inspreektekst slingeruurwerk van Christiaan Huygens (EFB)

Van

Werkgroep Herplaatsing Huygens slingeruurwerk van Del a Batavorum, Bert van der Woerd, Eric Kruidhof, Han Ligteringen, Pieter Jonker

Aan

Leden raadscommissie Economie, Financiën en Bestuur

Onderwerp

Het slingeruurwerk van Christiaan Huygens terug in de stadhuistoren van Delft en 400ste geboortedag van Christiaan Huygens 14 april 2029

Datum

21 mei 2026

Delft beschikt over een bijzonder stuk technisch en cultureel erfgoed: het historische Huygens-uurwerk is een innovatieve uitvinding in 1657 van Christiaan Huygens1. Het is gebouwd in 1662 door stadsuurwerkmaker Brouckman. Het heeft samen met een ook bijzonder half-slaguurwerk onafgebroken gefunctioneerd tot 1938, het moment van de renovatie van de stadhuistoren.Het uurwerk is inmiddels gerestaureerd en bevindt zich momenteel in de toren van de Nieuwe Kerk. Daarmee is een belangrijke stap gezet om dit erfgoed voor de toekomst te behouden. Nu doet zich een kans voor om het uurwerk in combinatie met het half-slaguurwerk terug te plaatsen op de plek waar het historisch gezien thuishoort: de toren van het Delftse stadhuis. De geplande renovatie van het stadhuis in de komende collegeperiode biedt daarvoor een logisch en e ciënt moment. Bouwkundige werkzaamheden, toegankelijkheid en technische voorzieningen kunnen dan zoveel mogelijk gecombineerd worden uitgevoerd. De herplaatsing van het uurwerk is niet alleen van belang vanuit erfgoedperspectief. Het project kan ook bijdragen aan de zichtbaarheid van Delft als stad van geschiedenis, wetenschap en techniek. Een werkend historisch torenuurwerk in het stadhuis geeft de toren opnieuw een herkenbare en betekenisvolle functie in de stad. Daarnaast biedt het project kansen voor educatie en publieksbeleving.

Door delen van de toren en de uurwerkzolder veilig toegankelijk te maken, ontstaat ruimte voor rondleidingen, onderwijsactiviteiten en cultuurhistorische presentaties. Daarmee wordt een bijzonder onderdeel van de Delftse geschiedenis beter zichtbaar voor inwoners en bezoekers. De timing maakt het project extra relevant. In 2029 wordt de 400ste geboortedag van Christiaan Huygens herdacht. Dat moment biedt een passende gelegenheid om het uurwerk opnieuw o cieel in gebruik te nemen. Er is heeft bovendien contact met een achterkleinzoon van Huygens, die mogelijk bereid is om de ingebruikstellingshandeling te verrichten. Dat zou de opening een bijzondere historische betekenis geven. Voor de nanciering ligt het voor de hand om naast gemeentelijke middelen ook andere bronnen te onderzoeken. Daarbij kan gedacht worden aan erfgoedsubsidies, fondsen en mogelijke co- nanciering vanuit het Delftse bedrijfsleven. Delft kent veel bedrijven en 1 De formule voor de slingertijd T van een mathematische slinger (bij kleine uitwijkingen) is T= 2π√(l/g) Hierin staat l voor

fi

fi

ffi

ffi

fi

de lengte van de slinger in meters en g voor de valversnelling 9,81 m2.

instellingen die verbonden zijn met techniek, innovatie en vakmanschap. Betrokkenheid vanuit die sector past goed bij het karakter van dit project. Het uurwerk en slagwerk moeten grotendeels opnieuw worden opgebouwd en bepaalde overwegingen moeten opnieuw worden gemaakt, terwijl betonvloeren in de stadhuistoren en ruimte voor de slinger mogelijk technische problemen geven. Daarom gaan we ook eerst schouwen in de kerk en in het stadhuis uitvoeren om knelpunten en kosten in kaart te brengen. Ook verdient het aanbeveling om te onderzoeken of het uurwerk en de historische context ervan op termijn aanknopingspunten bieden voor internationale erfgoedwaardering, bijvoorbeeld binnen het kader van UNESCO. De combinatie van wetenschappelijke geschiedenis, technisch erfgoed en de historische binnenstad van Delft maakt dat perspectief interessant om nader te verkennen. De herplaatsing van het Huygens-uurwerk is daarmee geen op zichzelf staand restauratieproject, maar een kans om erfgoed, educatie, techniek en stadsidentiteit met elkaar te verbinden. Door nu bestuurlijk richting te kiezen, kan Delft toewerken naar een zorgvuldige en feestelijke heropening van het uurwerk in 2029. Onze vraag is of de gemeenteraad kans ziet om dit idee te omarmen en op een of andere wijze een plaats te geven in de meerjarenbegroting.