Handelingen raadsvergadering 9 november 2023

Voor de rest van het geld zijn bestemmingen vastgelegd en beheerplannen waar wij blijkbaar niets of amper iets over te zeggen hebben. Wat wordt er nu eigenlijk opgelost? Kunnen de taken straks nog wel worden uitgevoerd? Hoe zit het met de jongeren? Hoe zit het met de Wmo? Wat heeft het stadsbestuur te zeggen over de hoofdprijs die de inwoners straks weer kunnen gaan betalen? Maar nog steeds blauwalg in de Grote Plas in de Delftse Hout en geen buitenzwembad. Wij hebben geen duidelijke aanwijsmogelijkheid naar openbare toiletten met goede toegankelijkheid voor gehandicapten met een rolstoel. Niet iedereen is digitaal vaardig en heeft de app Hoge Nood. We hebben geen huizen voor onze jongeren maar straks wel een brug van miljoenen en miljoenen. Waar zijn we hier in vredesnaam mee bezig? Hoe reageert de wethouder erop dat er weer lastenverzwaring aan zit te komen en dat dit altijd en altijd maar het geval is? Wanneer is het plafond eigenlijk bereikt? Hoelang houdt de Delftenaar dit nog vol? Onze inwoners zijn en worden zoals gezegd gedupeerd: geen lastenverlaging maar altijd verhogingen. Zij betalen de hoofdprijs om in deze stad te wonen, maar wat krijgen zij daar eigenlijk in principe voor terug? Ze zitten in dure koop- of huurwoningen met hun volwassen kinderen, die geen woning kunnen krijgen.

Wanneer komt het stadsbestuur zelf eens met een mooi idee of een oplossing voor deze problematiek? Waarom kan er voor mensen van buitenaf van alles worden gefaciliteerd maar is het te veel gevraagd om aan de bestaande inwoner/Delvenaar te denken en aan de Delftse jongeren? Waar blijven hun huizen? Sommige mensen zijn echt wanhopig en zwaar depressief. Concreet wil Onafhankelijk Delft horen hoe het college gaat inzetten op woningen voor jongeren en starters uit Delft. En ja, bij de Woonvisie komen wij hier zeker op terug. Vele inwoners hebben het moeilijk in deze tijd, zoals vanavond al is gezegd. De lage inkomens krijgen nog toeslagen maar de middeninkomens en zeker degenen aan de onderkant daarvan hebben een heel groot probleem. Zij krijgen helemaal niets aan hulp, maar moeten wel van alles betalen waar zij ook echt hard voor werken. Geen tandarts, geen fysio. Terug in de tijd, maar er is wel geld voor Filmhuis Lumen of een musical, die er maar niet komt en waar geen Delvenaar eigenlijk geld voor heeft. Voelt u die pijn? Dat zich nu anonieme geldschieters voor deze musical hebben aangediend, vinden wij uit den boze. Waar komt dat geld vandaan en waarmee is dit geld verdiend? Wij willen transparantie in dezen. 19

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Wat gaat deze begroting de middeninkomens brengen, anders dan lastenverzwaring? Wij zagen een motie over de ozb voorbijkomen. Natuurlijk profiteren we daarvan, maar ook zij die het heel goed hebben. Senioren maar ook digibeten moeten tegemoet worden gekomen in deze digitale wereld. Daarom zijn we voor een inlooploket. Ook wil Onafhankelijk Delft aandacht besteden aan de doorstroming van ouderen naar een kleinere woning. Die is door de gigantische stijgingen van kleine huur- en koopwoningen haast niet te bewerkstelligen. De VOORZITTER: U bent ruim door de vijf minuten heen. U heeft nu nog anderhalve minuut om straks te reageren op interrupties. Hou daar rekening mee. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Onafhankelijk Delft las dat er € 50.000 is gereserveerd voor een onderzoek naar de situatie van de blauwalgplas in de Delftse Hout. Wij vinden dat wij met dit bedrag met een kluitje in het riet gestuurd worden of, zo u wenst, het bos in. Pappen en nathouden. Zwemmen en recreëren in het bestemde seizoen zijn nog steeds niet goed mogelijk. Nu sla ik een stukje over. In Delft is het soms dus niet zo goed wonen, werken, ondernemen en recreëren. Ook ondernemers zijn enorm de klos. Er zijn te weinig parkeerplekken en er verdwijnen te veel bomen in deze mooie stad. En dan nu de gewaardeerde inwoners met een handicap of beperking.

Waarom mogen zij in Delft niet volwaardig meedoen met buitensporttoestellen? Waarom zijn deze buitensporttoestellen niet meteen ook voor hen ingericht? We hebben het al eens over de toiletten gehad. De Hoge Nood-app is niet voor iedereen te bedienen. Het is voor heel veel mensen met een rolstoel ook onduidelijk waar ze kunnen toiletteren met die rolstoel. De VOORZITTER: Komt u tot een afronding, mevrouw Gaal? Want anders is er geen gelegenheid meer voor vragen. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Nog één zin. Het kwam Onafhankelijk Delft ter ore dat er zoiets bestaat als social return. Wij dienen daar een motie over in, want wij hebben geen idee waar dat over gaat. De heer MARUF (D66): Dank aan mevrouw Gaal voor de bijdrage. Volgens mij beschrijft u de problemen die mensen in onze stad ervaren ontzettend goed. Mensen zitten in financiële nood en kunnen niet zo goed meer in hun basisbehoeften voorzien. Tegelijkertijd noemt u de hele begroting eigenlijk een model van "pappen en nathouden". Onafhankelijk Delft dient zeven voorstellen in die allemaal in meerdere of mindere mate ook een duit in het zakje doen op het punt van de algemene reserve. Ik vraag me af of voor Onafhankelijk Delft, met alle problemen die u zo mooi in uw inleiding beschreef, de prioriteit bij bestrijding van blauwalg ligt.

Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Uw prioriteit ligt blijkbaar bij het hittebestendig maken van flats die bekleed zijn met groen. Wij vinden het een enorm groot probleem dat mensen die driehoog achter wonen, met veel kinderen in de hitte moeten zitten. Het kan me verder helemaal niks schelen als deze hele begroting naar mensen in Delft gaat die in de zomer kunnen ontsnappen aan de hitte en die niet in een luxeflat zitten waar die mooie planten aan

20

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

gehangen worden, zodat de mensen die daar wonen, geen hittestress hebben en de mensen die arm zijn wel. De VOORZITTER: Punt. Ik moet het afronden. Volgens mij was de zin ook af en was het statement gemaakt. Ik wil ook melden dat een aantal partijen niet meer kan interrumperen: Hart voor Delft, Onafhankelijk Delft, de PvdA, STIP en de VVD. De interrupties zijn nu dus nog slechts voor degenen die nog spreektijd hebben. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Geachte voorzitter, raadsleden, college, mensen op de tribune, meekijkers en luisteraars. De ChristenUnie stelt zich steeds de vraag of we elke inwoner en vertegenwoordiger van elke organisatie van Delft in de ogen kunnen kijken. Dat hebben we gedaan met ons verkiezingsprogramma "Recht doen aan elke inwoner", dat hebben we gedaan en doen we met het coalitieakkoord "Samen werken aan Delft" en dat doen we ook met deze programmabegroting. Wij zijn ervan overtuigd dat het meer dan ooit belangrijk is om te werken aan een stad waar het niet gaat om het "ik" maar om het "wij". De ChristenUnie gelooft in de kracht van betrokkenheid, van verbondenheid en van gemeenschap. Dat is geloof in de samenleving.

Ondanks financiële uitdagingen presenteert het college met de begroting voor 2024 een programma met plannen voor Delft die laten zien dat we bouwen aan een samenleving waarin aandacht is voor wat echt telt: investeren in zorg voor elkaar, in een overheid die bondgenoot is van de inwoners van Delft, in een duurzame economie en in keuzes die goed zijn voor de aarde, een gemeente die kan bloeien. Maar er is nog wel een hele lange weg te gaan. Volgens het Delftse Bureau Louter, dat onderzoek naar ruimtelijke-economische ontwikkelingen doet, staat Delft qua woonaantrekkelijkheid op plaats 257 en qua sociale cohesie op plaats 341 van in totaal 342 gemeenten. Als het gaat om Delftse wijken, dan is qua wonen de binnenstad de best scorende wijk en Voorhof de laagst scorende wijk. Het programma Delft-West is dan ook niet verkeerd en verdient alle steun, zonder andere wijken te verwaarlozen. De gemeente Delft scoort ten opzichte van de andere gemeenten hoog op voorzieningen zoals winkels, onderwijs, zorg, vrije tijd en bereikbaarheid; zeg maar: de groeifactor. Maar zij scoort laag op rust, ruimte en leefbaarheid, de bloeifactor. We moeten werken aan vriendschappen, vertrouwen in elkaar, onderlinge verschillen tolereren en elkaar respecteren. Waar rust, ruimte en leefbaarheid zijn aangetast, wordt dit wel moeilijk.

Bij alles wat de gemeente doet, is het belangrijk ons te blijven realiseren dat zij geen producten levert aan klanten, maar diensten aan haar inwoners. De vraag van de gemeente moet dus niet zijn "wat hebben wij u te bieden?, maar "wat heeft u van ons nodig?" Wat het "vragen van feedback na productlevering" betreft: je komt niet even een echtscheiding "kopen" of zorg inkopen voor een dementerende partner. Dat moet wellicht ook komend kwartaal aan de orde komen met een adviestraject voor de oplossingsrichting voor de dienstverlenende gemeente. De ChristenUnie vraagt het college nadrukkelijk om hierin mee te nemen dat de dienstverlening moet uitstralen dat de gemeente een luisterende en dienstverlenende overheid is, niet een financiële instelling zoals een bank. Neem het advies van de burgemeester van Arnhem, Ahmed Marcouch, ter harte: "Zorg dat laagdrempelig, persoonlijk contact met de overheid in de buurt beschikbaar is, het liefst één loket." Ik sluit af met een aanmoediging van 2.000 jaar geleden: "Tot slot wil ik zeggen waar wij ons mee bezig moeten houden. Houd je bezig met alles wat waar is, alles wat respect verdient, alles wat goed is, alles wat zuiver is, alles wat het waard is om van te houden en alles wat 21

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

eer verdient. Dat betekent in het kort: doe wat goed is en waar je respect voor krijgt." Dit is een aanmoediging uit het Nieuwe Testament in de brief van de apostel Paulus aan de Filippenzen; Filippi was ooit een stad, een gemeente, in Macedonië. Deze aanmoediging geef ik graag door aan de raad en het college. Ik ben ook benieuwd naar de reactie van het college op deze aanmoediging. De heer MARUF (D66): Dank aan de heer Van der Woerd voor zijn mooie bijdrage. Zoals ik het begrijp in uw bijdrage, legt de ChristenUnie de focus op de relatie tussen de gemeente en de inwoners. Wat is de visie van de ChristenUnie op inwoners onderling? Want er zit ook een kern van waarheid in dat Nederland steeds meer alleenstaande mensen heeft en dat onze maatschappij heel erg gericht is op stellen. U heeft het voorbeeld genoemd van de Voorhof, de slechtst scorende wijk ten opzichte van de binnenstad, maar wat zouden wij vanuit de gemeenteraad kunnen doen voor de mensen die in hun eentje in onze stad wonen om die onderlinge verbondenheid te faciliteren of te verbeteren? De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Een mooie vraag. We moeten dingen gaan faciliteren waar mensen elkaar kunnen ontmoeten: buiten sporten en buiten spelen, waarbij kinderen en ook ouders elkaar ontmoeten. Dan hoeven wij de ontmoeting niet te regelen. Die ontstaat daar dan in de openbare ruimte.

De VOORZITTER: Dank voor uw gloedvolle betoog. Ik kom aan het einde van deze Algemene Beschouwingen, maar niet voordat ik de heer Treffers van Volt het woord heb gegeven. Hij maakte zich al zorgen, maar we vergeten u niet, meneer Treffers. De heer TREFFERS (Volt): Goedemiddag allemaal. Het afgelopen jaar hebben wij als raad veel gedebatteerd over soms heel belangrijke, soms grote en soms kleine zaken. Ik zie deze Algemene Beschouwingen als een kans om even uit te zoomen. Daarom wil ik u meenemen op een bijzondere reis naar de toekomst, een toekomst waarin we door de ogen van een jongen, genaamd Aaron, kijken. Hij was hier zojuist, met zijn trotse moeder. Beeld het je in: het is nu 2050. Aaron is 27 geworden en wandelt door onze prachtige stad Delft. Hij kijkt met verwondering om zich heen en ziet een stad die getransformeerd is door de keuzes die in zijn eerste levensjaren gemaakt zijn door onze raad. Laat mij u vertellen hoe de stad er voor Aaron uitziet, als het aan Volt ligt. Als hij begint met zijn wandeling vanaf thuis naar de stad, geeft dat een rustig gevoel door de toegenomen hoeveelheid bomen en struiken, aandacht voor biodiversiteit en het afgenomen lawaai van verbrandingsmotoren, die plaats hebben gemaakt voor elektrische auto's.

Aaron realiseerde zich door verhalen van zijn moeder dat hij geluk heeft gehad dat de raad samen met heel Europa het aandurfde om in 2040 al energieneutraal te zijn, waardoor hij deze wandeling in een frisse herfstwind kan maken in plaats van in intense stortbuien en een hittegolf in het najaar of, als we echt even doemdenken, zwemmend. Maar nee, hij geniet van de mooie herfstbladeren in de bomen, waar de raad van 2023 zo voor heeft gestreden. Als hij de straat oversteekt, passeert hij zijn oude buurmeisje, die het vroeger thuis niet altijd even breed had. Maar gelukkig heeft Aaron zich dat pas later gerealiseerd, toen hij oud werd, want door de schoolontbijtjes hadden ze beiden genoeg energie om te leren in de klas. Ook hadden ze beiden door het diverse cultuuraanbod in Delft kunnen ontdekken waar ze goed in waren en dat de wereld groter is dan Delft. Door gelijke kansen hebben Aaron en zijn buurmeisje allebei kunnen studeren, met een basisbeurs, bijvoorbeeld op de TU Delft, vooraanstaand in de klimaattransitie of in het Innovatie District met hun handen om te leren hoe je dat nou echt doet, het installeren van zo'n zonnepaneel. Wat hij zich ook realiseert, is hoe mooi het is dat zijn oude buurmeisje hand in hand kan lopen met haar partner, ongeacht diens geslacht, en dat zij kinderen kunnen krijgen in een echt diverse wereld waar die kinderen niet anders zijn. Dat 22

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

de gemeente daaraan een beetje heeft bijgedragen door een Regenboogakkoord te schrijven, komt natuurlijk niet in hem op. Die diversiteit houdt niet op bij mensen, maar zie je ook terug in de omgeving. Aaron ziet hoe de ene straat er heel anders uitziet dan de andere straat, omdat bewoners echt input konden geven over hun directe leefomgeving en omdat ze in de ene straat graag samen een moestuin wilden aanleggen, in een andere straat een skatebaan en in een derde straat vooral een picknickplaats om 's ochtends koffie te drinken. Kleine sociale ondernemers vonden hun plaats in de stad door betaalbare bedrijfsruimte en zoeken daarmee hun winst niet in welvaart, maar in welzijn. Als hij daar dan gaat zitten, voor het restaurant, kan hij zowaar genieten van een stukje biefstuk, terwijl zijn moeder nog vegetarisch was op zijn leeftijd. Mede door de investeringen die de gemeente Delft in het IDD deed, lukte het namelijk om gezond kweekvlees te realiseren, waardoor we niet meer 650 miljoen dieren per jaar in Nederland hoeven te slachten. Ten slotte, als hij in het centrum bij ons mooie stadhuis aankomt, waar hij 27 jaar eerder naar dit betoog zat te luisteren, zal hij weten dat we hier vandaag al met hem en al zijn generatiegenoten bezig waren.

Want omdat wij als raad hebben gekozen voor een generatietoets, werd het moeilijker om keuzes te maken met negatieve consequenties waar we Aaron mee opzadelen, zoals de politici van de afgelopen decennia wél hebben gedaan. Daar, in het stadhuis, gaat hij voor het eerst meewerken aan het permanente burgerberaad, waar hij willekeurig voor is geselecteerd om ook zijn ideeën voor de toekomst te laten horen. Ik ben best wel bang dat Aaron niet in zo'n mooi Delft kan rondlopen als ik nu hier schets, maar ik geloof wel dat het kan en dat we, als we nu radicale keuzes maken op Europees, nationaal en lokaal niveau, dit kunnen realiseren voor Aaron en al zijn generatiegenoten én hun kinderen, maar ook voor zijn ouders, opa's en oma's; dat zijn wij tenslotte. Daarom wil ik alle leden van het college vragen of zij ons kunnen meenemen naar één beslissing in het afgelopen jaar die écht op de lange termijn heeft bijgedragen. En daarom vraag ik aan de raad en alle anderen die luisteren: durf te kiezen voor een mooie toekomst, want die toekomst begint morgen al. De VOORZITTER: Dank u wel, meneer Treffers, voor dit mooie, schilderachtige verhaal. U bent ook behoorlijk binnen de tijd gebleven, een half minuutje eroverheen. Dat betekent dat er eventueel nog wat ruimte is voor interrupties. Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Dank u voor uw prachtige betoog, een prachtig voorbeeld van Voltopia.

Kijkend naar de begroting en gelet op de reflectievraag die u aan de raad stelt, ben ik heel benieuwd naar welk stuk van de begroting u uitkijkt waarvan u denkt: dit is een richting waarmee we Aaron al blij kunnen maken? De heer TREFFERS (Volt): Wij hebben in de commissie Algemeen aangegeven dat wij in grote lijnen eigenlijk heel blij zijn met de drie uitdagingen die we in grote lijnen zien. Dat heeft ermee te maken dat wij vanuit onze fractie ontzettend veel aandacht hebben voor het klimaat, waar het college echt op inzet, en ook voor kansengelijkheid. Ik denk dat we door het Innovatiedistrict een gezondere wereld voor iedereen helpen bevorderen. Natuurlijk zijn er ook echt dingen die we voor Aaron anders moeten doen. Dan kijk ik bijvoorbeeld naar cultuur, waarbij we keer op keer horen dat het op dit moment niet goed gaat en dat er een

23

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

intens waardeverlies is. Ook dat zijn dingen waarvan Aaron over 27 jaar nog steeds de schade ervaart als we daar nu geen radicale keuzes in maken. De heer MARUF (D66): Mijn eerste vraag gaat over de lange termijn. U vroeg het college of er één voorstel vanuit de begroting is dat op de lange termijn bijdraagt. Volgens mij heb ik u eerder veel lof horen uitspreken over bijvoorbeeld het Isolatieplan en het Warmtenet. Hoe reflecteert u daarop? De heer TREFFERS (Volt): Mijn reflectie daarop is dat die plannen ontzettend goed zijn. Mijn vraag was meer of de leden van het college mij kunnen meenemen in die beslissing en hoe zij daarover nadenken, want mijn angst is dat bestuurders hier niet genoeg mee bezig zijn, net zoals in de afgelopen decennia, waarin bestuurders gewoon niet genoeg oog hadden voor de effecten waar wij nu als raad zo druk mee zijn, waardoor wij nu de problemen aan het oplossen zijn die 30 jaar geleden opgelost hadden moeten worden. Daarom wil ik die oprechte vraag stellen: kunt u ons meenemen in hoe u dat doet? De heer MARUF (D66): Het is verkiezingstijd; op 22 november gaan we met z'n allen stemmen. Ik ken de fractie van Volt als een fractie die zich erg inzet voor versterking van het openbaar bestuur. U heeft bijvoorbeeld het burgerberaad vaak genoemd in deze raadzaal.

Gelet op de CPB-doorrekening van het programma van Volt, investeert Volt de komende jaren nul euro extra in versterking van het openbaar bestuur. In hoeverre heeft het lokale Volt invloed op het landelijke beleid? Als we het de komende regeringsperiode overlaten aan Volt, komen we geen stap vooruit. De VOORZITTER: Het antwoord moet in tien seconden; het is niet anders. Anders kunt u dat straks gewoon in de eerste termijn doen. De heer TREFFERS (Volt): In tien seconden: ik denk dat het echt totale onzin is wat de heer Maruf nu zegt. Sorry, het gaat over de landelijke verkiezingen, maar we stellen bijvoorbeeld voor om de Tweede Kamer van 150 naar 250 leden te brengen, zodat volksvertegenwoordigers meer tijd hebben om te praten met mensen. Dat wij niks investeren in openbaar bestuur, is dus echt onzin. De VOORZITTER: Nee, meneer Maruf. Ja, u mag nog iets zeggen, maar meneer Treffers mag niet … Nee, dat kan niet. Dat zou geen recht doen aan de interruptie, want dan wil meneer Treffers ook reageren. We ronden dit dus af. De heer MARUF (D66): Ik wilde alleen zeggen dat we er in de eerste termijn op terugkomen. Ik zal het hem in de tussentijd doorsturen. De VOORZITTER: Dat is prima: in de eerste termijn. Uitstekend. Tot zover de Algemene Beschouwingen.

Hebben de leden van het college behoefte aan een korte schorsing of zijn de vragen die aan ons allen gesteld zijn, goed te beantwoorden? Die laatste gewetensvraag van de heer Treffers treft ons natuurlijk allemaal. Ik zie dat het college gelijk kan reageren. Ik begin bij de locoburgemeester. Wethouder ZWART: Voorzitter. Dat is inderdaad een mooie reflectieve vraag, waarin volgens mij ook het betoog van het CDA mooi terugkomt. Kijk nou eens terug: welke besluiten neem je nou en hoe kijk je daarop terug? Als u mij vraagt welk besluit ik heb genomen, wil ik u eigenlijk meenemen in: welke besluiten heeft u de afgelopen jaren als raad genomen? Want de energietransitie is natuurlijk niet iets waar we nu mee beginnen. 24

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

We hebben het nu wel als een van de centrale opgaven, maar u heeft er als raad de afgelopen jaren al voor gekozen om dat een stevige basis te geven en om prioriteit te geven aan projecten die we echt voor de toekomst nodig hebben en die een heel lange aanloop nodig hebben, zoals een Warmtenet. Ik denk dat u daarin heel slimme beslissingen heeft genomen. Ik probeer met mijn besluiten dat daadwerkelijk te realiseren. Daarnaast denk ik dat we in mijn portefeuille ook als college kiezen voor die lange lijnen, die grote samenwerkingen, waarin we met elkaar en met de stad echt langjarig daadwerkelijk tot resultaten willen komen met het Innovatiedistrict en met de energietransitie. Ik denk dat dat heel grote voorbeelden zijn van waar u naar vraagt. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. De vraag van Volt is echt heel mooi, want terwijl je een begroting opstelt, denk je natuurlijk ook altijd: het is een meerjarige begroting, maar er zit natuurlijk ook een verdere doorkijk in, zeker omdat stukken zoals de Agenda 2040 voor het Mobiliteitsfonds en de Omgevingsvisie allemaal 2040 noemen.

Maar hoe ga je met de stappen die je komend jaar en de komende vier jaar zet, ook richting dat verhaal dat je voor de toekomst hebt neergezet? Hoe zorg je dat je daar terechtkomt? Een van de belangrijke besluiten die we hebben genomen, is om te focussen op het uitvoeren van beleid en alle plannen die al gemaakt zijn. In de vorige periode hebben we heel veel mooie plannen gemaakt, maar vaak ontbraken de financiën om het uit te voeren. Mede door financiën vanuit het Rijk en het feit dat we de komende paar jaren incidenteel de nodige middelen daarvoor hebben, kunnen we nu echt aan die uitvoering beginnen. Het feit dat we met deze begroting focussen en niet alles een beetje doen maar bepaalde onderwerpen echt stevig willen uitwerken, is volgens mij een keuze waarmee we voor de lange termijn uit de voeten kunnen. In de tussentijd spelen er natuurlijk nog steeds sommige zaken; dat is eigenlijk een beetje het antwoord op de vraag van mevrouw Gaal hoe het zit met de woonlasten. Je ziet dat Delft eigenlijk twee kanten kent. Aan de ene kant is er de komende tijd voldoende geld om te investeren, ook omdat al die incidentele middelen beschikbaar zijn gekomen, maar in de tussentijd is Delft ook een stad waarin het voor onze inwoners wel zwaar is doordat we er eigenlijk al een tijd niet goed bij zitten.

We hopen dat we door de keuzes die we nu maken met de uitvoering op die belangrijke onderwerpen, de stad op een heleboel thema's langjarig een stuk sterker maken en daarmee onze bewoners ook tegemoetkomen en zorgen dat die mooie stad daarmee ook gerealiseerd kan gaan worden. Wethouder VAN VLIET: Voorzitter. Voor mij is er één heel concrete vraag van Volt, in de laatste bijdrage. U heeft als raad beleidsregels aangenomen voor de nieuwbouw in Delft, op het gebied van klimaatadaptie en op het gebied van biodiversiteit. Daarin lopen we echt voorop in Nederland en steken we onze nek uit. We zeggen: wij vinden het belangrijk dat nieuwe gebouwen in Delft klimaatadaptief zijn en biodivers. Ik ben er heel erg blij mee dat we als Delft zo in de wedstrijd zitten. Wethouder SCHREDERHOF: Voorzitter. Ik heb een heel concrete vraag gekregen: hoe staat het met de verlichting van de Lau Mazirelweg? Volgens mij bent u daar deels van op de hoogte gesteld. Het was duidelijk dat Stedelink die verlichting voor elkaar moest krijgen, maar keihard Stedin nodig had om dat te regelen. Dat is bestuurlijk opgeschaald. Dat betekent dat Stedin nu in de goede stand staat om daar de definitieve of een tijdelijke oplossing voor elkaar te krijgen. Dat is het ene punt.

Het andere punt is dat ik het gevoel van mevrouw Van Rossum over de Debussyflat en de betekenis van het heel concrete plan van jongeren heel erg deel. Ik denk dat Delft-West dat ook oproept en dat dit heel goed is. We moeten zorgen dat we ook in de rest van de stad

25

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

leren van wat we in Delft-West doen en dat we dat daar ook toepassen. Het is dus mooi om dat te horen. Velen van u spraken over de Woonvisie. Ik ben heel benieuwd naar het debat dat we daarover gaan voeren, maar ik vond de vraag van meneer Treffers echt heel mooi. Voor mij gaat het eigenlijk om twee besluiten. Het eerste is gewoon dat we aan Delft-West meedoen en dat we zo'n langjarige inspanning in dat gebied willen uitvoeren, met ook aandacht voor de rest van de stad en voor het leervermogen dat we daaruit krijgen. Het andere zit heel dicht tegen mijn eigen jeugd aan. Ik kom uit de tijd waarin de stad waarin ik woonde, heel veel deed aan wat wij nu "een rijke schooldag" noemen. Ik denk dat ik daar als persoon heel veel aan heb gehad. Ik ben heel blij dat wij hier in deze stad met ontzettend veel partners heel veel investeren in die rijke schooldag en dat we die ook uitvoeren. Dat gaat over cultuur, sport, techniek, kinderen meenemen in mooie uitdagingen op die punten. Dank voor de mooie vraag. Wethouder GOOIJER: Voorzitter. Ik ga eerst in op die laatste, mooie vraag van Volt. Als wethouder Jeugd en Ouderen denk je vaak na over de effecten op de verschillende generaties in onze stad.

Ik wil me daarbij vooral aansluiten bij mevrouw Schrederhof: als het gaat om wat wij als college hebben besloten wat voor de generaties na ons heel betekenisvol kan zijn, is dat toch echt onze investering in Delft-West. Dat is één term, maar daar zit natuurlijk heel veel onder, zoals die rijke schooldag, maar zeker ook bestrijding van armoede en het bevorderen van kansengelijkheid, waarbij we echt langjarig de diepte ingaan en echt met de inwoners bekijken hoe we de kansengelijkheid kunnen bevorderen. Ik heb van de SP de vraag gekregen om alvast te reflecteren op een motie die straks komt. Gelet op de beperkte tijd die we straks hebben, wil ik dat toch maar doen. Dat betreft de motie Schooltandarts. Het issue dat de SP aanstipt, is een terechte zorg, die ik ook deel. Dat heel veel kinderen niet naar de tandarts gaan, kan verschillende redenen hebben. Het kan tijdsgebrek zijn, maar het kan ook de angst voor kosten zijn of het feit dat ouders zelf niet gaan omdat er voor hen wél kosten mee gemoeid zijn. De oplossing van een schooltandarts vind ik wat kort door de bocht. Als je heel letterlijk naar de motie kijkt, zitten daar ook opdrachten in die ik niet echt goed kan uitvoeren. Een inventarisatie samen met scholen is wat lastig.

Daarentegen hebben alle zorgverzekeraars alle data gewoon beschikbaar: van welke kinderen worden tandartskosten gedeclareerd en van welke niet? Ik weet dat onze grote zorgverzekeraar in deze regio, DSW, alle gezinnen belt waarvan kinderen het afgelopen jaar niet naar de tandarts zijn geweest. Op basis daarvan gaan de volgende keer veel meer kinderen. Ik weet dat andere zorgverzekeraars dit navolgen. Vanuit ons programma Kansrijke Start is er een experiment of pilot geweest waarbij bij een consultatiebureau een mondhygiënist werd neergezet om het gesprek over tandzorg te voeren. We zijn aan het kijken hoe we dat kunnen voortzetten, bijvoorbeeld onder het RIGA, het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord. Het RIGA is echt een plek waar we daarmee verder willen, want daar zit een pijler Gezond Leven in, met ook echt actie die is gericht op de ongewenste onderbenutting van zorg. Niet naar de tandarts gaan is voor de zorgverzekeraar - ik heb het daar vandaag nog met DSW over gehad - echt een issue waar de zorgverzekeraar op wil handelen. De primaire taak daarvoor ligt wat mij betreft ook bij de zorgverzekeraar. De motie noemt Heerlen, maar we kunnen dichter bij huis kijken. Zoetermeer heeft een schooltandarts. Ik heb daar navraag naar gedaan.

De gemeente bleek van niks te weten - dat is dan wel lollig - want een tandarts heeft dat gewoon zelf bedacht, doet dat in overleg met scholen en declareert gewoon bij de zorgverzekeraar. Daar werkt de markt in de zorg dus wel. Een tandarts denkt: ik kan hier zorg bieden en kosten declareren en daar maak ik veel mensen nog blij mee ook. Daar heeft de gemeente dus niet per se een 26

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

rol in. Maar ik zie dat wij wel een rol hebben omdat dit gezondheidsverschillen vergroot en daarmee ook de kansengelijkheid onder druk zet. Of we dat moeten oplossen met een schooltandarts, is een tweede. En zeker de inventarisatie op scholen zie ik niet zitten, maar het gesprek daarover met DSW in het RIGA wél. De VOORZITTER: Mevrouw Gaal, u heeft geen tijd meer om te interrumperen. Dat is jammer. Straks kunt u daar in uw termijn rustig op ingaan. Dan begint u gewoon weer opnieuw met de spreektijd. Maar ook dan gaat de spreektijd heel snel; dat is toch wel de ervaring. Ik noem twee dingen waar we als college in de breedte heel hard voor gegaan zijn. Ten eerste het Prinsenhof in de afgelopen jaren. Rentmeesterschap, dat de heer Visser naar voren bracht en dat mij ook zo bekend is, gaat ook over de waarde die daar vanuit het verleden ontstaan is en die we in de toekomst zichtbaar willen houden. Dat is niet alleen de waarde van het mooie gebouw, maar ook alle waarden en normen die daaraan verbonden zijn, met natuurlijk de centrale figuur van Willem van Oranje. Daar ben ik heel blij mee. Het tweede is datgene wat is beschreven door beide dames helemaal aan de linker- en rechterzijde: het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, met name richting jongeren. Dat heeft óók alles te maken met rentmeesterschap, namelijk het tot hun recht laten komen van de talenten van kinderen.

Op dit moment lopen heel veel kinderen de criminaliteit in en zijn zij ongelukkig omdat ze zich heel goed realiseren dat ze uiteindelijk niet gaan waarmaken waartoe ze eigenlijk geroepen waren. Je kunt er ook niet meer uit als je er eenmaal in zit. Dat is diepverdrietig. Ik ben dus heel blij dat we daarin investeren en dat we Preventie met Gezag aangevraagd hebben en ook binnenkrijgen. Ik sluit ook aan bij een opmerking van de heer Stoop, waar ik het zeer, zeer mee eens ben: er is niets stabielers dan bouwen op de kwaliteit en de kracht van mensen zelf. Dat is uiteindelijk echt betrouwbaar en ook geworteld. Ik ben heel blij dat we met het programma Delft-West de Stichting Welbevinden Tanthof de credits hebben gegeven die zij verdient. Ik hoop dat we in dat kader in Delft-West nog veel meer van dit type initiatieven van mensen zelf de ruimte gaan geven, omdat dat veel duurzamer is dan wat een overheid ooit kan doen. Daarmee zijn we gekomen bij de schorsing, die tot 19.00 uur zal duren. Er staat een maaltijd, die ik al een beetje ruik. Het wordt heel lekker. We zijn best redelijk op tijd. De vergadering wordt enige tijd geschorst. 166. Begrotingsbehandeling: - Voorstel van het college aan de raad inzake Programmabegroting 2024-2027 (nr. 2337494); - Voorstel van het college aan de raad inzake vaststellen belastingverordeningen 2024 (nr.

2338510); - Voorstel van het college aan de raad inzake vaststelling van de Najaarsrapportage 2023 (nr. 2344698); - Voorstel van het college aan de raad inzake Begrotingswijziging Septembercirculaire 2023 (2340547). De VOORZITTER: We gaan het als volgt doen. We gaan door met de begrotingsbehandeling in twee termijnen, waarbij ik dezelfde volgorde zal aanhouden als bij de Algemene Beschouwingen. U kunt nu op uw plaats blijven zitten. Dat geeft een rustiger beeld. Voor de goede orde meld ik dat bij dit agendapunt horen: de programmabegroting, de belastingverordeningen, de Najaarsrapportage en de begrotingswijziging als gevolg van de 27

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Septembercirculaire. Dat zijn de vier punten. We zullen straks eerst over alle amendementen en moties stemmen en dan apart over elk van deze vier voorstellen. U wordt allen gevraagd om in de eerste termijn uw moties en amendementen in te dienen en toe te lichten, voor zover u dat nog niet heeft gedaan. Interrupties kunnen nu eventueel wel ook tussendoor plaatsvinden. De spreekklok is weer op nul gezet. Dat is heel fijn voor iedereen. U heeft per fractie een maximale spreektijd van zeventien minuten. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Wij doen het als volgt. Ik behandel onze amendementen en de moties waar mijn naam bij staat. Dan krijgt Coby het woord en daarna krijgt Sylvia het woord. Het eerste amendement dat wij indienen, is het amendement Nederlandse identiteitskaart even duur. Daarover heb ik van gedachten gewisseld, omdat dat amendement technisch blijkbaar niet haalbaar is, maar we hebben het amendement aangepast. In plaats van het woord "vervalt" maken wij ervan: het tarief van € 37,25 voor vervanging van een identiteitskaart van iemand van wie de kaart is afgenomen. Het tweede amendement is het amendement Maak het leven niet onnodig duur. Als je een beperking hebt, ben je eigenlijk al zeer in het nadeel en dan moet je ook nog extra betalen voor een urgentie en nóg een keer extra betalen voor verlenging van die urgentie.

Dat vinden wij een heel raar signaal naar mensen met een handicap. Daarom dit amendement. Het amendement Gelijk houden ozb aan 2023 gaat over de tarieventabel. Je moet al zoveel extra geld gaan betalen omdat de waardestijging van de woningen 16,4% is. We hebben daar een rekenvoorbeeldje bij gedaan. Als je een woning van 3 ton hebt, gaat de WOZwaarde sowieso al naar ongeveer € 340.000 en ga je sowieso heel veel meer ozb betalen. Dat geldt voor gebruikers, maar ook voor de eigenarenbelasting. Wij vinden het onnodig om daar nog eens een keer een schepje bovenop te doen. We zijn al zo duur, zoals de heer Stoop aangaf in ons betoog. Verder hebben we motie 4.2, de motie Bevordering transparantie gemeentelijke inkoop. Wij vinden het belangrijk dat er een inkoopregister is dat gewoon transparant is. Waaraan geven wij als gemeente ons geld uit? Dat willen we gewoon kunnen nakijken: welke leveranciers zijn dat? Dan kunnen mensen een gelijkwaardige positie innemen. Dat noem je "een level playing field". Dan weten mensen wie de leveranciers van de gemeente zijn en of zij misschien ook iets kunnen doen. De motie Contant betalen in publieke voorzieningen was afgeraden, maar wij merken gewoon dat het raar is dat er zo moeilijk wordt gedaan als je bij publieke voorzieningen wil betalen met contant geld.

Bij het stadskantoor kan je inderdaad contant betalen, maar je moet er echt moeite voor doen om te ontdekken hoe dat werkt. Wij willen dus gewoon dat dit duidelijk gecommuniceerd wordt: als jij hier je rijbewijs haalt, kan je hier contant betalen. Het is een zoektocht. In bijvoorbeeld DOK kan je helemaal niet meer contant betalen. Als je een 12-jarige bent, moet je een pasje meenemen als je koffie wil halen voor je moeder. Dat vinden we gewoon een rare zaak. Daar vragen we daarom aandacht voor. Ten slotte de motie Lichtplan monumenten. Die zal ik verdedigen. Ik ben met een stadsgids en een fractiegenoot door Delft gaan wandelen. We zagen dat de toeristische wandeling die je overdag loopt, 's avonds helemaal niks meer voorstelt. Eigenlijk is niks goed verlicht. Je ziet niks van het plakkaat van Van Leeuwenhoek bij het Meisjeshuis. Ook dit stadhuis is niet mooi verlicht. De gevel is niet aangelicht. Juist waar het om gaat, bijvoorbeeld het wapen 28

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

van het stadhuis of een mooie spreuk, is allemaal niet mooi verlicht. Achter het Boterhuis heb je nog een soort botertonnetje, helemaal in de nok. Dat is ook niet verlicht. Onze vraag is gewoon: maak nou eens een goed plan voor hoe Delft verlicht zou kunnen worden. Dat hoeft niet allemaal van vandaag op morgen, maar maak een plan, ga daar echt mee aan de slag en ga ook voor de details. Zorg gewoon dat het fijner wordt. De heer MARUF (D66): Op zich zouden we prima kunnen nadenken over het vernieuwen van onze visie op het Lichtplan en op hoe en waar in Delft het nodig is om monumenten te verlichten, want ook wij denken dat dit een mooie toevoeging zou zijn aan de stad. Maar ik vraag mij af waarom de gemeente het Platform Bezoekerseconomie niet zou vragen om met de 25 cent verhoging van de toeristenbelasting, die naar de sector gaat, bij te dragen aan het verbeteren of aantrekkelijker maken van onze stad, waar dat budget voor is bedoeld. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Dat lijkt mij een hartstikke goed idee. Dat kan worden uitgewerkt in dat financieringsplan. De heer MARUF (D66): Begrijp ik het goed dat Hart voor Delft het voorstel aanpast om te zeggen dat aan de ondernemers gevraagd zal worden om dit te financieren vanuit die 25 cent per bezoeker per nacht? Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): In het dictum staat dat er een financieringsplan moet komen.

Wij hebben niet helemaal voorgeschreven hoe dat er precies uit gaat zien. Ik weet dat de toeristensector hier ook blij mee zal zijn. Dus wie weet? Maar dat moet uit het plan blijken. Wij hebben ook gevraagd om goede participatie daarbij. Als daarvan sprake is, is dat dus meegenomen. De heer VISSER (CDA): Ik ben te laat, want ik had mijn pen niet zo snel in de aanslag, maar ik was verward door het eerste amendement van Hart voor Delft over de identiteitskaart. Ik hoorde mevrouw De Jongh Swemer zeggen dat ze het amendement aanpast. Heb ik het nou juist dat b, waarvan werd voorgesteld dat het zou vervallen, nu dus niet vervalt? Ik ben ook even kwijt welk bedrag mevrouw De Jongh Swemer voorstelt als het bij b in te voeren bedrag. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Het bedrag is gelijk aan dat van de jongeren. Dat is uit mijn hoofd € 37,25 of zo. Mevrouw VOOGT (VVD): Ik heb ook een verhelderende vraag over het inzetten van de extra verhoging van de toeristenbelasting. Die extra toeristenbelasting wilt u gebruiken voor de verlichting van de stad voor verbetering van de aanlichting van de gebouwen. Heb ik dat goed begrepen? Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Dat was in eerste instantie zo, maar de motie is aangepast, omdat we begrepen hebben dat daar minder draagvlak voor was.

Oorspronkelijk was het idee inderdaad dat daarvoor de verhoging van de toeristenbelasting zou worden gebruikt, maar dat hebben we uit de motie gehaald. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Ik heb een amendement en een motie. Het amendement over gehandicaptenparkeren steunen we. De heer MARUF (D66): Het spijt me dat ik u onderbreek, mevrouw De Koning. Mijn interruptie is bedoeld voor de voorgaande spreker, want ik kan die motie niet vinden op het 29

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

RIS. Dat is heel vreemd, want ik kan nu niet beoordelen of we die gaan steunen. Ik heb de laatste motie dus niet ontvangen van Hart voor Delft. De VOORZITTER: Over welke motie gaat dit? De heer MARUF (D66): De motie over het Lichtplan. De VOORZITTER: De griffier gaat een zoekactie plegen. De motie staat er toch op en wordt nu met extra aandacht gelezen door meneer Maruf. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Het amendement Gehandicaptenparkeren gaan we dus steunen. Het college stond achter dit amendement, maar helaas niet achter het amendement Maak het leven niet onnodig duur, terwijl dat eigenlijk over hetzelfde gaat. Mensen met een beperking hebben gewoon een extra probleem. Ze zijn overal tien keer duurder uit dan normaal en soms zelfs nog duurder. Vandaar deze verrekening. Daarbij zeggen we: laat deze dure prijs wegvallen voor mensen met een beperking en laat ze gewoon een woonvergunning kunnen kiezen; dan maken we de woonvergunning één euro duurder. Zo kan je het verrekenen. Het college ontraadt de motie 1 euro-regeling ov. Dat verraste ons, maar toen ik las waarom het college de motie ontraadde, dacht ik: dat lijkt wel de reactie van STIP op deze motie. Ook STIP had moeite met lezen.

Hart voor Delft vraagt niet om invoering van 1 euro-tarief in het Delftse ov, maar om aan Alkmaar te vragen hoe dit in Alkmaar tot stand is gekomen en deze uitkomst aan de raad voor te leggen. Dan kunnen we verder kijken. Mevrouw VAN DIJK (ChristenUnie): Mijn vraag gaat over het amendement Maak het leven van mensen met een lichamelijke beperking niet nodeloos duur. Ik twijfel of ik het verkeerd heb. Excuses als het niet klopt wat ik nu ga zeggen, maar volgens mij is een voorrangsverklaring niet per se voor mensen met een beperking. Dat gaat toch om mensen die voorrang krijgen voor een huis en die urgentie krijgen? Dat kan toch over allerlei mensen gaan? Ik snap dus niet zo goed waarom u dit koppelt aan mensen met een lichamelijke beperking. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Mensen met een speciale aanvraag voor een woonvergunning en om met voorrang behandeld te worden, zitten op de een of andere manier in de put. Zij hebben dikwijls al een veel duurder leven en zij gaan niet voor niks hun huis uit. Dikwijls gaat het om een lichamelijke beperking of misschien om iets anders, maar in de media lees ik de laatste jaren dat het negen van de tien keer gaat om iemand met een lichamelijke beperking. Waarom zou je deze mensen extra laten betalen? Mevrouw VERDUIJN (STIP): Ook STIP pleit graag voor gratis of goedkoop ov. We kunnen ook zeker lezen en we weten waartoe uw motie oproept.

Maar wij denken graag twee stappen vooruit: wat gaan we doen met de conclusies? Heeft u nagedacht over de financiële consequenties van het gratis of goedkoop maken van het ov, ook voor Delft? De heer TREFFERS (Volt): Ook onze vraag gaat over de 1 euro-regeling. Wij moeten u complimenteren voor uw methode, namelijk naar andere Europese steden kijken. Wij hebben dat ook gedaan en wij zien dat er veel meer steden zijn die dit al hebben aangenomen, maar ook al heel veel steden die dit daarna weer hebben losgelaten. Onze angst is ook dat als je als gemeente zoveel gaat financieren, het ov heel afhankelijk wordt

30

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

van de bezuinigingen die wij als gemeenten soms ook moeten doen. Hoe kijken jullie naar dat standpunt? Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Ik zou haast zeggen: we gaan subsidie bij de EU aanvragen. We vragen niet voor niets hoe Alkmaar dit heeft gedaan: college, ga daar eens achteraan en laat dat zien. Als we dat binnen hebben, kunnen we met elkaar kijken wat we gaan doen. Gaan we daarmee iets doen of laten we het zitten? Dat is in het overleg met EBS, de HTM en de MRDH een prima standpunt. Ik ga niet van tevoren denken: o, dat kost al € 10. Dat denk ik ook niet als ik boodschappen ga doen. Ik ga in de winkel of op de briefjes kijken waar ik korting kan krijgen. Mevrouw GROBBEN (Hart voor Delft): Voorzitter. Ik mag voor Hart voor Delft drie moties verdedigen. De eerste motie heet Spelen voor elk kind. Die motie behoeft eigenlijk geen toelichting. Verhoging van het jaarlijkse subsidiebedrag is volgens ons echt noodzakelijk. Verdraagzaamheid en begrip voor elkaar beginnen al op jonge leeftijd. Waar leren kinderen dit beter dan in een goed onderhouden gevarieerde inclusieve speeltuin? Hart voor Delft en de kinderen uit Delft rekenen erop dat u voor deze motie zult zijn.

De motie Een signaal afgeven vraagt het college om een signaal aan de rijksoverheid te geven en ondanks onze goede wil - want het is niet zo dat wij niet willen; hadden we maar genoeg ruimte te vergeven om in de aanloop statushouders een woning te geven - te verzoeken om in de aanloop naar bouwen, bouwen, bouwen rekening te houden met onze krapte en waar mogelijk het aantal te plaatsen statushouders aan te passen aan de situatie in Delft, totdat wij bouwen, bouwen, bouwen hebben vervolmaakt. Dan de motie Sluiting van publieke verzorgingstehuizen. De woonkrapte is mede ontstaan door de sluiting van de publieke verzorgingstehuizen. Ook de eenzaamheid onder ouderen is toegenomen. De Tweede Kamer heeft een voorstel van JA21 aangenomen voor de herintroductie van een tussenoplossing tussen thuis en verpleeghuis. Wij vragen het college om in samenspraak met de ouderenbonden nu al een verkenning op te starten om goed te kunnen anticiperen om zoiets te creëren als dit mogelijk gemaakt wordt en zodoende deze mensen, ook de statushouders die wij toegewezen krijgen, ook in onze woonkrapte een woning toe te kunnen wijzen. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Ik heb de motie Parkeertarieven kostendekkend niet toegelicht. Ik hoop dat die voor zich spreekt.

Door de fractie van Hart voor Delft wordt amendement A4.A1 (Een Nederlandse Identiteitskaart (NIK) voor iedereen even duur) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdagavond 9 november 2023 ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake de Belastingverordening 2024, onderdeel Legesverordening 2024, Paragraaf 1.2, Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart, Besluit 1. De tarieventabel bij de Legesverordening 2024 als volgt te wijzigen: Artikel 1.10 Nederlandse identiteitskaart, was:

31

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Het tarief bedraagt voor het verrichten van handelingen ten behoeve van een aanvraag van: a. een Nederlandse identiteitskaart: 1. voor een persoon die op het moment van de aanvraag 18 jaar of ouder is € 70,35 2. voor een persoon die op het moment van de aanvraag de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt € 37,95 b. een vervangende Nederlandse identiteitskaart voor een persoon met een uitreisverbod, ongeacht de leeftijd van de betrokken persoon € 34,25 Artikel 1.10 Nederlandse identiteitskaart wordt: Het tarief bedraagt voor het verrichten van handelingen ten behoeve van een aanvraag van: a. een Nederlandse identiteitskaart: 1. voor een persoon die op het moment van de aanvraag 18 jaar of ouder is € 70,35 2. voor een persoon die op het moment van de aanvraag de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt € 37,95 b. een vervangende Nederlandse identiteitskaart voor een persoon met een uitreisverbod, ongeacht de leeftijd van de betrokken persoon € 37,95 Toelichting • Een uitreisverbod leidt ertoe dat, op grond van artikel 47 van de Paspoortwet, de geldige reisdocumenten van betrokkene, waaronder de NIK, van rechtswege vervallen. • Een uitreisverbod wordt niet zomaar opgelegd. Burgers met een uitreisverbod zijn niet automatisch 'arme' burgers. • Een nieuwe NIK is niet alleen voor identificatie binnen Nederland, maar men kan ook reizen door het Schengengebied.

• Tarieven voor een vervangende Nederlandse identiteitskaart voor een persoon met een uitreisverbod moeten even hoog zijn als die voor andere aanvragers." Door de fractie van Hart voor Delft wordt amendement A4.B (Maak het leven van mensen met een lichamelijke beperking niet nodeloos duur) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdagavond 9 november 2023 ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake de belastingverordeningen 2024, onderdeel Legesverordening 2024, Paragraaf 1.9 Bijzondere wetten, onder artikel 1.29 Huisvestingswet 2014, Besluit 1. De tarieventabel bij de Legesverordening 2024 als volgt te wijzigen: De tekst onder Paragraaf 1.9, artikel 1.29 Huisvestingswet 2014 1. Het tarief bedraagt voor het in behandeling nemen van een aanvraag om: a. een huisvestingsvergunning als bedoeld in artikel 7, eerste lid, van de Huisvestingswet 2014 b. een voorrangsverklaring (urgentie) op grond van de Huisvestingsverordening c. verlenging van de onder b. genoemde verklaring: 32

€ 67,70 € 72,40 € 36,10

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Te wijzigen in: Artikel 1.29 Huisvestingswet 2014 1. Het tarief bedraagt voor het in behandeling nemen van een aanvraag om: a. een huisvestingsvergunning als bedoeld in artikel 7, eerste lid, van de Huisvestingswet 2014 € 68,70 b. vervalt c. vervalt 2. en dit te dekken door de huisvestingsvergunning als bedoeld onder artikel 1.29 Huisvestingswet 2014 1.a te verhogen met € 1,00 van € 67,70 naar € 68,70, en gaat over tot de orde van de dag. Toelichting: Burgers met een lichamelijke beperking die een urgentie voor huisvesting nodig hebben, dien je niet met extra kosten met betrekking tot het afgeven van een huisvestingvergunning te confronteren. Het dagelijks leven van deze burgers is financieel zwaarder dan van burgers zonder een beperking." Door de fractie van Hart voor Delft wordt amendement A4.C (Ozb gelijk houden aan 2023) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdagavond 9 november 2023 ter bespreking van het Voorstel van het college aan de raad 'Verordening op de heffing en de invordering van Onroerend zaakbelasting 2024', de 'tarieventabel onroerendzaakbelastingen Delft 2024', Besluit de tekst: Tarieventabel Onroerendezaakbelastingen Delft 2024 Het tarief van de belasting bedraagt een percentage van de heffingsmaatstaf. Het percentage bedraagt a. voor de gebruikersbelasting 0,27028% b.

bij de eigenarenbelasting 1º voor onroerende zaken die in hoofdzaak tot woning dienen 0,09814% 2º voor onroerende zaken die niet in hoofdzaak tot woning dienen 0,34190%. Te wijzigen in: Tarieventabel Onroerendezaakbelastingen Delft 2024 Het tarief van de belasting bedraagt een percentage van de heffingsmaatstaf zoals in 2023 is vastgesteld. Het percentage bedraagt a. voor de gebruikersbelasting 0,26385% b. bij de eigenarenbelasting 1º voor onroerende zaken die in hoofdzaak tot woning dienen 0,09485% 2º voor onroerende zaken die niet in hoofdzaak tot woning dienen 0,33657%, en gaat over tot de orde van de dag Toelichting: 33

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

• •

De gewijzigde percentages zijn gelijk aan die uit de tarieventabel Delft 2023; In Nederland is de WOZ-waarde van de huizen in 2023 16,4% gestegen (Centraal Bureau Statistiek). Bij gelijkblijvende ozb-percentages worden de burgers dus al geconfronteerd met een stijging van de ozb-belasting: ozb gebruikersbelasting berekening van een fictieve woning in 2023 met WOZwaarde € 300.000 x 0,26385% = € 791,55 ozb-gebruikersbelasting; in 2024 is de WOZ-waarde van het huis 16,4% gestegen, dus de WOZ-waarde is € 349.200 x 0,26385% = € 921,36 ozb gebruikersbelasting. Dit is een stijging van de ozbgebruikersbelasting van € 129,81 in vergelijking met de vastgestelde begroting 2023. De berekening voor 2024 komt duurder uit."

Door de fracties van Hart voor Delft en de SP wordt motie M4.1 (1 euro-regeling ov) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdagavond 9 november 2023, constaterende dat (We stellen vast dat): • • •

er weinig tot geen motiverende alternatieven zijn om de auto te laten staan; het openbaar vervoer (verder ov) in Delft niet uitnodigt om de auto te laten staan vanwege de prijs; het gemeentebestuur van Alkmaar een € 1,00-regeling met betrekking tot openbaar vervoer en haar burgers heeft ontwikkeld, waarbij de inwoners van Alkmaar voor 1 euro binnen de stadsgrenzen kunnen reizen met het ov;

overwegende dat (We hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat): • • • •

de binnenstad van Delft ook een bereikbare thuishaven voor de overige wijkbewoners van Delft hoort te zijn; nu de auto het centrum van Delft verder moet verlaten, er meer gebruikgemaakt kan gaan worden van het ov; het ov in de stad Delft beter gepromoot kan worden; de gemeente Alkmaar een mooi initiatief heeft ontwikkeld voor haar bewoners en het ov in hun stad;

draagt het college op (We geven het college opdracht om): • • • •

contact met de gemeente Alkmaar op te nemen om inzicht te krijgen hoe deze € 1,00-regeling van de gemeente Alkmaar met het ov in Alkmaar tot stand is gekomen; te onderzoeken of deze regeling ook in Delft toe te passen is; bij dit onderzoek EBS, HTM en de MRDH te betrekken; de gemeenteraad over een halfjaar op de hoogte te brengen van de vorderingen en wanneer het inpassen van deze regeling voor Delft mogelijk is, binnen een jaar een voorstel aan de raad hiertoe te overleggen,

en gaat over tot de orde van de dag (En we gaan over tot de orde van de dag)." Door de fractie van Hart voor Delft wordt motie M4.2 (Bevordering van transparantie in gemeentelijke inkoop) ingediend:

34

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

"De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 9 november 2023; ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Programmabegroting 2024-2027 (nr. 2337494). constaterende dat: • •

de provincie Noord-Brabant en het Rijk een openbaar inkoopregister hanteren waarin alle inkoopbestellingen, inclusief besteldatum, leveranciersnaam, inkoopcategorie en bestelwaarde, transparant worden weergegeven; de gemeente Delft op dit moment niet beschikt over een dergelijk openbaar register;

overwegende dat: • • • •

een inkoopregister bijdraagt aan een grotere transparantie en controleerbaarheid van overheidsuitgaven; transparantie in overheidsuitgaven een essentiële pijler vormt voor een gezonde, verantwoordelijke en democratische lokale overheid; een openbaar inkoopregister burgers de mogelijkheid biedt om meer inzicht te krijgen in de wijze waarop hun belastinggeld wordt besteed; de implementatie van een vergelijkbaar register kan bijdragen aan het creëren van een gelijk speelveld voor alle potentiële leveranciers, wat op zijn beurt kan resulteren in een gezondere en meer concurrerende lokale economie;

verzoekt het college: •

•

een openbaar inkoopregister te implementeren voor de gemeente Delft, vergelijkbaar met het register van de provincie Noord-Brabant, waarbij dit register elke zes maanden wordt bijgewerkt en op de officiële website van de gemeente wordt gepubliceerd; in dit register de volgende informatie op te nemen in overeenstemming met de geldende privacyregelgeving: besteldatum, leveranciersnaam, inkoopcategorie, duurzaamheidsinformatie en bestelwaarde van elke inkoopbestelling,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fractie van Hart voor Delft wordt motie M4.3 (Contant betalen in publieke voorzieningen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdagavond 9 november 2023, ter bespreking van het voorstel van het college aan de raad inzake Programmabegroting 2024-2027 (nr. 2337494), constaterende dat: • • •

contant geld een wettelijk betaalmiddel is; contant geld een laagdrempelig betaalmiddel is; contant geld voor kwetsbare groepen vaak de enige mogelijkheid is om deel te nemen aan het betaalverkeer;

overwegende dat: 35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

• • • •

publieke voorzieningen breed toegankelijk horen te zijn; kwetsbare groepen vaker de behoefte hebben contant te betalen; het bij diverse publieke voorzieningen niet mogelijk is om contant te betalen, zoals bij DOK en de zwembaden; het bij het stadskantoor niet duidelijk is hoe men contant kan betalen voor publieke producten en diensten;

verzoekt het college om: • •

bij publieke voorzieningen contant betalen (weer) mogelijk te maken; de mogelijkheid contant te kunnen betalen in het stadskantoor actief en zichtbaar te communiceren,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fractie van Hart voor Delft wordt motie M4.4 (De sluiting van de publieke verzorgingstehuizen) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 9 november 2023, constaterende dat: • • •

het kabinet-Rutte II heeft besloten tot massale sluiting van publieke verzorgingstehuizen onder het mom van de wens van ouderen om langer thuis te blijven wonen; het soms onverantwoord is dat ouderen nog op zichzelf wonen, gezien het gebrek aan alternatieve voorzieningen en de beperkingen van de thuiszorg, welke bovendien kostbaar is en te kampen heeft met personeelstekorten; de afschaffing van woonzorgcentra een bezuinigingsmaatregel was waarop nog steeds kritiek heerst en dat dit heeft geresulteerd in een aanzienlijk hiaat tussen thuis en verpleegtehuis;

overwegende dat verzorgingstehuizen niet alleen dienen als zorgvoorzieningen, maar ook een rol spelen in het voorkomen van eenzaamheid onder ouderen; draagt het college op: • •

initiatieven te ontplooien om invulling te geven aan de behoefte aan voorzieningen tussen thuis en verpleegtehuis, in samenspraak met de ouderenbonden in Delft; in het tweede kwartaal van 2024 de gemeenteraad te informeren over de voortgang van deze initiatieven en de resultaten van de gesprekken met de ouderenbonden in Delft,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fractie van Hart voor Delft wordt motie M4.5 (Een signaal afgeven) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 9 november 2023,

36

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

overwegende dat: • • • • •

de gemeente Delft maximale inspanningen heeft verricht en nog steeds verricht om de resterende 100+ statushouders die dit jaar nog gevestigd moeten worden, te huisvesten; ondanks deze inspanningen blijkt dat Delft niet in staat is deze huisvesting te realiseren binnen de gestelde termijn vanwege krapte op de woningmarkt; Delft een bijzondere positie inneemt door het herbergen van ruim 20.000 studenten van de TU Delft, wat de druk op de woningmarkt verhoogt; de huidige huisvestingsdoelen voor statushouders niet haalbaar zijn, gezien deze lokale omstandigheden en dat de rijksoverheid hiermee rekening dient te houden; de jongeren in Delft grote moeite hebben met het vinden van geschikte woonruimte, wat leidt tot langer verblijf bij de ouders en uiteindelijk tot het verlaten van Delft, waardoor vergrijzing dreigt;

draagt het college op: • • •

een duidelijk signaal af te geven aan de rijksoverheid waarin wordt benadrukt dat Delft, ondanks maximale inspanningen, de gestelde huisvestingsdoelen voor statushouders dit jaar niet zal behalen; te pleiten voor een herziening van het aantal statushouders dat aan Delft wordt toegewezen, zowel voor 2023 als voor 2024, rekening houdend met de situatie van Delft met een grote studentenpopulatie en de druk op de woningmarkt; aan te geven dat het verminderen van het aantal te plaatsen statushouders noodzakelijk is om zowel lokale jongeren als de stad zelf te behoeden voor vergrijzing en bevolkingsverlies,

en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van Hart voor Delft en Volt wordt motie M4.6 (Lichtplan monumenten en kunstwerken Delft) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdagavond 9 november 2023, constaterende dat: • • • • • • • • •

de nota Aanlichten Monumenten in Delft sinds 2009 niet is geactualiseerd; we in Delft veel monumenten en kunstwerken hebben; deze monumenten en kunstwerken tot onze Delftse cultuur horen; de meeste monumenten, bezienswaardigheden en kunstwerken niet verlicht worden; de monumenten die wel verlicht worden, veelal een verouderde, niet zuinige verlichting hebben zonder oog voor detail; de achterkant van het stadhuis spookachtig blauw wordt uitgelicht, wat leidt tot overlast voor omwonenden; Hugo de Groot op de markt niet mooi is uitgelicht; voorbeelden van niet verlichte kunstwerken: het stadsplattegrondsmozaïek in de Papenstraat, de 'Delftse koe' (stier) op de Beestenmarkt, muurschilderingen in de wijken; verschillende steden hun monumenten en kunstwerken wel goed verlichten op een goedkopere duurzame manier met (gekleurde) ledverlichting; 37

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

•

de gemeente Gent in België een lichtplan heeft, een mogelijk voorbeeld voor Delft;

overwegende dat: • • • • • •

de monumenten en kunstwerken in Delft, niet alleen in de binnenstad maar ook in de Delftse vier wijken, het verdienen om verlicht te worden; de verlichting met oog voor detail voor de verschillende plaquettes en gevelwerken aangebracht zou kunnen worden; de huidige verlichting niet duurzaam of energiezuinig is; de (sociale) veiligheid wordt verhoogd als verduisterde kunstwerken en monumenten mooi verlicht worden; Delft aan bewoners en toeristen laat zien wat we in huis hebben; de toeristensector, het mkb en bewoners een aantrekkelijkere (binnen)stad zullen ervaren;

verzoekt het college om: • • • • •

het beleidsplan Nota aanlichten monumenten te actualiseren; in het nieuwe beleidsplan naast monumenten ook kunstwerken in de openbare ruimte op te nemen; bij het nieuwe beleidsplan een participatieplan met onder meer de Delftse stadsgidsen, de toeristensector en omwonenden en een financieringsplan te overleggen; het nieuwe beleidsplan voor het derde kwartaal van 2024 aan de raad toe te doen komen; het lichtplan Gent als uitgangspunt te nemen voor een goede en duurzame verlichting,