveling aangegeven ja sturen college en raad nu op de doelstellingen die in de Routekaart Delft Klimaatneutraal 2050 zijn opgenomen, en was die aanbeveling tot heroverweging door het vaststellen van de Routekaart op dat punt niet meer opportuun. Dat geldt niet voor de het uitgangspunt van betaalbaarheid, specifiek die van (aansluiten op) warmtenetten. In dat kader heeft het college, samen met andere gemeenten en EBN (Energie Beheer Nederland, een agentschap van het ministerie van
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
38
Jaartal Rapport Delftse Rekenkamer
Aanbevelingen Delftse Rekenkamer
Reactie college in bestuurlijk wederhoor
Opvolging door raad vastgestelde aanbevelingen Afgedaan KGG), onderzocht of het begrip betaalbaarheid kan worden geconcretiseerd. De resultaten van dat onderzoek zijn medio september aan uw raad aangeboden. Daarnaast zal in nationale regelgeving ingegaan worden op betaalbaarheid van (aansluiten op) warmtenetten.
Aanbeveling 2 (Realisatie), aan het college: De Rekenkamer doet de aanbeveling aan het college om Voor de Routekaart Delft Klimaatneutraal 2024 is ja Rapporteer als college in 2024 waar waar mogelijk over de (kwantitatieve) impact van de doorgerekend wat de impact is van de mogelijk over de (kwantitatieve) impact van projecten op de doelen te rapporteren. Deze aanbeveling beleidsvoornemens van de gemeente. Deze onderschrijft het college. Graag benadrukt het college de doorrekening zal bij de herziening van de Routekaart de nuancering die de Rekenkamer hierbij maakt. Dit kan niet (2028) opnieuw worden gedaan. Op deze voor alle projecten. Bij de uitwerking van deze aanbeveling projecten op de doelen. zal het college de afweging maken in hoeverre werken met modellen en bandbreedtes voldoende toegevoegde waarde manier wordt de impact duidelijk. Bij de herziening van de routekaart zal worden bekeken tot op welk heeft versus de benodigde inzet op een dergelijke rapportage. Het college nuanceert daarnaast de verwachting detailniveau deze doorrekeningen inzichtelijk kunnen worden gemaakt. dat scherp inzichtelijk kan worden hoe efficiënt een investering is – inzicht in GWh-opwek of CO2-besparing per euro. Ook dit zal met modellen en bandbreedtes werken.
Aanbeveling 3 (Realisatie), aan de raad: Daarnaast krijgt de raad de aanbeveling om afspraken te Maak afspraken over de informatiebehoefte maken over de informatiebehoefte. Het college onderschrijft en maak hiervoor gebruik van de deze aanbevelingen en heeft hier geen aanvulling op.Het raadswerkgroep, college krijgt de aanbeveling om de afhankelijkheden en risico’s inzichtelijk te maken van de verschillende activiteiten en externe factoren. Deze aanbeveling neemt het college En aan het college: Maak als college in over. 2024 in ieder geval de afhankelijkheden en risico’s inzichtelijk van 'de verschillende activiteiten en externe factoren'. Goed bedoeld, onderzoek naar Maatschappelijk Verantwoord Inkopen van de gemeente Delft. Aangeboden aan de raad op 27 mei 2024, zaaknr. 2427405
1. Aanbeveling 1 aan het college: Breng eerst de belemmeringen en kansen voor MVI beter in beeld. 2. Aanbeveling 2 aan het college: Maak daarna een plan om als gemeente effectief te worden in MVOI.
Het college heeft in de raadswerkgroep ja Energietransitie van juni dit jaar informeel van gedachten gewisseld over een andere wijze van invulling geven aan de halfjaar-rapportages. Mede op basis hiervan zal een aangepaste vorm van rapporteren worden geïntroduceerd, te beginnen met de halfjaarrapportage over het eerste halfjaar van 2025. Daarnaast is de energietransitie inmiddels opgenomen in de risicoparagraaf van de P&C-cyclus.
Zoals in het rapport is beschreven, is de gemeente Delft Aanbevelingen worden meegenomen met evaluatie nee vorig jaar toegetreden tot het manifest Maatschappelijk MVOI, wordt naar in Q1 2026 naar de raad gestuurd. Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI, de opvolger van het manifest MVI). Ter uitwerking hiervan is binnen de organisatie door inkoop en vakspecialisten hard gewerkt aan een nieuw MVOI-actieplan. Ook de verbetering van de monitoring op de doelen is hierin meegenomen. In dit perspectief zien we uw aanbeveling om eerst met een verbeterde werkwijze tot betere inzichten te komen over de MVOI-resultaten en op basis daarvan in gesprek te gaan met de raad over ambities en mogelijkheden op dit vlak.
3. Aanbeveling 3 aan de gemeenteraad
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
39
Jaartal Rapport Delftse Rekenkamer
Aanbevelingen Delftse Rekenkamer
Reactie college in bestuurlijk wederhoor
Opvolging door raad vastgestelde aanbevelingen Afgedaan
Bespreek jaarlijks of er rond MVOI aan de goede dingen gewerkt wordt en of dat werkt. 2023
Digitaal bestuur In Delft. Aangeboden aan de raad op 23 oktober 2023, zaaknr. 2405063
Aanbeveling 1 (aan de raad) Ga met het college van B&W in gesprek over het belang van een dagelijkse invulling en naleving van publieke waarden voor goed digitaal bestuur. Dat moet niet alleen gaan over de dienstverlening maar ook over het gebruik van data en digitale technologie in andere gemeentelijke processen (toezicht, planning, interactie et cetera).
Wij spreken twee keer per jaar met de gemeenteraad over De waarden inclusiviteit en digitalisering verwerkt in de ontwikkelingen op digitaal gebied. Dit betreft onderwerpen de uitvoeringsvisie 'Delftse Dienstverlening'. Deze is als algoritmes, privacy en Artificiële intelligentie (AI). Zoals op 4 december 2023 (Zaaknr. 2349780) ter hiervoor al genoemd wordt intern een werkgroep opgericht kennisname naar de raad gestuurd. waarin o.a. de waarden worden besproken. Dit zullen we meenemen in de gesprekken in de gemeenteraad (commissie R&A). De gemeenteraad kan kaders stellen over welke waarden zij belangrijk vinden. Ook kan de gemeenteraad onderwerpen aandragen waarover zij meer wil weten.
ja
Wellicht kunnen we dit proces nog verbeteren, ook hierover willen wij graag in gesprek met de gemeenteraad. Aanbeveling 2 (aan de raad)
Deze aanbeveling nemen wij mee als een aanzet voor de in te stellen werkgroep.
Verzoek het college om daarna de invulling en naleving van de nagestreefde waarden te verbinden met de (digitale) processen en werkwijzen binnen de gemeente. Aanbeveling 3 (aan de raad)
Wij verwijzen naar onze reactie op aanbeveling 1. We kunnen dit meenemen in de gesprekken die worden gevoerd met de raad in de commissie R&A. Mocht er tussentijds Maak met het college afspraken over de behoefte zijn aan meer informatie of over een ander interactie over goed digitaal bestuur tussen onderwerp dan bestaat daartoe de mogelijkheid. college en raad. Aanbeveling 4 aan het college van B&W Betrek inwoners beter en intensiever bij goed digitaal bestuur. Advies bij de Nota Armoede 2023. Aangeboden aan de raad op 22 mei 2023, zaaknr. 2321267 2023
Geen aanbevelingen voor het college. 'Opletpunten' voor de raad
Grip op verbonden • Aanbeveling A (aan raad en college): partijen. Aangeboden aan de raad op 23 januari 2023, zaaknr. 2304031
Op dit moment wordt gewerkt aan onze uitvoeringsvisie op dienstverlening. Deze wordt aangepast op de waarden inclusiviteit en digitalisering en wordt ook gedeeld met de raad. Daarnaast maken wij gebruik van klantreizen en feedback van inwoners. nvt
nvt
ja
Deze aanbevelingen betrekken wij bij de update van de Nota De aanbevelingen van de Rekenkamer en de Verbonden partijen, waarvoor uw rapport ook bedoeld is. uitkomsten van de beeldvorming zijn verwerkt in de nota Bestuurlijke rolneming en verbonden partijen, vastgesteld door de raad op 19 juni 2025, zaaknr. 2505046
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
ja
40
Jaartal Rapport Delftse Rekenkamer
Aanbevelingen Delftse Rekenkamer
Reactie college in bestuurlijk wederhoor
Opvolging door raad vastgestelde aanbevelingen Afgedaan
Verbeter de informatiepositie van de raad door per verbonden partij een helder en herkenbaar overzicht te bieden met voor de raad de belangrijkste politiek-bestuurlijke zaken. • Aanbeveling B (aan raad en college): Investeer meer in de vertaling van beleidsdoelen van Delft naar uitvoeringsdoelen voor verbonden partijen. Maak daarmee de bijdrage van verbonden partijen aan doelen van Delft beter zichtbaar. Aanbeveling C (aan raad en college): Implementeer de wijzigingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen.
Wat betreft de implementatie van de nieuwe WGR melden Op de GR Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) na, ja we graag het volgende. Meerdere wijzigingen in de WGR zijn voldoen de GR-en van Delft aan de Wgr, inclusief de van kracht geworden met de inwerkingtreding per 1 juli 2022 wijzigingen per 1 juli 2022. en vergen geen nadere implementatie. Deze zúllen in de praktijk gevolgd worden (bijvoorbeeld de termijnen voor De ODH heeft in 2025 gereageerd op de zienswijzen zienswijze op de begroting) of kúnnen worden, indien van van de deelnemers. Besluit ligt voor bij de raad om toepassing (bijvoorbeeld het gezamenlijk onderzoek door rekenkamers). Voorts kunnen de raden gezamenlijk een GR toestemming te verlenen aan het college tot vaststelling van de 5e wijziging van de GR ODH (12 vragen een gemeenschappelijke (inhoudelijke) adviescommissie voor het bestuur in te stellen bestaande uit feb in procedure-overleg Cie R&V doorgezet naar raadsvergadering 5 mrt hamerstukken). Zodra alle regionale raadsleden, wat reeds het geval is bij de MRDH. Het is eventueel aan de raden zich daarover te beraden voor raden toestemming hebben gegeven en colleges en GS het definitieve besluit hebben genomen, de andere GR-en. Verder betekent een heel aantal publiceert de provincie de regeling en daarmee zal wijzigingen dat zaken nu verplicht zijn geworden waar ODH ook voldoen.
meerdere GR-en die zaken bij oprichting, of nadien, reeds voldoende geregeld hadden, zoals afspraken inzake opheffing en communicatie met de raden. Tenslotte zullen alle GR-en zelf nog gewijzigd moeten worden vóór 1 juli 2024, omdat de wet vraagt expliciet te zijn in de GR over bijvoorbeeld participatie. Daarom zal iedere GR in de loop van 2023 of begin 2024 een wijzigingsvoorstel van de GR voor zienswijze voorleggen aan de raden, en vervolgens nogmaals ter accordering. Dus waar verschillende zaken (ondertussen) al geïmplementeerd zijn, zullen de overige successievelijk aan de raad worden voorgelegd.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
41
PROGRAMMA-VERANTWOORDING Inleiding De programmaverantwoording omvat tien programma's. De programma's zijn niet gelijk aan de bestuurlijke accenten. Per programma zijn de drie W-vragen beantwoord: 'Wat hebben we bereikt?', 'Wat hebben we ervoor gedaan?' en 'Wat heeft het gekost?'. Bij de eerste W-vraag staan de indicatoren en de bereikte effecten en prestaties voor 2025. Bij de tweede W-vraag geven we een opsomming van de activiteiten die we hebben ondernomen om die effecten en prestaties te bereiken. De derde W-vraag laat de financiële vertaling per programma zien, inclusief de investeringen. De uitwerking van de drie opgaven (Delft-West, Innovatiedistrict Delft en Energietransitie) en de inzet voor de bestuurlijke accenten komen in de programma's aan de orde. Structuur per programma: 1. Wat hebben we bereikt?: tabel met de beleidsindicatoren. 2. Wat hebben we ervoor gedaan?: toelichting op de acties voor het verslagjaar in relatie tot het beschikbare budget. 3. Wat heeft het gekost?: overzicht van baten en lasten met een toelichting op de verschillen tussen raming en realisatie en een overzicht van investeringen met een toelichting. Indicatoren Met indicatoren laten we transparant en meetbaar zien wat we hebben bereikt in onze stad. In de programmabegroting hebben we een streefcijfer vastgelegd. Dit voorkomt achteraf spraakverwarring over het doelbereik.
Op deze manier leggen we bij de programmaverantwoording transparant rekenschap af over onze ambities. De streefcijfers van de lokale indicatoren geven in de regel minimaal beoogde waarden weer ('groter of gelijk aan'). Per programma staan de meest relevante indicatoren bij elkaar. Dit zijn de indicatoren uit het coalitieakkoord. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) staan in bijlage BBV-indicatoren.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
42
1 RAAD 1.1 Wat hebben we bereikt? Algemeen De doelstelling van het programma Raad omvat het waarborgen van een democratisch bestuur, dat effectief, doelmatig, transparant en betrouwbaar functioneert. De betrokkenheid van inwoners bij het politiek bestuur van de gemeente is daarbij van wezenlijk belang voor het draagvlak van genomen besluiten. Beleidstoelichting De gemeenteraad heeft 39 leden die allemaal inwoner zijn van Delft. Gezamenlijk vertegenwoordigen zij alle inwoners van onze stad. De gemeenteraad is het hoogste bestuurlijke orgaan van de gemeente en vormt samen met de burgemeester en het college het bestuur van Delft. De gemeenteraad bepaalt de (financiële) kaders waarbinnen het college van burgemeester en wethouders het beleid voor Delft moet uitwerken en uitvoeren. Daarnaast controleert de gemeenteraad of het college het beleid naar behoren uitvoert en (onvoorziene) problemen afdoende aanpakt. Hierbij geeft de gemeenteraad ook invulling aan haar volksvertegenwoordigende rol door in actieve verbinding met de stad te staan. Bij deze taken worden de gemeenteraadsleden ondersteund door een aantal commissieleden.
1.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Algemeen Het programma Raad omvat de activiteiten en bijbehorende kosten die samenhangen met het goed functioneren van de gemeenteraad, waaronder de vergoedingen voor gemeenteraads- en commissieleden, fractievergoedingen, vergaderkosten, werk- en wijkbezoeken, voorlichtingsbijeenkomsten, de kosten voor de externe accountant, communicatiemiddelen en audiovisuele apparatuur, het budget van de Delftse Rekenkamer, de inzet van de Stadsbouwmeester en de ondersteuning en advisering door de medewerkers van de griffie. De griffie bestaat uit ambtenaren die de gemeenteraad ondersteunen. De griffie brengt zelf een kort jaarverslag uit over 2025 in de vorm van een infographic waarin wordt teruggeblikt op de belangrijkste activiteiten van de gemeenteraad in 2025. Naast de reguliere werkzaamheden zijn in 2025 de voorbereidingen getroffen voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Zo is er een opleidingstraject aangeboden aan kandidaat-raadsleden in het voorjaar, met een drietal verdiepingsbijeenkomsten in het najaar. In het voorjaar deden hieraan 60 mensen mee en in het najaar waren er 30 deelnemers. Delftse Rekenkamer (DRK) De DRK werkt voor de gemeenteraad en doet onafhankelijk onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gemeentebeleid. Daarnaast adviseert de DRK de gemeenteraad over hoe het beleid en uitvoering beter kunnen.
Het Jaarverslag 2025 van de DRK bevat een uitgebreide toelichting op het werk van de DRK in 2025 en wordt separaat aan de raad aangeboden.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
43
Stadsbouwmeester De Stadsbouwmeester is een onafhankelijk adviseur van de gemeenteraad, het college en ambtelijke organisatie die de samenhang tussen verschillende projecten binnen de stad stimuleert en hierbij zo veel mogelijk samenwerkt met de stad. Hij heeft een vrije, inspirerende, verbindende en agenderende rol naar zowel de raad, het college als de ambtelijke organisatie en stimuleert het debat met de stad. De Stadsbouwmeester brengt ongeveer eens per kwartaal een verslag uit dat aan de raad wordt aangeboden en wordt besproken in de raadswerkgroep Leefomgeving. Accountant De gemeente heeft een externe accountant die werkt voor de gemeenteraad en ook door de gemeenteraad wordt geselecteerd. Sinds medio 2024 is dit Deloitte. De accountant vormt een oordeel over het getrouwe beeld van de jaarstukken, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording. Daarmee heeft de accountant een ondersteunende rol in de planning- en controlcyclus.
1.3 Wat heeft het gekost? Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025 voor wijziging
Begroting 2025 na wijzigingen
Realisatie 2025
Realisatie vs Begroting
Lasten
2.793
2.834
2.986
3.078
92
Saldo
-2.793
-2.834
-2.986
-3.078
-92
Resultaat Het resultaat wijkt € 92.000 negatief af van de begroting. Verschil tussen begroting en realisatie Verschillen tussen begroting en realisatie per taakveld 0.1 Bestuur Totaal
Bedragen x € 1000 I/S
totaal afwijking
I
-92
afwijking baten -
afwijking lasten -92
-92
-
-92
Voorstel tot afrekening van het resultaat Conform artikel 6, tweede lid van de Verordening Delftse Rekenkamer 2023 wordt voorgesteld het restant van het budget van de Delftse Rekenkamer van 2025 over te hevelen naar het budget voor 2026. Dit betreft een bedrag van afgerond € 4.500. Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat
Bedragen x € 1000 Storting / Lasten
- Algemene reserve - Delftse Rekenkamer (DRK), overheveling restantbudget DRK naar 2026 o.b.v. art. 6 lid 2 Verordening DRK
4
Totaal afrekening (bestemmings)reserve:
4
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
Onttrekking / Baten
0
44
2 STAD EN BESTUUR Algemeen Het college van Delft staat voor de waarden van goed bestuur. Deze vormen het fundament van ons handelen en besluitvorming. Dit betekent dat we transparant zijn, gericht op een effectieve besteding van middelen en de legitimiteit van onze besluitvorming. Op deze manier geven we vorm aan het begrip betrouwbare overheid. We zijn benaderbaar en zichtbaar in de stad aanwezig. We geloven in een cultuur van inwoners aangenaam verrassen, door bijvoorbeeld vaker en sneller te telefoon te pakken. Ook als het antwoord ‘nee’ is. Mensen maken de stad. De stad maken we met elkaar. Samen bepalen we hoe iedereen in Delft leeft, werkt en hoe Delft zich daardoor ontwikkelt. We zien dit uitdrukkelijk als gezamenlijke opgave van de gemeenteraad en het college. Daar waar het nodig is, willen we de kracht van de samenleving versterken. Daar waar die kracht al aanwezig is, willen we ruimte geven aan initiatieven, bijvoorbeeld via participatietrajecten waarbij omwonenden en ondernemers meedenken over de thema's werken én wonen, leefkwaliteit, bereikbaarheid, alsmede met het verstrekken van subsidies. Wij staan als raad en college voor de waarden van goed bestuur. Dat betekent voor ons dat we als college zichtbaar zijn, betrouwbaar zijn, verantwoordelijkheid nemen en echt luisteren. Wij willen meer met bewoners en bedrijven samen oppakken en zichtbaar zijn in de wijken.
Dus dichtbij alle Delftenaren en dichtbij de uitvoering. We werken samen met de stad en partners aan een aantrekkelijk Delft, ook voor toekomstige generaties. Tegelijkertijd: er gebeurt al veel moois in Delft. Met de aanpak 'Wij West - Gelijke kansen in Delft', bijvoorbeeld. Waarin we samen met bewoners, instellingen en organisaties uit Delft-West vorm en inhoud geven aan de opgaven, vanuit vertrouwen. Voor het toekomstbestendig versterken van de stad, werken we samen met, en behartigen we belangen bij, medeoverheden. Dit met oog voor de omgeving. Daartoe zorgen we ook dat we de kansen in beeld hebben die samenwerking op bovengemeentelijk niveau en in netwerkverbanden met zich mee kan brengen. Relevante beleidskaders In 2023 is het kader in de vorm van de visie op gemeentelijke dienstverlening opgesteld. Onder dit programma vallen de volgende onderwerpen: College van B&W, bestuurlijke samenwerking (inclusief verbonden stad), burgerzaken, basisregistraties, dienstverlening, verkiezingen, overige baten en lasten stad en bestuur en kostenverdeelstaat (ureninzet op het programma).
2.1 Wat hebben we bereikt? Beleidsindicatoren Stad en bestuur Met elkaar: vertrouwensscore B&W
Streven: PB 2025
Stand: JR 2025
6,6
6,6
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
:)
45
Deze indicatoren in het jaarverslag beslaan één jaar, terwijl de Staat van Delft een breder perspectief biedt door trends en ontwikkelingen op basis van deze indicatoren te analyseren. De gemeenteraad ontvangt de Staat van Delft eens per twee jaar. Dit jaar is de Staat van Delft toegevoegd als bijlage. Toelichting op de beleidsindicatoren We streven ernaar om tussen 2025 en 2030 het vertrouwen in het college van burgemeester en wethouders te laten stijgen naar het rapportcijfer 7. Dat is ambitieus, maar het laat zien waar we voor staan en waar we op inzetten. Dit betreft een gezamenlijke inspanning, waar we met het college en de hele ambtelijke organisatie hard voor werken. Waardering gemeentelijke dienstverlening Als input voor deze indicator gebruiken we de tweejaarlijks Omnibusenquête. De Omnibusenquête 2025 staat op dit moment nog open. De cijfers van 2025 zullen in het eerste kwartaal van 2026 bekend zijn. In 2023 waardeerden inwoners de gemeentelijke dienstverlening in het algemeen met een 7,8.
2.2 Wat hebben we ervoor gedaan? De stad maken we met elkaar De stad maken we met elkaar en dat is ook afgelopen jaar binnen elke opgave en beleidsprogramma tot uiting gekomen. Zo is er veel aandacht geweest voor het samen met de wijken vormgeven van de energietransitie en het samenwerken met onze partners. We hebben een breed palet aan mogelijkheden en instrumenten op het gebied van participatie en inspraak, zoals de methode Delfts Doen, 'Right to Challenge', Energieloket Delft (verduurzamen) en ons (nieuwe) subsidiestelsel. We hebben de participatieaanpak Delfts Doen door een externe partij laten evalueren. De bestuurlijke reactie op de bevindingen en aanbevelingen komen dit jaar naar de raad. We hebben met ons uitvoeringsplan 'Samen maken we de stad' ingezet op vier lijnen: • • • •
We staan in contact met 'alle' Delftenaren. We geven initiatieven uit de stad meer ruimte (vanuit het besef dat niet alles kan). We betrekken bewoners intensief en tijdig bij de energietransitie en fysieke plannen in de wijk. We willen de verbinding tussen student en stad vergroten.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
46
De kracht van Delftenaren hebben we zoveel als op dit moment mogelijk benut, bijvoorbeeld door inzet van hun (ervarings-)deskundigheid en kennis in het armoedenetwerk (Pact tegen Armoede) of het toegankelijkheidsnetwerk. We hebben eraan gewerkt om zichtbaar en toegankelijk te zijn in de wijken. Daarvoor organiseren we ons werk dichterbij – en samen met – alle Delftenaren. We maakten daarvoor bijvoorbeeld gebruik van spreekuren in de wijken en inlooplocaties in de stad. Wijkregisseurs kennen de wijken, verbinden sleutelfiguren, ondersteunen initiatieven en organiseren samenhang door middel van leefbaarheidsoverleggen met partners. We zetten in op het stimuleren en faciliteren van vrijwilligerswerk en gaan dat ook meer zichtbaar maken. Zo zijn we gestart met een extern vertrouwenspersoon voor vrijwilligers, brengen we vraag en aanbod beter bij elkaar via de website Delft helpt elkaar en is er de vrijwilligersacademie met volop aanbod van trainingen en workshops. We hebben in de gemeentelijke organisatie het omgevingsbewustzijn bij de medewerkers versterkt om zo als organisatie nog beter te worden in het samenwerken met de stad, in het vroegtijdig oppikken wat er leeft en daar samen met bewoners en organisaties op in te kunnen spelen.
Bovengemeentelijke samenwerking De verplaatsing van mensen van woning naar werk, school en voorzieningen gaat in onze regio vaak de gemeentegrens over. Delft heeft een bijzondere positie als middelgrote stad tussen Rotterdam en Den Haag, als stad met een centrumfunctie voor woonplaatsen in de omgeving en als stad met een technische universiteit. Veel gedecentraliseerde taken voeren we regionaal samen uit – vanwege verwevenheid, specialisatie en/of schaalvoordeel. Vanuit deze positie gaf Delft ook in 2025 prioriteit aan inzet in samenwerkingsverbanden en contact met omliggende gemeenten. Voor de (netwerk)samenwerkingen VNG, G40 en GR MRDH dragen we bij via contributie vanuit het programma Stad en bestuur. We vertegenwoordigen Delft binnen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in de algemene ledenvergaderingen (ALV). In de juni-ALV stemden de gemeenten in met de plannen om gezamenlijk – in plaats van ieder voor zich – de digitale dienstverlening voor burgers en ondernemers te moderniseren en vereenvoudigen. Richting het kabinet bleef de VNG vasthouden aan de noodzaak voor voldoende structurele financiële middelen in het gemeentefonds en borging van de balans tussen taken en middelen.
De VNG heeft – met steun van de gezamenlijke gemeenten – in brede allianties met partners in de samenleving ‘bouwstenen’ voor een regeerakkoord aangeboden aan de formerende partijen (voor het kabinet-Jetten) op diverse thema’s. In de najaars-ALV spraken de VNG-bestuurders en de aanwezige gemeenten uit dat er voor een gelijkwaardige samenwerking met het Rijk op de beweging ‘van zorg naar gezondheid’ meer nodig is dan het ‘hobbelen’ van akkoord naar akkoord. De raden van de gemeenten in de metropoolregio Rotterdam Den Haag hebben in 2025 hun zienswijzen kunnen geven op de MRDH-ontwerp-visie op het economisch vestigingsklimaat en de ontwerp-mobiliteitsvisie. In 2026 wordt het definitieve besluit over de regionale visies genomen. De gemeente is ook partij in diverse publiekrechtelijke Gemeenschappelijke Regelingen, die een aantal gemeentelijke taken realiseren. De inhoudelijke advisering op bestuurlijke samenwerking- en netwerkverbanden heeft betrekking op diverse doelstellingen in de Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
47
programmabegroting. In de paragraaf Verbonden partijen is een overzicht opgenomen van onder andere gemeenschappelijke regelingen.
Lobby en public affairs Delft kent drie grote en langjarige opgaven. Deze vormen de basis voor onze inhoudelijke agenda. Om deze opgaven te realiseren, hebben we andere partijen nodig. Afgelopen periode hebben college, organisatie en raad hard gewerkt om samen met andere partijen budgetten en ruimte te realiseren. Deze inzet werpt zijn vruchten af, zoals met de gelden voor de projecten aan de Oude Lijn en projecten in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, zoals de Rijke Schooldag en Preventie met gezag. De komende jaren blijft inzet nodig op lobby, belangenbehartiging en strategisch partnerschap. In 2025 zijn daartoe de public affairs-activiteiten versterkt en meer met elkaar in verband gebracht. In 2026 gaan we samen met het nieuwe college de agenda daar waar nodig updaten. We kijken daarbij ook naar de passende organisatie om de uitvoering van de gemeentelijke (lobby-)agenda effectiever en efficiënter vanuit public affairs te ondersteunen. De aanpak verloopt nog steeds langs drie sporen: de inhoudelijke lobbyprioriteiten, het verstevigen van de bilaterale en netwerksamenwerking en een passende organisatie. Slimme samenwerkingen met onze (strategische) partners zoals de TU Delft en gemeenten met gelijke inhoudelijke agenda's.
Actieve deelname aan bestuurlijke netwerken, zoals de G40 en de VNG, vanuit de inhoud én vanuit public affairs, helpt daar ook bij. Ook thematische samenwerkingen zoals met de verstedelijkingsalliantie is een belangrijk onderdeel geworden van onze aanpak.
Gemeentelijke Dienstverlening Met onze dienstverlening ondersteunen wij inwoners, ondernemers, organisaties en bezoekers om hun zaken eenvoudig te regelen. De organisatie werkt hieraan op basis van een visie, met vier leidende principes: in onze dienstverlening werken we voor en samen met de stad, we zijn er voor iedere Delftenaar, onze dienstverlening is toegankelijk én is eigentijds. We hebben gewerkt aan het uitvoeren van deze visie, concreet aan de volgende trajecten en ontwikkelingen:
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2026.
48
Toegankelijke en inclusieve dienstverlening De gemeente streeft naar meer proactieve dienstverlening, maar door de huidige wettelijke kaders zijn de mogelijkheden soms beperkt. We blijven de ontwikkelingen op dit gebied volgen, zoals de Wet proactieve dienstverlening. Daarnaast bereiden we de ambtshalve toekenning van de Individuele Inkomenstoeslag voor, die deel uitmaakt van de Participatiewet in Balans. Verder hebben we in kaart gebracht hoe Teletolk kan worden ingezet in onze dienstverlening. Deze dienst maakt organisaties telefonisch toegankelijk voor doven, slechthorenden en mensen met een spraakbeperking. Tolken Nederlandse Gebarentaal en tekstbemiddelaars vertalen telefoongesprekken van gesproken Nederlands naar gebaren, tekst of spraak. Teletolk sluit aan bij onze visie op dienstverlening, waarin toegankelijkheid en inclusie centraal staan. De dienst wordt begin 2026 geïmplementeerd. Samen met partners organiseren we onze dienstverlening ook nabij in de stad waar dat nodig is om het juiste resultaat te bereiken. Een voorbeeld hiervan is WijWestDichtbij. Dit is een ontmoetingsplek in winkelcentrum De Hoven waar inwoners snel en makkelijk vragen kunnen stellen én antwoorden krijgen, bijvoorbeeld over financiën, werk en opvoeding. In 2025 is de WijWestDichtbij-locatie geëvalueerd.
Het blijkt dat deze aanpak goed aansluit bij de behoefte van inwoners en dat de ontmoetingslocatie goed wordt bezocht. Vervanging digitale dienstverleningsomgeving Het voorstel voor de oplossingsrichting van het digitale dienstverleningsplatform is dit jaar vastgesteld. Door personele veranderingen heeft dit traject meer tijd gevraagd dan eerder voorzien. De realisatie start in 2026.