Handelingen raadsvergadering 6 juli 2023

lk wil even teruggrijpen: u maakt als raad al jaren budget vrij om te werken aan die energietransitie, ook toen u va nuit het Rijk nog geen middelen daarvoor kreeg. U kunt er als raad dus trots op zijn dat u dit al jaren doet. Bij die actie wil ik wel een aantal noties meegeven. Die actie vraagt heel grote infrastructurele projecten. Zij vraagt het isoleren van de helft van onze stad, ruimte voor opslag, gedragsverandering van letterlijk iedereen in deze stad. Om de transitie te laten slagen, is behoorlijk wat nodig: mensen die de projecten uitvoeren, voldoende financiële middelen, meer dan u als raad voor elkaar kunt krijgen - daar hebben we andere financiële middelen voor nodig, van andere partijen - en de juiste wet- en regelgeving. Het vraagt samenwerking van ons als lokale overheid met andere overheden. lk heb daarover ook in betogen enkele dingen gehoord: samenwerking met de rijksoverheid en de provincies, die daarvoor de juiste condities scheppen, en samenwerking met bedrijven, waar Hart voor Delft aan refereert. Maar misschien het allerbelangrijkste voor ons is die gedragsverandering. Die wil ik graag benadrukken. Dit geldt misschien ook voor uw overwegingen: dit is niet iets wat 39

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

we zo omschakelen. Daarvoor is tijd nodig, daarvoor is informatie nodig, daarvoor hebben we onze mensen in de stad hartstikke hard nodig. Met wat ik net gezegd heb, zijn de huidige doelen die wij als stad hebben, al hartstikke ambitieus, haalbaar maar echt ambitieus. Het zal heel veel vragen van onze stad en onze ambtelijke organisatie. De heer ANALI KWU (D66): lk hoar de wethouder zeggen dat het doel van de gemeente, de 330 kiloton, ambitieus is, terwijl dat in 2017 al ruim haalbaar werd geacht met het staand beleid van toen en zonder de nieuwe klimaatplannen van onder anderen minister Jetten. 290 kiloton restemissie was toen haalbaar. Waarom noemt de wethouder deze 330 kiloton dan "ambitieus"? Wethouder ZWART: Omdat het dat is: om dit voor elkaar te krijgen als stad, is in de onderdelen die ik al aangaf, ontzettend veel actie nodig. 270 is ambitieuzer, maar het huidige doel dat we hebben, is al ambitieus en zal heel veel van ans als stad en van alle mensen in de stad vragen. Daarom zeg ik dat. Dat laat onverlet dat wij als organisatie, oak als ambtelijke organisatie en als college, steeds kijken waar we kunnen versnellen, koppelkansen kunnen vinden en die versnelling kunnen vinden. Seide voorliggende maties laten zien dat de indieners heldere ambities hebben op het punt van de energietransities en het tempo waarin we dat realiseren.

De heer ANALIKWU (D66): lk wil terugkomen op het punt van die ambitie, want als in 2017 wordt gezegd dat met bestaand beleid 290 kiloton restemissie haalbaar is, hoe kunnen we dan tevreden zijn met 330 kiloton restemissie als doel? Dat betekent dat we, om die doelen te halen, 40 kiloton extra kunnen uitstoten. We kunnen bij wijze van spreken een kleine kolencentrale bouwen en dan zeggen: tjonge, wat hebben we dat goed gedaan, bovenop bestaand beleid. Wethouder ZWART: Om eerlijk te zijn, weet ik niet op welke aannames dat getal in 2017 naar varen is gekomen. lk weet wel dat we inmiddels zes jaar verder zijn en dat we inmiddels oak veel verder zijn in wat we kunnen doorberekenen, welke aannames we hanteren en wat we weten over de CO-„-uitstoot van verschillende acties. Ik maak graag een bruggetje naar de vraag van Groenlinks: kunnen we dat nu doorberekenen? De vorige wethouder gaf immers aan dat het heel ingewikkeld is om dat goed door berekenen. Inmiddels zijn we op een punt waarop we, nag steeds met aannames - het is nag steeds die modellenwereld - steeds preciezer kunnen worden. We hebben oak een partner in de stad, CE Delft, die dit oak bij onze routekaart gaat doen. CE Delft gaat de acties die wij hebben als stad, dus echt vertalen in CO¿-uitstoot. De VOORZITTER: Meneer Analikwu, let op uw tijd. U heeft nag een minuut.

De heer ANALI KWU (D66): De wethouder geeft aan dat niet helemaal duidelijk is waarop die 290 kiloton uit 2017 is gebaseerd. Die is berekend door CE Delft, hetzelfde onderzoeksbureau dat kernend najaar met het onderzoek gaat kamen. Ze probeert het te vergelijken met die 330 kiloton, maar die is volgens mij op niks gebaseerd. Dat is volgens mij dus geen eerlijke vergelijking. De heer TREFFERS (Volt): De wethouder noemde 270 kiloton "ambitieus maar haalbaar" en 250 kiloton "ambitieus". Is 250 kiloton niet oak haalbaar? Wethouder ZWART: Een kort antwoord: van de eerste matie van D66 en Volt weten we de consequenties niet. Volgens mij heb ik dat duidelijk aangegeven in het commissiedebat: u kan nu voor die matie stemmen, maar u weet niet waarvoor u stemt. Volgens mij vraagt de 40

HANDELINGEN GEMEENTERMD 2023

tweede matie om inzichtelijk te maken wat dat dan in zou houden. Daar werden oak vragen over gesteld in de raad: is dat dan gratis? Nee, dat is het niet. Oat vraagt een extra onderzoek en dat is geld dat af gaat van actie in de stad. lk denk dat dat aan u is als raad: bent u nu bereid om geld te stoppen in een extra onderzoek om inzichtelijk te maken wat een hagere ambitie zou vragen qua beleid of wilt u dat geld in andere acties in de energietransitie stoppen? lk zal nu advies geven over deze maties. De eerste matie vraagt of die hagere ambitie kan worden doorberekend. Oat kan. Die matie is dus haalbaar, maar dat vraagt dus een afweging van de raad: wilt u geld dat bestemd is voor actie op de energietransitie, besteden aan dit onderzoek? De tweede matie zou ik echt willen ontraden, omdat u niet weet waarvoor u stemt. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. Meneer Analikwu, ik ga u wel aan uw tijd houden. Probeer het dus kort te houden. De heer ANALI KWU (066): Voorzitter. lk hoar de wethouder zeggen dat de doorrekening extra geld zou kosten voor het scenario. Volgens mij is dat superbeperkt, omdat die doorrekening al plaats zou gaan vinden, zoals zij oak in haar eigen termijn heeft gezegd. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. De wethouder zegt, een beetje framend, dat we niet weten waar we op stemmen.

lk weet in elk geval dat we, als we tegenstemmen, stemmen op de verwachte uitstoot met de huidige maatregelen. Oat leidt tot 2,2 tot 3,5 graden verhoging van de temperatuur op aarde. Daar willen we zeker voor niet stemmen. De VOORZITTER: lk begreep van de wethouder dater nag een vraag van de WO is blijven hangen. Die zal dus nag beantwoord worden. Wethouder ZWART: Voorzitter. lk heb één vraag gehoord: kost die extra doorberekening geld? Ja, die kost geld, want het is een extra vraag. Wij vragen nu dus om het huidige beleid door te rekenen en datte projecteren op de route naar 2050. Een extra vraag is: als die ambitie verandert en als daarmee dus oak het huidige beleid moet veranderen, vraagt dat aan twee kanten actie. Zal dat heel veel geld zijn? Nee, dat zal niet heel veel geld zijn. lk schat in: maximaal € 30.000. Maar het is wel geld. lk denk dat dat de ordegrootte van deze vraag is. De WO heeft mij een vraag gesteld die oak in de commissie aan de orde gekomen is: wat is de meerwaarde van de routekaart? Daarover kan ik heel duidelijk zijn: die geeft overzicht en inzicht in het klimaatbeleid dat wij hebben als stad en geeft aan of wij op de route liggen naar het doel dat wij hebben als stad: klimaatneutraal in 2050. De VOORZITTER: lk sluit de beraadslaging. In stemming kamt matie 6.3.1 (Straatverlichting op zanne-energie is duurzaam en spaart kosten) van 066 en Volt.

De VOORZITTER: lk geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer VALK (COA): Voorzitter. lk ga meteen in op beide maties. lk ga mezelf twee keer quoten: een duurzame euro kun je maar één keer uitgeven en als we dan toch geld aan duurzaamheid uitgeven, dan liever geen papier maar panelen. Wij zullen dus tegen beide maties stemmen. 41

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Mevrouw WESSELS (Groenlinks): Voorzitter. Ook wij zullen tegen beide maties stemmen, omdat we voor actie zijn en niet alleen in de modellenwereld willen blijven hangen. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. De wethouder heeft ons in die zin overtuigd dat we naar actie moeten. We zullen dus tegen beide maties stemmen. Mevrouw VAN DEN BERG (WD): Voorzitter. Op basis van de reacties van de wethouder zullen wij ook tegen deze maties stemmen. De VOORZITTER: lk deel mee dat de heer Jaff niet meer aanwezig is en dus niet meer deelneemt aan de stemmingen. De matie wordt met een digitale stemming verworpen met 8 tegen 27 stemmen, waarbij de fracties van D66 en Volt ervoor hebben gestemd. In stemming komt motie 6.3.2 (Ambitieuze CO¿-doelen voor een ambitieuze stad) van D66, Volt, STIP en de PvdA. De VOORZITTER: lk geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Er zijn al stemverklaringen over deze matie afgelegd, maar misschien wil er toch nog iemand een stemverklaring afleggen. De heer ANALI KWU (D66): Voorzitter. Ook al heeft onze eerste, ambitieuzere matie het niet gehaald, we handhaven deze matie, omdat wij dan het hoogst haalbare willen. Bij de€ 30.000 waar de wethouder het over heeft, kunnen we natuurlijk vraagtekens zetten, maar volgens mij gaat dat zieh op termijn zeker terugbetalen.

De matie wordt met een digitale stemming verworpen met 17 tegen 18 stemmen, waarbij de fracties van D66, de PvdA, de SP, STIP en Volt ervoor hebben gestemd. De VOORZITTER: lk schors de vergadering voor vijf minuten, zodat de heer Valk mijn positie kan overnemen. lk wilde raad bedanken omdat ik hier vanavond macht voorzitten. (Applaus) De vergadering wordt enige tijd geschorst. (De heer Valk neemt het voorzitterschap van de vergadering over van de heer Dag.) De VOORZITTER: Dank aan de heer Dag voor het uitstekend voorzitten van meer dan de helft van deze vergadering. Aan mij de eer om het laatste agendapunt datons nog scheidt van het reces, voor te zitten. 118. Voorstel van het college aan de raad inzake tijdelijke huisvesting nieuwkomersonderwijs (ISK) (nr. 2327394). De VOORZITTER: Dit voorstel is vanwege het spoedeisende karakter nagezonden. Er is een amendement aangekondigd, amendement 6.4.A van mevrouw Brussaard van Volt en de heer Visser van het COA. Dat betekent dat ik eerst mevrouw Brussaard het woord geef.

42

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Voorzitter. Nieuwkomersonderwijs is een onderwerp waarmee ik als beleidsmedewerker nieuwkomersonderwijs bij de gemeente Leiden dagelijks bezig ben. Het is een onderwerp met uitdagingen waar vrijwel alle gemeenten in Nederland tegen aanlopen. Het is zoeken naar huisvesting, voldoende leerkrachten en bekostiging. Juist omdat ik mij hiervan zo bewust ben, heeft Volt in het verleden veel vragen hierover gesteld. Toen wij vorig jaar om meer informatie vroegen over de stand van zaken random nieuwkomersonderwijs, kregen we in de commissievergadering te horen dat we pas geïnformeerd zouden worden als er iets te melden viel. Dat was een heel kort antwoord. Wei kreeg ik op mijn technische vragen van toen het antwoord van wethouder Harpe dat de gemeente aan de slag zou gaan met het uitwerken van verschillende scenario's voor onderwijshuisvesting. Op 22 februari hebben wij als raad een laatste update gekregen over de opvang van Oekraïense ontheemden. In deze update werd met geen woord meer gerept over het feit dater nog naar verschillende scenario's werd gezecht en dat hiervoor een aanbesteding moest worden gedaan, een procedure die de gemeente Delft al in aprii in gang heeft moeten zetten. In het kort: u kunt zieh voorstellen dat ik ervan schrak dat ik van de onderwijsinspectie moest horen dat de situatie in Delft niet houdbaar is.

U kunt zieh voorstellen dat ik niet blij ben met de weinige informatie die naar de stad is gekomen en dat ik niet blij ben met het proces. Het is onvoorstelbaar dat de wethouder pas vlak voor de raadsvergadering over de Kadernota laat weten dat er een dekkingsvoorstel kamt van 1,5 miljoen euro, zonder hiervan ooit een eerdere aankondiging te hebben gegeven. Hoe moeten wij als raad een Kadernota lezen, terwijl ons zulke belangrijke informatie wordt onthouden? Hoe moeten wij een Kadernota lezen waarin staat dat de algemene reserve en bestemmingsreserve veel dekkingsmogelijkheden bevatten om investeringen in de stad te doen, zonder de informatie te krijgen dat het college nog met een dekkingsvoorstel kamt dat nog een groat beroep zal doen op de algemene reserve? Hoe moeten wij dan als raad integrale afwegingen maken in de kaders die wij meegeven? Volt begrijpt heel goed waarom sommige partijen om die reden tegen het voorgestelde raadsbesluit zullen stemmen. Vanuit onze ambitie voor gelijke kansen en de gemeentelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting en het recht van deze kinderen op onderwijs zal Volt wel met dit voorstel moeten instemmen, maar liever niet zoals het nu voorligt. Daarmee kom ik bij het amendement dat ik vandaag heb gemaakt. Wij kunnen als raad namelijk niet beoordelen of deze kosten onvermijdelijk waren, zoals het raadsbesluit nu stelt.

En we hebben amper kennis kunnen nemen van de ontwikkelingen random nieuwkomersonderwijs. Hierover zijn wij namelijk pas afgelopen dinsdag geïnformeerd. Ons tekstvoorstel is wat neutraler. Mevrouw VOOGT (WD): Terechte punten van mevrouw Brussaard. lk heb daar een aanvullende vraag over. Bent u bekend met de mogelijke opvang van 225 asielzoekers in Midden-Delfland en vindt u dat die informatie mogelijk meegewogen had kunnen worden in wat er nu voorligt? De heer DAG (STIP): Wij hebben een vraag over het punt dat Volt maakt in het kader van de Kadernota en de integrale afweging die we als raad daarin willen ma ken. Is het Volt bekend dat ook in de Kadernota ISK als risica is aangemerkt en dat dat dus wél een onderdeel is van die afweging? Is dat u bekend? Mevrouw BRUSSAARD (Volt): In antwoord op de vraag van mevrouw Voogt: dat is inderdaad informatie die naar de raad zou moeten kamen als we het hebben over ontwikkelingen random nieuwkomersonderwijs. Wat in de Kadernota staat, vind ik echt te weinig. lk verwacht eigenlijk van de wethouder dat ze ons daar als raad actiever over informeert. Dat brengt me bij de rest van mijn betoog. Bij gebrek aan een commissievergadering wil ik namelijk nog drie vragen aan de wethouder stellen. Vraag 1: vindt de wethouder dat ze zieh voldoende aan haar actieve informatieplicht heeft gehouden 43

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

als het gaat om informatie verstrekken aan de raad? Vraag 2: welke informatie vindt u dat de raad moet hebben om bij dit soort zaken een goede en afgewogen beslissing te kunnen maken? Vraag 3: kan de wethouder zieh nag de matie Transparant en tijdig informeren van de gemeenteraad uit december herinneren, toen we hier oak een punt van hebben gemaakt? In hoeverre heeft die matie meegewogen in het besluit om de raad weer zo laat te informeren? Door de fracties van Volt en het CDA wordt amendement 6.4.A (Raadsbesluit inzake tijdelijke huisvesting nieuwkomersonderwijs (ISK)) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op donderdag 6 juli 2023 ter bespreking van het Voorstel inzake tijdelijke huisvesting nieuwkomersonderwijs (ISK), wijzigt het eerste beslispunt van het besluit behorend bij het raadsvoorstel [nummer 5567769] als volgt: Beslispunt 1 was: Kennis te nemen van de ontwikkelingen op het gebied van nieuwkomersonderwijs en de onvermijdelijke kosten van€ 1.550.000 voor het plaatsen van tijdelijke noodlokalen voor internationale schakelklassen (ISK Grotius) in Delft; Wordt gewijzigd in: Kennis te nemen van de ontwikkelingen op het gebied van nieuwkomersonderwijs waardoor er een tekort aan geschikte onderwijshuisvesting is ontstaan, en de verwachte kosten van€ 1.550.000 voor het plaatsen en huren van tijdelijke noodlokalen voor internationale schakelklassen

(ISK Grotius) in Delft. Toelichting De situatie van onderwijshuisvesting voor de internationale schakelklassen (ISK) speelt al geruime tijd. Om deze reden is de ISK opgenomen in het integraal huisvestingsplan. Desondanks zijn wij als raad het afgelopen jaar niet op de hoogte gebracht van de onwenselijke huisvestingssituatie van de ISK, die is ontstaan door de snelle groei van de school, en over de zoektocht naar betere tijdelijke onderwijshuisvesting. Vanwege het ontbreken van deze informatie en het verlopen proces kunnen de indieners niet beoordelen of de kosten onvermijdelijk zijn. Gezien dit feit en de geopolitieke ontwikkelingen in de wereld vinden de indieners de term 'onvermijdelijk' niet passend in de besluittekst van de raad." De heer DAG (STIP): Voorzitter. Voorzitter. Volgens mij zijn wehet als raad over één ding eens: onderwijs is fundamenteel voor het opbouwen van een bestaan, zeker voor deze groep kwetsbare kinderen. Daar heeft ieder kind, waar de wieg oak staat, het volste recht op. Als Delft hebben we een morele plicht en oak een wettelijke taak om daarvoor te zorgen. Daar kan en mag gewoon geen twijfel over bestaan. Bij het regelen van onderwijshuisvesting hoort echter oak een goed proces. Daarvan moet STIP concluderen dat dat ondermaats was. We zijn over twee specifieke onderdelen van het proces niet te spreken.

Ten eerste moet het college de raad proactief informeren wanneer een situatie zoals deze dreigt te ontstaan. lk denk dat mevrouw Brussaard van Volt dat goed heeft verwoord; daar wil ik me bij aansluiten. Als de kans bestaat dat de raad met grate tijdsdruk een voorstel voorgelegd krijgt, willen we daar dus proactief in meegenomen worden. Dat kan op verschillende manieren, in elk geval voordat alles al vastligt. Ten tweede moet informatie 44

HANDELINGEN GEMEENTERMD 2023

die de raad ontvangt, vol ledig zijn. De raadsbrief was wat ons betreft echt minimaal. Ook de technische sessie had wat ons betreft meer context mogen bieden. Het gevolg is dat de raad nog met veel vragen zit; ik denk dat dit straks ook uit de termijnen zal blijken. Oat is onwenselijk wanneer we als raad zo'n belangrijk besluit op zo'n karte termijn moeten nemen. Zoals ik al zei, zit hier veel druk op vanwege de gevolgen voor de kinderen en de vele middelen waarover we besluiten. We horen graag van de wethouder een reflectie op deze twee punten en een uitleg van hoe het zo gelopen is. Mevrouw VOOGT (VD): De heer Dag geeft terechte punten aan. lk ben benieuwd in hoeverre hij het verstandig vindt om nu over deze middelen te besluiten, wetende dat Midden-Delfland ook asielzoekers gaat opvangen, waaronder ontzettend veel alleenstaande minderjarige vreemdelingen, en geiet op het feit dat uit de antwoorden op de technische vragen blijkt dat de wethouder hierover nog niet met de regio heeft gesproken. Wat vindt u daarvan? De heer DAG {STIP): Oat laatste verstand ik niet helemaal, maar wat de regio betreft is uit die technische sessie gebleken dat bij wat we nu doen voor deze kinderen, 90% uit Delft komt, als ik het goed begrepen heb. Daarmee geven we voor 90% de kinderen die we in Delft hebben die plek in het onderwijs die we echt heel graag willen bieden.

Wat MiddenDelfland of Westland daarbuiten doet - daar werd ook al aan gerefereerd - is mooi. De VOORZITTER: Mevrouw Voogt, misschien wilt u het tweede deel van de vraag herhalen, want dat was ook hier niet goed te verstaan. Mevrouw VOOGT (VD): Sorry. lk vroeg wat u ervan vindt dat de wethouder hier nog niet met de regio over heeft gesproken. Oat is ook mijn aanvullende vraag op de reactie die net is gegeven. We weten dat daar een aantal kinderen zijn of heel veel kinderen bij gaan kamen die dit onderwijs nodig hebben. Hoe vindt u het dat daar nog niet over gesproken is en hoe ziet u dit in relatie tot het voorliggende voorstel? De VOORZITTER: Meneer Dag, u heeft nog 48 seconden. De heer DAG (STIP): Oat gaat heel hard. Het is niet leuk, maar dan wil ik de vraag aan de wethouder doorgeven met de vraag of zij op dat punt van de WO wil ingaan. Voor STIP is het echt cruciaal dat we dit soort processen in de toekomst voorkomen. Wat gaat het college anders doen om te voorkomen dat dit nogmaals gebeurt? Is er een manier om hierover afspraken op te stellen? Wellicht kan dat via het fractievoorzittersoverleg, maar ik ben ook benieuwd of er ideeën zijn in de raad over het proactief informeren aan de voorkant. De heer VISSER (CDA): Voorzitter. lk vermoed dat ieder van ons hier aanwezig weleens feedback heeft gekregen van het thuisfront of op het werk. Oat geldt natuurlijk ook voor mij.

Een van de feedbackpunten die ik vorige week kreeg - ik denk dat het eigenlijk meer een aanmoediging was - Was dat ik irritaties sneller moet uitspreken. Laat ik dat vanavond maar meteen in de praktijk brengen, want de manier waarop dit voorstel naar de raad is gekomen, had volgens het COA zorgvuldiger gekund en gemoeten. Op een goed proces volgt immers inhoud; althans, dat is de school waar ik van ben. Oat dat hier niet goed genoeg is gaan, geeft mij een gevoel van een bijzonder ongemak om niet te zeggen dat ik hier eigenlijk gewoon zit te balen, zeker omdat ik dit punt al vaker als kardinaal punt heb benoemd. De gemeenteraad moet als hoogste orgaan in het stadsbestuur in positie worden gebracht door het college om te kunnen wikken en wegen en goede besluiten te kunnen nemen. Daarom 45

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

deed ik in het fractievoorzittersoverleg waarbij de wethouder aansloot, de handreiking om eerst een technische sessie te doen, zodat de raad door het voorstel heen gepraat kon worden. In het verlengde hiervan deed de burgemeester in haar rol als voorzitter van de raad het voorstel om er een raadsvoorstel van te maken. Die twee voorstellen gecombineerd gaven het college volgens mij een chique uitweg voor een probleem dat is ontstaan. Maar dan verwacht ik wel dat die mogelijkheid met twee handen wordt aangegrepen door het college. Er werden afgelopen dinsdag vele technische vragen gesteld bij de technische sessie - de heer Dag noemde dat al - en er ontbrak nog basale informatie. lk noem maar even als voorbeeld over hoeveel schoollokalen we het hebben; waar hebben we het dus eigenlijk over? Zelfs daarop moest men het antwoord schuldig blijven. lk heb dus wel enige aarzeling of dat aangrijpen met beide handen voldoende is gebeurd. Laat ik maar eerlijk zijn: ik heb een beetje het gevoel onder druk te zijn gezet en met de rug tegen de muur te staan. Daarom zal ik na het zomerreces hierop terugkomen bij de bespreking van het islamitisch College, dat het CDA ook heeft geagendeerd, met dank aan de collega's van de WD, Hart voor Delft en ook D66. lk overweeg om ook een voorstel te doen om dit te verbeteren.

Dat ligt een beetje in het verlengde van de opmerkingen van de heer Dag over de proactieve informatievoorziening, zodat de raad beter in positie komt. Want uiteindelijk gaat het hier wat mij betreft ook over governance. lk doe dat indachtig de matie waaraan mevrouw Brussaard al refereerde, de matie die de heer Stoop in december indiende. Vanzelfsprekend nodig ik de collega's van harte uit om daar de komende weken over mee te denken. lk ben slechts drie weken vrij en ben niet in het buitenland, dus goed bereikbaar. lk wil het college dan ook vragen - mevrouw Brussaard heeft het prachtig verwoord - waarom in de diverse debatten over de Kadernota, waarin we urenlang hebben zitten delibereren, vorige week tot 0.45 uur, niet is gezegd: er is nog een dikke tegenvaller; we werken aan een voorstel en het komt uw kant op, maar hou er rekening mee dat het in de tannen loopt, want u maakt een integrale afweging als gemeenteraad. Met andere woorden: vindt het college nou dat het lekker bezig is? Graag een reactie van het college. Dan kom ik bij het voorstel zelf. De situatie random de schakelklassen speelt al langer. Dat bleek ook toen ikzelf enkele maanden geleden op werkbezoek was bij het Grotius College. Ze vertelden mij dat dit vraagstuk sinds 2016 speelt. Dat brengt mij tot de vraag of er doortastend genoeg is gehandeld.

lk wilde bijna zeggen "nu doorpakken", maar gezien de verkiezingsuitslag van het CDA met die slogan zal ik dat maar niet aanbevelen. Maar ik denk dat het punt wel helder is. Dus graag ook een reactie op dat punt. Voor het overige sluit ik me graag aan bij het betoog van mevrouw Brussaard over de motivatie en de achtergrond van het ingediende amendement. Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Voorzitter. Het stuk dat vanavond voorligt, vraagt geld voor het neerzetten van noodlokalen voor kinderen die hier pas net zijn, die de Nederlandse taal niet kennen en die gewoon onderwijs moeten krijgen. Die plek is er nu niet. De gemeente Delft is verplicht om die onderwijsruimte te bieden. In alle eerlijkheid: meer hoef ik echt niet aan details te weten om als SP'er vanavond voor dit voorstel te stemmen. Maar een heleboel partijen zeggen zojuist ook dat dit ons overvalt: had het college dit niet eerder zien aankomen en waren jullie hier niet op voorbereid? Die partijen hebben daar 100% gelijk in. Het is heel vreemd dat we hier hais over kop van op de hoogte gebracht worden en dat dit stuk plotseling op de raadsagenda verschijnt. Daar is al het nodige over gezegd. Het had ook gewoon bij de Kadernota bekend kunnen worden. Het college heeft een actieve informatieplicht en had dit eerder moeten melden. lk sluit me volledig aan bij wat de heer Visser daarover heeft gezegd.

Er is vanavond geen tijd om dat goed te doen, maar er moet maar eens gekeken worden of deze raad dit college niet wat meer regels moet opleggen om

46

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

het aan die actieve informatieplicht te houden, want keer op keer staan we eigenlijk aan de zijlijn met z'n allen. Zo hoort dat niet. Er is de afgelopen periode in Delft heel veel aan de hand geweest, ook met onderwijslocaties in het algemeen. lk breng het dure proces rond de megaschool, die gelukkig niet doorging, maar even in herinnering. Er zijn schalen die uit hun voegen barsten met aantallen leerlingen. Er zijn schalen waar onderhoud broodnodig is. lk wil het college vragen om hier iets over te zeggen. Kan het college na de zomer met een visie komen op de verdeling van onderwijslocaties in Delft? De heer HOMBERGEN (PvdA): Meneer de voorzitter. Het zijn woelige tijden in de wereld, in Oekraïne en op dit moment in Den Haag. Dit vertaalt zieh ook hier in Delft. Er komen kinderen in onze stad wonen die heel snel structuur en duidelijkheid nodig hebben. Die structuur moeten we hun echt geven omdat ze uit die woelige wereld komen. Oat komt onverwacht, maar dat is nu eenmaal zoals het nu gebeurt. Er ligt nu een uitgewerkt voorstel waar een dekkingsvoorstel bij hoort en dat haalbaar is. Wat ons betreft moeten we dat dan ook gewoon steunen; ik volg daarin mevrouw Van Rossum. De vraag die ik van een aantal partijen heb gehoord, is of we niet eerder geïnformeerd hadden moeten worden.

Natuurlijk wacht ik het antwoord van de wethouder ook af, maar we hebben nu een uitgewerkt voorstel dat alle kanten, inclusief de budgettaire consequenties, laat zien. Misschien moeten we onszelf ook de vraag stellen welke instrumenten we daarvoor beschikbaar willen stellen. Mevrouw VOOGT (VD): Ik hoor de Hombergen zeggen dat de financiën nu allemaal prima zijn, maar bent u het niet met mij eens dat we, gezien de situatie die ik net geschetst heb, beter zouden kunnen kijken of er cofinanciering van andere partijen mogelijk is: vanuit het COA, vanuit het Rijk en vanuit Midden-Delfland? De heer HOMBERGEN (PvdA): Volgens mij zijn dat precies de aspecten die nu ook in het voorstel staan. lk ben dan ook blij dat aan die cofinanciering wordt voldaan. Wat ons betreft moeten we als raad ook nadenken over hoe wij willen dat het college ons kan informeren, wellicht met een rapportage over de risicopunten zoals wij die hebben, die periodiek gedaan kan worden. Het stond erbij, maar er stond een niet-actieve regel bij. We hadden het kunnen weten, maar het is meer uitgewerkt als we daar periodiek over gerapporteerd worden. Misschien een systeem van early warning. lk denk dat we er al raad over moeten beraadslagen hoe dat moet gebeuren. Een kopje "mededelingen" bij een raads- of commissievergadering zou ook al een mooi moment zijn om even bijgepraat te kunnen worden.

Het is belangrijk om dit voorstel te steunen. Die kinderen hebben gewoon een goed dak en rust nodig. De heer STOOP (Hart voor Delft}: Voorzitter. Meneer Hombergen wil van de wethouder weten of wij niet geïnformeerd hadden moeten worden. Oat is natuurlijk een overbodige vraag, want dat is gewoon zo. De vraag die ik aan de wethouder heb, is of wij niet eerder geïnformeerd hadden kúnnen worden. Oat is de vraag van Hart voor Delft. Niet "moeten", want dat is duidelijk: we hadden gewoon geïnformeerd moeten worden, want deze strategie kan gewoon niet. Oat heb ik vaker gehoord. We hebben op 22 december 2022 een motie ingediend, Transparant en tijdig informeren van de gemeenteraad. Op dezelfde dag - dat staat in de antwoorden op de technische vragen - is er een gesprek op het ministerie geweest met de regiocoördinator. lk weet niet of dat toeval was, maar het is gewoon zo. Dan zou je denken: jongens, laten we voortaan uitkijken en laten we de raad bijtijds informeren, want anders zitten we straks weer in hetzelfde schuitje. We zijn nu zes maanden verder en 47

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

er gebeurt precies hetzelfde. Wat vindt Hart voor Delft daarvan? Hart voor Delft wordt daar niet vrolijk van en kan daar oak niks mee. Oat zeg ik nadrukkelijk, want de vraag is: kan de wethouder ans niet bijtijds informeren omdat ze zelf niet op tijd geïnformeerd werd? Is dat het punt? Wat is de reden waarom ze ans niet heeft kúnnen informeren? Want ik ga ervan uit dat het niet expres gebeurt, want als ze ans bewust informatie heeft onthouden, hebben we natuurlijk een écht probleem in Delft. Oat is een cruciale vraag. lk heb het er vanavond nag in de fractie over gehad voordat deze vergadering began. Als wij bijtijds geïnformeerd zouden zijn, hadden wij heel graag met deze wethouder een discussie gehad. Mevrouw Dijk zei het al in een vorig overleg: het kan natuurlijk niet za zijn dat we vanaf vorige week weten dat dat probleem ontstaan is. Oat wisten we al veel eerder. Oat zei mevrouw Dijk. lk was blij met die opmerking, want daar was ikzelf eigenlijk niet opgekomen. Oat kan oak niet, want volgens ans moet wethouder Schrederhof of het ambtelijk apparaat ervan op de hoogte geweest zijn dat die school heeft aangegeven: jongens, we trekken het niet meer. Dan hadden wij een discussie gehad. Wij hadden graag een discussie gehad. lk zaleen voorbeeldje geven; daarbij haal ik oak de stukken uit de media bij.

Natuurlijk hebben wij, zoals ik zojuist ook hoorde, de plicht om die kinderen naar school te sturen, maar op de camping waar ik sta, hoar ik van Oekraïense moeders met kinderen dat zij de kinderen bewust niet naar school brengen omdat ze verplicht Nederlands moeten leren. Zij blijven daar dus weg. lk was graag de discussie aangegaan: is het in het kader van maatwerk niet verstandig om die kinderen gcwoon Ockraicnsc ls te gcven, omdat we weten dat zij teruggaan naar hun land als de oorlog voorbij is? Dan heb ik het over maatwerk in Delft. Ze praten geen Nederlands. lk ben een nuchter denkend mens en ik denk: oké, dan praat je toch lekker geen Nederlands, want je gaat toch terug als die oorlog voorbij is. Laten we vooropstellen dat we natuurlijk hopen dat dat heel snel gebeurt, want laten we eerlijk zijn: we zouden daar allemaal ma ken dat we weg kwamen als we moeders met kinderen zouden zijn. Maar als ze hier in Delft zijn, moet je ze niet verplichten om Nederlands te leren als ze dat niet willen. Mijn vraag daarbij is of die mensen oak nag een keuze hebben. Worden ze verplicht om Nederlands te leren of worden oak lessen aangeboden die op de Oekraïense manier worden gegeven, zodat ze gewoon in hun eigen wereldje zitten? Vooral voor kinderen lijkt me dat heel belangrijk.

Als ze straks terugkomen in hun vaderland, wat moeten ze dan met Nederlands? Oat geven zij oak aan: wat moet ik met Nederlands? lk wil dus gewoon weten wat de wethouder had kúnnen doen om ans eerder te informeren. Of is de wethouder zelf te laat geïnformeerd? Korn alsjeblieft niet met: ik weet het pas sinds vorige week, want dat kan niet. Mevrouw ROMEIJNDERS (Groenlinks): Voorzitter. Groenlinks erkent dat deze kwetsbare groep kinderen gewoonweg voorzieningen nodig heeft en dat het aantal leerlingen plotseling is toegenomen. Voor Groenlinks is het belangrijk om te benadrukken dat deze leerlingen allemaal Delftse kinderen zijn die recht hebben op passend onderwijs en ondersteuning. Hoewel aangekondigd kwam dit voorstel oak voor Groenlinks vrij plotseling. Na de technische presentatie begrijpen we de urgentie en noodzaak om snel actie te ondernemen om deze kwetsbare groep kinderen passende onderwijsmogelijkheden te bieden. Eerdere informatie hadden we gewaardeerd. We sluiten ans aan bij STIP, de SP, de PvdA en nag een aantal andere partijen: betrek de raad in het vervolg beter bij dergelijke belangrijke beslissingen. We begrijpen dat de urgentie soms vereist dater snel gehandeld moet worden, maar het informeren van de raad is essentieel omdat we dan samen tot een beter besluit kunnen kamen. Mevrouw VOOGT (WD): Voorzitter.

Uiteraard is de VVD net als alle andere fracties voorstander van goed onderwijs en recht op onderwijs voor elk kind in Nederland, juist omdat dit de sleutel is voor een goede start, meedoen in de samenleving, het hebben van een baan, het kunnen voorzien in het eigen onderhoud. Oat ligt allemaal verankerd in het 48

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

onderwijs. Oak zijn wij van mening dat de gemeente binnen de kaders van de wet moet handelen en haar verantwoordelijkheid moet dragen voor onderwijshuisvesting. Tot zover de inhoud, want als we kijken naar het procesen het onderliggende financieringsvoorstel, moet ik helaas constateren dat het proces dat deze wethouder heeft doorlopen, wederom niet helemaal goed gegaan is. Tijdens de bespreking van de Kadernota sprak ik mijn zorgen uit over het financieel scherp aan de wind varen, zoals de wethouder Financiën het za mooi noemt. Weer zijn extra middelen nodig en weer worden de middelen uit de algemene reserve gehaald, die steeds leger en leger wordt. En wederom is de raad niet tijdig meegenomen in dit proces. lk vind het proces waarin we nu gedwongen worden om onder stoom en kokend water over iets te besluiten waar we eigenlijk onvoldoende informatie over hebben, echt heel onprettig; enkele andere fracties hebben daaraan al gerefereerd. We hebben amper de tijd om de situatie goed te onderzoeken en met betrokkenen in gesprek te gaan. Dit is niet de eerste keer dat deze wethouder de raad voor het blok zet, niet goed meeneemt in het proces of niet goed informeert. Waarom is de financiering van de tijdelijke huisvesting van het nieuwkomersonderwijs niet meegenomen in de Kadernota? Dan hadden we als raad daarop kunnen anticiperen.

Oak heb ik sterke twijfels bij de voorzienbaarheid en de voorspelbaarheid. Het is geen verrassing dat de ISK aan het groeien is. Dat kan het voor de wethouder oak niet zijn. De wethouder weet toch dat er naast de flexwoningen voor ontheemden 320 asielzoekers bij zijn gekomen? Dat besluit heeft dit college al lange tijd geleden genomen. De VVD heeft destijds oak gewezen op de stijgende kosten die daarmee samenhangen. Dan lijkt het me niet meer dan logisch dat daar rekening mee wordt gehouden. Waarom heeft de wethouder ans niet eerder geïnformeerd over dit proces? En wat maakt dat dit voorstel nu za urgent is dater nu, vanavond, besloten moet worden? Had dit niet eerder besproken kunnen worden? Graag een reactie van de wethouder. Is het nu voorliggende voorstel gestoeld op de vraag om uit te breiden vanwege het aantal leerlingen of is de hoofdvraag nu vooral het clusteren van de huisvesting op één locatie? Want zijn er op dit moment nou wachtlijsten? Een ander punt dat mij bezighoudt, is hoe een en ander zieh verhoudt tot de asielzoekers die in Midden-Delfland worden opgevangen. Daar zal waarschijnlijk oak een groat deel alleenstaande minderjarige asielzoekers gehuisvest worden die onderwijs nodig hebben.

In hoeverre heeft de kennis hierover bijgedragen aan de keus om in Delft de huisvesting uit te gaan breiden of aan het al dan niet clusteren van de ISK? Uit de antwoorden op mijn technische vragen bleek dat de wethouder eigenlijk nag helemaal niet gesproken heeft met de regio of met Midden-Delfland over het meebetalen aan deze voorziening. Klopt dat? En waarom heeft dat gesprek dan nag niet plaatsgevonden? Graag een reactie van de wethouder hierop. Is de wethouder het met mij eens dat zij in financieel opzicht eigenlijk ju ist een heel sterke onderhandelingspositie heeft ten opzichte van het COA en Midden-Delfland? Waarom is de bijdrage van het COA nu gezet op€ 380.000 op 1,5 miljoen euro? Dat vind ik persoonlijk echt veel te weinig. Is de wethouder het met mij eens dat het COA een hagere bijdrage zou moeten betalen? En is zij het met mij eens dat wanneer alleenstaande minderjarige asielzoekers uit Midden-Delfland in Delft naar de ISK gaan, oak Midden-Delfland zou kunnen meebetalen aan de huisvesting in Delft? Kortom: loopt de wethouder, dit wettende, met dit voorstel niet te veel op de zaken vooruit? Daarbij voorzie ik nag een extra financieel risica, namelijk dat het Rijk de financiële compensatie voor ontheemden uit Oekraine gaat verlagen of afbouwen. Dat is al eens eerder gebeurd. Als dat weer gebeurt, betekent dit dater nag een grotere hap uit de Delftse

49

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

reserve wordt genomen. Hoe kijkt de wethouder hiertegen aan en hoe gaat de wethouder dit oplossen als dit scenario werkelijkheid wordt? De WD twijfelt en wil graag ruimte voor een transparant proces en voldoende tijd om dit besluit te kunnen nemen op grand van complete informatie op basis van cijfers en feiten en een gesprek met het COA, het Rijk en Midden-Delfland over meebetalen, zodat er uiteindelijk een compleet en integraal verhaal ligt op basis waarvan de raad een weloverwogen besluit kan nemen. Hierbij zou het heel erg helpen als de wethouder kan toezeggen met het COA, het Rijk en Midden-Delfland te gaan onderhandelen over een financiële bijdrage. Dan kan de reservering uit de algemene reserve bij de begroting mogelijk naar beneden worden bijgesteld. Is de wethouder bereid om dat toe te zeggen? lk ben benieuwd naar de antwoorden van de wethouder en of zij ons kan overtuigen van de urgentie om nu te besluiten. De heer HOMBERGEN (PvdA): De PvdA is van mening dater urgentie is om nu aan deze studenten een goede huisvesting te bieden om te voorkomen dat ze van plaats naar plaats moeten fietsen omdat ze op meerdere locaties worden gehuisvest en om hun echt een goede structuur te geven. Wat dat betreft zouden we hun heel snel die duidelijkheid willen geven.

Deelt de WD dit gevoel voor urgentie of is de WD bereid om dit een beetje op z'n beloop te laten? Mevrouw VOOGT (WD): Volgens mij is dit college ons ju ist onder druk aan het zetten om dit te besluiten. Volgens mij is er op dit moment helemaal geen urgent probleem en is fietsen van locatie naar locatie prima te doen. Daar gaat het volgens mij ook helemaal niet om. Wij maken ons grate zorgen. Het financieel scherp aan de wind zeilen van dit college lijkt momenteel meer op een ramkoers richting de financiële afgrond. Wij zijn heel erg benieuwd naar de reactie van de wethouder. Mevrouw GAAL (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Onafhankelijk Delft kan niet begrijpen dat zo'n belangrijk stuk er zo op het laatste moment doorheen wordt gejast. Het is een enorm bed rag en wij schieten hierdoor echt in een kramp. In aprii was de aanbesteding aangaande de ISK, de internationale schakelklassen, bekend. Ook tijdens de behandeling van de Kadernota hebben wij hierover van wethouder Schrederhof geen seintje gekregen. Onafhankelijk Delft vindt dat wij als raad veel te laat en te beperkt zijn geïnformeerd. Misschien moeten wij als raad maar eens gaan bespreken of er een protocol actieve informatieplicht kan kamen. lk heb begrepen dat daar ooit, in 2008, hier in de raad over is gesproken.

Misschien kunnen wij het daar dus eens over hebben, ook naar aanleiding van onderlinge gesprekken met leden van de verenigde oppositie. Onafhankelijk Delft vraagt zieh ook af of er misschien lege lokalen zijn waar leerlingen eventueel les kunnen krijgen met andere leerlingen. Oekraïense mensen willen bijvoorbeeld soms helemaal niet hier blijven en willen helemaal niet dat hun kinderen Nederlandse les krijgen, zoals meneer Stoop zojuist al zei. Zij vinden dit heel moeilijk en zeggen: we gaan toch weer terug naar ons land en we nemen onze kinderen natuurlijk gewoon mee. Misschien moeten we dat inventariseren. Zelf hebben wij lerarentekorten in Nederlands en rekenen. Dat is bij ons ook in het geding. Misschien is het dus handig om de krachten te bundelen. Als wij dit stuk niet zo gehaast aangeleverd hadden gekregen, hadden wij er meer tijd voor gehad om dit soort zaken uit te zoeken met elkaar en om het debat normaal te kunnen voeren. Onafhankelijk Delft vindt onderwijs heel belangrijk, want kennis is kracht. Omdat wij de kans echter niet krijgen om ons goed voor te bereiden, weten we niet zo goed hoe we nu moeten stemmen, want wij hebben ook vragen. Doet de regio mee? Delft heeft 50

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

een centrumfunctie, maar het delen van de kosten zou dan oak fijn zijn, want we hebben het zelf oak moeilijk in onze stad. Oak willen wij nag opmerken dat het allemaal geld van de burger is waar dit vandaan kamt en dat we maar afwachten of er van het Rijk nag wat geld kamt. Delft heeft zoveel geldprablemen en oak andere gemeenten houden hun handen op hun knip. lk wil nag graag ingaan op het betoog van mevrauw Voogt over de nieuwe asielzoekers. Die zitten wel in onze achtertuin, voortuin of hoe je het oak wil noemen. Wij vinden het oak raar dat wij daar niet over zijn geïnformeerd. Mevrouw VAN DIJK (ChristenUnie): Voorzitter. Oak wij vinden het SK-onderwijs natuurlijk onwijs belangrijk. Onderwijs is sowieso belangrijk, maar deze doelgraep heeft dat misschien nag harder nodig dan andere kinderen in de stad. Eén locatie voor die school helpt natuurlijk enorm voor de kwaliteit van het onderwijs. lk geef zelf oak les en ik kan me voorstellen dat het de kwaliteit van het onderwijs gewoon niet ten goede kamt als je op verschillende locaties les moet geven of als de zorgcoördinator op verschillende plekken moet zijn. Qua inhoud klinkt dit voorstel dus echt meer dan prima en is het echt een verbetering voor de ISK. Maar goed, ik denk oak niet dat dit vanavond heel erg ter discussie staat. Wei de timing van dit voorstel. Daar is al heel veel over gezegd.

lk ben benieuwd naar de antwoorden van de wethouder. De VOORZITTER: Wil D66 de laatste vijf seconden gebruiken voor deze termijn? Er wordt nee geknikt. Wethouder SCHREDERHOF: Voorzitter. lk begin met wat mijn start was met de ISK. U heeft in juni een brief van mijn voorganger gekregen. Daarin is een mededeling over de ISK gedaan, over het inrichten toen van de Griegstraat, die later trauwens nag wat grater ingericht is. Daarbij is oak aangegeven dat als er fluctuaties zijn in het aantal leerlingen, opnieuw naar scenario's gekeken moet worden. lk kan u verteilen dat we vanaf het moment waarap ik bij ISK betrakken ben - dat startte in september van dat jaar - permanent bezig zijn geweest om de situatie random de ISK tegen het licht te houden en daar steeds oplossingen voor te bedenken. Oat zijn er een heleboel. lk zal ze straks met u doorlopen, want dan ziet u oak de dynamiek. We constateren wel met elkaar dat dat leerlingenaantal niet helemaal vanaf 2016 speelt, want we hebben oak een daling van het leerlingenaantal gehad, in coronatijd. Maar vanaf 2022 stijgt dat leerlingenaantal. We hadden ooit het idee dat het er 60 tot 100 zouden zijn. We hebben in de pragnose een school staan voor 150 leerlingen. Uiteindelijk hebben we het seizoen afgesloten met ongeveer 260 leerlingen. Die kamen vanuit allerlei gremia op ans af.

Oat is eigenlijk bijna permanent het gesprek geweest dat we hebben gevoerd. lk zal u straks toelichten dat een aantal locaties uit gaan vallen. Het simpele feit dat we voor die 260 leerlingen met heel veel gedoe in staat waren om die plekken te vinden, werd eigenlijk weer tenietgedaan door een aantal omstandigheden, die ik straks oak met u zal doornemen. Wij zijn dus permanent aan het schakelen geweest naar een situatie die wij u als raad zouden kunnen aanbieden, gebaseerd op de 260 leerlingen die we in ieder geval vol kunnen houden tot het moment dat de nieuwe school er staat. lk zal mijn collega straks nag even vragen hoe het zit met Midden-Delfland, want het is nag maar een afweging die daar plaatsvindt. Oat is eigenlijk de situatie die we gehad hebben. Oat betekent dat de zoektocht die we in zijn gegaan, echt niet voor de Kadernota afgerand was. Oat was een hele ingewikkelde zoektocht. De keuze die gemaakt is - daar ben ik verantwoordelijk voor; die heeft niets te maken met de ambtelijke organisatie - is om naar u toe te kamen met een oplossing die afgerand is, die een mogelijkheid biedt, die passend is

51

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

en waar we zowel met het COA als met onze interne organisatie de financiële middelen achter zetten. lk hoar uw opmerking over te laat informeren. lk vind oak dat ik het gesprek met u daarover moet voeren, maar dat we op het evaluatiemoment dat we hebben met het islamitisch College, oak dat punt op moeten pakken, want oak daar hebben we met elkaar een discussie en is het goed om alle afwegingen die daarin gemaakt zijn, mee te nemen. lk denk dat het goed is dat ik u meeneem in wat er de afgelopen tijd heeft gespeeld en dat ik kort uitleg dat de kinderen die in de ISK zitten, in principe voor een heel groat deel gewoon uit Delft kamen; volgens mij is er maar een afwijking van 10%. Dater stra ks zowel misschien in Pijnacker-Nootdorp als in Midden-Delfland aanvullingen kamen, zegt niet dat we daarover niet in gesprek gaan. Het is echter nag een voorgenomen besluit. Daarin zullen we oak moeten anticiperen, maar als het van u mag, is het misschien heel goed als mijn collega die de onderhandelingen doet over de nieuwe situatie van azc's, hier kort iets over zegt. Dan heeft u die context weer meegekregen. Dan ga ik daarna verder met mijn verhaal. Wethouder GOOIJER: Voorzitter. Eigenlijk heeft wethouder Schrederhof het al gezegd: oak omliggende gemeenten zijn bezig met nadenken of zij asielzoekers kunnen opvangen.

lk hoef niemand hier uit te leggen dater een spreidingswet bij de Tweede Kamer ligt en dater wordt nagedacht over hoe we de asielzoekers die ans land in de afgelopen jaren in graten getale binnenkomen, ergens kunnen huisvesten. AIie gemeenten om ans heen denken daar dus over na. Midden-Delfland heeft heel concreet naar een locatie gezocht, maar er is nag geen raadsbesluit genomen. Er is nag geen beslissing over een locatie. We weten niet of er überhaupt een besluit kamt. Je kunt daar pas over gaan praten - en al helemaal over compensatie - als je daar een daadwerkelijk besluit hebt liggen. Daar gaan wij niet over. Daar zijn we onderling wel over in gesprek, maar dat is niet iets waarop je kunt anticiperen. Het is wél een onderwerp van gesprek van de gemeenten. Wij zijn in de VNG vertegenwoordigd via de G40. De gemeenten voeren een indringend gesprek met het Rijk, want als de gemeenten meer asielzoekers gaan opvangen, leiden oak de aanvullende voorzieningen tot kosten en een heel lastige zoektocht. Dus weet - dat zeg ik oak richting de VVD- dat die lobby richting het Rijk zeker al plaatsvindt. Als u het mij toestaat, voorzitter, wil ik tot slot iets zeggen over de opvang van Oekraïners, waar onder meer Hart voor Delft naar heeft gevraagd: moeten die mensen wel naar de ISK? Ze willen immers toch terug als dat kan. Laten we allemaal hopen en bidden dat dat snel kan.

Volgens de wet zijn zij gewoon leerplichtig. Oat is eigenlijk iets van mijn collega Onderwijs, maar zij zijn leerplichtig en Oekraïens onderwijs voldoet niet. Aangezien zij leerplichtig zijn zolang zij hier als ontheemden worden opgevangen, zullen we hen dus in eerste instantie in de ISK moeten huisvesten, totdat zij in het Nederlandse onderwijs kunnen instromen. Wethouder SCHREDERHOF: Een andere vraag was of wij voldoende in gesprek zijn met het COA. We hebben nu opgenomen wat we nu met het COA hebben afgesproken. Wij zijn permanent met het COA in gesprek om te kijken hoe het de financiering hiervan wil regelen. lk moet zeggen dat het COA daarin best een prettige en af en toe oak ruimhartige gesprekspartner is. Naarmate wij meer leerlingen krijgen, kamt dat natuurlijk voor een deel oak in de vergoeding bij het voortgezet onderwijs, in de uitkering die wij van het Rijk krijgen. lk neem u heel even mee naar water de afgelopen tijd gebeurd is en hoe dat zieh verhoudt tot de ISK. Wij hebben in Delft een IHP voor de schalen. Dat is planbaar en voorspelbaar. Daarin geven we aan wanneer we bij de schalen aankomen, wanneer we een renovatie of een nieuwbouw inzetten en hoe dat zieh in de tijd ontwikkelt. Dat is een langjarig verhaal 52

HANDELINGEN GEMEENTERMD 2023

met vier jaar kort. Dat is allemaal heel helder te regelen. Tegelijkertijd hebben we in Delft va nuit de ruimte voor schalen de verantwoordelijkheid gekregen om voor twee schalen plek te vinden: de islamitische school en het Mercurius College. Ook daar is de lijn helder: gij zult binnen veertien maanden een plek zoeken in een stad die best wel krap in de ruimte zit. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): Dank aan de wethouder voor de uitleg, maar deze technische informatie hebben we dinsdag ook gekregen. Mijn vraag aan de wethouder was of zij vindt dat de raad van dit soort ontwikkelingen pas op de hoogte gebracht hoeft te worden wanneer er een financiële vraag ligt. Volgens mij is de boodschap vanuit de raad er al veel eerder en niet pas als je een besluit neemt. lk hoar in het verhaal van de wethouder: ik wilde pas kamen als ik een voorstel had. Het andere punt is dat in het raadsbesluit staat dat dit onvermijdelijk was. Er wordt dus ook nog eens gezegd dat de raad dat proces wél had kunnen doorlopen. Daar gaat mijn amendement over. lk zou graag willen dat de wethouder daarop reageert. Wethouder SCHREDERHOF: Dat wil ik graag doen. De afweging die gemaakt is, is om eerst inhoudelijk goed uit te zoeken of we een oplossing hebben. We hebben echt tot het laatst met de mogelijkheid gezeten dat we gewoon geen oplossing hadden. Daarom hebben we in ons proces die tender als mogelijkheid ingezet.

Het had ook zomaar zo kunnen zijn dat wij helemaal geen units hadden gekregen, want die markt is hartstikke lastig; dat weet u volgens mij ook. Dat kan betekenen dat je geen aanbieding krijgt of een veel te late. U heeft dus gelijk en wij hebben de verantwoordelijkheid om de oplossing te bieden, met de bijpassende financiering, maar wij hebben wel de afweging gemaakt om heel goed in beeld te hebben of we überhaupt een oplossing hadden. Dat is het gesprek dat wij, de raad en ik, volgens mij met elkaar moeten voeren. Is dat dan een goed moment om te informeren? lk hoar van u als raad dat dat niet zo is. lk heb daarin een andere afweging gemaakt. lk denk dat we naar de toekomst toe met elkaar moeten afspreken hoe we daarmee omgaan, maar dat is de afweging die we gemaakt hebben. Mevrouw VAN ROSSUM (SP): lk hoar de wethouder steeds zeggen: ik had nog geen oplossing; daarom ben ik er niet eerder mee gekomen. Maar zij weet toch wel dat de actieve informatieplicht van het college zieh niet beperkt tot oplossingen? Wethouder SCHREDERHOF: Maar de afweging is geweest: als ik naar u als raad kom met het verhaal dat ik een vraagstuk heb maar dat ik op dat moment echt niet zou weten wat de oplossing is omdat ik mijn mogelijkheden aan het verkennen ben ... Daarbij is de afweging gemaakt: laten we eerst die scenario's verkennen. En we hadden niet zoveel scenario's.

Dat heeft er uiteindelijk toe geleid dat het niet meer in de Kadernota mee kon en dat we wel met een voorstel zijn gekomen, maar op een later moment. lk hoar u daarover en het is goed om daarover nog eens met elkaar in gesprek te gaan. lk ben daar heel erg partij in, maar dat is wel de afweging geweest. De heer VISSER (CDA): lk wil in navolging van mevrouw Van Rossum en mevrouw Brussaard toch nog een paging doen, want ik heb in mijn termijn niet voor niks gezegd dat ik graag wil dat we niet worden overvallen. Dat is voor mij regel nummer 1 als bestuurders onder elkaar. lk snap oprecht niet dat de wethouder er, desnoods met de camera uit, niet voor gekozen heeft om te zeggen: mensen, ik heb een probleem. lk ken deze gemeenteraad als buitengewoon constructief en meedenkend. Volgens mij gaat de gemeenteraad op een goede manier hiermee om. Kan de wethouder uitleggen wat haar ervan heeft weerhouden om de gemeenteraad op die manier actief mee te nemen bij al die besprekingen van de Kadernota?

53

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Wethouder SCHREDERHOF: Het is natuurlijk heel duidelijk dat ik die keuze niet heb gemaakt. Daar ga ik me dus oak niet achter verschuilen. Oat heeft ten eerste te maken gehad met het feit dat het heel lastig was om met elkaar naar goede locaties te zoeken. Ten tweede vond er oak een gesprek plaats met de school die dit moet regelen en die deze lesprogramma's levert. In dat kader zat de afweging nag. lk hoar wat u zegt: dat had eerder gemoeten. lk hoop dat ik naar u toe duidelijk ben dat de afweging van mij is geweest om al die scenario's te verkennen en te kijken of we met een scenario konden kamen waar oak in de school zieh in kan vinden, want die moet lesgeven. Oat is de keuze geweest om uiteindelijk met een voorstel te kamen, dat u nu gezien heeft. Nogmaals, daar zullen we het met elkaar over moeten hebben, maar dat is voor mij de keuze geweest. Misschien is het goed dat ik u toch nag even meeneem in wat er de afgelopen tijd gebeurd is. Wij zijn ooit gestart met het idee dat we 60 tot 80 leerlingen in de ISK zouden hebben. Vandaar een school voor 150, die wat ruimte zou geven, omdat we wel groei verwachtten. In 2022 hebben we echt een forse groei meegemaakt, met ingroei van Oekraïense kinderen en oak vanuit het azc; dat zijn allemaal kinderen uit Delft.

Op dat moment hadden we twee locaties in gebruik voor de ISK: in de Clara van Sparwoudestraat en een deel in de Vermeerstraat. Door de druk die er was op het onderwijs, zijn we toen oak al ruimte gaan reserveren in de Griegstraat, die we oak nag een keer hebben opgehoogd. Bij die laatste wisten we dat die tijdelijk was. Oat was dus de stap die wij in september al met elkaar moesten zetten. Oat was één. Vervolgens zijn wij het zwembad gaan slopen naast de locatie in de Clara van Sparwoudestraat, waar oak lesgegeven werd en waar we in de periode van kerst en oud en nieuw hebben moeten zorgen dat kinderen daarna hun lesprogramma in het Hampshirehotel volgden, omdat de herrie die we maakten en de onveiligheid van de situatie uiteindelijk niet goed was voor de kinderen. Oat gaf ans een ander perspectief op de mogelijkheid van de Clara van Sparwoudestraat en de Jan Vermeer. Oat gold vooral voor de Clara van Sparwoudestraat, want aan het einde van dit jaar gaan we daar bouwen en oak heien. En oak daar waren verschoven planningen. Het was met elkaar heel goed kijken naar welke mogelijkheden we hadden. Oat zijn de dingen waarmee we aan de slag zijn gegaan. We hebben echt heel Delft afgespeurd om te zien of we schoollocaties hadden om oplossingen voor deze leerlingen voor elkaar te krijgen. Uiteindelijk kwamen wij niet met een passende oplossing.

Oat is heel pijnlijk, want ten eerste wil je kinderen lesgegeven en ten tweede is de situatie uniek dat we wel personeel hebben dat die lessen kan geven. Oat is echt een unieke situatie. lk denk dat iedereen die de ISK bezocht heeft en daar de directeur meegemaakt heeft, weet dat de directeur keihard voor haar kinderen vecht. Die tocht zijn wij samen met Spinoza, dus met de onderwijsgevende partij, ingegaan en we hebben met elkaar onze uiterste best gedaan om tot een oplossing te kamen die voor de komende twee jaar rust geeft en passend is. Nogmaals, ik hoar dat u dat liever eerder had gehoord, maar mijn keuze is geweest om naar een goede oplossing toe te werken en die naar u toe te brengen, met inachtneming van het feit dat het lesgeven aan die kinderen mijn belangrijkste drijfveer is geweest. lk hoop dat dat in ieder geval bij u overkomt en dat wehet gesprek over die proactieve informatieplicht nag met elkaar oppakken, maar de situatie random de ISK is het hele jaar permanent wanke! geweest. Mevrouw BRUSSAARD (Volt): lk wil mijn vraag nag een keer herhalen. lk snap de afwegingen die door de wethouder en het college zijn gemaakt, maar er gebeuren twee dingen in het raadsvoorstel. Het dekkingsvoorstel heb ik niet goed genoeg kunnen controleren. Het eerste beslispunt zegt eigenlijk dat we dat wél hebben kunnen doen en dat deze kosten onvermijdelijk waren.

Oat is iets wat wij als raad helemaal niet goed hebben kunnen uitzoeken. lk heb bijvoorbeeld de bestuursovereenkomst met het azc niet kunnen opvragen. Daar was helemaal geen tijd voor. Daarom wil ik de wethouder vragen of zij het amendement kan omarmen en "onvermijdelijk" uit het raadsvoorstel kan halen. 54

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

De VOORZITTER: lk wijs u erop dat Volt nog minder dan 30 seconden heeft voor de tweede termijn. Wethouder SCHREDERHOF: Laat ik heel eerlijk zijn: ik snap het amendement. lk denk dat het proces dat wij met elkaar hebben doorgemaakt, dat de ambtelijke organisatie, ikzelf en de school hebben doorgemaakt om naar een oplossing te gaan, heel intensief is geweest en dat dat intensieve proces niet leesbaar is in het raadsvoorstel. lk snap dus het amendement. lk hoop dat ik u ook duidelijk heb kunnen maken hoe intensief het proces met de ISK het afgelopen jaar geweest is. Als ik u daarvan op elk moment op de hoogte had gehouden, denk ik dat ik bijna een boek had kunnen schrijven, omdat er eigenlijk altijd iets rondom de school was wat we op moesten lassen, niet zozeer alleen als gevolg van de ISK maar ook door wat er in de omgeving gebeurde. Nogmaals, dat heeft ertoe geleid dat we met elkaar de stap hebben gemaakt om een passende oplossing te maken, waarbij op één plek les wordt gegeven - zoals de ChristenUnie ook zei - en waarbij de sporthal van de Grotiuslocatie gebruikt kan worden. Daarmee is er rust op die plek om steeds, daar waar dat moet, de groepen te wisselen - want die wisselen ook in samenstelling - en adequaat aan die kinderen les te kunnen geven, de docenten die we hebben, volledig te koesteren en te zorgen dat we die ook behouden. Oat is mijn streven geweest.

Daar ben ik de afgelopen tijd mee bezig geweest. lk hoar dat u daar meer van had willen weten, maar ik hoop dat u mijn verhaal ook hoort en dat u ook hoort wat er de afgelopen periode gebeurd is. Nogmaals, ik snap het amendement. Mevrouw VOOGT (WO): Voorzitter. lk zou graag een voorstel willen doen. lk zou graag vijf minuten schorsing aan willen vragen. De VOORZITTER: Prima, dan gaan we vijf minuten schorsen. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De VOORZITTER: Het heeft iets langer geduurd dan vijf minuten. lk geef het woord aan mevrouw Voogt met de vraag wat de schorsing heeft opgeleverd. Mevrouw VOOGT (WO): Voorzitter. Wij kamen als verenigde oppositie met een matie van afkeuring. Wij hadden als raad graag willen meedenken over de oplossing en tijdig meegenomen willen zijn. lk hoar de wethouder net in haar betoog ook steeds "ik" zeggen, zoals: "lk heb deze afweging gemaakt". Wij vragen ons echt af of het volledige college hierin is meegenomen. lk ben dus ook heel benieuwd wat de andere collegeleden hiervan vinden. Alles bij elkaar opgeteld telt dit voor ons op tot de matie van afkeuring. Wij zien dit echt als een volgende noodzakelijke stap in het proces naar een verbeterde samenwerking. De matie wordt op het RIS geüpload. lk heb de matie nog niet bij de hand, want zij staat bij iemand anders op de computer.

De VOORZITTER: lk heb begrepen dat de matie er inmiddels op staat, maar misschien is het toch goed om de matie voor te lezen, ook voor de mensen op de tribune en de mensen achter deze tafel. Door de fracties van de WO, het COA, Hart voor Delft, Volt, Onafhankelijk Delft en de SP wordt matie 6.4.1 (Tijdig en volledig informeren raad) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 6 juli 2023 ter bespreking van het voorstel inzake de tijdelijke huisvesting nieuwkomersonderwijs, 55