Handelingen raadsvergadering 6 juli 2023

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Voor bewustwording is de Nacht van de Nacht een heel mooi moment. Je moet bij dit soort dingen in de communicatie altijd kijken wat een mooie gelegenheid is om iets te doen aan bewustwording. lk denk dat de Nacht van de Nacht bij uitstek een heel mooi moment is om die bewustwording aan te scherpen, oak omdat dat volgens mij aan het begin van de winter en van het donkere seizoen is. Wat het dimregime betreft heeft de gemeente afgewogen wat voor de stad Delft, kijkend naar het gebruik van deze stad, het passende dimregime is. lk laat het graag aan de specialisten over om in die afweging bloksgewijs in de loop van de nacht een goed, toegespitst dimregime te maken. Maar om eerlijk te zijn vind ik dit een heel technische discussie voor een kaderstellende raad. De VOORZITTER: Mevrouw Enthoven, past u de matie aan of blijft zij zo? Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter, als het kan zou ik graag een karte schorsing willen aanvragen. De VOORZITTER: lk zie dat oak de heer Koelewijn een schorsing wil. We gaan kort schorsen. Laten we het bij drie minuten houden, zodat we daarna gewoon lekker door kunnen gaan met de vergadering. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De VOORZITTER: Volgens mij is er druk overlegd en zijn er conclusies getrokken. lk maak een rondje langs de indieners van het amendement en de twee maties. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Voorzitter.

lk heb overlegd met de wethouder en met een aantal anderen. Ons werd aangeraden om het amendement nu in te trekken, maar om bij de begroting in het najaar met een voorstel te kamen. Dat lijkt ons een goed voorstel. De VOORZITTER: Het amendement is ingetrokken en kamt dus niet in stemming. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. Met de toezegging over de Nacht van de Nacht, de toezegging over in gesprek gaan met buurgemeenten, uitkijkend naar de scan en benieuwd naar de volgende stappen die de wethouder samen met de ambtelijke organisatie gaat zetten, trekken wij de matie op dit moment in. De VOORZITTER: Dat is heel duidelijk. lk denk dat de heer Koelewijn zijn matie handhaaft. De heer KOELEWIJN (Hart voor Delft): Goed geraden, voorzitter! We handhaven de matie. lk heb nag een karte vraag. lk mis nag steeds het antwoord van de wethouder op de vraag waarom die proef met de zonnepanelen destijds is gestaakt. De VOORZITTER: We hadden de tweede termijn al gehad, maar deze ene vraag wordt nag beantwoord. Wethouder VAN VLIET: lk zou u willen vragen om dit als technische vraag te stellen. lk weet het niet. De VOORZITTER: Dat is een goede tip. Dat gaat de heer Koelewijn vast doen. lk sluit de beraadslaging. 21

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

In stemming kamt matie 6.1.2 (Straatverlichting op zanne-energie is duurzaam en spaart kosten) van Hart voor Delft. De VOORZITTER: lk geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Voorzitter. De PvdA zal voor deze matie stemmen. Wij denken namelijk oak aan bijvoorbeeld wegdekverlichting. Die is in de hele bespreking eigenlijk niet naar varen gekomen. Met dit onderzoek kijk je oak daarnaar. Wij zullen dus voorstemmen. De heer VALK (COA): Voorzitter. In de eerste termijn zei ik al dat dit vooral een oplossing is voor gebieden waar het elektriciteitsnetwerk ver weg is. Oat is de businesscase. Oat is hier niet het geval. Het is mooi dat Hart voor Delft met een groene matie kamt, maar dit worden hele dure kilowatturen stroom en oak een duurzame euro kun je maar één keer uitgeven. Daarom stemmen wij tegen de matie. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. De ChristenUnie was erg blij dat Hart voor Delft deze matie indiende, maar we hebben de antwoorden van de wethouder gehoord. Daarom zullen we loch legenslemmen. Hel onderzoek blijkl al te zijn gedaan. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. lk sluit me aan bij de woorden van de heer Van der Woerd. Mevrouw VAN DEN BERG (VVD): Voorzitter. Dan doe ik dat oak qraaq: me aansluiten bij de woorden van de heer Van der Woerd. De VOORZITTER: Heel fijn dat dat zo kort kan.

De matie wordt met een digitale stemming verworpen met 8 tegen 28 stemmen, waarbij de fracties van Hart voor Delft, de PvdA en de SP ervoor hebben gestemd. De VOORZITTER: De heer Van Rijn kan niet meestemmen. De heer VAN RIJN (WO): Tegen! De VOORZITTER: Heel duidelijk. Dan nemen we die oak mee. In stemming kamt het voorstel. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. 116. Voorstel van het college aan de raad inzake besteding kwaliteitsgelden Nieuw Delft (nr. 2324352). De VOORZITTER: Er zijn een amendement en een matie aangekondigd: amendement 6.2.A (Vergroen het Busplein) van mevrouw De Koning van Hart voor Delft en matie 6.2.1 (Vergroen en verfris het Busplein) van mevrouw Gerritsen van D66, de heer Harnbergen van de PvdA, de heer Van der Woerd van de Christen Unie en mevrouw Gaal van Onafhankelijk Delft. Opnieuw ga ik eerst de indieners van het amendement en de matie het woord geven.

22

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft vin dt het jam mer dat het gelabelde onderdeel Vergroening Busplein in het voorstel afgedaan wordt met een klein driehoekje tussen het oude station en het Van Leeuwenhoekpark. Hart voor Delft is van mening dat het Busplein tussen het Huis van Delft, het station, het studentenhotel en het park ook Nieuw Delft is. Hart voor Delft pleit voor een onderzoek om de versteende hittestressspot groener te maken. Vandaar dit amendement. Hart voor Delft wil dit graag in het voorstel opgenomen zien. Door de fractie van Hart voor Delft wordt amendement 6.2.A (Vergroen het Busplein) ingediend: "De gemeenteraad van Delft; in vergadering bijeen op 6 juli 2023 ter bespreking van het raadsvoorstel besteding budget Kwaliteitsgelden Nieuw Delft, wijzigt het voorgestelde besluit als volgt: Toedelen restant budget kwaliteitsgelden á 2,05 miljoen euro aan deelprojecten openbare ruimte binnen Project Nieuw Delft ten behoeve van verhogen kwaliteit, conform bijgevoegde notitie, met de volgende wijziging: X. Vergroening Busplein aan te vullen met de dikgedrukte zin: Het Busplein heeft een sterk versteend karakter door de functie van het plein. Toch wordt het mogelijk en wenselijk geacht dit op delen te vergroenen. Wei moet dit nog nader worden onderzocht geiet op de draagkracht van het dak van de tunnel/fietsenstalling.

In het ontwerp van Baljon voor het van Leeuwenhoekpark is een eerste idee opgenomen voor deze vergroening. Aanvullend hierop is het mogelijk de hoek van het rijgedeelte van het Busplein te vergroenen. Tevens zal onderzocht worden hoe het versteende oppervlak van de bushalten vergroend kan worden, zodat deze hittestressspot een aangenamer verblijfplaats wordt. Prognose: € 200.000. De verwachting is dat deze werkzaamheden in 2025 uitgevoerd kunnen worden." Mevrouw GERRITSEN (D66): Voorzitter. Het is fijn dat we het vandaag nog een keer over het Busplein kunnen hebben. lk zeg "fijn", omdat ik hoop heb voor de motie Vergroen en verfris het Busplein, die ik samen met de PvdA, de ChristenUnie en Onafhankelijk Delft indien. lk heb in het voortraject heel prettig samengewerkt met Hart voor Delft, dat over dit onderwerp een amendement heeft ingediend. Wij dienen dus een motie in. We hebben hetzelfde doel voor ogen. Het is aan de raad welk instrument het beste past. Dan even over dat doel. Het Busplein is een bijzondere plek voor de hele stad, voor alle Delftenaren en alle bezoekers. Toch wordt het Busplein nu nog niet op die manier aangekleed. Het is er namelijk hartstikke versteend. We begrijpen natuurlijk heel goed dater bussen moeten rijden. Eén groot natuurreservaat is geen optie, maar het kan echt anders. In eerdere tekeningen van deze plek standen bomen en bloembakken.

Die zien wij niet meer terug in de plannen die we in de commissie bespraken voor Nieuw Delft. Ook kunnen we denken aan mooie beplanting, bijvoorbeeld tegen een wand. Oat geeft al wat verkoeling. Er zijn heel veel manieren om dit goed te doen of in ieder geval beter. Oat is ook hard nodig. We hebben te maken met steeds meer extreem weer. lk ben zelf geen stedenbouwkundige. lk zou het college via deze motie dus willen vragen om aan de slag te gaan met een goed 23

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

ontwerp voor het Busplein. In de plannen voor Nieuw Delft werd deze plek echt te karig behandeld met veel te weinig groen. lk hoop dat jullie dit als raad kunnen steunen, want onze stad verdient veel meer dan een versteend Busplein. De heer CÜPPERS (STIP): Dank aan D66 voor de heldere toelichting, maar ik heb daar wel een vraag over. De indieners zeggen dat het doel dat zij hebben, centraal moet staan. Daar kan STIP zieh enorm in vinden, maar daarom vragen wij ons wel afwaarom de motie er dan toe oproept om ontwerpopties uit te werken en om die dan weer voor te leggen aan de raad. Is het dan niet veel nuttiger om die doelen centraal te zetten in de motie? De heer HERREMA (Groenlinks): lk heb een verhelderende vraag over het laatste dictum. Daar suggereert D66 in de motie dat het dit niet alleen uit de kwaliteitsgelden gaat betalen, maar ook uit reguliere middelen. Is dat een juiste conclusie? Mevrouw GERRITSEN (D66): lk reageer eerst op de vraag van STIP. lk ben benieuwd wat dan precies het voorstel van STIP zou zijn. Als ik dat nu voor STIP invul, zou dat misschien betekenen dat we met elkaar een bed rag bepalen en dat dan aan het college geven om aan de slag te gaan met het vergroenen van het Busplein.

lk denk dat het heel goed is als wij eerst als raad zien wat de mogelijkheden zijn voor verschillende budgetten, zodat we daar zelf ook echt nog bij blijven met wat wij precies zouden willen. Groenlinks heeft het inderdaad heel goed begrepen. De reden is eigenlijk dat we het zonde zouden vinden om te veel weg te plukken uit de kwaliteitsgelden. We vinden het wel heel logisch om de helft daarvoor te gebruiken en de andere helft va nuit de reguliere gelden te halen, omdat het echt een plek is die de hele stad en ook de bezoekers van Delft aangaat. We vinden deze splitsing dus eigenlijk de juiste oplossing daarvoor. De heer CÜPPERS (STIP): lk zal het even toelichten. Nee, wij zijn er ook niet voor om daar al aan de voorkant een budget voor vast te stellen, want wij kunnen inderdaad ook niet van tevoren weten hoe die uitwerking er precies uit zal zien. Maar we zouden wel willen meegeven welke kaders we belangrijk vinden en waarop geiet moet worden bij het uitwerken van die opties. Dat komt nu helemaal niet in de motie terug. De doelen die we zouden willen meegeven, vinden we dus wel belangrijk. Mevrouw GERRITSEN (D66): lk denk dat het heel mooi is als STIP dat misschien in de eigen inbreng daaraan toevoegt. lk denk dat we dan een heel mooi samenspel kunnen bewerkstelligen. De VOORZITTER: Dat is altijd mooi om te horen; samenspel is altijd goed. Dat is een fijne suggestie.

Door de fracties van D66, de PvdA, de Christen Unie en Onafhankelijk Delft wordt motie 6.2.1 (Vergroen en verfris het Busplein) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 6 juli 2023 ter bespreking van de Besteding Kwaliteitsgelden Nieuw Delft, constaterende dat: • •

Delft steeds vaker te maken krijgt met extreme weersomstandigheden, waaronder hevige neerslag, langdurige droogte en hitte; het vergroenen van stedelijke omgevingen een effectieve manier is om deze klimaatgerelateerde problemen aan te pakken; 24

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

• •

uit onderzoek is gebleken dat vergroening een positieve invloed heeft op het welzijn en de levenskwaliteit van mensen; hoewel de plannen voor Nieuw Delft vanuit de Kwaliteitsgelden inzicht geven in de vergroeningsmaatregelen, het vergroeningsplan voor het Busplein daarin beperkt is;

overwegende dat: • • • •

•

•

het Busplein een belangrijke locatie is voor alle Delftenaren en bezoekers van Delft; het Busplein een versteende uitstraling heeft en een hittestresshotspot is; een groen Busplein bijdraagt aan een duurzame, aantrekkelijke en klimaatbestendige omgeving voor bewoners en bezoekers; de gevolgen van klimaatverandering op het Busplein bij hoge temperaturen merkbaar zullen zijn voor alle inwoners van Delft en de bezoekers en het Busplein daarom extra aandacht verdient; voor het vergroenen van versteende omgevingen inspiratie te putten is uit de bushalte van het Maankwartier Heerlen, The Valley van MVRDV in Amsterdam, groene mosgevels van Respyre, etc.; het vergroenen van het Busplein de veerkracht tegen extreme weersomstandigheden vergroot en het welzijn van de inwoners en bezoekers bevordert;

roept het college op: • • •

in het eerste kwartaal van 2024 ontwerpopties te presenteren voor het Busplein en de directe omgeving met als doel een aanzienlijke vergroening; daarbij een toelichting op te stellen met daarin de te maken keuzes en een motivering voor een geselecteerde optie; het geld voor het vergroeningsontwerp voor het Busplein te reserveren uit de kwaliteitsgelden en de reguliere middelen."

De heer COPPERS (STIP): Voorzitter. In de commissie hebben we al veel meegeven over dit bestedingsplan. Onze focus lag toen bij de zorgen die onder andere STIP heeft geuit over de hittestress. Wij zijn er tevreden over dat de hittestress scherp in het vizier staat bij het college. We worden graag meegenomen in de voortgang en het wegwerken ervan. Dit zal de komende tijd namelijk nog wel een uitdaging blijven. Voorde rest zal ik stilstaan bij de ingediende matie en het ingediende amendement, ook om in te gaan op de vraag die 066 ons al stelde. Zowel de matie als het amendement doen een voorstel om het Busplein op een effectievere manier te vergroenen. Oat idee ondersteunt STIP. Daarbij is het belangrijkste welk resultaat we willen behalen. Voor STIP is dat kwalitatief goed groen, groen dat biodiversiteit stimuleert en groen dat hittestress bestrijdt. We zijn daarom benieuwd naar de uitwerking van de voorstellen. Vooral bij de matie van onder andere 066 wordt de focus wat ons betreft veel gelegd op de uitvoering. Welk ontwerp er uiteindelijk moet kamen, is niet aan de raad, maar dat is wel waar de matie nu naar vraagt. Mevrouw GERRITSEN (066): lk begrijp de opmerking van STIP dater zoveel focus ligt op de uitvoering niet goed, want we proberen hiermee juist te bewerkstelligen dat het plein optimaal wordt vergroend en dat daarvoor een ontwerpplan wordt gemaakt.

lk geef juist niet te veel mee van hoe dat zou moeten, want ik ben geen ingenieur. Misschien zijn een paar mensen in deze raad ingenieur, maar wij als raad hebben niet precies voor ogen hoe dat het

25

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

best en het meest optimaal kan. lk denk dus dat deze matie de volledige uitwerking juist niet al neerlegt. De VOORZITTER: Probeer uw interrupties kort te houden. De heer CÜPPERS (STIP): Misschien is dat een interpretatieverschil over de manier waarop de matie is opgeschreven. Wij lezen er echt in dat de uitvoering een beetje teruggelegd wordt bij de raad, terwijl wij vinden dat het bij die doelen moet blijven, die 066 volgens mij oak belangrijk vindt. Oat steunen we oak. lk zal toelichten hoe we het graag voor ans zien. Wat ans betreft zijn de kaders die we willen meegeven, dus het belangrijkste. Juist daarin moet de raad goed een afweging kunnen maken bij het kiezen van een optie. Daarom hebben wij twee vragen aan de wethouder. Hoe zou het vervolg van deze voorstellen er in de praktijk uitzien? En kan bij die uitwerking in ieder geval benoemd worden wat de impact is van de keuzes die voor ans kamen te liggen op het gebied van biodiversiteit en de aanpak van hittestress? Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Voorzitter. Er is wat wonderlijks aan de hand: er is geld over in Delft. Oat gebeurt niet vaak. Geld dat beschikbaar was gesteld voor de open bare ruimte in nieuwbouwwijk Nieuw Delft, ging niet op met concrete projecten. Nu wordt ans gevraagd om het toch toe te kennen voor wat ik "allerlei losse extra's" heb genoemd.

Daar wordt het inderdaad mooier van, maar als we dat als SP in het grate verhaal bekijken, zoals de tekorten die er in Delft vaak zijn, bijvoorbeeld in de bestrijding van armoede - Groenlinks heeft dat vanavond oak gezegd - denken we: nee, misschien kunnen we dit geld beter besteden. Dit wordt een dure nieuwe wijk, die voldoende aandacht krijgt. Er zijn tal van wijken, bijvoorbeeld in Delft-Noord, die oak zo'n kwaliteitsimpuls zouden kunnen gebruiken. lk heb nagevraagd of het geld anders besteed kan worden. Oat kan. lk heb begrepen dat het oorspronkelijk door ontwikkelaars betaald is. Oat zie ik als een vorm van belasting aan de stad waarmee wij kunnen investeren in andere wijken, waar minder geld zit. Volgens mij kunnen we dat dus zo doen, maar ik heb in de commissie oak begrepen dat de SP hierin een beetje alleen staat. lk dien daarvoor vanavond dus geen voorstel in, maar we zullen het voorstel niet steunen. De matie en het amendement over het Busplein maken het wel wat beter en investeren in een openbaar gebied. Daar zijn wij voorstander van. Die zullen wij dus steunen, maar het voorstel niet. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Tijdens het commissiedebat heb ik het al kort gehad over het belang van participatie, zeker in dit soort nieuwe gebieden met nieuwe bewoners.

Het lijkt ans goed om na te denken over participatie, met in ans achterhoofd natuurlijk het lage vertrouwen in overheden, want hoe betrek je aanstaande bewoners in een gebied? Is dat überhaupt mogelijk? Wethouder Van Vliet verzekerde ans in de commissie dat de gemeente, zoals altijd, oak in Nieuw Delft een gedegen participatietraject zal opzetten, maar uit onze gesprekken bleek dat je niet zomaar overa I hetzelfde kan doen. Er kunnen bijvoorbeeld technische randvoorwaarden zijn. Oat vind ik best wel moeilijk, want hoe kunnen wij als raad nou controleren of er daadwerkelijk met participatie wordt omgegaan zoals wij dat willen? Daarom zou ik in samenwerking met D66, Hart voor Delft en de PvdA willen voorstellen om een beeldvormende avond te organiseren waarop we die praktijk eens goed gaan bekijken, kunnen ingaan op voorbeelden en een gesprek kunnen aangaan over wat er goed gaat en water beter kan en moet. Daarvoor zullen wij vlak na het reces een voorstel doen. Dan de matie en het amendement. Het idee is natuurlijk het vergroenen van het Busplein. Dat lijkt ons heel goed. We wachten het gesprek in de raad nag even af over wat de logischere optie is. Ze leken los van elkaar allebei goed. Het is de een of de ander. 26

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

De VOORZITTER: Het voorstel voor die beeldvormende avond zien we, oak de griffie, dan wel tegemoet. De heer HOMBERGEN (PvdA): Meneer de voorzitter. Er ligt een mooi plan voor Nieuw Delft. Daar zullen wij mee instemmen. lk zal mijn bijdrage kort houden. We denken dater een mooi plan ligt dat de bewoners inderdaad ten goede kamt, maar oak de hele stad. Het is werkelijk de entree van de stad met mooie publieke voorzieningen. Toch zijn we wat minder tevreden over de directe entree, bij het busstation. Oat zou wat ans betreft wel wat groener mogen, niet alleen omdat het groen moet zijn maar oak vanwege klimaatadaptatie, hittestress en dergelijke, waar groen een goede oplossing voor kan zijn. Wat ans betreft moeten we dan oak kijken hoe we dat gaan doen. Wij vinden het voorstel van D66 heel mooi. We hebben fijn samengewerkt met D66. De essentie van dat plan is dat de budgetten nader bepaald gaan worden met een plan en dat zij voor een deel zowel kunnen kamen uit de plannen voor Nieuw Delft als uit de budgetten die oak voor het Groenplan worden gealloceerd. We zien de stemming met vertrouwen tegemoet. De heer HERREMA (Groenlinks): Voorzitter. Het zal u niet verbazen dat Groenlinks het fantastisch vindt dat de restanten van het potje kwaliteitsgelden wordt besteed aan het vergroenen van Nieuw Delft; vroeger heette dat "de Spoorzone". Oat is oak hard nodig; dat je aan het Busplein.

Daar gaan het amendement en de matie over. We zijn niet zo heel tevreden over de matie Vergroen en verfris het Busplein, omdat zij extra budget vraagt. We zouden heel graag willen dat de oplossingen voor het Busplein passen binnen het potje dat daarvoor bestemd is. Mevrouw GERRITSEN (D66): lk ben benieuwd welk potje Groenlinks dan wél interessant zou vinden en of Groen Links het Busplein niet te versteend vindt. De heer HERREMA (Groenlinks): Het Busplein is ontzettend versteend en vergroening is hard nodig. Er zijn in dit voorstel van het college oak al suggesties gedaan. De landschapsarchitect die hier het park heeft ontworpen, heeft oak een suggestie gedaan voor het Busplein. Die vinden we helemaal goed, maar er moet nag zeker meer gebeuren. Daar is oak budget voor vrijgemaakt, iets van 2 ton. We vinden het prima om het daarmee te doen. Een ander belangrijk financieel kader is het budget voor beheer en onderhoud. We vinden het oak heel belangrijk om dat als kader mee te geven voor alle ontwerpen die gemaakt worden in het kader van deze besteding van de kwaliteitsgelden, zoals we in de commissie oak heb ben gezegd. Mevrouw GERRITSEN (D66): In het plan wordt heel duidelijk aangegeven dat met dit geld echt een heel klein driehoekje vergroend kan worden. lk vind het frappant dat Groenlinks dat blijkbaar genoeg vindt.

De heer HERREMA (Groenlinks): Oat is een heel mooi bruggetje naar het vervolg, want wat dat betreft spreekt het amendement mij meer aan. Oat focust inderdaad niet op dat driehoekje, maar op het hele plein. Dit amendement past oak binnen het budget dat daar op dit moment voor staat. De VOORZITTER: Een laatste vraag van mevrouw Gerritsen. Mevrouw GERRITSEN (D66): lk heb het idee dat de matie dan niet helemaal goed begrepen is, want die gaat oak over het hele Busplein. Het enige is inderdaad dater dan buiten de kwaliteitsgelden nag gekeken wordt omdat je anders echt iets niet moet doen of minder 27

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

moet doen binnen die kwaliteitsgelden, terwijl dat ook allemaal supergoede projecten betreft. Dat betekent dus dat GroenLinks ervoor kiest om iets minder goed te doen of te laten. lk zou dan ook heel graag willen vragen wat Groenlinks gaat laten. De heer HERREMA (GroenLinks): We heten niet voor niks Groen en Links. Je moet keuzes maken en dan volg ik in dit opzicht de SP: als er geld overblijft, geven we dat liever uit aan armoede. De heer VALK (CDA): Voorzitter. Ook het CDA steunt de gedachte achter het amendement en de motie dat het Busplein groener zou mogen. Net als GroenLinks vinden we het amendement sterker dan de motie, omdat dat concreter is. De motie roept op om de raad keuzes voor te leggen waar we dan uit kunnen kiezen, maar mevrouw Gerritsen zei zelf al dat wij geen experts zijn. lk laat de keus liever aan de experts over. Dat komt in het amendement beter naar voren. Bovendien is er inderdaad het punt van de kosten: het amendement zegt dat het betaald moet worden uit de kwaliteitsgelden omdat die daarvoor zijn, terwijl de motie ook ruimte overlaat om het uit reguliere middelen te halen. Dat kan ten koste gaan van andere wijken, zoals Wippolder en Vrijenban, en er wordt al heel veel geld gestoken in dit deel van Delft. Laten we gewoon het geld gebruiken dat daarvoor bestemd is. We staan dus sympathieker tegenover het amendement dan tegenover de motie.

Wethouder VAN VLIET: Voorzitter. Het is heel mooi om te constateren dat de raad met alles wat gezegd is, omarmt wat in het voorstel staat voor de kwaliteitsgelden. Het voorstel is om het vooral veel groener te maken. Daar hoor ik vooral heel veel bijval voor. Sterker nog: de raad zegt dat het nog niet groen genoeg is en wil nog meer groen. Dat is prachtig. Zowel de motie als het amendement zijn wat het college betreft hartstikke goed. We kunnen er goed mee uit de voeten. lk geef even wat uitleg over water nodig is. Met betrekking tot het gebied waar de haltes zijn, wordt gesuggereerd: zou je daar niet iets vaneen dak, een pergola of weet ik veel kunnen maken wat groen begroeid is en verkoeling en biodiversiteit geeft en waardoor mensen in de schaduw staan? Het ligt op de tunnelbak. Daar is echt een technisch onderzoek voor nodig. Daar moet een ingenieursbureau aan de slag, want we kunnen niet zomaar bouwen op het dak. Dat zou ProRail ook niet prettig vinden. Er is dus echt werk vaneen ingenieursbureau voor nodig. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Naar mijn idee ligt het Van Leeuwenhoekpark ook op de tunnels en mag je daar ook niet al te veel neerzetten. Wethouder VAN VLIET: Dat klopt. Aan dat park is heel erg veel gerekend en er zijn heel nauwgezet afspraken gemaakt met ProRail. Nu voegen we iets nieuws toe. Daar moet dus opnieuw aan gerekend worden.

Het is iets heel anders, met windbelasting en dergelijke. Maar goed, nu ga ik de techniek al in. Hier moet goed naar gekeken worden. Het gebied rond het gebied waar de bussen rijden, is ook een ingewikkeld gebied, want dat ligt voor een deel ook op de tunnel. Je kunt dus niet naar beneden om bomen te planten. Je kunt ook niet eindeloos ophogen, want daar zit ook gewicht aan vast. Het is ook best een drukke ruimte, met taxi's, met kiss-and-ride, met de gehandicaptenparkeerplaats en met loopruimte. Maar daar zou je gewoon eens goed aan moeten schetsen en binnen de randvoorwaarden kijken wat er kan. Wat het college zou kunnen doen, is dit voor u uitwerken, de technische uitwerking, maar ook de schetsuitwerking: wat voor mogelijkheden biedt deze plek? Daar is een bed rag voor nodig van ongeveer € 75.000. Dan komen we niet aan de 2 ton en daarmee voorkomen we dater 2 ton van die kwaliteitsgelden af gaat, want zoals D66 terecht zegt: bij elke euro die van die kwaliteitsgelden af gaat, krijgen we oak 28

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

minder groen in Nieuw Delft. Daarmee zouden we dus kunnen beperken water af gaat van het groen in Nieuw Delft en kamen we wel tot een product dat wij aan u als raad kunnen voorleggen en op basis waarvan u kunt zeggen: dit vinden we interessant genoeg; geacht college, pak hierop door en ga hiermee verder. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): De wethouder werd op een aantal punten concreet. lk heb gelijk een vraag aan de wethouder. Kent de wethouder het experiment op The Green Village van The Urban Jungle? Oat gaat over bomen die de wortels niet in de grand hebben staan. lk zie dat u het kent. Is dat een optie? Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Waarom kiest de wethouder voor gouden bloemen aan struiken in het Van Leeuwenhoekpark in plaats van zilveren bloemen? Want je kunt oak kijken naar hoe je je geld besteedt. Je kan een goede boterham halen bij de Lidi of bij de Albert Heijn, maar er zit weinig smaakverschil in. Dan ga ik toch liever naar de Lidi. lk denk dat je oak naar je planten en je bloemen kan kijken of naar de materialen die je gebruikt om te zien of daar nag karting te krijgen is. De VOORZITTER: lk ben heel benieuwd of de heer Van Vliet naar de Lidi of naar de Albert Heijn gaat. Wethouder VAN VLIET: Het antwoord op de vraag van de heer Van der Woerd: ja, ik ken het principe van de Urban Jungle.

Oat is iets wat meegenomen zou kunnen worden in een ontwerp als dat interessant is. De plannen die er nu zijn, zijn geen plannen met een gouden randje, maar als er€ 75.000 op de plannen bespaard zou moeten worden, wil het college die besparing verspreid over het geheel aan voorstellen toch toepassen. De heer HOM BERGEN (PvdA): Waar moet die€ 75.000 dan vandaan kamen? De VOORZITTER: Volgens mij zijn dat de kwaliteitsgelden, maar dat kan de heer Van Vliet benadrukken. Wethouder VAN VLIET: Wat het college zieh kan voorstellen conform het amendement maar oak het voorstel van D66, is dat dit zou kunnen uit de kwaliteitsgelden. De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. Mevrouw GERRITSEN (D66): Voorzitter. lk wil de wethouder toch nag vragen of het de voorkeur van het college heeft om het gehele bedrag uit de kwaliteitsgelden te halen. De heer COPPERS (STIP): Voorzitter. We hadden gevraagd hoe de uitwerking er precies uit zou kamen te zien en of er oak kan worden teruggekoppeld welke doorvoering dat bijvoorbeeld heeft in het aanpakken van hittestress of het verbeteren van de biodiversiteit. Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft is van mening dat de gelden gewoon uit de kwaliteitsgelden gefilterd kunnen worden en is niet van plan om toestemming te geven om dit uit de reserves te laten kamen. Wethouder VAN VLIET: Voorzitter.

Wat gesuggereerd wordt door D66, zou voor een klein beetje kunnen, want de gemeente heeft natuurlijk altijd wel mogelijkheden om een beetje te schetsen. Oat zou het bedrag ietsje kunnen verlagen. In dit geval heb ik nu vanuit pragmatiek en oak omdat het amendement er ligt, gezegd dat het misschien wel pragmatisch is om te zeggen dat we dit bed rag uit de kwaliteitsgelden halen, waarbij het 29

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

voorstel van D66 om een deel daarvan uit reguliere ontwerpkosten te halen, niet onmogelijk is. Op het moment dat we gaan vergroenen, doet dat uiteraard iets voor klimaatadaptatie en biodiversiteit. Dat kunnen wij ook best in de notitie vermelden. De VOORZITTER: lk heb een soort toezegging gehoord. We moeten even kijken hoe wehet gaan doen, ook in verband met het amendement en de motie. lk zal de toezegging eerst voorlezen. Dat betreft het uitwerken van wat mogelijk is qua vergroening op het Busplein, met die kosten van€ 75.000 uit de kwaliteitsgelden. Vervolgens is de vraag aan de indieners, ender anderen mevrouw Gerritsen en mevrouw De Koning, wat zij willen doen met de motie en het amendement: handhaven zij die of zijn ze tevreden met de toezegging? Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft heeft al aangegeven dat we dit graag in de tekst van het voorstel opgenomen willen zien. Wij handhaven dus het amendement. Mevrouw GERRITSEN (D66): Voorzitter. lk hoorde net twee verschillende dingen: eerst dat het kernt vanuit de kwaliteitsgelden met aanvulling en nu dat de toezegging van de wethouder alleen de kwaliteitsgelden betreft. Dat wil ik dus nog even vragen. De VOORZITTER: Misschien kan de heer Van Vliet dit nog even verhelderen.

De heer HERREMA (Groenlinks): In aansluiting hierop: mijn fractie vindt het belangrijk dat het uitsluitend uit de kwaliteitsgelden gehaald wordt. Volgens mij hoor ik meer fracties dat zeggen. Dat wil ik dus nog even meegeven. De VOORZITTER: Ja, maar ik denk dat het verder aan de indieners is wat ze daarmee doen. Eerst nog even de verheldering door de heer Van Vliet naar aanleiding van de vraag van mevrouw Gerritsen hoe het zit met die totale kosten. Wethouder VAN VLIET: lk heb gezegd dat het mogelijk is, maar dat ik hier uit pragmatisme de toezegging kan doen dat wij dit gefinancierd vanuit de kwaliteitsgelden gaan doen à € 75.000. De VOORZITTER: Is dat helder voor de raad? lk kijk ook naar mevrouw Gerritsen: wat doet ze met haar motie? Mevrouw GERRITSEN (D66): lk ben blij met de toezegging en ik heb heel veel zin in de vergroening van het Busplein. Het is mooi dat we deze eerste stap kunnen zetten en wij trekken onze motie dan ook in. De VOORZITTER: Dank u, mevrouw Gerritsen. Fijn dat u daar duidelijkheid over schept. lk constateer dat de beraadslaging kan worden gesloten. In stemming kernt amendement 6.2.A (Vergroen het Busplein) van Hart voor Delft. De VOORZITTER: lk geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer HERREMA (Groenlinks): Voorzitter. Hoewel de wethouder het heeft toegezegd, vindt mijn fractie het goed om dit gewoon in het stuk op te nemen.

Wij zullen dus voorstemmen. 30

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Mevrouw VAN DEN BERG (WO): Voorzitter. Het amendement is eigenlijk een heel mooie aanvulling op de toezegging van de wethouder. Wij zullen dus voorstemmen. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. De ChristenUnie sluit zieh aan bij de stemverklaring van Groenlinks. De heer COPPERS (STIP): Voorzitter. Oak wij sluiten ans daarbij aan. De VOORZITTER: Heel mooi, heel kort. Meneer Treffers, sluit u zieh oak aan? De heer TREFFERS (Volt): Ja. De VOORZITTER: Oat is de kortste stemverklaring die ik ooit heb gehoord. Heel mooi. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. In stemming kamt het voorstel. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met 35 stemmen tegen 1 stem, waarbij de fractie van de SP ertegen heeft gestemd. 117. College van Ben W- Plan van aanpak Routekaart Delft klimaatneutraal 2050 (nr. 2322302). De VOORZITTER: Er zijn twee moties aangekondigd: motie 6.3.1 (Ambitieuze CO,-doelen voor een ambitieuze stad) van de heer Analikwu van 066 en de heer Treffers van Volt en matie 6.3.2 (Route naar onderbouwde klimaatkeuzes) van de heer Analikwu van 066, de heer Treffers van Volt, mevrouw Enthoven van STIP en de heer Van der Steeg van de PvdA. De indiener heeft aangegeven de tweede matie in te trekken als de eerste wordt aangenomen.

lk geef het woord allereerst natuurlijk aan de eerste indiener van beide maties, de heer Analikwu van 066. De heer ANALI KWU (066): Voorzitter. lnderdaad twee maties. lk probeer het toch een beetje kort te houden. Het overgrote deel van de twee maties kamt immers overeen. Alleen de dicta zijn anders. Daar kam ik op het einde nag heel kort op terug. In 2013 heeft de gemeente zichzelf een doel gesteld voor de reductie van de CO¿-uitstoot. Dat is best een ambitieus doel, gelijk aan het nationale klimaatakkoord. In 2017 is dat doel bij het uitvoeringsplan doorgerekend door CE Delft. Daar haal ik twee conclusies uit naar varen. Allereerst waren de gestelde doelen ruim haalbaar. De tweede conclusie is dat de uitstoot in 1990, die tot dan toe met nattevingerwerk was geschat door de gemeente, onzeker is en dat die uitstoot opnieuw kan veranderen als modellen veranderen. Als je daar je doelen op baseert, is dat dus eigenlijk een onzekere basis en kunnen ook je doelen misschien veranderen. Daarom wordt er gezegd: baseer die doelen niet op 1990, maar op 2014. Een jaar geleden heeft deze coalitie het groenste Delftse coalitieakkoord ooit gesloten en hebben we de doelen verhoogd naar 55% reductie in 2030. Oat is oak echt nodig. lk haal daar drie berichten uit de krant van deze week bij. Allereerst was maandag de warmste dag ooit gemeten wereldwijd.

Vervolgens kwam naar buiten dat de zomerstorm van gisteren, Poly, de sterkste zomerstorm in Nederland is geweest sinds er gemeten wordt. Ten derde kwam vandaag rond 15.00 uur naar buiten dat afgelopen juni de warmste juni ooit was. Al deze fenomenen en gebeurtenissen kamen door de versnellende klimaatverandering. Oat maakt

31

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

dat wij als Delft niet achter kunnen blijven met siechte doelen. Daarom is het gewoon goed dat we in het coalitieakkoord die ambitie hebben opgenomen. In november kwam een onderzoek uit van CE Delft. Precies waarvoor al in 2017 was gewaarschuwd, is gebeurd: de uitstoot in 1990 bleek niet 600 kiloton te zijn, maar 828. Oat hoeft in principe geen probleem te zijn als je het andere advies van CE Delft opvolgt, namelijk dat je je doelt schaalt aan 2014. Maar dat heeft de gemeente, zoals bleek na navragen en navragen, niet gedaan. Daar kamt de motivatie voor deze matie vandaan: om datte corrigeren. Daarom dien ik vandaag twee maties in samen met collega's van Volt, de PvdA en STIP. De eerste matie vraagt echt om een aanscherping van de ambitie. We willen de 55% ten opzichte van die 600 kiloton, die ooit nag haalbaar werd geschat, inzetten. Oat kamt neer op 270 kiloton in restemissies. Om dat echt met zekerheid te halen, willen we voor de gemeente het doel neerzetten om naar 250 kiloton te kamen in 2030. Oat is een ambitieus doel, maar wij denken dat dat echt kan. lk studeer wiskunde en ik kan het natuurlijk niet laten om hier een kleine wiskundige berekening op los te laten. Volgens mij kamt het goed. ledereen die dat wil, stuur ik met alle liefde alle berekeningen toe.

De tweede matie is wat mij betreft iets minder ambitieus, maar kan eerlijk gezegd op meer politiek draagvlak rekenen. In deze matie presenteren we het niet zozeer als een doel, maar als iets om naartoe te werken. Wij vragen het college dan oak om bij de presentatie van de routekaart te kamen met opties en een doorrekening hoe we bij 270 kilometer, dus 55% reductie, uit kunnen kamen. Door de fracties van D66 en Volt wordt motie 6.3.1 (Ambitieuze CO¿-doelen voor een ambitieuze stad) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 6 juli 2023 ter bespreking van agendapunt 'College van B en W- Plan van Aanpak Routekaart Delft klimaatneutraal 2050', constaterende dat: de gemeente zich in 2013 het doel had gesteld om in 2030 50% minder CO uit te stoten dan in 1990 (600 kiloton), wat resulteert in een restemissie van 300 kiloton; uit onderzoek van CE Delft voor het Uitvoeringsprogramma Delft Energieneutraal 2017-2021 is gebleken dat de uitstoot in 1990 onzeker was en nu geschat wordt op 828 kiloton; het college het CO¿-emissiedoel voor 2030 daarom verhoogd heeft naar 330 kiloton; hetzelfde onderzoek van CE Delft heeft aangetoond dat een ambitieuzer doel van 290 kiloton 'geschikt' is bevonden; bovendien is gebleken dat klimaatverandering sneller verloopt dan aanvankelijk gedacht, waarbij de grens van 1,5 graden opwarming waarschijnlijk al binnen enkele jaren

overschreden wordt; om deze reden de Europese Unie een tussendoel van 55% reductie in 2030 hanteert; om ervoor te zorgen dat de 55% reductie met meer zekerheid wordt behaald, het kabinet-Rutte IV naar een beleidsdoel van 60% reductie in 2030 streeft; overwegende dat: een groat deel van de gereduceerde uitstoot sinds 1990 door de verplaatsing van de afvalverbranding naar buiten de gemeentegrenzen kamt;

32

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

de verhoogde Europese en nationale ambities zorgen voor 'autonome ontwikkelingen', welke zorgen voor meer reducties dan eerder becijferd; monitoring zoals voorgesteld in het plan van aanpak belangrijk is voor de sturing op het gemeentelijk klimaatbeleid door de raad; voor effectieve monitoring goede doelstellingen essentieel zijn; Delft als stad van innovatie ambitieus hoort te zijn op het gebied van klimaatbeleid; spreekt uit dat Delft op weg naar klimaatneutraliteit in uiterlijk 2050 de ambitie heeft om in 2030 70% minder CO uit te stoten dan in 1990, wat zich vertaalt naar een restemissie van 250 kiloton in 2030; verzoekt het college deze ambitie te hanteren als beleidsdoel voor de routekaart klimaatneutraal, zodat de 270 kiloton restemissie met meer zekerheid wordt behaald, en gaat over tot de orde van de dag." Door de fracties van 066, Volt, STIP en de PvdA wordt motie 6.3.2 (Route naar onderbouwde klimaatkeuzes) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 6 juli 2023 ter bespreking van agendapunt 'College van B en W - Plan van Aanpak Routekaart Delft klimaatneutraal 2050', constaterende dat: de gemeente zich in 2013 het doel had gesteld om in 2030 50% minder CO uit te stoten dan in 1990 (600 kiloton), wat resulteert in een restemissie van 300 kiloton; uit onderzoek van CE Delft voor het Uitvoeringsprogramma Delft Energieneutraal 2017-2021 is gebleken

dat de uitstoot in 1990 onzeker was en nu geschat wordt op 828 kiloton; het college het CO-emissiedoel voor 2030 daarom verhoogd heeft naar 330 kiloton; hetzelfde onderzoek van CE Delft heeft aangetoond dat een ambitieuzer doel van 290 kiloton 'geschikt' is bevonden; bovendien is gebleken dat klimaatverandering sneller verloopt dan aanvankelijk gedacht, waarbij de grens van 1,5 graden opwarming waarschijnlijk al binnen enkele jaren overschreden wordt; om deze reden de Europese Unie een tussendoel van 55% reductie in 2030 hanteert; om ervoor te zorgen dat de 55% reductie met meer zekerheid wordt behaald, het kabinet-Rutte IV naar een beleidsdoel van 60% reductie in 2030 streeft; overwegende dat: een groot deel van de gereduceerde uitstoot sinds 1990 door de verplaatsing van de afvalverbranding naar buiten de gemeentegrenzen komt; de verhoogde Europese en nationale ambities zorgen voor 'autonome ontwikkelingen', welke zorgen voor meer reducties dan eerder becijferd; monitoring zoals voorgesteld in het plan van aanpak belangrijk is voor de sturing op het gemeentelijk klimaatbeleid door de raad; voor effectieve monitoring goede doelstellingen essentieel zijn; Delft als stad van innovatie ambitieus hoort te zijn op het gebied van klimaatbeleid; verzoekt het college: 33

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

in de Routekaart Klimaatneutraal met een doorberekening te kernen van bestaand beleid met effecten op de CO¿-uitstoot in 2030; bij de routekaart aan te geven: • op welke sporen het efficiënt en haalbaar is om extra te versnellen; • hoeveel (indicatief) extra capaciteit en middelen daarvoor nodig zijn; waarbij een scenario van 270 kiloton CO¿-restemissie wordt meegenomen, en gaat over tot de orde van de dag." De heer VALK (CDA): Voorzitter. Het zal opvallen dat het COA-logo ontbreekt op de moties. Oat was eerlijk gezegd niet helemaal onze keuze. Al dagen geleden boden wij de indieners aan om mee te denken. Ondanks de belofte dat dat mocht, ontvingen wij pas vanochtend een motie met de tekst "Het heeft ons veel overleg gekost, maar dit is het geworden. Wil je nog meetekenen?" Oat vind ik erg jammer, want ju ist bij grote onderwerpen als "Delft energieneutraal" is brede steun, maar ook gebruikmaken van expertise in de raad heel belangrijk. lk weet overigens niet of wij de motie mee ingediend zouden hebben, want er is wel een principieel verschil van mening over een cruciaal detail, maar we hadden graag meegedacht. Dan de inhoud. Vorige week presenteerde D66-minister een belangrijk document, het concept van het Nationaal plan energiesysteem.

Het sterke van dat stuk is dat het beschrijft hoe de Nederlandse overheid in samenwerking met de regio's en alle decentrale overheden de ambitieuze doelstelling klimaatneutraal in 2050 in Nederland kan halen. Want in 2050 willen we op nul zitten, niet alleen in Delft maar in heel Nederland. Oat kan alleen als alle 343 gemeenten op nul staan, maar het gaat om de route ernaartoe. Is het dan beter dat elke gemeente zelf zo hard mogelijk gaat hellen in de hoop sneller te zijn dan de andere gemeenten? Of is het ju ist beter dat we als gemeenten sa men gaan hellen en mederenners die het wat moeilijk hebben, ondersteunen? Het nationaal energieplan van Rob Jetten zegt hierover dat het nodig is om prioriteiten te stellen en te kijken hoe we elkaar daarbij kunnen helpen. Om een heel concreet voorbeeld te geven: op dit moment en tot 2035 is duurzame waterstof, groene waterstof, nog schaars. Het nationaal energieplan maar ook experts zeggen dat je dat het beste kunt inzetten in de chemische of energie-intensieve industrie. Oat is dus niet in Delft. Voor Nederland is het dus beter om tot 2035 geen waterstofprojecten te doen, omdat we daarmee het waterstof kunnen gebruiken om bijvoorbeeld Chemelot in Geleen of Tata Steel in IJmuiden te verduurzamen. Wij zeggen dus: tot die tijd liever wat meer uitstoot in de gemeente Delft als we daarmee de uitstoot in heel Nederland kunnen verkleinen.

De heer ANALIKWU (D66): lk onderschrijf de gedachte die het COA hier schetst dat wij niet op onszelf ineens heel hard moeten gaan rennen terwijl we daarmee de rest remmen. Is de heer Valk zich ervan bewust dat iets meer dan een derde van de CO¿-uitstoot in Delft komt van het elektriciteitsverbruik en dat precies in 2035, het door de heer Valk aangehaalde jaartal, de elektriciteitsvoorziening in Nederland volledig CO¿-vrij moet worden? De VOORZITTER: Meneer Analikwu, kunt u proberen uw interruptie een beetje kort te houden? lk wijs u er ook op dat u nog 3 minuten en 26 seconden heeft. De heer VALK (CDA): Ik ken de cijfers. Het is ook mijn dagelijks werk om met die energiescenario's te rekenen, maar het gaat erom hoe we in Delft in 2050 energieneutraal gaan zijn. Is de route daarnaartoe een hele rechte lijn omhoog die ten koste gaat van andere gemeenten of is dat een wat langzamer pad, waarbij we schaarse waterstof in andere 34

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

steden inzetten? Wat is daarbij beter? Oat is dus een discussie die op nationaal niveau plaatsvindt. De heer ANALI KWU (D66): Volgens mij heeft de heer Valk het punt van de motie niet helemaal scherp. Wij zeggen immers niet dat wij voor moeten lopen op de rest van Nederland, maar dat we juist, net als de rest van Nederland, op die 55%-ambitie moeten komen en mee moeten gaan in de pas van de rest van het land. De heer VALK (COA): Voor mij is het belangrijkste dat we in 2050 op nul staan. lk vind het een beetje eng om allerlei moties in te dienen die keer op keer de lokale ambities voor tussenliggende jaren beschrijven. We moeten gewoon als Nederland aan de slag en Delft moet zijn plicht daarin doen. We hebben ons gecommitteerd aan nul in 2050. We moeten kijken hoe we dat zo slim mogelijk kunnen doen. We staan wat neutraler ten opzichte van de tweede motie. lk moest gelijk denken aan een motie die ik een paar geleden samen met de ChristenUnie heb ingediend over een CO¿begroting. Die werd toen ontraden door de toen ma lige wethouder Brandligt, met als argument dat het heel ingewikkeld is om beleid om te rekenen naar CO-¿-uitstoot. Dat is feitelijk waar deze motie ook om vraagt. lk ben dus benieuwd of het naar de mening van wethouder Van Vliet makkelijker is om dit uit te voeren, want dan zou het best een aardig idee zijn.

Maar als het nog steeds net zo moeilijk is, lijkt deze motie mij onuitvoerbaar. lk hoor dus graag de reactie. De VOORZITTER: U krijgt straks een reactie van mevrouw Zwart en niet van de heer Van Vliet, maar dat maakt niet uit. De heer VALK (COA): Excuus. De VOORZITTER: Geen probleem. Mevrouw ENTHOVEN (STIP): Voorzitter. De motie waar STIP ook op staat, is al goed toegelicht door mijn collega, de heer Analikwu. Ook dank voor de samenwerking daarvoor in de afgelopen dagen. Voor STIP is bij de routekaart die gemaakt gaat worden, belangrijk dat we zieht hebben op het effect van ons beleid en hoe we onze doelen gaan halen, zodat we ook kunnen bijsturen waar dat nodig is. Zo houden we grip op deze grote transitie en zorgen we dat we op korte en lange termijn onze doelen behalen. Wat de andere motie betreft: het lijkt STIP onverstandig om nu al aangescherpte doelen te maken zonder de impact te kennen op middelen en capaciteit. Wellicht moeten we over een paar maanden dan weer een andere afweging maken. Oat is gewoon onbetrouwbaar bestuur. Daarom zullen wij tegen deze motie stemmen. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Is de ambitie om als Delft de CO„emissies versneld naar nul te brengen en klimaatneutraal te worden, wel zo realistisch? lk verdiep me al minstens vijftien jaar in het verminderen van CO¿-uitstoot en klimaatneutraal worden.

In die tijd ben ik er zo langzamerhand achter gekomen dat ondanks allerlei rapporten, ook van minister Jetten, het uiteindelijk niet zal gebeuren in 2050, maar later. Het platform lnvestico van onderzoeksjournalisten heeft recent berekend wat de groene beloftes in de praktijk betekenen. Daaruit blijkt dat de optelsom van de industrieplannen om fossielvrij te gaan produceren, in Nederland gewoon niet mogelijk blijkt. Er is gewoon te weinig elektriciteit. Er blijkt geen scenario mogelijk om de optelsom van alle groene beloften van de industrie te voorzien van voldoende energie in 2050. We moeten een andere route 35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

bewandelen: minder groei, nulgroei of postgroei. Delft is geen eiland qua CO¿-uitstoot en klimaatneutraal worden. Toch vindt de ChristenUnie dat het goed is om net iets te hoge ambities te hebben. Het stelt bij elke rapportage de vraag hoe het toch kamt dat een doel niet is gehaald en het maakt oak duidelijk wat waarom wel gehaald is. Het leidt tot een verhoogde staat van paraatheid. Oat hebben we heel hard nodig. Daarom denken we voor de maties te stemmen, tenzij het college ans weet te overtuigen dat we tegen moeten stemmen. De VOORZITTER: Oat is straks een grate verantwoordelijkheid voor het college. Mevrouw WESSELS (Groenlinks): Voorzitter. We voelen heel erg met de urgentie en de door de heer Analikwu heel duidelijk verwoorde wens van versnelling mee. We zouden de CO,-uitstoot zo snel mogelijk willen verlagen, ook om de klimaatevents die we de afgelopen maanden meemaken, afte remmen. Oat is eigenlijk wat we op de grate schaal zien. Aan de andere kant zien we plannen die nu vanuit de gemeente worden gemaakt en waarmee we echt op snelheid aan het kamen zijn om in de wijken en met ondernemers samen stappen te zetten. We zijn echt praktisch aan de slag. Als ik zie hoezeer dat team in een paar jaar is gegraeid en hoeveel stappen we vooruitzetten, denk ik dat we in de gemeente echt al heel veel doen.

Als we dat weer koppelen aan die hele getallenwereld, bemerken we een ambivalentie: hoe verhouden die stappen die we met elkaar zetten, zich tot die CO¿reductie, die oak een soort modellenwereld is, zoals de heer Analikwu heel goed heeft verwoord, en die oak geen zekerheid is waarop we kunnen sturen? Het is geen metertje dat we ergens hoog op een dak hangen en waarmee we dan weten waar we het over hebben. Het zijn modellen in een computer. Hoe verhoudt die werkelijke wereld waarin we dingen in beweging zetten, zich dus tot dit soort CO¿-reductiedoelen, juist op dat lokale schaalniveau? Op landelijk schaalniveau kan ik me daar nag iets bij voorstellen, maar lokaal is dat veel ingewikkelder. We zijn benieuwd of het mogelijk is om dit op lokaal niveau inzichtelijk te maken, met al die stappen die we aan het zetten zijn. We zijn heel benieuwd hoe de wethouder daarover denkt. Als dat mogelijk is, lijkt het ans heel mooi om dat aan die routekaart toe te voegen, zodat we met elkaar een beetje gevoel van die twee werelden kunnen krijgen en zodat die bij elkaar kamen. Het woord "berekenen" of "doorberekenen" klinkt voor mij heel erg als een zwaar middel. Vandaar dat wij niet op deze matie staan. Misschien is dat een verschil in interpretatie van deze matie, maar het klinkt alsof het heel veel extra middelen kost om datte kunnen doen, zoals het COA zojuist al aangaf.

lk merk dat ik echt helemaal geen idee heb of het zinvol is om het doel nag verder op te schroeven, want wij vinden het als Groenlinks oak belangrijk dat we het daadwerkelijk in beweging kunnen zetten. Is het haalbaar om daarin iets te kunnen doen binnen de middelen die we daarvoor op dit moment beschikbaar hebben? De heer TREFFERS (Volt): We kennen Groenlinks natuurlijk als misschien wel dé partij die al jarenlang voorvechter is van het verminderen van onze heftige impact op het klimaat. We hebben het over heel concrete doelen. Het aanscherpen van die doelen is heel concreet. Het zijn wel modellen, maar als je de doelen aanscherpt, moet je dus meer gaan doen. lk heb u in uw betoog eigenlijk horen zeggen: we weten niet helemaal of dat een goed idee is en of we daar de middelen voor overhebben. Hoe ziet u dat? De VOORZITTER: Prabeer uw interrupties iets korter te houden. De heer ANALIKWU (D66): lk hoar van Graenlinks het verhaal: heeft ambitie op deze manier eigenlijk wel heel veel zin? Er is oak een soort angst of in ieder geval een afstand willen houden tot de cijfers. D66 kiest ervoor om ju ist wél aan die knappen te willen zitten en

36

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

actie op klimaat te willen hebben. Mijn concrete vraag is of GroenLinks meedoet in die groene belofte en in de actie die wij hierop willen. Is het Groenlinks of is het "groen later"? Mevrouw WESSELS (GroenLinks): lk wil heel duidelijk maken dater geen angst is voor die cijfers, maar dater twee werelden zijn die op dit moment niet duidelijk aan elkaar gekoppeld zijn. De matie Route naar onderbouwde klimaatkeuzes vraagt ook om een duidelijke koppeling met de actie die we nu aan het doen zijn, ook ten opzichte van die COrdoelen. lk ben gewoon heel benieuwd of dat kan zonder dat we er weer heel veel extra tijd aan moeten besteden om dat soort berekeningen te doen, want we weten ook wat de kosten zijn op dit moment. Om de vraag van Volt te beantwoorden: ik vind het heel belangrijk dat we vooruitgaan. Volgens mij nemen we daar nu echt stappen in, maar net zoals in het duidelijke verhaal dat we bij de Kadernota hebben gehouden, moeten we afwegingen maken. Zoals mijn collega net al zei, moeten we iedere keer afwegingen maken: waar gaan we middelen op inzetten? Op dit moment gaan wij meer voor de linkse kant dan voor de groene kant. De heer ANALIKWU (D66): lk hoor hier eigenlijk in dat GroenLinks kiest voor "groen later".

lk hoor ook dat mevrouw Wessels aangeeft dat zij net als ik de juiste dingen wil doen, maar ik vraag me dan af hoe Groen Links wil evalueren of we op de juiste weg zitten. Hoe wil Groenlinks dan zonder te diep in cijfers te duiken, weten of wij de klimaatmiddelen doelmatig besteden? Bijvoorbeeld op gevoel? De VOORZITTER: Meneer Analikwu, let wel op uw tijd. Mevrouw WESSELS (Groen Links): lk zal het nog één keer herhalen: ik zeg niet dat dingen niet op cijfers gebaseerd moeten worden, maar dat ik geen inzicht heb in hoe die twee werelden bij elkaar kamen. Daar ligt dus mijn vraag. U studeert wiskunde en zit dus totaal in die getallenwereld. Daar heb ik alle begrip voor en ik denk ook dat we daar een brug in kunnen slaan, maar mijn vraag is hoe die werelden bij elkaar kamen. Kan dat inzichtelijk gemaakt worden in die routekaart? lk ben heel benieuwd naar het antwoord van de wethouder daarop: is dat mogelijk binnen de middelen en de uren die de ambtenaren daar nu voor beschikbaar hebben? De heer TREFFERS (Volt): lk heb Groenlinks ook heel vaak horen pleiten voor actie, eigenlijk nu ook weer. lk zie nu twee maties. De ene matie vraagt het college om uit te werken welke opties er zijn om te versnellen. De andere matie zegt: wij willen meer snelheid en dat willen we nu.

lk hoor u ervoor pleiten om eerst alle opties uit te vinden en dan met z'n allen afte wegen wat er mogelijk is - dat laatste zegt de tweede matie eigenlijk; daar sta ik overigens ook heel erg achter - en ik hoor dat u tegen een versnelling bent, een hager doel waar dus een versnelling bij hoort. De VOORZITTER: Nogmaals het verzoek om uw interrupties korter te houden, want u kunt uw termijn gebruiken om een langere inleiding te geven. Mevrouw WESSELS (GroenLinks): Wat ik vraag, is hoe de abstracte, conceptuele getallenwereld gekoppeld kan worden aan die actie. lk wil gewoon actie. GroenLinks is gewoon blij met de stappen die we met elkaar zetten om echt klimaatadaptief te worden. We doen de handen uit de mouwen. Voor mij is die actie niet: in die getallenwereld tien of twintig naar beneden gaan. Die actie zit in: hoe doe je daten waar leg je die beweging in? lk vraag om die koppeling met elkaar te maken, zodat wij met elkaar het gesprek hierover kunnen blijven voeren.

37

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Mevrouw VAN DEN BERG (WO): Voorzitter. Namens de fractie herhaal ik twee in de commissie besproken zaken. Eerst een vraag: wat hebben we met die routekaart straks wat we nu nag niet hebben en wat gaat er mis als we die niet maken? Wellicht nag belangrijker: waarom moet die€ 100.000 kosten? Ten tweede vooral een compliment en oak een bevestiging van wat de wethouder in de commissie heeft toegezegd, namelijk dat ze in de routekaart de checklist van de raadswerkgroep Energietransitie gaat toepassen. Hopelijk ligt dat bij dezen oak vast in het verslag van deze vergadering. We zijn heel benieuwd naar het resultaat daarvan. lk reageer op de moties, eerst op de motie over ambitieuze CO¿-doelen. De vraag is al vaker gesteld: waarom moet Delft het beste jongetje van de klas willen zijn? En vooral: wat zijn de consequenties van de matie? Zijn de Delftenaren in staat om nag harder te rennen op het gebied van CO,-neutraliteit dan zij nu al doen? Wij hebben daar zeer grote bedenkingen bij, maar we horen graag de reactie van de wethouder. De heer ANALI KWU (066): lk vraag me af of mevrouw Van den Berg heeft geluisterd naar mijn vorige interruptie en naar mijn inbreng. Het punt van deze matie is niet dat wij meer gaan doen dan de rest van het land. Het punt van deze matie is dat het college de doelstelling heeft veranderd in iets waar we met staand beleid ver voorbijgaan.

lk ken de WO als een partij van degelijkheid en controle. Is mevrouw Van den Berg het met mc cens dat we beter moeten kunnen controleren en dat daar goede doelen bij horen? Mevrouw VAN DEN BERG (WO): Oat is meteen een mooi bruggetje naar de reactie van de WO op de tweede matie, want die route naar onderbouwde keuzes vinden we heel sympathiek, maar oak hierbij is de vraag in hoeverre dit uitvoerbaar is voor dit college en of het college dit binnen het budget van die€ 100.000 kan realiseren. Want zo niet, dan geldt wat ans betreft gewoon: handen uit de mouwen. Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Voorzitter. De opwarming van de aarde en de klimaatverandering, waarvan we oak hier in Delft steeds meer de gevolgen merken, zijn beangstigend. Bij de SP hebben wij grate zorgen over de gevolgen hiervan, vooral over de ongelijkheid die daarbij ontstaat. Of je gebruik kan maken van bescherming tegen een extreem klimaat, zou nooit afhankelijk mogen zijn van de dikte van je portemonnee. Twee dingen over dit stuk. Ten eerste: je kunt als overheid, in dit geval als gemeente, niet al je geld uitgeven aan klimaatmaatregelen en ondertussen niets doen voor mensen die morgen de boodschappen niet kunnen betalen. Oat is gewoon niet mogelijk. Oak al is die lange termijn nag zo belangrijk, we moeten wel zorgen voor het hier en nu en voor de mensen die nu leven.

Ten tweede worden hier in Delft al jaren doelen gesteld voor de CO¿reductie, maar is het altijd heel vaag wat dat nou echt gebracht heeft. Sams werd een reductie niet eens berekend of was die alleen gebaseerd op schattingen. Of je rekent jezelf al snel rijk door za ken te importeren of te compenseren. Alleen het doel verbeteren en verhogen gaat geen echte problemen van de opwarming van de aarde oplossen, ook niet vanuit hier. Daarom zullen wij de eerste matie niet steunen, maar de tweede matie steunen we wel, want die geeft meer duidelijkheid over wat het klimaatbeleid in Delft zou moeten opleveren en die rekent dat uit. Daar kunnen we achter staan. Wij zullen de eerste matie dus niet steunen en de tweede wel. De heer VAN DER STEEG (PvdA): Voorzitter. Wij houden het kort. Er is al heel veel gezegd. De PvdA is blij dat er een routekaart komt. Wij blijven bij onze wens om oak inzichtelijk te maken wat we als gemeente zelf zouden kunnen doen, bijvoorbeeld bij wat we inkopen, maar dat is vorige week al besproken. We vragen nag wel aandacht voor het sociale aspect 38

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

van deze routekaart, want voor het enthousiasmeren van mensen - dat noemde mevrouw Enthoven vorige week ook zo - is het sociale aspect wat ons betreft cruciaal. De motie voor onderbouwde klimaatkeuzes hebben wij van harte mede ingediend. Dank aan de opstellers hiervan. De heer TREFFERS (Volt): Voorzitter. Ook ik zal mijn best doen om niet te veel te herhalen. De raad kent mijn standpunt. lk maak mij echt heel veel zorgen en ik denk dat veel meer mensen in de raad zieh heel veel zorgen maken. We hebben in het coalitieakkoord doelen die natuurlijk ambitieus zijn, zoals dat hoort in deze tijd. lk zie ook echt de urgentie, het gevoel van urgentie, bij het college, maar tegelijkertijd zijn er sinds we die doelen hebben gesteld, ontzettend veel rapporten uitgekomen die zeggen dat het niet genoeg is. Parijs gaat over onder de 2 graden blijven. Op dit moment is de verwachting: tussen 2,2 en 3,5 graden opwarming. Een ander rapport geeft aan: als de rijke, duurzame landen op dit moment niet keihard gaan versnellen, redden we het gewoon niet. lk heb net van meneer Van der Woerd gehoord dat wehet sowieso niet redden. lk ben echt heel bang. Daarom hebben we samen met D66 beide moties ingediend. lk wilde heer Analikwu ontzettend bedanken voor zijn harde werk deze week en ik hoop ontzettend dat meer partijen in de raad de urgentie net zo voelen als D66 en Volt.

Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): Voorzitter. Hart voor Delft is van mening dat de gemeente Delft op de goede weg is, zoals we al van de wethouders hebben gehoord. Wij vinden een versnelling niet nodig zolang de vuilverbranding in Amsterdam nog bezig is met het verbranden van huisvuil uit Napels en zolang de industrie, zoals Tata Steel, de CO niet aan het verminderen is. Ik hoor hier ook alleen over de CO¿-vervuiling. Hoe zit het met de fijnstof en de stikstofdioxide? De heer TREFFERS (Volt): lk hoor mevrouw De Koning eigenlijk zeggen: in Amsterdam doen ze het ook nog heel siecht; we hoeven hier dus niet te versnellen. Bent u het met mij eens dat als de hele wereld zo denkt, we uiteindelijk precies dat gaan bewerkstelligen waar iedereen en alle klimaatonderzoekers ons zo ontzettend voor waarschuwen? Mevrouw DE KONING (Hart voor Delft): lk bedoelde met deze voorbeelden dat Delft juist op de goede weg is en hiermee bezig is. Hart voor Delft staat dus achter de opmerkingen van zowel de SP als het COA en de WD. Wethouder ZWART: Voorzitter. Er liggen twee moties voor die in mijn ogen één ding gemeen hebben, namelijk dat ze beide de urgentie van de energietransitie benadrukken. Wij als college delen die urgentie. Er is nu al klimaatverandering. We maken het nu al mee. Er is actie nodig. Daar zijn we in Delft ook al mee bezig, ook al jaren.