Handelingen raadsvergadering 2 februari 2023

Wij willen een signaal geven. Ons eigen coalitieakkoord stelt dat we samen de stad maken. Oat willen we serieus nemen. Als je verder kijkt dan je eigen scope, het stuur van je eigen auto, taxi, Ferrari of Fiat, de directe vierkante meters bedrijfsruimte die een plan oplevert of de maximale huuropbrengst van een ontwikkeling, willen we dat heel serieus nemen. Oat doen we oak met dit plan. Samen werken we aan het algemeen belang en pakken we dit op. Wij willen het plan dater nu ligt dus steunen. Daarmee willen we de hele stad oak een signaal geven om samen met de gemeente aan iets te werken. Oat betekent niet dat we de uitkomst van zoiets altijd zullen volgen, want als gemeenteraad hebben we nu eenmaal een breder belang dan water precies uit zo'n sector kamt. Maar als er breder is gekeken dan vanuit het eigen belang, vind ik dat we daar heel goed naar moeten kijken. Daarom wil de 23

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

PvdA dit voorstel steunen. Wei willen we dater aan het eind van 2024 een rapportage kamt over hoe dit plan heeft uitgepakt, over de aantallen en de evaluatie in deze periode. We horen graag van het college hoe het daarin staat. Oak een evaluatie voor eind 2025 zien wij heel graag, want de wereld is behoorlijk in beweging. We maken nu plannen, maar het kan anders uitpakken. We willen de vinger heel graag aan de pols houden. Oat is het punt van de PvdA. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Met het voorstel inzake de toeristenbelasting geeft het college volledig invulling aan de matie Toeristen betalen mee aan Delft en de regio. Wat het voorstel echt mooi en goed maakt, is dat een extra verhoging uit de toeristische sector van Delft zelf is gekomen, uit het Platform Bezoekerseconomie Delft. Samen maken we de stad. In deze raadsperiode zien we een groeiende samenwerking tussen de gemeente, het college, en de economische partners in Delft. Oat zagen we oak bij het bestemmingsplan Schieoevers-Noord en dat zien we nu bij het Platform Bezoekerseconomie Delft. Oat belooft wat voor de nabije toekomst. De ChristenUnie Delft vindt het dan oak van zorgvuldigheid en betrouwbaar bestuur getuigen om dit raadsvoorstel in zijn geheel te waarderen en te omarmen. Het nag hager maken van de toeristenbelasting vindt de ChristenUnie niet verstandig.

We willen de analyse van de gemeente niet opnieuw doen door te kijken of we er als raad nag een schepje bovenop kunnen doen. Oak wil de ChristenUnie nu niet tornen aan de verdeling van de meeropbrengst. Natuurlijk stopt het denken daarmee niet, zoals D66 vanavond suggereerde. Mevrouw VAN ROSSUM (SP): Sorry, ik kan het niet laten: ik hoar meneer Van der Woerd oak weer over "betrouwbaar bestuur". We zouden dit voorstel dus niet kunnen aanpassen omdat het met allerlei organisaties in de stad is opgesteld. lk wil hem vragen waarom wij hier met z'n allen zitten als wij niks mogen veranderen aan de stukken die hier door het college worden geproduceerd omdat er door mensen al goed over na is gedacht. Ja, ik mag hopen dater goed over is nagedacht, maar wij zijn er als gemeenteraad toch voor om die stukken aan te passen, onze politieke visie erbovenop te leggen en onze achterban te vertegenwoordigen? De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Daar zitten we hier inderdaad voor. ledereen die hier zit, mag vanuit zijn eigen politieke visie iets vinden van een raadsvoorstel. De SP doet dat op haar manier en de ChristenUnie op haar manier. Oat wil ik graag aan de SP teruggeven. Zoals ik al eens eerder heb gezegd, kijken wij als raadsleden bij dergelijke voorstellen en maties door rietjes naar de Delftse werkelijkheid. We overzien lang niet altijd de invloed van dergelijke voorstellen.

Daarom acht de ChristenUnie Delft het beter om, precies zoals het college voorstelt, de discussie over de concrete inzet van de meeropbrengst voor lastenverlaging en een mogelijke verdeling over lagere lasten en verbeteringen in de stad ten behoeve van alle Delftenaren te voeren bij de behandeling van de Kadernota. Dan kijken we tegelijkertijd door alle rietjes en zien wehet grate beeld. Tot slot. Op het eerste gezicht lijkt het sympathiek en logisch dat raadsleden die besluiten over een wijziging, die wijziging oak evalueren. Bij nader inzien lijkt dat ans toch niet zo'n goed idee. Je gaat een verordening en communicatie toch niet een of twee jaar na inwerkingtreding aanpassen? Je hebt gewoon meer tijd nodig. De oplossing voor de zorg van fracties zoals die van D66 ten aanzien van bestendigheid en consistentie bij dit onderwerp zit oak in een goede overdracht naar nieuwe fractieleden en in vertrouwen van de raad en het college in de partners van onze stad. Wij vinden de evaluatie in deze periode 24

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

dan ook te snel. Verder is het echt helemaal een interessante matie. Als nieuwe raadsleden dit zullen evalueren, heb ik een tip aan D66, Volt en de SP, maar eigenlijk aan alle fracties: let eens op hoe de fractie van STIP tijdens deze raadsperiode de overdracht aan nieuwe fractieleden doet, namelijk naadloos. De heer MARUF (D66): Het raadsbesluit stelt voor om in 2026 te evalueren. Wij verteilen niets anders. Sterker nog: we vullen nog aan dater misschien een prognose kan worden gegeven van de laatste twee maanden. Huiswerk doe je niet op de laatste dag; waarom in dit geval wel? De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Nee, huiswerk doe je niet op de laatste dag. Oat heeft een bepaalde naam: het studentensyndroom. lk maak mijn bijdrage af. lk sluit aan bij wat ik hiervoor zei over STIP. Oat was dus van de ChristenUnie een tip van STIP. Mevrouw VOOGT (VVD ): Voorzitter. Voorde W O is het heel logisch dat wij onze eigen Delftenaren niet in de schulden jagen. lk denk dat dit ook voor andere fracties geldt. We moeten ervoor zergen dat de lasten laag blijven. De boodschappen zijn al veel duurder. De energierekening is hoog. De rentes stijgen. Daar komt ook nog een forse stijging in de lokale lasten bij. We zijn aleen van de duurste woongemeenten van Nederland.

Daarom hebben we tijdens een eerdere begrotingsbehandeling samen met D66 en de ChristenUnie de motie Toeristen betalen mee aan Delft en de regio ingediend. Die motie draagt het college op om de toeristenbelasting te verhogen en de opbrengsten ender meer te gebruiken om de lastenverhoging voor de Delftenaren te beperken en de lasten weer terug te brengen. We zijn dan ook erg blij dat er een voorstel van het college ligt waarmee deze matie nu gedeeltelijk wordt uitgevoerd, want met het voorstel van het college wordt de toeristenbelasting meer in lijn gebracht met die in de omliggende gemeenten. Zij gaat omhoog. Daarmee kamen middelen vrij om uitvoering te geven aan de toeristische visie. De taakstelling van 2,5 ton uit het herstelplan wordt ingevuld en de resterende middelen van 3 ton of meer worden ingezet voor het verlagen van de woonlasten. Oat tweede deel van de matie, die oproep tot woonlastenverlaging, is nog niet helemaal uitgevoerd, maar dat staat natuurlijk ook in het voorstel. Wij zien het voorstel van het college om de woonlasten voor Delftenaren in ieder geval te verlagen, graag tegemoet bij de Kadernota, zodat de lasten voor de middeninkomens verzacht worden. We hebben heel veel voor de onderkant van de samenleving gedaan, maar tot op heden nog niet echt voor de middeninkomens. Wij zijn verheugd dat ook D66 en de ChristenUnie hebben gezegd dat zij dit steunen.

Wij beschouwen de motie dan ook pas na de Kadernota als afgedaan. Het amendement van D66, Volt en de SP roept op om de toeristenbelasting nog een keer te verhogen. Wij hebben al eerder aangegeven en ook in interrupties duidelijk laten weten dat wij hier alleen in kunnen meegaan als de opbrengst van de extra verhoging gaat naar het verlagen van de lasten. lk ben dus heel benieuwd of het college dit amendement ook zo leest en ook deze extra verhoging gaat toevoegen aan het verlagen van de woonlasten. Alleen wanneer daar duidelijkheid over is, zullen wij dit amendement steunen. De evaluatie is volgens mij al toegezegd door het college. lk ben benieuwd naar de reactie van het college. Mevrouw TIMMERMANS (Onafhankelijk Delft): Voorzitter. Onafhankelijk Delft heeft gekeken naar wat redelijk is als verhoging en heeft besloten dat wij dat niet aflezen aan andere

25

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

steden, maar aan de vraag of het onze inwoners ten goede komt. Er is de inwoners van Delft de afgelopen tijd veel lastenverzwaring opgelegd. Die drukt nog steeds extra zwaar door alle gestegen prijzen. Onafhankelijk Delft is natuurlijk een partij die er voor iedereen is, maar we steken absoluut niet onder stoelen of banken dat we opkomen voor dat gezin dat net twee tientjes te veel verdient, vaak averai buiten valt en net niet voor iets in aanmerking komt of voor dat gezin met net een paar tientjes te weinig. Die gezinnen hebben andere steden, dorpen en landen natuurlijk ook. We moeten echter aan de inwoner van Delft denken en aan datgene waarmee we extra geld binnen kunnen halen. De in het voorstel voorgestelde verhoging zal Onafhankelijk Delft dus gewoon steunen, maar alle voorstellen voor een hagere toeristenbelasting zullen wij daarom ook steunen. De heer JAFF (Groenlinks): Voorzitter. lk ga het niet langer maken dan nodig. Volgens mij hebben wij in de interrupties duidelijk gemaakt wat ons standpunt is. lk wil nog benadrukken dat ik de afgelopen dagen met veel partijen intensief contact heb gehad. Dank daarvoor; ik hecht daar echt waarde aan en laten we dat in de toekomst zo houden. Wij gaan niet voor het amendement stemmen. Voorde argumentatie sluit ik me aan bij de heer Van der Woerd en de heer Hombergen, die dit duidelijk hebben uitgelegd.

lk ben benieuwd naar de reactie van de wethouder op de matie over de evaluatie: is die matie uitvoerbaar? Verder wil ik ertoe oproepen om erover na te denken of we eind 2024 iets vaneen update kunnen krijgen, zodat we op basis daarvan dit gesprek weer kunnen oppakken. Wellicht kunnen we daar dan in deze periode nog iets mee, maar in februari 2026 nieuwe besluiten nemen is regeren over je graf heen. Dat lijkt me ook niet helemaal handig. lk laat het dus over aan het oordeel van de wethouder daarover. Wat de matie van Hart voor Delft betreft: als de sector het nodig had gevonden, had de sector meer geld gevraagd in het voorstel. Dat heeft de sector niet gedaan. Die matie lijkt me dus overbodig. Mevrouw DEJONGH SWEM ER (Hart voor Delft): De sector is juist heel bescheiden geweest, maar is echt heel blij als er meer geld naar de sector terugvloeit. Dan kan de sector ook onze toekomstvisie voor 2030 beter uitvoeren. De VOORZITTER: Dat is een statement. De wethouder zal daar ongetwijfeld op reageren. Wethouder ZWART: Voorzitter. Dank u wel, raad, voor het debaten dank u wel, mensen die dit debat vanavond op de publieke tribune bijwonen. lk weet dat ook veel mensen vanuit de toeristische sector vanavond bij ons zijn om dit debat met ons te volgen. Dus dank daarvoor. 2021 was een interessant jaar voor wat we hier aan beleid voor toeristen gingen doen.

U heeft in dat jaar namelijk brede steun uitgesproken voor de Visie Toerisme, die samen met u, inwoners van Delft, ondernemers en de sector is opgesteld. U heeft als raad in dat jaar ook het herstelplan vastgesteld, waarin een verhoging van de toeristenbelasting in 2024 stand naar € 4,10. U heeft ook een matie aangenomen die opriep om met omliggende gemeenten in gesprek te gaan om een analyse te maken, met een zorgvuldig afgewogen voorstel te kamen voor een eventuele verdere verhoging van de toeristenbelasting en de opbrengsten daarvan te gebruiken voor een lastenverlaging voor alle inwoners van onze stad. Met deze opdracht is het college aan de slag gegaan. Wij hebben die analyse gemaakt van de toeristenbelasting van omliggende gemeenten en van - om ze zo maar eens te noemen - concurrerende gemeenten. Dat zijn dus gemeenten die qua toeristisch profiel op 26

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

ons lijken. We zijn met al die gemeenten in gesprek gegaan over hun plannen in de toekomst. Oat hebben we allemaal naast elkaar gelegd. Tegelijkertijd heeft de sector niet stilgezeten. Waar de sector de raad in 2021 nog een negatieve, verraste brief stuurde over de verhoging van de toeristenbelasting die in het herstelplan stond, is de sector deze keer met elkaar om de tafel gaan zitten. Samen zijn zij, mede op basis van de analyses van ons ambtelijk apparaat, tot het breed gedragen voorstel gekomen dat zij ook naar u hebben gestuurd. Het voorstel van de sector vraagt kortweg om het vervroegen en verhogen van de verhoging van de toeristenbelasting, om het verhogen van het budget voor de bezoekerseconomie en om een aanjaagbudget. Dat zo'n breed gedragen voorstel vanuit deze sector komt, is echt bijzonder; dat wil ik echt benadrukken. lk heb geen enkele collega in het land die met deze situatie te maken heeft. lk ken geen enkele stad waarin dit gebeurt. Zeker in economisch zware tijden als deze is dit echt een bijzondere zet. Wij kunnen ons als college in een groot deel van het voorstel van de sector vinden. In een deel ook niet; dat heeft u gezien. We hebben echt gekeken naar het voorstel en hebben gewogen waarin we mee konden gaan en waarin niet. De hoogte van de toeristenbelasting vindt in onze ogen, alles overziend, een goede balans en past bij een stad als de onze.

Het is een afweging tussen buurgemeenten, concurrerende gemeenten, een beleid voor het weren van toeristen - zoals Amsterdam doet - of juist niet, zeals Gouda doet, rekening houden met bestaande ondernemers, met verschillende ondernemers bij ons in de stad, bijvoorbeeld de door de SP genoemde hostels - die noem ik specifiek, want die zitten wél in dit tarief en dus niet in het tarief van de camping, maar in het hoge tarief - en de balans tussen privétoeristen en de zakelijke markt. Deze hoogte geeft daarnaast invulling aan de taakstelling van het herstelplan, aan lastenverlaging voor alle Delftenaren en aan budget voor uitvoering van die breed gedragen visie, en dat met brede steun van onze bezoekerseconomie. Het is in mijn ogen niet alleen belangrijk dat dat samen gebeurt en dat we daarom nu een mooi, gedragen voorstel hebben, want dit gaat natuurlijk door. We zijn bezig met het uitvoeren van die visie en dat doen we samen. Daarvoor hebben we elkaar ook nodig. Het is dus niet zo dat het hier nu stopt. Nee, dit is juist weer een van de punten van die samenwerking om de stad en de bezoekerseconomie goed neer te zetten met elkaar. Er liggen twee moties en een amendement. Die ga ik graag langs, ten eerste het amendement Toeristen betalen mee aan de basis op orde.

Zeals ik al aangaf, is het bedrag van€ 4,50 er op basis vaneen heel aantal verschillende aspecten gekomen én heeft het steun uit de sector. Wij en de sector denken op basis van deze analyse dat hoger gaan Delft uit de markt kan prijzen. Daarom ontraden wij dit amendement. lk heb daarbij ook een rectificatie. Er werd hier gezegd dat Leiden op€ 7 zit. Oat is niet zo; Leiden zit op€ 3,50. Mevrouw GREMMEN (Volt): Dit is de tweede keer dat ik dit hoor. lk wil u dan toch uitnodigen om even op Booking.com te proberen een hotel in Leiden te boeken en dan de kleine lettertjes te lezen, want daar staat toch echt€ 7. Wethouder ZWART: De informatie die wij krijgen van onze collega's in Leiden, zegt dat het € 3,50 is. De heer MARUF (D66): Waarop baseert u dat we met het aannemen van het amendement de Delftse toeristensector uit de markt prijzen? Wethouder ZWART: Zeals ik aangaf, hebben wij een brede analyse gedaan, zowel ten aanzien van omliggende gemeenten - waarbij we ook gesprekken hebben gevoerd over wat 27

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

daar gaat gebeuren - als ten aanzien van concurrerende gemeenten. We hebben oak gekeken naar allerlei verschillende aspecten die van belang zijn in onze stad. Het gaat daarbij inderdaad om zakelijk toerisme, maar oak om privétoeristen. Er zijn in onze stad verschillende typen ondernemers, zowel Airbnb als grate aanbieders van oak duurdere kamers. Oat alles overziend hebben zowel de experts vanuit de gemeenten als die uit de sector gezegd: dit overziend lijkt dit ans een logisch bedrag. Oat is geen wiskundige formule. Wij kunnen niet zeggen: als we naar € 4,52 gaan, kamen er vijf toeristen minder. Zo kunnen we het niet neerleggen. Het is dus een afweging van al die verschillende elementen op basis waarvan we hiermee kamen. lk kan u daar niet een scherper antwoord op geven. De heer MARUF (066): Daarom wil ik u oak vragen om niet te zeggen dat ans amendement de horecasector uit de markt prijst. Oat is niet zo. Wethouder ZWART: Oat zei ik oak niet. lk zei dat dit voorstel Delft uit de markt zou kunnen prijzen en dat dat onze inschatting is. lk zeg dus niet: het prijst Delft uit de markt. Maar onze inschatting is wel dat dat zou kunnen gebeuren en dat hier die grens bereikt zou kunnen zijn. De bezoekerseconomie is voor Delft een van onze drie economische hoofdsectoren.

lk denk dat we een grate gok wagen als we het advies van al die experts die wij in dit voorstel hebben meegenomen, in de wind slaan. Daarom ontraad ik dit voor onze stad. Als buurgemeenten bijvoorbeeld opeens een enorme stijging doorvoeren en als dat helemaal geen invloed heeft op hun toeristische sector, kunnen wij hier oak een ander gesprek voeren. Oat verwacht ik niet, omdat we met al die partijen gesprekken hebben gevoerd en omdat zij het grotendeels heel onverstandig vinden om datte gaan doen, maar de wereld kan er over twee jaar weer anders uitzien. De VOORZITTER: Ter informatie een kleine aanvulling op wat zojuist aan de orde kwam. We hebben net even gekeken en in de verordening en in de tarieven van Leiden staat € 3,50, zowel voor 2022 als voor 2023. Wethouder ZWART: Dan de matie Evaluatie toeristen betalen mee aan Delft en de regio. Daar staan een heel aantal punten in. Tijdens de commissievergadering heb ik aangegeven dat we die evaluatie naar varen kunnen trekken. lk heb toen oak aangegeven - of dat hebben we al besproken - dat het wel ingewikkeld wordt als u daar heel veel wensen aan toevoegt. Dan gaan we even de techniek in; zo gaat dat. De cijfers van de toeristen lopen altijd een kwartaal achter. U bent daar in uw matie als volgt mee omgegaan: "U kan toch oak prognoses nemen?" Daar ben ik echt niet voor, oak aan de hand van het debat dat wij hier voeren.

Het is niet een keiharde formule. lk ben er niet voor om voor Delft en de regio allemaal aparte prognoses te gaan nemen, want dan krijg je oak een debat over prognoses: kloppen die wel? Dan kam je op drijfzand te staan. lk denk dus dat de laatste cijfers die we dan in die evaluatie kunnen meenemen, de cijfers van het derde kwartaal zijn. Dan heb je dus niet een heel seizoen 2025. Dan klopt het wat het COA zegt, namelijk dat je eigenlijk in één maand de cijfermatige analyse moet doen. lk zei in de commissie al dat ik die evaluatie naar varen wil trekken als u dat wil, maar dan wil ik wel enig verwachtingsmanagement bij u doen over wat er dan cijfermatig kan gebeuren door een halve fte, want dat is de inzet die wij als gemeente hebben voor de toeristische sector. Oat is dus het verwachtingsmanagement. Om eerlijk te zijn ontraad ik het aannemen van deze matie, omdat daar zo hard in staat water allemaal wordt verwacht. Oat lijkt me in totaliteit moeilijk uitvoerbaar. De heer JAFF (Groenlinks): Misschien kamt u er nag op, maar wat is het alternatief dat u voorstelt? 28

HAN DELINGEN GEM EE NTERAAD 2023

De heer HOMBERGEN (PvdA): Wij zouden heel graag aan het eind van deze periode een evaluatie willen zien. Wij begrijpen dat dat een korte evaluatie kan zijn, maar de wereld is op dit moment behoorlijk instabiel, zeker kijkend naar het toerisme en de oorlog die op dit moment in Europa gaande is. Het lijkt ons heel goed om aan het einde van deze periode, in 2025, de vinger aan de pols te houden bij dit besluit. lk zou dat heel graag als een toezegging van u willen noteren. Wethouder ZWART: Om eerst daarop in te gaan: het kan; we kunnen die evaluatie naar voren schuiven als u dat wil, maar daar geef ik wel wat verwachtingsmanagement bij ten aanzien van de cijfermatige analyse die we kunnen doen. We kunnen dus niet heel 2025 doen en we kunnen niet maanden analyseren en allerlei dingen vergelijken, want dan hebben we daar simpelweg niet de tijd voor. lk zie twee alternatieven. Eén: een relatief korte cijfermatige analyse, al in 2026, die we dan met u kunnen bespreken. Er staan natuurlijk ook een aantal dingen in de motie die we niet op basis van cijfers hoeven te doen, maar waarmee we al kunnen beginnen, bijvoorbeeld met percentages werken. Zo'n gesprek kunnen we gewoon al voeren, ook al voordat er allemaal cijfers binnen zijn. Het lijkt me dus heel verstandig om datte doen.

Een ander alternatief is natuurlijk om toch wat langer te nemen voor de analyse en om die dus wat later te doen, dan dus met een nieuwe raad. De VOORZITTER: lk wil de wethouder wijzen op de tijd. De heer HOMBERGEN (PvdA): Het eerste voorstel is wat de PvdA betreft een passend voorstel. Wethouder ZWART: De motie van Hart voor Delft, de motie Grater bedrag van toeristenbelasting terug naar de toeristische sector, vind ik een sympathieke motie voor de sector. Tegelijkertijd hebben we hier echt geprobeerd om een afgewogen voorstel neer te leggen waarin allerlei verschillende belangen terugkomen. Wij denken dat wij hiermee echt een afgewogen voorstel bij u hebben neergelegd. lk blijf dus achter het voorstel van het college staan. Daarom ontraad ik deze motie. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. Er is het een en ander ter sprake gekomen over de Kadernota, bepaalde zaken random de lasten en hoe we met het tweede deel van de motie omgaan. We hebben in de commissie al aangegeven dat we, om dat goed inzichtelijk te maken, de ruimte richting de Kadernota echt moeten gaan pakken. Laat ik er ook helder over zijn dat de verwachting dat dit tegelijkertijd de woonlasten gaat verlagen, nog wel een punt gaat worden. Eigenlijk heeft het Rijk tot nu toe nog geen zieht gegeven op middelen om vanaf 2026 het ravijn dat nu op ons afkomt, goed te gaan vullen.

Weet dus ook dater random de structurele inkomsten die wij als gemeente krijgen, nog flink wat discussie zal zijn en dat er te zijner tijd ook nog wordt gekeken wat de opties zijn om daar nog aan tegemoet te komen en om de gaten die zullen ontstaan, te kunnen dekken. Volgens mij is het dus goed om die integrale afweging nog met elkaar te gaan maken en is ons voorliggende voorstel in ieder geval ten opzichte van de herstelplanafspraken een mooie stap, want daar staat die 2,5 ton in. Maar weet dat we hiermee nog niet tot een stabiel evenwicht zijn gekomen en dat hier in de raad de gesprekken nog wel gevoerd zullen worden over hoe de afwegingen uiteindelijk moeten worden gemaakt. Oat wilde ik graag nog aangeven in reactie op het COA en de W O.

29

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

De VOORZITTER: Er is behoefte aan een tweede termijn. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. We hebben hier een collegevoorstel. Over een voorstel kan je praten; dat is gewoon een punt van discussie. Wij praten erover en wij zeggen dat je in plaats van een kwartje € 0,50 terug kunt laten vloeien naar de toeristensector. Het is een voorstel. Denk er gewoon over na. lk vind het een sympathiek voorstel. Het komt de branche ten goede. De VOORZITTER: Oat is een statement. Mevrouw VOOGT (VVD ): Voorzitter. lk heb een concrete vraag aan het college, met name aan de wethouder Financiën. Stel dat het amendement het haalt en dater een extra verhoging van de toeristenbelasting komt; gaat u die dan inzetten voor het verlagen van de woonlasten bij de discussie over de Kadernota? De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Wij moeten straks ons oordeel geven, ook over de motie over de evaluatie. lk wil toch weten wat het college gaat doen met betrekking tot de evaluatie, de discussie gehoord hebbende, want een toezegging heb ik nog niet gehoord. De heer JAFF (Groenlinks): Voorzitter. lk heb dezelfde vraag. De VOORZITTER: U heeft dezelfde vraag: wat gaan we doen? U heeft de mogelijkheden geschetst. Wethouder ZWART: Voorzitter. lk hoor een behoefte aan een vroege evaluatie, maar ik hoor ook het debat.

Wij hebben de optie neergelegd dat we in 2026 even de tijd nemen voor een analyse en dat we het dan met u bespreken, maar als u dat naar voren wil halen, kan dat. lk heb de voors en tegens daarvan gegeven. Om eerlijk te zijn ben ik niet per se een voorstander van het naar voren trekken, maar ik vind het ook echt aan u, horend wat de voors en tegens zijn. De VOORZITTER: Misschien is het goed om even rond te kijken. Mag ik zien welke fracties voor een vroege, doch sobere evaluatie zijn? lk zie drie fracties. De meerderheid is het dus eens met het voorstel. Wethouder ZWART: Er zijn drie opties. De VOORZITTER: Er zijn zelfs drie opties. De heer Maruf vraagt om een schorsing. De vergadering wordt enige tijd geschorst. De heer MARUF (D66): Voorzitter. Steun voor het voorstel van Groenlinks om een kleine evaluatie al in 2024 te doen. De motie houden we aan met het idee dat we ook in de motie hebben opgeschreven: doe dan een prognose. Als de raad tegen de motie stemt, ben ik immers bang dat daarmee ook het percentagesysteem en al het andere wat we in de motie aan informatie hebben gevraagd, worden weggestemd. De VOORZITTER: Meneer Maruf, het fenomeen van het aanhouden van een motie kennen wij niet in onze stad. Dat kennen we wel in de Tweede Kamer. We brengen de motie dan niet in stemming. O, u wilt de motie wél in stemming laten brengen.

In de motie wordt dus gevraagd om vroeg een uitgebreide evaluatie te doen. Daar oordeelt het college negatief 30

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

over, want dat is niet haalbaar. We hebben "vroeg en sober". lk begrijp dat u zieh aansluit bij de vraag van de heer Jaff, van Groen links. De wethouder weet het vast nag beter. Wethouder ZWART: Groenlinks heeft gevraagd om een update in 2024. Daar kan ik mee akkoord gaan. Volgens mij hebben we nu drie voorstellen liggen: begin 2026 een vrij sobere evaluatie met de cijfers die er dan zijn, waarbij de onderwerpen die in de matie staan en die zonder cijfermatige analyse kunnen, daarvoor al worden meegenomen. Daarnaast hebben we de matie waarvan ik aangeef dat die niet uitvoerbaar is, omdat daarin de volledige cijfers worden gevraagd van 2025 ofwel een prognose. Daar adviseer ik negatief over. Daarnaast is er het voorstel van het college, namelijk: inzet 2026 en dan een uitgebreide analyse. Maar dan gaat uw raad daar dus niet meer over beslissen. De VOORZITTER: Staat het punt van Groenlinks over de update naast één van die drie? Wethouder ZWART: Ja, dat is een toezegging. De VOORZITTER: Oat is een toezegging. Oat is één. lk denk dat we de matie straks gewoon ter stemming voorleggen. Dan zien we wel of die matie het haalt. Als de matie het niet haalt, blijft datgene over wat zojuist toegezegd is. Klopt dat? Wethouder ZWART: Dan blijft over wat er toegezegd is en natuurlijk een uitgebreide evaluatie in 2026. De VOORZITTER: Ja, vanzelfsprekend.

Dan blijft het voorstel gehandhaafd zoals we dat hebben. Dan kamt er dus op karte termijn een update en vervolgens een uitgebreide evaluatie in 2026. De heer HOMBERGEN (PvdA): Zit in de toezegging van de wethouder oak het puntensysteem zoals dat wordt genoemd in de matie van D66? De VOORZITTER: U bedoelt: bij die update. De heer HOMBERGEN (PvdA): Bij het verhaal van 2025. De VOORZITTER: Ja, bij de update. Die kamt in 2024. Wethouder ZWART: Laat ik zeggen dat we u dan oak een update geven over hoe die gesprekken lopen. Zullen we het zo doen? Dan beginnen we dus al wel met die gesprekken, maar ik ga u nu niet toezeggen dat we dan met een concreet voorstel kunnen kamen of iets dergelijks. Oat doen we dus echt bij de evaluatie na twee jaar. De VOORZITTER: lk zie de heer Harnbergen knikken. Zijn er verder nag vragen? Is voor iedereen helder water voorligt? De wethouder Financiën wil nag iets zeggen. Wethouder HUIJSMANS: Voorzitter. Er is nag een vraag van de WO. Als er meer in de pot kamt, zal er nag steeds een integrale afweging zijn bij de Kadernota. Dan kunnen we dus niet zonder meer zeggen dat het alleen naar één kant moet. Oat zal altijd meer integraal moeten worden afgewogen, zoals het altijd aan uw raad wordt voorgelegd bij elk bedrag dat extra in de pot kamt. Daar wordt uiteindelijk de keuze gemaakt voor wat we daarmee doen.

De VOORZITTER: lk constateer dat de beraadslaging kan worden gesloten.

31

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

In stemming komt amendement 7.1.A (Toeristen betalen mee aan de basis op orde) van D66, Volt en de SP. De VOORZITTER: lk geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw WATTEL (Groenlinks): Voorzitter. lk wil een stemverklaring afleggen over alle stemmingen bij dit agendapunt. Omdat wij een bed and breakfast hebben, wil ik niet meestemmen, niet omdat wij hier een direct belang bij hebben, maar gevoelsmatig, omdat het over geld gaat. De VOORZITTER: Helder. Oat is een goede zaak, denk ik. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Wij stemmen tegen dit amendement, met name omdat wij een signaal willen geven omdat er door de sector vanuit een breed kader is nagedacht over het belang van de stad. Oat waarderen we zeer. Mevrouw DE JONGH SWEMER (Hart voor Delft): Voorzitter. Wij sluiten ons bij de stemverklaring van de heer Hombergen aan. Het amendement wordt met een digitale stemming verworpen met 12 tegen 25 stemmen, waarbij D66, Onafhankelijk Delft, de SP en Volt ervoor hebben gestemd. In stemming komt motie 7.1.1 (Evaluatie toeristen betalen mee aan Delft en de regio) van D66, Volt en de SP. De VOORZITTER: lk geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer VALK (COA): Voorzitter. Alles overwegende hebben we liever een goede evaluatie na de verkiezingen dan haastwerk net ervoor. We zullen dus tegen deze motie stemmen. Mevrouw WENTINK (STIP): Voorzitter.

De motie van D66 vinden we mooi en we snappen de behoefte aan monitoring. Helaas heeft de wethouder aangegeven dat de motie nu niet uitvoerbaar is, maar STIP hoopt dat de punten uit de motie alsnog worden meegenomen in de uitgebreide evaluatie. Wij stemmen tegen. De heer HOMBERGEN (PvdA): Voorzitter. Wij sluiten ons in dezen aan bij de argumentatie van STIP. De heer VAN DER WOERD (ChristenUnie): Voorzitter. Met de mooie toezegging van de wethouder en wat in het voorstel staat, stemmen wij tegen deze motie. De heer JAFF (Groenlinks): Voorzitter. Ook wij snappen de behoefte in de motie. Met de toezegging van de wethouder stemmen ook wij tegen. De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 17 tegen 20 stemmen, waarbij D66, Hart voor Delft, Onafhankelijk Delft, de SP en Volt ervoor hebben gestemd. In stemming komt motie 7 .1.2 (Groter bed rag van de toeristenbelasting terug naar toeristische sector) van Hart voor Delft.

32

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

De VOORZITTER: lk geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw WENTINK (STIP): Voorzitter. STIP stemt tegen. Door het verhogen van de€ 0,25 naar € 0,50 is er geen evenwicht meer tussen de uitvoering van de Visie Toerisme, de motie Lasten verlichten voor alle Delftenaren en het voldoen aan de taakstelling van het herstelplan. De motie wordt met een digitale stemming verworpen met 5 tegen 32 stemmen, waarbij Hart voor Delft ervoor heeft gestemd. In stemming komt het voorstel. Het voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met 36 stemmen tegen 1 stem. De VOORZITTER: O, o, o, meneer Jaff. U wilt toch geacht worden voor het voorstel te hebben gestemd? Ja, dat klopt. Het gaat niet helemaal goed met meneer Jaff, nadat hij z'n kleintje in de wieg heeft gevonden. Behoudens de stem van de heer Jaff was de stemming unaniem. Voorde notulen: meneer Jaff wordt geacht voor het voorstel te hebben gestemd. Oat betekent dat het voorstel unaniem is aangenomen. Mevrouw DEJONGH SWEM ER (Hart voor Delft): Voorzitter. Wij hebben dit ook gehad als Hart voor Delft. Toen werd er ook hard gelachen, maar wij kregen toen niet te horen dat wij alle stemmen gelijk mochten houden. De VOORZITTER: Is dat zo? Mevrouw DEJONGH SWEMER (Hart voor Delft): Ja, dat is echt gebeurd. lk zou het dus raar vinden als dat nu wel gebeurt. De VOORZITTER: Formeel is het een aantekening.

We maken er een aantekening van, meneer Jaff. Het is niet anders. Zo is het leven. Een aantekening. Prima, gelijke monniken, gelijke kappen. 14. Voorstel van het college aan de raad inzake Verordening bekostiging Leerlingenvervoer gemeente Delft 2023 (nr. 2247597). De VOORZITTER: Er zijn de nodige amendementen naar voren gekomen. De SP is op dat punt heel actief. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. Wij vinden onszelf vandaag ook heel actief. lk wil eerst de context schetsen om aan te geven waarom de SP deze verordening wil bespreken. Deze verordening is gebaseerd op een modelverordening uit 2020, uit een periode waarin de gevolgen van de toeslagenaffaire nog niet goed waren ingedaald, als dat al ooit gebeurd is. De conclusie van de coalitiepartijen in de Tweede Kamer was dat ook zij schuld hebben aan de toeslagenaffaire door wetten en regels zo op te stellen dat zij te streng geformuleerd waren en dat de uitvoerders van die regels ze ook heel strak zijn gaan handhaven. Het uitgangspunt werd dat iedere fout van iemand met recht op een toeslag behandeld werd alsof het de bedoeling was om te frauderen. Mensen moesten zelf maar bewijzen dat ze recht hadden op een toeslag en dat ze niet hadden gefraudeerd. Het lijkt erop dat de lessen van toen niet zijn meegenomen bij het opstellen van deze verordening.

De toon van de verordening en met name van de wijzigingen stralen wantrouwen uit ten opzichte van

33

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

leerlingen en ouders. Er wordt vooral benoemd wat niet kan. Wat wel mogelijk is, wordt zo ver mogelijk weggemoffeld. Neem bijvoorbeeld de titel, bekostiging leerlingenvervoer gemeente Delft: enkel de bekostiging; mensen moeten niet het idee krijgen dat de gemeente ook iets voor hen gaat doen. Een ambtenaar zou zomaar iets voor een inwoner kunnen gaan regelen; dat is niet de bedoeling. Maar dat is alleen de titel. Als je de verordening verder leest, blijkt dat het om veel meer gaat dan om de bekostiging. Maar waarom dan de titel wijzigen? Een van de lessen van de toeslagenaffaire is ook dat met name hoogopgeleide mensen minder kans op problemen hebben dan lager opgeleide mensen, omdat zij beter weten waar ze recht op hebben. Het diep in de verordening versteppen van mogelijkheden voor leerlingen helpt daar dan ook niet bij. Een van de wijzigingen is dater niet meer in staat dat als de gemeente een termijn niet haalt, zij dat de aanvrager moet verteilen. Je moet dat als ouder maar weten. Wat elke ouder wél weet, is dat je wettelijk verantwoordelijk bent voor je kind. Maar dat wordt juist aan de verordening toegevoegd. Eerst is er een lid waarin staat dat een kind dat overlast veroorzaakt, het recht op het vervoer kwijtraakt en daarna is er meteen de herinnering dat je als ouders verantwoordelijk bent voor het kind.

Is dat een soort waarschuwing of is er in het verleden iets gebeurd? Waarschijnlijk dat laatste; dat blijkt sowieso uit de stukken. Veel wijzigingen borduren voort op zaken uit het verleden. Blijkbaar heeft het college de afgelopen jaren op eigen houtje ingesteld dat leerlingen niet meer thuis worden opgehaald maar op een centrale plaats. Het zal je maar overkomen met je aangepaste rolstoel dat je zelf naar de opstapplaats moet zien te komen. Oat kan toch niet de bedoeling zijn? Oat lijkt mij niet, maar het staat er wel. Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): lk had geen tijd om het even op te zoeken. lk hoop dus dat ik het correct zeg, maar als ik het mij goed herinner van de technische vragen die ik heb gesteld en die afgelopen week ook zijn rondgestuurd naar de hele commissie, wordt er momenteel geen gebruik gemaakt van centrale opstapplaatsen in Delft. lk snap uw punt daarover dus niet zo goed. De heer VAN DER SLUIS (SP): Het punt is dat ik het vreemd vind dat ... Ik ga gewoon even door; ik kom hierop terug. Het punt is dat overal beperkingen worden genoemd, bijvoorbeeld over die opstapplaatsen, maar de daadwerkelijke opties die er wel zijn, worden niet genoemd en worden verder weggemoffeld. Het gaat dus echt om de toon. Het gaat er niet om dat ze niet gebruikt zouden worden, want ze kunnen gebruikt worden.

Waarom noemen we het dan? Waarom dreigen we overal met allerlei maatregelen als ze niet van toepassing zijn en als we er niks mee doen? Het is constant dat dreigen met dreigende maatregelen. Vervolgens wordt het verderop in het stuk, als je het goed leest, weer afgezwakt. Waarom wordt het zo opgeschreven? Daar gaat het om. Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): lk heb het antwoord er inmiddels bij gezecht. Ze worden inderdaad allemaal thuis opgehaald. Het staat erin om het in specifieke situaties in te zetten, bijvoorbeeld bij grootschalige weg- en rioleringswerkzaamheden, waardoor het echt heel moeilijk wordt om die leerling thuis op te halen en het echt heel veel fijner is als de leerling bijvoorbeeld naar het eind van de straat loopt of als de ouders hem in de rolstoel naar het eind van de straat brengen.

34

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

De VOORZITTER: Mevrouw Koelewijn, een interruptie is kort en krachtig. Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): lk snap het bezwaar eigenlijk nog steeds niet, want het wordt echt alleen in specifieke gevallen ingezet. Maar het moet natuurlijk wel in de verordening staan, want anders kan het niet ingezet worden. Mevrouw VOGT (VD ): Ik hoor allemaal nieuwe dingen. lk ben benieuwd wat de overweging van de SP is om deze nieuwe punten in de raad in te brengen en niet in de commissievergadering van vorige week. De heer VAN DER SLUIS (SP): Eerst de vraag van mevrouw Koelewijn: als het zo is dat we die maatregelen alleen inzetten in bijzondere gevallen, zet dat dan gewoon in die verordening. Stel het niet als standaard en verwijs er dan niet op honderd plaatsen naar dat het mogelijk is. Overa! waar "huis" staat, staat nu "huis of opstapplaats". Overal in de verordening is die tekst verweven. lk hoor nu zelfs dat het niet gebruikt wordt. Dan vind ik het overdreven en vreemd. Het andere punt is waarom we dit niet in de commissie hebben behandeld. ledereen weet dat de SP om de een of andere reden niet de grootste partij in deze gemeenteraad is. Aan de andere kant krijgen wij wel heel veel gedaan met de kleine groep die wij hebben. lk kan mijzelf niet in vijven splitsen.

lk heb dit wel besproken met degenen die namens de SP in de commissie zaten, maar het gaat hier om een heel subtiel verschil van toon. Zij vonden het moeilijk om dat over te brengen. lk denk dat dat niet goed overgekomen is. Daarom probeer ik het hier alsnog zo te brengen. We hebben dus ons best gedaan, maar het kan niet altijd. Wat wél op veel plaatsen staat, is dat de school toegankelijk moet zijn. Dan denk ik aan gehandicapte kinderen, maar de verordening ziet dat anders. Met "toegankelijkheid" wordt bedoeld dat een school een geloof of zienswijze aanhangt die de ouders bij hun kind vinden passen. Elders in de verordening wordt wel een uitzondering voor gehandicapten gemaakt, maar of die uitzondering ook hierop van toepassing is - dan heb ik het weer over de opstapplaatsen - blijft in het midden. Wat het college ook op eigen houtje heeft ingevoerd, is een regeling voor stages. Die wordt nu officieel voorgesteld. Wei moet het stageadres precies op de weg liggen van de opstapplaats tot aan de school. Wanneer is dat het geval? Vrijwel nooit. Toch is dat de standaardregel. De uitzonderingen komen pas later. Mijn vermoeden is dat die uitzonderingen vaker gaan voorkomen dan de basisregel. Waarom is het dan zo restrictief opgeschreven? Wie mij nog kan volgen en goed wakker is, is opgevallen dat het college zelf regels heeft bedacht die de gemeenteraad nooit heeft gezien.

Blijkbaar weet de wethouder dat dat eigenlijk niet mocht. Daarom staat in deze verordening dat het college de regels naar hartenlust mag aanpassen. Gezien de rest van de tekst heeft de SP er geen vertrouwen in dat dat goed komt. Wij stellen dus voor om dit te schrappen. Dan nog een laatste opmerking over de toon. De gemeente gaat gesprekken voeren met ouders of volwassen leerlingen over hun aanvraag voor vervoer. lk kan me dat goed voorstellen. Op die manier kun je een aanvraag goed doorspreken en tot de beste oplossing voor een leerling komen, maar dat staat er niet. Het enige water staat, is dat de ouders en de leerlingen erop gewezen moeten worden dat ze ook kunnen gaan fietsen of dat er

35

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

misschien een school dichterbij is. Waarom wordt dit als enige specifiek genoemd? Het staat oak al op andere plaatsen. Al met al vindt de SP deze wijzigingen van de verordening geen verbetering. We dienen een aantal amendementen in om de verordening iets te verbeteren, maar laat dit oak een signaal aan de wethouder zijn om de volgende, al aangekondigde verordening een stuk beter te maken. Door de fractie van de SP wordt amendement 7.2.A (Verordening Leerlingenvervoer gemeente Delft 2023) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 2 februari 2023 ter bespreking van het collegevoorstel aan de raad inzake de verordening bekostiging Leerlingenvervoer, Besluit De naam van de verordening te veranderen naar Verordening Leerlingenvervoer gemeente Delft 2023. Artikel 27 wordt overeenkomstig aangepast. Toelichting: De toan en schrijfwijze van de wijzigingen in de verordening doen het overkomen alsof de gemeente het gebruik van het leerlingenvervoer zo veel mogelijk wil terugdringen. Oat straalt oak af op ouders en uitvoerders en kan leiden tot ongewilde effecten. De titel is dan oak belangrijk; deze verordening gaat niet alleen om de bekostiging.

Zie bijvoorbeeld artikel 5 lid 7." Door de fractie van de SP wordt amendement 7.2.B (Ouders op hun rechten wijzen is nooit verkeerd) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 2 februari 2023 ter bespreking van het collegevoorstel aan de raad inzake de verordening bekostiging Leerlingenvervoer, Besluit Aan artikel 3 lid 5 toe te voegen: 'Het stelt de aanvrager hiervan schriftelijk in kennis.' Toelichting: De toan en schrijfwijze van de wijzigingen in de verordening doen het overkomen alsof de gemeente het gebruik van het leerlingenvervoer zo veel mogelijk wil terugdringen. Oat straalt oak af op ouders en uitvoerders en kan leiden tot ongewilde effecten. Het expliciet benoemen van rechten die ouders hebben, in dit geval dat ze op de hoogte worden gesteld als hun aanvraag niet binnen de gestelde termijn behandeld wordt, is niet meer dan redelijk." Door de fractie van de SP wordt amendement 7.2.C (Niet sturen op resultaat van het gesprek) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 2 februari 2023 ter bespreking van het collegevoorstel aan de raad inzake de verordening bekostiging Leerlingenvervoer, Besluit

36

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Artikel 4 lid 5: 'Burgemeester en wethouders betrekken in het gesprek tenminste de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de leerling en de dichtstbijzijnde toegankelijke school als bedoeld in artikel 8.' te schrappen. Toelichting: De toon en schrijfwijze van de wijzigingen in de verordening doen het overkomen alsof de gemeente het gebruik van het leerlingenvervoer zo veel mogelijk wil terugdringen. Oat straalt ook af op ouders en uitvoerders en kan leiden tot ongewilde effecten. De regels met betrekking tot de zelfredzaamheid van de leerling en de dichtstbijzijnde toegankelijke school staan al in artikel 8 vermeid. Het is niet nodig om dat hier te herhalen. Men mag aannemen dat bij het gesprek alle regels van de verordening die ter zake doen ter sprake kernen en niet alleen die regels die de mogelijkheden voor het vervoer beperken." Door de fractie van de SP wordt amendement 7.2.D (Geen vrijbrief voor extra regels A) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 2 februari 2023 ter bespreking van het collegevoorstel aan de raad inzake de verordening bekostiging Leerlingenvervoer, Besluit Artikel 5, lid 6: 'Burgemeester en wethouders kunnen aan de toekenning van een vervoersvoorziening nadere voorwaarden verbinden.' te schrappen en de nummering van de opvolgende leden aan te passen. Toelichting: De regels voor toekenning zijn al zeer strikt.

Om te voorkomen dat de verordening op een manier wordt aangepast waar de raad het niet mee eens is, willen we dit artikel schrappen. Het voornemen is om later dit jaar weer met een herziening te kernen, dus het lijkt ook overbodig." Door de fractie van de SP wordt amendement 7.2.E (Geen vrijbrief voor extra regels B) ingediend: "De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 2 februari 2023 ter bespreking van het collegevoorstel aan de raad inzake de verordening bekostiging Leerlingenvervoer, Besluit Artikel 5 lid 8: 'Burgemeester en wethouders kunnen ten behoeve van de uitvoering van deze verordening nadere regels stellen.' te schrappen. Toelichting: De regels ten behoeve van de uitvoering zijn al zeer strikt. Om te voorkomen dat de verordening op een manier wordt aangepast waar de raad het niet mee eens is, willen we dit artikel schrappen. Het voornemen is om later dit jaar weer met een herziening te kernen, dus het lijkt ook overbodig." Door de fractie van de SP wordt amendement 7.2.F (Ouders geen angst aanjagen) ingediend:

37

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

"De gemeenteraad van Delft, in vergadering bijeen op 2 februari 2023 ter bespreking van het collegevoorstel aan de raad inzake de verordening bekostiging Leerlingenvervoer, Besluit Artikel 6 lid 3: 'De verantwoordelijkheid voor het gedrag van de minderjarige leerling gedurende het verblijf van de leerling in het aangepaste vervoer berust bij de ouders.' te schrappen. Toelichting: De toon en schrijfwijze van de wijzigingen in de verordening doen het overkomen alsof de gemeente het gebruik van het leerlingenvervoer zo veel mogelijk wil terugdringen. Dat straalt ook af op ouders en uitvoerders en kan leiden tot ongewilde effecten. Het is niet nodig om ouders die problemen met hun kinderen hebben, nog eens expliciet te wijzen op wat al is vastgelegd, namelijk dat zij wettelijk verantwoordelijk zijn voor de daden van hun kinderen." De VOORZITTER: lk wil D66 en de SP erop attenderen dat de één nog iets meer dan een minuut heeft en de ander minder dan een minuut. De heer STOOP (Hart voor Delft): Voorzitter. Zoals u gewend bent, hou ik het kort. We hebben in de commissie al het een en ander gezegd over het leerlingenvervoer. Als het goed is, komt daar nog "gemeente Delft" achter. We hebben ook een toezegging gekregen in de commissie. We waren toen dus al tevreden, maar ik heb vanmiddag toch gebeld met meneer Van der Sluis van de SP.

lk moet u zeggen dat wij voor alle zes amendementen gaan stemmen. De heer VISSER (CDA): Voorzitter. Allereerst dank aan de heer Van der Sluis, die maar liefst zes amendementen heeft opgesteld. Dat zal geen kleinigheid geweest zijn. Net als de heer Stoop kan ik kort zijn over de amendementen. Het CDA ziet hier twee belangrijke rode draden in: de toon die de muziek maakt en de positie van de gemeenteraad. Daarmee gaat het over hoe we onze inwoners bejegenen en over de stevigheid die het hoogste orgaan in het stadsbestuur moet hebben. Dit zijn voor ons belangrijke punten. We zullen daarom alle zes amendementen van de SP steunen. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Voorzitter. Allereerst vindt mijn fractie het prettig dat dit stuk op tijd naar de Adviesraad Sociaal Domein is gestuurd en dat die positief heeft gereageerd. Dat op tijd sturen is weleens anders geweest; het is fijn dat dat is gebeurd. Wij danken de SP voor het nauwkeurig doorlezen en doorspitten van deze verordening en voor haar voorstellen om de verordening te verbeteren. Er was ook een mooie zelfreflectie over het niet behandelen in de commissie; dat snappen wij volledig. Mijn fractie deelt de constatering over de toon van de verordening heel erg en sluit zieh aan bij een aantal van de tekstwijzigingen. De naamswijziging van de verordening is wat ons betreft goed en van groot belang. Er wordt met name over de kosten gesproken.

Bij andere verordeningen is dat niet het geval. lk heb vandaag het afgelopen jaar doorgespit. In geen enkele verordening worden de kosten benoemd in de titel. Het lijkt me dus onnodig dat dat bij deze verordening wel gebeurt. Wij steunen ook de meeste andere tekstuele wijzigingen. Alleen bij de wijzigingen in artikel 5 zijn we nog benieuwd naar de reactie. Die twee wijzigingen zijn door het college nieuw toegevoegd aan de verordening. We zijn heel benieuwd naar de argumentatie van het

38

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

college: waarom is dat gedaan? Zijn er gevallen geweest waarin dit nodig is geweest? Wij baseren ons stemgedrag daarover dus op de reactie van het college. Mevrouw ENTHOVEN {STIP): Voorzitter. Er zijn een hoop amendementen; dank voor het opstellen. lk loop er een paar langs waar wij nog wat vragen over hebben. Met betrekking tot het tweede amendement, het amendement over het schriftelijk laten weten, zijn we benieuwd of ouders op dit moment op de hoogte worden gesteld als het college besluit tot het later nemen van zo'n besluit. Net als collega Janssen zijn we benieuwd naar de reactie van het college op het vierde en vijfde amendement: is er een reden voor de gekozen formulering? Het amendement over de zelfstandigheid is wat STIP betreff echt een belangrijk onderwerp om erover in gesprek te blijven met de ouders, zeker als omstandigheden veranderen. Daarbij is een manier die comfortabel is voor het kind maar die ook zelfstandigheid bevordert, voor STIP van groat belang. Wat ons betreft is het goed om dit mee te nemen in het gesprek en is het dus ook prima om het op deze manier in de verordening te laten staan. Hier zullen wij dus tegen stemmen. Mevrouw VOOGT (VVD ): Voorzitter.

De WO vindt het belangrijk dat de gemeente bij de aanvraag van leerlingenvervoer duidelijk wijst op de eigen verantwoordelijkheid van ouders en zieh echt richt op het stimuleren van de zelfstandigheid en de zelfredzaamheid van de leerlingen, want ik denk dat dat bijdraagt aan de ontwikkeling van de kinderen en hun leerbaarheid. Verder zijn we nog steeds van mening - daarover hebben we al eerder vragen gesteld - dat er moet worden bijgedragen op basis van draagkracht, zeker bij vervoer op basis van levensovertuiging. Oat is al uitgezocht. We hadden het graag anders gezien. We hadden liever niet gezien dat vervoer naar schalen op basis van levensovertuiging wordt afgewenteld op de Delftse belastingbetaler, maar het is helaas niet mogelijk om datte regelen; daarvoor moeten we de landelijke wet gaan wijzigen. Ten aanzien van de amendementen - dank voor het werk van de heer Van der Sluis - ben ik benieuwd hoe de wethouder ernaar kijkt en of ze nog gaan leiden tot een kostenstijging of een toename van het aantal toekenningen van leerlingenvervoer. Mevrouw OSEPA (Groenlinks): Voorzitter. Ook Groenlinks luistert straks aandachtig naar de antwoorden van de wethouder. We zijn de SP heel erkentelijk voor het verzetten van dit werk. Het is ook een hele interessante manier om hiernaar te kijken.

Het is sowieso de bedoeling dat de verordening duidelijker wordt; ik denk dat dat ook de intentie is. We zijn dus benieuwd naar de antwoorden van de wethouder. Diverse amendementen vinden wij heel goed geplaatst. Wethouder SCHREDERHOF: Voorzitter. lk zal proberen om het kort te houden. Ook wat mij betreft ondanks de kritische noot dank aan de SP voor het zo kritisch naar de tekst kijken. Hier ligt de verordening. Die werken we altijd nog uit in beleidsregels. Het is natuurlijk nooit de bedoeling, zeker niet in een tekst maar ook zeker niet in de uitvoering, om mensen in negatieve zin te bejegenen. Daar moeten we van geleerd hebben. lk ga uw amendementen één voor één langs en geef daarbij de consequenties aan. Het eerste amendement om de titel weer te veranderen naar de oorspronkelijke titel lijkt me een goede suggestie en is ook gewoon uitvoerbaar.

39

HANDELINGEN GEMEENTERAAD 2023

Het tweede amendement gaat over het wijzen van ouders op hun rechten en het sturen van een mededeling als we een periode verlengen. Oat is wettelijk bepaald, maar er is natuurlijk niks mis mee om dat ook in dit stuk te verwoorden. Wat betreft het amendement om ouders geen angst aan te jagen: dat is ook echt niet de bedoeling. Het stuk over zelfredzaamheid betreft vooral het gesprek tussen een kind dat misschien een tijd met een busje naar school gaat, grater wordt en dit met de fiets zou willen doen. Als we dit hier schrappen - dat kan - krijgen we dit waarschijnlijk nog terug in de uitwerking in de beleidsregels, maar het is nooit de bedoeling om dit in negatieve zin te gebruiken, maar vooral om met ouder en kind in gesprek te gaan over het oppakken van de ontwikkeling van die zelfredzaamheid, dat voor het kind ook goed kan zijn. In het vierde amendement, amendement 7.2.D, geeft u aan dat u artikel 5, lid 6 zou willen schrappen, maar dat amendement en het volgende hebben betrekking op de lijnen om beleidsregels te maken. Als we die twee leden zouden schrappen, moeten we de verordening eigenlijk intrekken en de hoofdlijn van de beleidsregels in deze verordening verwerken. We kunnen ook afspreken - dat wil ik u meegeven - om deze twee leden wél te laten staan, maar om met u als raad de beleidsregels vast te stellen.

Oat doen we nooit, maar dat is een oplossing om dit te laten staan, maar om u ook mee te nemen in de wijze waarop we met deze punten zouden willen omgaan. Het laatste amendement, amendement 7.2.F, gaat over ouders geen angst aanjagen. Feitelijk staat dat ook in de wetgeving en zou je dat niet hierin hoeven te zetten. Ouders blijven verantwoordelijk voor hun kind. We zouden het hier dus uit kunnen schrappen. lk wil u dus alleen wijzen op de amendementen 7.2.D en 7.2.E, die betrekking hebben op artikelleden die nodig zijn om een beleidsregel te kunnen maken. Nogmaals, mijn voorstel is om die amendementen niet aan te nemen en ervoor te zorgen dat u de beleidsregels krijgt en dat u die hier ook vaststelt, zodat u exact weet wat we daarmee bedoelen. De VOORZITTER: Heeft u daarmee ook alle vragen beantwoord? Mevrouw Enthoven had bijvoorbeeld twee vragen. Wethouder SCHREDERHOF: Er is gevraagd of de amendementen leiden tot kostenverhoging. Het is nooit de intentie geweest om mensen op dit punt tegen te werken, maar juist om in de hulpstand te zitten. lk denk dus dat het geen effect heeft qua kostenverhoging. Oat kunt u straks in de beleidsregel ook nog zien, maar ik denk dat hier geen sprake van is. De VOORZITTER: lk kijk naar de heer Van der Sluis van de SP.

De enige indiener kan besluiten welke amendementen hij wil handhaven na afloop van deze reactie, met een paar toezeggingen of wettelijke borgen. De heer VAN DER SLUIS (SP): Voorzitter. We handhaven ze allemaal om erover te kunnen stemmen. Wat die beleidsregels betreft: deze opmerkingen standen ook niet in de oude verordening. lk weet niet of zij in een andere verordening staan en ook daarbij zijn beleidsregels gemaakt. Het lijkt mij dus niet strikt noodzakelijk om dit daarvoor op te nemen. Wethouder SCHREDERHOF: Voorzitter. lk heb hier juridisch advies over gevraagd. Daar wordt wél gezegd dat we deze haakjes nodig hebben om de beleidsregel te maken. Met andere woorden: mijn juridisch advies is dat ik, als u deze twee amendementen aanneemt, 40

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

de verordening uiteindelijk moet terugtrekken en dit op een andere manier in de verordening moet verwerken. Oat is mijn juridisch advies en het kan ook andersom: we laten ze staan en we kiezen voor de uitwerking in de beleidsregel, die u ook zal zien. De VOORZITTER: En dan gebeurt de facto eigenlijk hetzelfde. Wethouder SCHREDERHOF: Yes. De VOORZITTER: lk denk dat het relevant is om rekening te houden met het juridisch advies dat wij, ook ambtelijk, gekregen hebben.

Mevrouw OSEPA (Groenlinks): Er komt dit jaar, binnenkort, toch een herziening? Dan kunnen we er toch naar kijken? Wethouder SCHREDERHOF: Er komt mogelijk een herziening, maar de beleidsregels kamen veel sneller, want die moeten zo snel mogelijk na het vaststellen van de verordening uiteindelijk ook tot uitvoering kamen. De VOORZITTER: De wethouder heeft zojuist toegezegd dat ze die ter informatie voorlegt. Wethouder SCHREDERHOF: Nee, ter besluitvorming. De VOORZITTER: Kijk eens aan. Het volle pond, meneer Van der Sluis. Wethouder SCHREDERHOF: De amendementen 7.2.D en 7.2.E worden ontraden, want dat zijn uiteindelijk de haakjes voor de beleidsregels. Als u die twee onderdelen eruit haalt, moet ik de verordening gewoon terugtrekken. Mevrouw KOELEWIJN (ChristenUnie): lk vind het heel fijn dat de wethouder deze toezegging wil doen. lk denk dat dat precies is wat de SP graag zou willen, namelijk dat we weten wat de regels betekenen die de gemeente ineens kan toevoegen en wat die ouders kunnen verwachten. Het is dus een hele fijne toezegging van de wethouder. lk ben daar heel erg blij mee. lk hoop eigenlijk dat de SP dan ook wil zeggen: wat goed dat de wethouder dit doet; wij trekken die amendementen dan gewoon in en wij laten op die manier zien dat wij waarderen dat de wethouder dit doet. lk zou het eigenlijk mooi vinden als de SP dat zou willen doen.

De VOORZITTER: Oat is een appel op u, meneer Van der Sluis. Wat denkt u ervan? De heer VAN DER SLUIS (SP): Oat gaan we niet doen. We waarderen het meedenken van de wethouder. Wij denken ook met haar mee; zo werkt dat nu eenmaal. Maar wij vinden gewoon dat we de amendementen netjes in stemming moeten laten brengen. De VOORZITTER: Er is in ieder geval één raadslid teleurgesteld, meneer Van der Sluis. Misschien zijn er nog wel meer, maar dat weet ik niet. En de wethouder natuurlijk. lk constateer dat ik de beraadslaging kan sluiten. In stemming komt amendement 7.2.A (Verordening leerlingenvervoer gemeente Delft 2023) van de SP. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. 41

HANDELINGEN GEMEENTERAA D 2023

In stemming komt amendement 7.2.B (Ouders op hun rechten wijzen is nooit verkeerd) van de SP. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. In stemming komt amendement 7.2.C (Niet sturen op resultaat van het gesprek) van de SP. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 30 tegen 8 stemmen, waarbij STIP en de WO ertegen hebben gestemd. In stemming komt amendement 7.2.D (Geen vrijbrief voor extra regels A) van de SP. De VOORZITTER: Even voor de helderheid: dit amendement wordt door het college ontraden. lk geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw JANSSEN (PvdA): Wij gaven al aan dat we ons stemgedrag zouden laten afhangen van de reactie van de wethouder. Wij zijn zeer tevreden met de reactie van de wethouder en wij vinden dat het niet heel veel uitmaakt of we op manier A of op manier B invloed kunnen uitoefenen. Het feit dát we invloed kunnen uitoefenen, is belangrijk. Wij zullen hier dus tegen stemmen. Het amendement wordt met een digitale stemming verworpen met 9 tegen 29 stemmen, waarbij het COA, Hart voor Delft en de SP ervoor hebben gestemd. De VOORZITTER: Het amendement is verworpen, maar er ligt wel een mooie toezegging. In stemming komt amendement 7.2.E (Geen vrijbrief voor extra regels B) van de SP. De VOORZITTER: Ook dit amendement wordt ontraden.

Het amendement wordt met een digitale stemming verworpen met 9 tegen 29 stemmen, waarbij het COA, Hart voor Delft en de SP ervoor hebben gestemd. In stemming komt amendement 7.2.F (Ouders geen angst aanjagen) van de SP. Het amendement wordt met een digitale stemming aangenomen met 36 tegen 2 stemmen, waarbij de W O ertegen heeft gestemd. In stemming komt het geamendeerde voorstel. Het geamendeerde voorstel wordt met een digitale stemming aangenomen met algemene stemmen. 15. College van B en W - Prestatieafspraken 2023 Woningcorporaties-HuurdersradenGemeente (nr. 2250644). De VOORZITTER: Er zijn twee maties aangekondigd, één van de SP en één van Hart voor Delft.